درخت حوزه‌های تخصصی

چکیده کاهش آسیب پذیری، اصل اساسی در رویکرد مدیریت ریسک مخاطرات به منظور تاب آوری سکونتگاه های انسانی است. در این ارتباط، نیاز است که در وهله نخست، ارزیابی جامع و تفکیکی از مؤلفه های مؤثر بر آسیب پذیری انجام شود و سپس بر مبنای سطوح آسیب پذیری، برنامه ریزی های مرتبط با کاهش آن در سکونتگاه ها صورت پذیرد. پژوهش کاربردی حاضر نیز با این هدف در نواحی روستایی شهرستان مریوان استان کردستان با روشی توصیفی تحلیلی و با رویکردی استقرایی مبتنی بر سنجش در معرض بودن، حساسیت و ظرفیت سازگاری به عنوان مؤلفه های اصلی آسیب پذیری در روستاهای نمونه و تعمیم سطح آسیب پذیری به کل شهرستان با ابزارهای آمار فضایی GIS دربرگیرنده درونیابی (IDW)، تراکم کریجینگ و خودهمبستگی فضایی موران در برابر دو مخاطره اصلی زلزله و فرونسشت زمین ناشی از تداوم خشکسالی و برداشت بی رویه منابع آبی، صورت پذیرفت. تعیین وضعیت سکونتگاه ها در متغیرهای اقتصادی، اجتماعی، طبیعی و کالبدی تعریف شده برای هر مؤلفه آسیب پذیری (شاخص) با اجماع گروه دلفی مبتنی بر راستی آزمایی و هماهنگی با دهیاران روستاهای نمونه انجام شد. یافته های به دست آمده نشان دادند که سطح و میزان آسیب پذیری در سکونتگاه های روستایی شرقی شهرستان به نسبت مرکز و غرب آن دارای تفاوت معنی داری است که بازتابی از دوری از مرکز شهرستان، جمعیت کمتر، الگوی توسعه ای مرکز - پیرامون و نازل بودن ظرفیت های سازگارانه و به ویژه تنوع اقتصادی است. همچنین، ناعدالتی و تفاوت فضایی شکل گرفته در میزان آسیب پذیری مبتنی بر الگوی خوشه ای و در مسیر شکل گیری دوقطبی فضایی دربرگیرنده نواحی دارای مطلوبیت (کاهش) و عدم مطلوبیت (افزایش) آسیب پذیری در شهرستان است و تنها در مؤلفه در معرض بودن است که این دو منطقه دارای وضعیت کیفی متفاوت هستند.

کشور عراق به طور کلی و استان های فرات میانی به طور خاص از ضعف بنیادین در سیستم های جمع آوری و دفع ایمن زباله های جامد شهری رنج می برند. فقدان استراتژی های ملی و تولید بالای زباله، به ویژه در مناسبت های مذهبی، ضرورت اقدام فوری برای اعمال یک روش کم هزینه و پایدار مدیریت پسماند را آشکار ساخته است. تصمیم راهبردی مدیران محلی که در نتیجه نشست های تخصصی با متخصصان امر از جمله محققان مطالعه حاضر حاصل شده است، بر مکان یابی زمین های مناسب برای دفن زباله به صورت متمرکز در هر استان و احداث لندفیل های بهداشتی مطابق با استانداردهای مهندسی، استوار است. ضعف قانونی در کشور عراق و نبود معیارهای شفاف برای مکان یابی در این مطالعه با بررسی سابقه مطالعه و ارائه مجموعه ای از معیارهای تأثیرگذار متناسب با شرایط کشور عراق و وزن دهی آن ها به روش SRS پیگیری شد. در نهایت با آینده پژوهی برای برآورد رشد جمعیت و افزایش تعداد گردشگران مذهبی، تخمینی از میزان زباله تولیدی ارائه و مکان هایی با سطح کافی برای احداث لندفیل از میان زمین های با مطلوبیت بالا در نقشه GIS ترکیبی، به نحوی که توانایی پذیرش زباله طی 50 سال آینده را داشته باشد، انتخاب و پیشنهاد شد.

بحران کم آبی به عنوان یکی از چالش های اساسی عصر حاضر، ابعاد مختلف زندگی بشر را تحت تأثیر قرار داده است. دراین میان، توانمندسازی کشاورزان به عنوان راهکاری مؤثر برای مدیریت پایدار منابع آب مطرح می شود. این مطالعه با هدف بررسی تأثیر توانمندسازی کشاورزان بر مدیریت پایدار منابع آب با تأکید بر ابعاد پنج گانه توانمندسازی (اعتماد و اطمینان، احساس تأثیرگذاری، شایستگی، خودمختاری و استقلال، و معنی داری) در شهرستان خرم آباد انجام شد. پژوهش حاضر از نوع توصیفی - همبستگی بوده و داده ها با استفاده از پرسش نامه محقق ساخته در سه بخش ویژگی های فردی، شاخص های توانمندسازی و مدیریت آب جمع آوری شد. در این تحقیق، از روش نمونه گیری چندمرحله ای ترکیبی استفاده شد. در مرحله اول، با بهره گیری از نمونه گیری خوشه ای تصادفی، جامعه آماری 12500 نفری کشاورزان به خوشه های همگن جغرافیایی (بر اساس تقسیم بندی روستاها) تقسیم و 10 خوشه به صورت تصادفی تعیین شد. سپس از هر خوشه، 32 کشاورز (جمعاً 320 نفر) با استفاده از روش نمونه گیری تصادفی ساده انتخاب شدند. در مرحله دوم، به منظور افزایش دقت و کاهش خطای نمونه گیری، از نمونه منتخب، 175 نفر با استفاده از نمونه گیری تصادفی سیستماتیک با فاصله (2 k=) به عنوان نمونه نهایی تحقیق برگزیده شدند. یافته ها نشان داد که همبستگی معنی داری (0.495 r=) بین مؤلفه توانمندسازی و مدیریت پایدار آب وجود دارد. همچنین، حدود 24.5 درصد از تغییرات مدیریت پایدار آب توسط متغیر توانمندسازی تبیین می شود. برگزاری دوره های آموزشی مدیریتی و اجرایی برای توانمندسازی کشاورزان به منظور مدیریت بهینه منابع آبی و تصمیم گیری آگاهانه در مواجهه با بحران های آبی از جمله پیشنهادهای این پژوهش است.

کشت گیاهان دارویی در سال های اخیر به عنوان گزینه ای سازگار با شرایط بومی و اقلیمی ایران، ظرفیت بالایی برای اشتغال زایی و افزایش درآمد روستاییان دارد. این پژوهش با هدف تحلیل عوامل مؤثر بر پذیرش کشت گیاهان دارویی در بخش همایجان شهرستان سپیدان در استان فارس انجام شد. جامعه آماری شامل کشاورزان منطقه مذکور بود که با استفاده از فرمول کوکران، ۱۵۰ نفر به صورت تصادفی ساده انتخاب شدند. داده ها با پرسش نامه محقق ساخته جمع آوری شد که روایی صوری آن با استفاده از نظرات گروهی از متخصصان حوزه های توسعه روستایی و ترویج کشاورزی تأیید شد. به منظور سنجش پایایی پرسش نامه، مطالعه پیش آهنگ در خارج از محدوده اصلی پژوهش اجرا و ضریب آلفای کرونباخ برای گویه ها بین 0.7 تا 0.89 به دست آمد که بیانگر پایایی قابل قبول آن است. سپس برآورد الگوی تحقیق با استفاده از مدل لاجیت صورت گرفت. نتایج نشان داد که مدل برآورد شده حدود ۵۰ درصد از واریانس پذیرش کشت گیاهان دارویی را تبیین می کند. متغیرهایی مانند سابقه کشاورزی، تأثیرپذیری اجتماعی، عوامل روان شناختی و درون فردی، فعالیت های ترویجی و قصد کشت اثر مثبت و معنی دار داشته درحالی که اندازه زمین اثری منفی نشان داد. نتایج نشان داد که فعالیت های ترویجی بیشترین اثر را بر پذیرش کشاورزان دارد. بر اساس این یافته ها، تقویت آموزش های ترویجی، ارتقای مهارت های فردی و تدوین سیاست های حمایتی جامع می تواند راهکاری مؤثر برای توسعه پایدار کشت گیاهان دارویی در مناطق روستایی باشد.

شناسایی الگوی مدیریتی کارآمد برای اداره بهینه سکونتگاه های روستایی جزو عوامل اثرگذار بر فرایند توسعه پایدار روستایی است. دولت ها و نهادهای محلی به عنوان مهم ترین واحدهای شناخته شده با تدوین استراتژی ها و فعالیت های توسعه ای، چارچوب برنامه ریزی و مدیریت لازم را برای توسعه روستایی فراهم می کنند. این امر زمانی ممکن است که بتوان الزامات، نتایج و عوامل موثر بر ارائه الگوی مدیریت محلی مطلوب و مؤلفه های مرتبط با آن را شناسایی نمود. مرور پژوهش های پیشین نشان دهنده خلا چارچوب های موجود در تحلیل عوامل موثر بر الگوی مدیریت محلی در مناطق روستایی است. پژوهش حاضر از نظر هدف، بنیادی است و هدف از انجام آن، ارائه بخشی از نتایج مطالعات موجود در زمینه مدیریت محلی سکونتگاه های روستایی و تبیین و توسعه یک چارچوب جامع از عوامل مؤثر بر مدیریت محلی در روستاها با تاکید بر روستاهای کوچک و پراکنده است و در این مورد با استفاده از پایگاه داده های معتبر علمی با رویکرد مرور نظام مند و بهره گیری از بیانیه پریزما، ادبیات مرتبط با مؤلفه های موثر الگوی مدیریت محلی روستاها را در بازه زمانی سال های 2000 تا 2024، با استفاده از کلیدواژه های مشخصی چون مدیریت محلی، مدیریت روستایی، الگوی مدیریت روستایی و روستاهای کوچک و پراکنده همچنین استراتژی شفاف و از پیش طراحی شده، از پایگاه های اطلاعاتی معتبر داخلی و خارجی جمع آوری شد. پس از غربالگری و ارزیابی کیفی، تحلیل نهایی روی 80 مطالعه انجام شد. ارزیابی مطالعات حاصل از مرور نظام مند نشان داد ارائه الگوی مدیریت موفق محلی و روستاهای کوچک نیازمند رویکردی جامع و یکپارچه است که در آن تمام عوامل موثر در نظر گرفته شود. این رویکرد باید بر مشارکت فعال روستاییان، حمایت دولت، تقویت نهادهای محلی و استفاده از فناوری های نوین تمرکز کند. یافته های اصلی این تحقیق نشان می دهد که روستاهای کوچک و پراکنده نیز با مشکلات متعددی از جمله پراکندگی جغرافیایی، کمبود زیرساخت ها، عدم تناسب قوانین با شرایط روستایی، ضعف نهادهای محلی، کمبود منابع مالی، مهاجرت روستایی، ضعف مشارکت مردمی، تغییر سبک زندگی و تخریب محیط زیست مواجه هستند. این چالش ها به طور مستقیم بر کیفیت زندگی روستاییان، بهره وری منابع و توسعه پایدار مناطق روستایی تأثیر می گذارند و برای رفع آنها پیشنهاداتی ارائه شده است.

درمیان عوامل گوناگونی که در تصمیمات مدیران شهری اثرگذاراند، نقش تفاوتهای مکانی، کمتر مورد توجه قرارگرفته است. هدف این مطالعه تحلیل تفاوت در آرای تخلفاتِ ساختمانیِ کمیسیونِ ماده100، با توجه به مولفه های مکانی است. پژوهش ازنوع کمی و محدوده مورد مطالعه، منطقه3 شهرداری مشهد و دوره زمانی تحقیق سال 1401 است. به منظور تحلیل 9 ویژگی از مشخصه های مرتبط با آرای صادره کمیسیون ماده100و مولفه های مکانی مرتبط با هر نوع رای، انتخاب شده است. داده هایِ مربوط به آرای تخلفات ساختمانی، از کمیسیون ماده 100شهرداری مشهد دریافت و پس از آن مبادرت به فضایی سازیِ کلیه آرا(شامل 1437رای) برروی لایه شهرمشهد در پایگاه اطلاعات مکانی گردید. همچنین دراین پایگاه، اطلاعاتی از مولفه های مکانیِ قطعاتِ ساختمانی، جمع آوری شد. سپس با استفاده ازمدلهای تراکمی، مرکزثقل، جهت پراکنش و خودهمبستگی فضایی ومدلهای آماری جداول متعامد و تحلیل تمایزی، داده ها تحلیل شدند..بر اساس یافته های تحقیق، جریمه، تعطیلی وقلع بنا، مهم ترین آرای صادره کمیسیون ماده100را تشکیل می دهد. که الگوهای مکانی متفاوت از آراء را نمایان می سازد. همچنین معیارهای مکانی در انتخاب نوع رای، اثر معناداری داشته است. چنان چه نوع رای برحسب ارزش زمین در مکانهای مختلف، تفاوتهای فضایی را نشان داد. علاوه براین در میان مولفه های مکانی، همجواری با کاربریهای اصلی به ویژه پارک، مهم ترین نقش را در نوع آرای صادره ایفا کرده است. در نتیجه باید گفت که آگاهی و شناخت نسبی از مکان تحت مدیریت و درک مولفه های مهم مکانی، از ضروریات ویژه، درفرایند تصمیم گیری مدیران شهری است.

یکی از مأموریت هایی که در دنیای حرفه به مهندسین شهرسازی محول می شود، انجام طرح و برنامه ی «تفکیک و آماده سازی زمین های شهری» است و از فارغ التحصیلان این رشته در مقطع کارشناسی، انتظار می رود مهارت های لازم برای انجام این طرح ها را در دانشگاه کسب نموده باشند. این پژوهش در پی بررسی کارآمدی درس «کارگاه آماده سازی زمین» در مقطع کارشناسی مهندسی شهرسازی برای دانش آموختگان این رشته به منظور انجام طرح های تفکیک و آماده سازی است.  برای نیل به هدف پژوهش، با اتخاذ رویکرد کیفی در پژوهش، ضمن بررسی ادبیات موضوع در این زمینه و نیز تحلیل محتوای سرفصل مصوب وزارت علوم برای این درس، به روش گلوله برفی تعدادی از دانش آموختگان فعال این رشته در دنیای حرفه انتخاب شده و مصاحبه های عمیق نیمه ساختاریافته با آنان انجام شده است. یافته های حاصل از مصاحبه ها به کمک نرم افزار مکس کیودا مورد تحلیل محتوا قرار گرفته و در قالب دو محور « ضعف های دانشی/مهارتی دانش آموختگان این رشته به منظور انجام طرح های تفکیک» و «راهکارها به منظور ارتقاء سطح دانشی/مهارتی دانشجویان در درس یادشده» مورد ارائه و بحث قرار گرفته است. یافته ها نشان می دهد مهم ترین ضعف های مهارتی دانش آموختگان، ضعف در کاربست نرم افزارهای حرفه ای مورد نیاز، ضعف در مهارت های کاربردی مورد نیاز مانند نقشه برداری و نیز ضعف در دانش تحلیل سایت و در فهم ابعاد حقوقی و قانونی مباحث تفکیک زمین است. بیشترین راهکارهای ارائه شده، در مورد عمق بخشی به دانش های مورد نیاز جهت انجام طرح های تفکیک و آماده سازی بوده است و در گفتگوها، ارتقاء دانش حقوقی، دانش حمل و نقل، دانش تحلیل سایت و دانش طراحی شهری مورد تأکید قرار گرفته است.

مقدمه: احداث و توسعه شهرهای جدید به عنوان یکی از سیاست های مطرح در آمایش سرزمین در دهه های اخیر مطرح بوده است. یکی از مناطقی که ازلحاظ ژئوپلیتیکی و اقتصادی نقش مهمی برای کشور دارد، منطقه سواحل مکران است. باوجود برخورداری از مزیت های منحصربه فرد ژئوپلیتیکی، موقعیت راهبردی اقتصادی و دسترسی مستقیم به آب های بین المللی و مناطق آزاد تجاری، سواحل مکران همچنان به عنوان یکی از مناطق کمتر توسعه یافته کشور شناخته می شود که این تناقض، ضرورت بازنگری در الگوهای توسعه منطقه ای را آشکار می سازد. باوجود شرایط استراتژیک منطقه، سیاست گذاری و برنامه ریزی جهت طراحی شهر جدید با الگوی مناسب ساخت مسکن در راستای توسعه منطقه ای سواحل مکران، امری ضروری و اجتناب ناپذیر قلمداد می شود. موانع ساختاری مانند محدودیت های قانونی و نبود سرمایه گذاران مناسب، توسعه منطقه مکران را با وجود پتانسیل های بالا با چالش مواجه کرده و این منطقه را از اولویت های توسعه ای خارج ساخته است. در نتیجه، ظرفیت های استراتژیک مکران همچنان بلااستفاده باقی مانده اند. مواد و روش ها: در این پژوهش، با رویکرد توصیفی-تحلیلی و بر اساس مطالعات نظری و کتابخانه ای و بررسی مقالات صاحب نظران خارجی در الگوهای توسعه شهری، نقاط قوت، ضعف، فرصت و تهدید توسعه سواحل مکران با محوریت ساخت مسکن بررسی گردیده است. در واقع سعی شده است راهبرد توسعه شهری در سواحل مکران با تأکید بر الگوی ساخت مسکن جهت کمک به پیشرفت و آبادانی این مناطق موردبررسی قرار گیرد و با ارزیابی الگوهای توسعه عمودی و افقی مسکن، الگوی مناسب توسعه شهری در سواحل مکران ارائه شود. بدین منظور ابتدا نقاط قوت، ضعف، فرصت و تهدید توسعه سواحل مکران با ساخت مسکن طبقه بندی شده و با استفاده از ماتریس SWOT مورد ارزیابی قرارگرفته است. چراکه تحلیل SWOT به عنوان ابزاری راهبردی، عوامل کلیدی مؤثر بر موفقیت هر مجموعه را به صورت نظام مند شناسایی می کند. این روش بر این اصل استوار است که یک راهبرد اثربخش باید هم زمان سه هدف اصلی تقویت نقاط قوت، بهره گیری از فرصت ها، کاهش ضعف ها و خنثی سازی تهدیدها را دنبال کند. این چهارچوب تحلیلی با ایجاد توازن بین عوامل درونی و بیرونی، مبنای علمی مناسبی برای تصمیم گیری های راهبردی فراهم می آورد. نتایج و بحث: نتایج به دست آمده حاکی از لزوم استفاده از راهبرد تهاجمی، به عنوان راهبرد اصلی در این زمینه است. بر اساس راهبرد اصلی پژوهش، دو راهبرد فرعی جهت اعطای نمره جذابیت در ماتریس کمی QSPM انتخاب شد که نتایج این ماتریس نشان می دهد بهترین راهبرد فرعی تهاجمی توسعه شهری در سواحل مکران با تأکید بر الگوی ساخت مسکن، راهبرد توسعه شهری با روش افقی سازی و ساخت مسکن یک طبقه حیاط دار، جهت پیوند سکونت به معیشت است. روش توسعه شهری افقی وابسته به وجود زمین کافی در منطقه موردمطالعه است که سواحل مکران از این ظرفیت برخوردار بوده و باوجود زمین کافی در این منطقه می توان با الگوی ساخت مسکن یک طبقه توسعه شهری را در این سواحل محقق کرد. روش توسعه افقی علاوه بر اینکه نسبت به عمودی سازی زودبازده تر بوده، از تشکیل شهرهای پرتراکم و شلوغ جلوگیری کرده و مقدمات پیدایش محله و شهر متناسب با الگوی ایرانی - اسلامی را فراهم خواهد آورد. نتیجه گیری: با توجه به ترجیح فرهنگی ساکنین منطقه به زندگی در مسکن های ویلایی یک طبقه به جای آپارتمان نشینی، تخصیص زمین های گسترده و تسهیل ساخت واحدهای مسکونی تک طبقه می تواند به عنوان راهکاری مؤثر برای جذب و حفظ جمعیت در مناطق ساحلی مکران عمل کند. احترام به الگوهای سکونتی بومی و تدوین سیاست های هدفمند، انگیزه اسکان دائم و ارتقای بهره وری اقتصادی در مکران را تقویت می کند. جذب جمعیت به منطقه، زمینه بهره برداری مؤثر از ظرفیت های تولیدی و صادراتی مکران را فراهم می سازد.

مقدمه: هویت تاریخی و منظر فرهنگی از بنیادی ترین عناصر شکل دهنده تجربه گردشگران در شهرهای تاریخی به شمار می آیند و هرگونه ضعف در سازمان دهی آن ها می تواند به گسست روایی، ناپیوستگی بصری و افت کیفیت تجربه مقصد منجر شود. شهر مراغه، با وجود برخورداری از لایه های ارزشمند تاریخی و فرهنگی، با چالشی مواجه است که در آن میان «اهمیت ادراکی» عناصر هویتی و «کارکرد واقعی» آن ها در فضای شهری فاصله ای محسوس دیده می شود. این شکاف به ویژه در زمینه هایی همچون تداوم بصری بافت تاریخی، حضور مؤثر نشانه های فرهنگی و خوانایی مسیرهای گردشگری نمود بیشتری دارد. از این رو، بررسی نظام مند نقش هویت تاریخی و منظر فرهنگی در توسعه گردشگری شهری مراغه ضروری است. هدف پژوهش حاضر تبیین این نقش و تعیین اولویت های مدیریتی و برنامه ریزی لازم برای ارتقای تجربه گردشگران و تقویت هویت مکان است. مواد و روش ها: پژوهش حاضر با هدف تبیین نقش هویت تاریخی و منظر فرهنگی در توسعه گردشگری شهری مراغه و با بهره گیری از رویکرد کمّی اکتشافی انجام شده است. این تحقیق از نظر ماهیت کاربردی و از حیث روش، توصیفی تحلیلی است و تلاش می کند سازه های ادراکی مؤثر بر تجربه گردشگران را بر اساس داده های میدانی معتبر و تحلیل های آماری قابل اتکا شناسایی و تبیین کند. جامعه آماری پژوهش شامل گردشگران و بازدیدکنندگان فضاهای تاریخی شهر مراغه است که با توجه به نامشخص بودن حجم واقعی جامعه، به صورت نامحدود در نظر گرفته شد. نمونه گیری به روش هدفمند انجام گرفت تا تنها افرادی وارد مطالعه شوند که تجربه حضور در بافت تاریخی شهر را داشته باشند و بتوانند ارزیابی معتبری از مؤلفه های هویتی و منظری ارائه دهند. حجم نمونه با استفاده از فرمول کوکران برای جوامع نامحدود، با سطح اطمینان ۹۵ درصد، خطای مجاز ۰٫۰۵ و نسبت واریانس p=q=0.5، برابر با ۳۸۴ نفر تعیین شد. ابزار گردآوری داده ها پرسشنامه ای ساخت یافته بود که بر اساس شاخص ها و ابعاد معتبر بین المللی مرتبط با هویت تاریخی و منظر فرهنگی طراحی شد. روایی محتوایی پرسشنامه از طریق نظرخواهی از متخصصان حوزه گردشگری، طراحی شهری و میراث فرهنگی تأیید گردید. پایایی ابزار با استفاده از ضریب آلفای کرونباخ و پایایی ترکیبی ارزیابی شد که مقادیر به دست آمده همگی بیش از ۰٫۷ بودند و از اعتمادپذیری مناسب ابزار حکایت دارند. تحلیل داده ها در دو مرحله انجام شد. ابتدا تحلیل عاملی اکتشافی به منظور شناسایی سازه های پنهان و روابط میان متغیرها اجرا گردید. در ادامه، تحلیل اهمیت–عملکرد برای تعیین شکاف میان اهمیت ادراکی و عملکرد مؤلفه ها به کار رفت. کلیه تحلیل ها با استفاده از نرم افزار SPSS انجام شد و نتایج مبنای ارائه اولویت های مدیریتی و راهبردهای پیشنهادی قرار گرفت. نتایج و بحث: یافته های پژوهش نشان داد هویت تاریخی و منظر فرهنگی مهم ترین عوامل شکل دهنده تجربه گردشگران مراغه هستند و ساختاری یکپارچه مبتنی بر خوانایی تاریخی، روایت هویتی، انسجام بصری، تمایز هویتی، کیفیت تجربه فضا و نمادهای شهری ایجاد می کنند. نتایج تحلیل اهمیت–عملکرد نشان داد بسیاری از این شاخص ها، با وجود اهمیت بالا، از عملکرد مطلوب برخوردار نیستند و به ویژه روایت هویتی، روایت فضایی، تمایز هویتی و نشانه گذاری شهری نیازمند اقدام فوری اند. در مقابل، خوانایی تاریخی، خوانایی منظر و تصویر مقصد عملکرد قابل قبولی دارند. این یافته ها تأکید می کند که توسعه گردشگری مراغه مستلزم سازمان دهی روایت محور و منسجم عناصر هویتی و منظری است. نتیجه گیری: نتیجه گیری پژوهش نشان می دهد توسعه گردشگری شهری مراغه زمانی حاصل می شود که هویت تاریخی و منظر فرهنگی در قالب روایتی یکپارچه، خوانا و منسجم سامان یابند. تقویت انسجام بصری، بازطراحی نظام نشانه گذاری، ارتقای کیفیت روایت هویتی و بهبود تجربه فرهنگی گردشگران از ضرورت های اصلی هستند. نتایج تأکید می کند که موفقیت برنامه ریزی گردشگری در مراغه وابسته به مدیریت هماهنگ عناصر هویتی و منظری و بازنمایی آن ها در چارچوب تجربه ای منسجم است.

هدف پژوهش حاضر بررسی نقش سرمایه فکری، نوجویی زیست محیطی و نوجویی فناوری سبز در بازاریابی سبز و رفتار نوجویی سبز با نقش تعدیلگری حکمرانی سبز در صنعت هتلداری است. این مطالعه ازلحاظ هدف کاربردی و ازنظر روش توصیفی- پیمایشی است. جامعه آماری پژوهش کلیه کارکنان هتل های برتر ارومیه و تبریز است که بر اساس اطلاعات جمع آوری شده تعداد آن ها 680 نفر است و با توجه به جدول مورگان تعداد 245 نفر به روش نمونه گیری تصادفی طبقه بندی شده انتخاب شده است، اما جهت اطمینان و احتمال عدم برگشت پرسشنامه، تعداد 300 پرسشنامه در هتل های شهر تبریز و ارومیه توزیع شد. تحلیل داده ها به کمک مدل سازی معادلات ساختاری و با استفاده از نرم افزار SPSS 22 و SmartPLS 3 انجام شده است. یافته های پژوهش نشان داد که سرمایه فکری، نوجویی زیست محیطی و نوجویی فناوری سبز بر رفتار نوجویی سبز و بازاریابی سبز نقش مثبت دارد. افزون بر این، بازاریابی سبز بر رفتار نوجویی سبز نقش مثبت دارد. سرانجام، حکمرانی سبز رابطه بین بازاریابی سبز با رفتار نوجویی سبز را تعدیل می کند. این مطالعه ادبیات مدیریت زیست محیطی را گسترش می دهد و اقداماتی را برای صنایع هتلداری پیشنهاد می کند تا قابلیت های سازمانی را به منظور رسیدگی به مسائل زیست محیطی از طریق ابتکارات سبز نوآورانه افزایش دهند. در پایان، نتایج میانجی گری فرضیات نیز تأیید شد.

متن چکیده قاچاق فرآورده های نفتی، از جمله پدیده هایی است که مسائل متعددی با خود به همراه دارد. پژوهش حاضر با هدف بررسی پیامدهای قاچاق سوخت در شهرستان قصرقند بخش ساربوک از نگاه جامعه محلی انجام شد تا مهم ترین پیامد اقتصادی و اجتماعی این فعالیت کاذب را در سطح منطقه مورد مطالعه شناسایی نماید. این پژوهش جز تحقیقات کاربردی می باشد که به روش توصیفی تحلیلی انجام شده است. جامعه آماری پژوهش؛ ساکنان روستایی هشت روستای منتخب بخش ساربوک است که در حال حاضر به سوخت بری مشغول هستند. تعداد این افراد 316 نفر می باشد که به وسیله پیمایش میدانی در یک بازه 8 ماه توسط محققین شناسایی شدند. حجم نمونه پژوهش از طریق فرمول کوکران 173 نفر محاسبه شد. جهت گرداوری اطلاعات پرسشنامه از مطالعات کتابخانه ای و روش های میدانی (پرسشنامه و مصاحبه) استفاده شد. جهت تجزیه و تحلیل داده ها از نرم افزار SPSS و آزمون های توصیفی(روش های آمار توصیفی جدول توزیع فراوانی، نمایش گرایش به مرکز (میانگین، مد، میانه و مانند آن) و استنباطی (آزمون فریدمن) استفاده شد. نتایج پژوهش نشان می دهد که قاچاق سوخت دارای پیامدهای متعدد مثبت و منفی در منطقه مورد مطالعه بوده است که مهمترین پیامد مثبت اقتصادی تأمین هزینه های زندگی و مایحتاج روزانه است که این امر نشان می دهد قاچاق سوخت از فقر اقتصادی در کوتاه مدت در منطقه مورد مطالعه جلوگیری کرده است. همچنین نتایج این پژوهش نشان می دهد که قاچاق سوخت باعث تغییر رویکرد مردم نسبت به کار و فعالیت و ضعف روحیه کار و تلاش در منطقه شده است. از پیامدهای مثبت اجتماعی قاچاق سوخت در منطقه مورد مطالعه می توان به کاهش سرقت و بزهکاری اشاره نمود. با توجه به نتایج تحقیق؛ پیشنهاد می شود با در نظر گرفتن شرایط مرزی منطقه؛ نسبت به تدوین برنامه اقتصادی پایدار و تقویت ظرفیت های اشتغال آن اقدام شود.

برآوردها نشان می دهد که در ایران، 20 میلیون نفر در محله های فقیرنشین زندگی می کنند. گرچه مطالعات زیادی درباره آن به انجام رسیده؛ ولی هنوز راه حل دقیقی به دست نیامده است. ظاهراً دلیل اصلی این عدم موفقیت، نادیده گرفتن همه عناصر ذی مدخل در معادله ساماندهی بوده است. به این منظور، این بررسی به شیوه توصیفی و تحلیلی به انجام رسید. داده های موردنیاز به روش اسنادی از بررسی ها و تحقیقات قبلی به دست آمد و برای تکمیل این اطلاعات، نقطه نظرات 130 نفر از کارشناسان این حوزه اخذ گردید. اطلاعات گردآوری شده به شیوه تحلیل محتوایی و مدل سازی ساختاری تفسیری، تجزیه وتحلیل گردید. نتایج نشان داد که اقدامات صورت گرفته اغلب پراکنده، عمدتاً بی هدف و فاقد مبانی نظری در سطوح هستی شناسی، معرفت شناختی و روش شناسی بوده است. درنتیجه، چون عناصر ذی نقش در معادله ساماندهی به درستی و با ارزش واقعی جایگزین نشده اند، همیشه حاصل معادله برابر صفر بوده و به همین دلیل، هیچ تحولی حادث نشده است. بر این اساس، برای هر نوعی پیشرفتی در این قلمرو، باید محیط سیاسی (محیط فعال) آماده شده و در کنار آن، شرایط انسانی تحول پیداکرده و در نهایت با تغییر موقعیت اجتماعی همراه گردد. بر این اساس و وفق مرامنامه تأثیر شهری، موقعیت اجتماعی مساوی با کاهش طرد اجتماعی و اقتصادی است، وضعیت انسانی برابر با رفع نیازهای اساسی و ساخت و استفاده از دارایی ها و ایجاد محیطی توانمند برابر با بهبود حکمرانی است که باعث کاهش فساد و بهبود دسترسی به خدمات و منابع می شود.

هیدروهژمون به عنوان یکی از ابعاد مطالعاتی هیدروپلیتیک اشاره به سلطه دولت ها بر منابع آب در حوضه های آبی مشترک و جلوگیری از دسترسی سایر کشورهای حوضه از منابع آب می باشد. بررسی منابع آب در خاورمیانه بیان کننده عدم تناسب بین توزیع جمعیت و آب شیرین است که موجب بروز کشمکش های متعددی بر سر منابع آب گردیده است که این زمینه باعث شکل گیری هیدرهژمون بر حوضه های آبی مشترک گردیده است که در حال حاضر این در مواردی نظیر «رود اردن» مشاهده می گردد. بنابراین این این پژوهش با شیوه توصیفی – تحلیلی به دنبال بررسی هیدروهژمون رژیم اسرائیل بر سر رودخانه اردن و پیامدهای آن بر همسایگان می باشد. نتایج حاصل از پژوهش نشان می دهد که رژیم اسرائیل با اشغال مناطق بالادست سرشاخه های اصلی رود اردن مانند بلندی های جولان، دریاچه ها، چشمه های محلی، انتقال آب به دریاچه بحرالمیت از طریق کانال، احداث چاه های عمیق و ممانعت از احداث چاه توسط جوامع محلی سعی بر آن داشته است تا علاوه بر تأمین نیاز آبی خود، مانع از دسترسی مستقیم سایر جوامع به این منابع آبی گردد. این رژیم با بهره گیری از هیدروهژمونی نرم و با ایجاد شرایط نامناسب زندگی، جوامع محلی را مجبور به پذیرش قوانین مدنظر در جهت تامین نیازهای استراتژیک خود می نماید. مهم ترین پیامدهای این اقدامات در کشورهای پیرامون (فلسطین، سوریه، لبنان) عبارت اند از اجبار کردن جوامع بومی به مهاجرت به خصوص در بلندی های جولان و نوار غزه، مشکلات تامین آب شرب و پیامدهای معیشتی آن، کاهش توان تولید محصولات کشاورزی و حذف رقبا از بازار، اعمال نفوذ بر فرهنگ جوامع اطراف از طریق اعمال سازوکارهای اجباری برای بهره مندی از آب، مشکلات زیست محیطی و ایجاد بحران هویتی بواسطه گسترش فرهنگ صهیونیسم و زبان عبری.

وندالیسم، ازجمله رفتارهای انحرافی است که ماحصل رشد سریع شهرنشینی، توسعه ارتباطات و افزایش مشکلات اجتماعی – اقتصادی و روان شناسانه در دنیای مدرن می باشد. با توجه به اهمیت طبیعت شهری، چه از منظر زیست محیطی، و چه از جنبه اقتصادی و اجتماعی، و محدود بودن مطالعات در این زمینه علی رغم رایج بودن پدیده تخریب گری در آن، هدف پژوهش حاضر، شناسایی عوامل و کیفیات محیطی مؤثر بر کاهش رفتارهای تخریب گر طبیعت در فضاهای عمومی، و ارائه راهبردهای اجرایی در راستای بهبود وضعیت موجود به وسیله بررسی ارتباط آن با سه گروه از متغیرهاست: چیدمان فضایی، وضعیت فیزیکی طبیعت شهری و طراحی محیطی. بدین منظور، پس از مطالعه ادبیات موجود و شناخت معیارهای پژوهش، پارک حاشیه ای شهید چمران شیراز به عنوان نمونه انتخابی، از طریق تحلیل تطبیقی نقشه های میدانی و فضایی، با استفاده از نرم افزار UCL DepthMap V.10 مورد بررسی قرارگرفته است. نتایج نشان می دهند که 5 مؤلفه هم پیوندی، اتصال، کنترل پذیری، ضریب بی نظمی و میانگین عمق در ارتباط با نظام پیکره بندی فضا، دو مؤلفه بکر بودن یا طراحی شده بودن طبیعت شهری در ارتباط با ساختار فیزیکی آن، و وجود فضاهای انسان ساخت و بناهای معماری در ارتباط با مؤلفه طراحی محیطی، در بروز، کنترل و یا کاهش رفتارهای تخریب گر طبیعت شهری، موثرند. بدین صورت که حفظ ساختار طبیعی درختان، گیاهان و دیگر عناصر طبیعی و به حداقل رساندن دخالت های انسانی، حفظ حرایم طبیعت شهری در مقابل محیط های انسان ساخت، و تلاش برای چیدمان مطلوب نظام پیکره بندی فضا در راستای افزایش نظارت های عمومی بر آن، راهبردهای مؤثری در حمایت و حفظ طبیعت شهری می باشند.

آلودگی هوا و جزیره گرمایی شهری (UHI) متأثر از رشد سریع جمعیت و گسترش شهرها در شهرهایی مانند تهران تشدید شده است. این مطالعه رابطه بین ویژگی های شهریِ مناطق ساخته شده، ارتفاع ساختمان و پوشش گیاهی و شدت UHI و غلظت دی اکسید نیتروژن (NO2) را به عنوان یک آلاینده کلیدی شهری بررسی می کند. مناطق ساخته شده و ارتفاع ساختمان از داده های GHSL و پوشش گیاهی با استفاده از شاخص NDVI از طریق تصاویر Sentinel-2 استخراج شدند. محصول MOD11A2 برای شب (22:30) باقدرت تفکیک 1000 متر به منظور اندازه گیری اثر UHI در سال های 2018 تا 2022 استفاده شد و غلظت NO₂ از سنجنده TROPOMI در ماهواره Sentinel-5 برای سال های 2019 تا 2024 به دست آمد. پردازش و تجزیه وتحلیل داده ها از طریق سامانه Google Earth Engine همچنین با بهره گیری از ضریب همبستگی پیرسون انجام شد. نتایج نشان داد هر یک از ویژگی های مناطق ساخته شده و ارتفاع ساختمان ها با ضریب (45/0 و 18/0)R² رابطه ای مستقیم و معناداری با غلظت NO₂ دارند و توسعه شهری، افزایش قابل توجهی در انتشار NO₂ خواهد داشت. همبستگی مستقیمی بین پوشش گیاهی و NO₂ با ضریب (097/0)R² مشاهده شد که به توپوگرافی تهران و تجمع آلاینده در مناطق با پوشش گیاهی زیاد نسبت داده شد. همچنین نتایج این پژوهش آشکار کرد که، ارتباط مستقیم و معناداری بین مناطق ساخته شده و ارتفاع ساختمان ها با UHI با ضریب (45/0 و 18/0)R² در تهران وجود دارد که نقش این ویژگی ها را در شکل گیری و تشدید پدیده جزیره گرمایی برجسته می کند. همچنین، این مطالعه نشان داد که رابطه معکوس (اگرچه از نظر آماری معنادار نیست) بین تراکم پوشش گیاهی و اثر جزیره گرمایی وجود دارد که نشان می دهد پوشش گیاهی می تواند نقش تعدیل کننده ای در کاهش شدت جزیره گرمایی ایفا کند..

شناخت الگوی پراکنش گیاهان دارویی برای درک نقش متغیرهای اقلیمی و محیطی ضروری است. در این پژوهش، پراکنش گونه گون گزی (Astragalus adscendens) به عنوان یکی از گونه های بومی استان لرستان با استفاده از مدل حداکثر آنتروپی (MaxEnt) بررسی شد. داده های حضور گونه از طریق نمونه برداری میدانی در مناطق الیگودرز، ازنا، الشتر و نورآباد طی بهار و تابستان ۱۴۰۴ جمع آوری گردید. نتایج نشان داد بارش فصل سرد (Bio19) با اهمیت جایگشتی%4/49 و سهم نسبی %6/26، مهم ترین عامل پراکنش است و بیشترین احتمال حضور در محدوده بارش ۱۰۰ تا ۱۴۰ میلی متر مشاهده شد. شیب زمین با اهمیت جایگشتی %8/31 دومین عامل مؤثر بود؛ شیب های متوسط (۳۰–۴۰ درصد) و دامنه های شمالی بیشترین شرایط مطلوب را داشتند. دمای بهینه حضور گونه حدود ۱۳–۱۴ درجه سلسیوس و دامنه ارتفاعی مناسب ۲۴۰۰–۲۷۰۰ متر تعیین شد. خاک های لومی نیز شرایط مطلوبی برای استقرار گونه فراهم کردند. به طورکلی، متغیرهایی چون ارتفاع، کاربری اراضی و بافت خاک نقش مکمل داشته و پراکنش گونه عمدتاً تحت تأثیر دما، بارش زمستانی و ارتفاعات شیب دار و برف گیر است. تنها ۲۷/۲ کیلومترمربع از اراضی استان، عمدتاً در شرق و جنوب شرق، دارای تناسب متوسط تا بسیار زیاد بوده و زیستگاه های بسیار مطلوب در ارتفاعات قالی کوه، تمندر و اشترانکوه قرار دارند

توسعه روستایی یک فرایند چندسطحی، چند کنشگر و چندوجهی است که به تعداد زیادی از فرایندهای به هم پیوسته متکی است و تحقق آن مستلزم درنظرگرفتن جنبه های مختلف نظیر فاکتورهای سیاسی، اقتصادی، اجتماعی، قانونی و محیطی است. به ویژه توسعه روستایی نیازمند وجود احکام قانونی مستحکم است. کشور اندونزی که به دلیل سیاست تمرکززدایی عمیق در دنیا معروف است، طی سال های اخیر تمرکززدایی در مقیاس روستا را موردتوجه قرار داده و دستور کار توسعه خود را به سمت توسعه روستایی سوق داده است. در این راستا «قانون 6/2014، جمهوری اندونزی درباره روستا» به مثابه سیاست ملی اندونزی برای توسعه روستایی جامعه محور تصویب شده است. ازجمله اهداف این قانون تبدیل روستاها از هدف توسعه به عامل توسعه است. مقاله حاضر که ازمنظر هدف از نوع تحقیقات کاربردی است و از روش تحلیل محتوای جهت دار با رویکرد تشریح بهره می گیرد، قصد پاسخ به این سؤال را دارد که دولت اندونزی برای تبدیل روستاها به عامل توسعه چه استراتژی های قانونی را اتخاذ کرده است. یافته های پژوهش نشان می دهد ایجاد ترتیبات نهادی قوی با اختیارات گسترده از طریق سیاست تمرکززدایی؛ الزام به برنامه ریزی توسعه روستایی با «رویکرد پایین به بالا»؛ اتخاذ سازوکارهای چندگانه برای مشارکت جامعه در اداره و نیز تحقق توسعه روستا؛ و تمرکززدایی مالی و انتقال منابع مالی پایدار به روستاها، چهار استراتژی اصلی دولت اندونزی برای توسعه روستایی است. به ویژه سازوکار قانونی تعیین شده در خصوص تخصیص مستقیم اعتبارات به روستاها در دنیا منحصربه فرد است. تجربه اندونزی نشان می دهد رویکرد ایده آل برای توسعه روستایی یک مدل از پایین به بالا است که با هدایت، راهبری، نظارت و تسهیل دولت تکمیل شود.

شاخص های زیادی در شکل گیری پهنه های فقر در شهرها تأثیر دارند. در این میان شاخص های اقتصادی و اجتماعی تأثیر زیادی در تولید و بازتولید فقر دارند. بر همین مبنا هدف مقاله حاضر تعیین پهنه های فقیرنشین در شهر شهریار با استفاده از شاخص های اجتماعی-اقتصادی می باشد. پژوهش حاضر از لحاظ هدف کاربردی و از نظر روش، توصیفی-تحلیلی است. با استفاده از مدل  AHP به شاخص ها وزن داده شده و با استفاده از مدل تاپسیس، سطح بندی پهنه های فقر در بلوک های شهر شهریار مشخص شده اند. یافته های تلفیق تمام شاخص های اقتصادی-اجتماعی نشان می دهد که ضریب تأثیر شاخص های اشتغال، وضع زناشویی، مالکیت مسکن، سواد، وسیله نقلیه و رایانه به ترتیب برابر با 244/0، 184/0، 207/0، 215/0 و 15/0 است. بنابراین، بیشترین ضریب مربوط به اشتغال با امتیاز 244/0 و  کم ترین امتیاز مربوط به نوع وسیله نقلیه و رایانه با ضریب 15/0 است.  نتایج  فقر در شهر شهریار از لحاظ شاخص های اقتصادی و اجتماعی نشان دهنده آن است که  تنها 15 بلوک شامل حدود 10 درصد از کل بلوک های شهری شهریار  دارای کیفیت مناسب، 30 بلوک (19 درصد)  دارای کیفیت نسبتاً مناسب، تعداد 43 بلوک(28 درصد)  در وضعیت متوسط،  42 بلوک ( 27 درصد)  در وضعیت نسبتاً نامناسب و در نهایت 24 بلوک( 16 درصد)  در وضعیت نامناسبی قرار دارند. بنابراین 43 درصد بلوک های شهر شهریار از لحاظ شاخص های اجتماعی و اقتصادی در وضعیت نامناسبی قرار دارند. این مطالعه نشان می دهد که اشتغال، سواد و مالکیت خانه مهم ترین عوامل مؤثر بر مناطق فقیر در شهر هستند، این عوامل توانایی ساکنان را برای بهبود شرایط زندگی، درآمدزایی و دسترسی به خدمات اجتماعی را محدود می کند و در نتیجه فقر را در این محله ها تداوم می بخشد و بازتولید می کند. لاجرم باید سیاست هایی برای افزایش فرصت های شغلی، بهبود نرخ باسوادی و افزایش دسترسی خانواده های کم درآمد به مسکن اجرا شود. همچنین باید سیاست های برنامه ریزی و توسعه فضایی برای رفع نابرابری های اجتماعی و فضایی در شهر اجرا شود. 

به دلیل اهمیت محققان سعی کرده اندپژوهش های خود را به این محدوده ها متمرکز کنند. در سطح دنیا بعضی ازکشورها درگیر تغییرات محیطی شدی هستند ومحدوده های تحت بیابانی شدن تقریباً 35 % از سطح زمین و 32 % ازکل جمعیت انسانی را تحت تأثیر قرار می دهد.کشور عراق در بین سایر کشورهای خاورمیانه امروزه به لحاظ تغییرات محیطی و بیابانی شدن ،به عمده ترین محدوده زایش گردو غبار تبدیل شده است که دربخشی ازسال، کشور ایران نیز از آن بی بهره نمی ماند.با عنایت به اهمیت توجه به موضوع بیابانی شدن در کشورعراق،در پژوهش حاضر با هدف پایش محدوده های تحت بیابان زائی در استان الواسط از شاخص بیابان زائی Albedo و TGSI مستخرج از پروداکت های سنجنده مودیس برای سال های 1384 تا 1402 ( 2005 تا 2023 )استفاده شده و با مدل آریما در تحلیل سری زمانی برای سال 1402( 2023)روندیابی شد. در محیط گوگل ارث انجین شاخص های بکارگرفته شده برای دوره زمانی 1384 تا 1402(2005 تا 2023) با کد نویسی دربرنامه های کامپیوتری تولید شدند. پس از بی مقیاس سازی فازی شاخص ها و با جمع جبری شاخص های پژوهش، شاخص بیابان زائی(DI) تولید شد. برای تحلیل سری زمانی بر روی لایه های رستری از کتابخانه های مربوط به تحلیل سری زمانی و تحلیل رستری در محیط نرم افزاری R استفاده شد.بررسی یافته های پژوهش نشان می دهد که در سال های مختلف گستره محدوده های تحت بیابان زایی تغییر یافته و در استان مورد مطالعه گسترش قابل ملاحظه بوده است و با توجه به روند فعلی بیابان زائی، درصورتیکه مدیریت و کنترل بعمل نیاید،ادامه خواهد داشت. بخش های مهمی از مناطق شمالی، شمال شرقی و مرکزی استان الواسط درگیر پدیده بیابان زائی هستند.تشدید این روند اثرات و پیامدهای مختلفی مثل ریزگردها را در پی داشته باشد.

مقدمه : بر اساس اعلام انیستیتو جهانی منابع، ایران یکی از ده کشوری است که شدیداً در معرض تنش آبی قرار دارد و استان خوزستان با توجه به مختصات خاص اقلیمی، یکی از چهار استان با درجه بسیار بالای تنش آبی است.  با توجه نرخ 65 درصدی شهرنشینی در این استان، پایداری منابع آب یکی از راهبردهای پایداری توسعه و ماندگاری جمعیت در این استان می باشد. هدف از این پژوهش آینده نگاری مخاطرات اجتماعی ناشی از تنش آبی در شهر  اهواز است. داده و روش : در این راستا، پس از بررسی سوابق مطالعاتی و نظر سنجی و کسب آراء خبرگان، چهارده مخاطره اجتماعی محتمل ناشی از تنش آبی در شهر اهواز و در قالب مدل ISM شناسایی شدند. در ادامه ماتریس تحلیل اثرات متقابل CIB در نرم افزار MIC MAC ترسیم و روابط بین این متغیر ها ترسیم شد. در ادامه سناریوهای مخاطرات اجتماعی با بهره گیری از نرم افزار Senario Wizard طراحی شدند. یافته ها : خروجی گراف در نرم افزار میک مک نشان داده است که جمعیت گریزی به عنوان متغییر مستقل با درجه بالای اثر گذاری در سایر شاخص ها شناسایی شده است. نتیجه گیری : همچنین خروجی تحلیلی نرم افزار سناریو ویزارد حاصل از سناریوهای محتمل نشان داده است که تحرکات جمعیتی با محوریت جمعیت گریزی، بیکاری و اضطراب محیطی مهم ترین سناریوهای محتمل ناشی از تنش آبی در شهر اهواز می باشند.