درخت حوزه‌های تخصصی

تحقیق حاضر با هدف بررسی و تحلیل بهره وری نهاده آب در زراعت سویا در استان گلستان، به عنوان یکی از قطب های اصلی تولید این محصول در کشور، انجام شده است. این پژوهش با استفاده از داده های گردآوری شده از ۴۸ بهره بردار سویاکار و به کارگیری شاخص های مختلف بهره وری جزئی و ارزشی آب، به تحلیل وضعیت موجود و عوامل مؤثر بر آن پرداخته است. یافته ها نشان داد که میانگین بهره وری جزئی فیزیکی آب در مزارع سویا برابر با ۷۴/۰ کیلوگرم سویا به ازای هر مترمکعب آب است که دامنه تغییرات آن بین ۲۶/۰ تا ۶۹/۲ کیلوگرم قرار دارد. این اختلاف بیانگر ظرفیت بالقوه افزایش بهره وری از طریق بهبود مدیریت مزرعه و استفاده بهینه از منابع است. از نظر اقتصادی نیز، هر مترمکعب آب به طور میانگین ۱۱۵۸۴۷ ریال درآمد ناخالص و حدود ۷۸۷۱۹ ریال سود ناخالص ایجاد کرده است. این ارقام حاکی از اهمیت بالای تخصیص کارآمد آب در افزایش سودآوری کشاورزان است. برآورد تابع عملکرد-آب با فرم کاب– داگلاس نشان داد که با افزایش یک درصدی مصرف آب، عملکرد سویا تنها ۰۳۵/۰ درصد افزایش می یابد و بهره وری نهایی هر مترمکعب آب حدود ۰۲۳/۰ کیلوگرم سویا است. این امر نشان می دهد که در شرایط موجود، افزایش مصرف آب اثر چندانی بر رشد عملکرد ندارد و افزایش بهره وری نیازمند نوآوری فناورانه و بهبود مهارت های مدیریتی است. بررسی ویژگی های فردی و مدیریتی کشاورزان نیز نشان داد که عواملی چون ارتفاع مزرعه از سطح دریا، نوع شبکه و روش آبیاری بر بهره وری آب اثر معنی داری دارند. به ویژه مزارع دارای سیستم های آبیاری مدرن و تحت فشار، بهره وری آب به مراتب بالاتری نسبت به مزارع سنتی دارند. در مقابل، عواملی مانند اندازه مزرعه و نوع بذر تفاوت معناداری در بهره وری ایجاد نکردند. نتایج تحقیق بیانگر آن است که ارتقای بهره وری آب در کشت سویا، افزون بر ارتقای فناوری های آبیاری و مدیریت مزرعه، نیازمند سیاست های حمایتی در زمینه آموزش، ترویج و تأمین زیرساخت های لازم است. درنهایت، یافته ها می توانند مبنای تصمیم گیری سیاست گذاران و برنامه ریزان بخش کشاورزی در مسیر افزایش تولید داخلی دانه های روغنی و کاهش وابستگی به واردات قرار گیرند.

مهاجرت به عنوان یک پدیده جمعیتی پیچیده، چند علتی و غیرخطی یکی از مهمترین استراتژی های بقای انسان و بخشی ذاتی از تحولات گسترده اجتماعی نگریسته می شود که تحت تاثیر عوامل کشش- فشار در فضاهای جغرافیایی بوده و به شدت بر روی کیفیت زندگی اقتصادی- اجتماعی تاثیر می گذارد. از این رو، هدف تحقیق بررسی اثرات مهاجرت روستا- شهری در تغییرات شاخص های کیفیت زندگی مهاجران روستایی در روستا- شهرهای حاشیه کلانشهرها و مناطق شهری است. در روستا-شهرهای. جامعه آماری تحقیق کلیه خانوارهای مهاجر در 20 سال اخیر در روستا-شهرهای غنی آباد و اسلام آباد شهر ری در جنوب کانشهر تهران به عنوان نمونه های پژوهشی بوده است که بر اساس گزارش غیر رسمی دهیاری بالغ بر 2800 خانوار بوده و با استفاده از فرمول کوکران با فرض مقادیر p و q به میزان 50 بود که تعداد 260 مورد به عنوان نمونه انتخاب شده و پرسشنامه با روش طبقه بندی تصادفی در بین محلات برای گردآوری داده ها توزیع گردید. داده های مورد نیاز با استفاده از پرسشنامه بسته با توزیع گردآوری شده و با آزمون های t تک نمونه ای، دو نمونه ای و رگرسیون چندگانه تجزیه و تحلیل شده است. نتایج نشان می دهد که شاخص های کیفیت زندگی مهاجران روستایی در مقصد در ابعاد اجتماعی (1.4) و اقتصادی (3.5) بهبود یافته است. همچنین، رابطه معناداری بین مولفه های کیفیت زندگی و بهبود شرایط زندگی مهاجران روستایی در روستا-شهرهای مورد بررسی با توجه به میزان ضریب تعیین به مقدار 0.666 وجود دارد و بیشترین تاثیر مهاجرت در بهبود شرایط زندگی مهاجران روستایی را می توان در شاخص های تنوع بخشی به فرصت های اشتغال (0.507) و تمایل به ماندگاری در مقصد (0.368) گزارش کرد

پژوهش حاضر با هدف واکاوی تطبیقی و کیفی عوامل مؤثر بر رفتار رأی دهی در دو دوره دهم و یازدهم انتخابات مجلس شورای اسلامی، با تمرکز بر حوزه انتخابیه قصرشیرین، سرپل ذهاب و گیلان غرب انجام شده است. که اولین کار پژوهشی در این زمینه می باشد و با بهره گیری از رویکرد تحلیل محتوای کیفی و استفاده از نرم افزار MaxQDA، به بررسی دیدگاه های ۳۰ تن از نخبگان محلی پیرامون عامل های شکاف محوری ایلی - طایفه ای، مذهبی، شهرستان گرایی، سیاسی - جناحی و اقتصادی پرداخته است. یافته ها بیان می کنند که این عوامل در هر دو دوره اثرگذار بوده اند اما به جز عامل مذهبی که روندی کاهشی را در دوره یازدهم نشان می دهد، سایر عوامل در مقایسه با دوره دهم روند افزایشی داشته اند. در مجموع داده ها بیانگر آن هستند که رفتار انتخاباتی شهروندان این حوزه در هر دو دوره، کمتر تابع شاخص های برنامه محور بوده است و بیشتر متأثر از ساز و کارهای غیر رسمی، شبکه های هویتی و منافع معیشتی می باشد. تحلیل تطبیقی تغییرات شکاف ها نشانگر آن است که در گذر زمان، گرایش رأی دهندگان به کنش فرهنگ سیاسی کاهش یافته و شکل بندی رأی دهی در بسترهای غیررسمی و هویتی تعمیق یافته است. این پژوهش بر ضرورت بازنگری در نظریه های پیشین رأی دهی و لزوم تدوین الگوهای بومی در تحلیل رفتار سیاسی این منطقه و مناطق پیرامونی ایران تأکید می ورزد.

در دنیای امروز، مدارای اجتماعی به عنوان یک پیش نیاز حیاتی برای توسعه روابط مسالمت آمیز در جوامع مختلف مطرح است. این پژوهش با هدف تحلیل تأثیر سرمایه اقتصادی بر مدارای اجتماعی در استان اصفهان انجام شد و نقش میانجی احساس امنیت مالی، ادراک آنومی اجتماعی و احساس محرومیت نسبی را مورد بررسی قرار داد. این پژوهش از نوع کمی با رویکرد توصیفی-همبستگی و با استفاده از روش پیمایشی انجام شد. جامعه آماری، شهروندان بالای 18 سال استان اصفهان بودند و حجم نمونه 384 نفر با استفاده از روش نمونه گیری خوشه ای چندمرحله ای انتخاب شد. داده ها با استفاده از پرسشنامه استاندارد جمع آوری و با نرم افزارهای SPSS و AMOS تحلیل شدند. نتایج نشان داد که سرمایه اقتصادی تأثیر مستقیم و معناداری بر مدارای اجتماعی دارد (ضریب 46/0). همچنین، سرمایه اقتصادی از طریق بهبود احساس امنیت مالی (ضریب غیرمستقیم 38/0)، کاهش ادراک آنومی اجتماعی (ضریب غیرمستقیم 13/0) و کاهش احساس محرومیت نسبی (ضریب غیرمستقیم 19/0) بر مدارای اجتماعی تأثیر می گذارد. این یافته ها با نظریه های بوردیو، دورکیم، مرتون، گر و رانسی من همسو بود. به این ترتیب، نتایج نشان داد که با افزایش سرمایه اقتصادی، احساس امنیت مالی بهبود یافته، ادراک آنومی اجتماعی کاهش یافته و احساس محرومیت نسبی کاهش می یابد و در نتیجه مدارای اجتماعی افزایش می یابد. این پژوهش نشان می دهد که سرمایه اقتصادی نقش مهمی در ارتقای مدارای اجتماعی دارد و این تأثیر، هم به صورت مستقیم و هم به صورت غیرمستقیم از طریق متغیرهای میانجی اعمال می شود. افزایش سرمایه اقتصادی و توزیع عادلانه منابع در جامعه، می تواند به بهبود احساس امنیت مالی، کاهش ادراک آنومی اجتماعی و کاهش احساس محرومیت نسبی و در نهایت، افزایش مدارای اجتماعی منجر شود. این یافته ها بر اهمیت سیاست گذاری هایی که به بهبود وضعیت اقتصادی و کاهش نابرابری کمک می کنند، تأکید دارد.

این پژوهش با هدف بررسی کاربرد اصول معماری دایره ای در بهینه سازی مصرف سوخت فسیلی در ساختمان های مسکونی ایران، از طریق رویکرد کیفی پدیدارشناختی انجام شد. داده ها با استفاده از مصاحبه های نیمه ساختاریافته با ۱۵ معمار حرفه ای از شهرهای تهران، اصفهان، تبریز و شیراز، جمع آوری و با روش تحلیل تماتیک و نرم افزار NVivo تحلیل شدند. یافته ها چهار تم اصلی را شناسایی کردند: موانع اجرایی (هزینه های بالا، کمبود دانش فنی، مقاومت فرهنگی)، فرصت های نوآورانه (ادغام الگوهای سنتی مانند خشت و بادگیر، نوآوری های دیجیتال، همکاری بین رشته ای)، تأثیر عملی (کاهش ۲۰-۳۰٪ مصرف گاز، پایداری بلندمدت، کاهش ۱۵-۲۵٪ انتشار CO₂)، و راهکارهای پیشنهادی (آموزش، تحقیق محلی، مشارکت جامعه). الگوی پارادایمی Strauss و Corbin (۱۹۹۸) نشان داد که فرصت ها پدیده مرکزی (بهینه سازی مصرف سوخت) را تقویت می کنند، اما موانع آن را تعدیل می کنند، و راهکارها این تعدیل را مدیریت می کنند. این اصول با کاهش وابستگی به سوخت های فسیلی، به اهداف توسعه پایدار و امنیت انرژی ایران کمک می کنند. مقایسه با مطالعات پیشین نشان داد که الگوهای سنتی ایران پتانسیل مشابهی با رویکردهای جهانی دارند، اما موانع فرهنگی و اقتصادی در ایران برجسته ترند. پیشنهادات شامل: هم راستایی مقررات ملی با اصول دایره ای، یارانه برای مواد بازیافتی، و آموزش معماران است. این پژوهش شکاف کیفی در تجربیات معماران ایرانی را پر کرده و به توسعه معماری پایدار کمک می کند.

حکومت ها به عنوان بازیگران اصلی عرصه ژئوپلیتیک به منظور تامین امنیت، حفظ و کسب منافع بیشتر، همچنین ارتقاء جایگاه و منزلت خود در سطح جهانی به دنبال ایجاد مناسبات ژئوپلیتیکی با دیگر بازیگران می شوند. در این بین کشور ایران به عنوان یکی از مهم ترین بازیگران منطقه ای در جنوب غرب آسیا دارای علائق ژئوپلیتیکی فراوانی است که از جمله این علائق را می توان در ارتقای سطح نفوذ در ماورای مرزها خود به ویژه در بین همسایگان خود از جمله کشور عراق می باشد. بر این اساس تحقیق حاضر به بررسی چالش های گوناگونی که در مسیر گسترش قلمرو ژئوپلیتیکی ایران در عراق وجود دارد، می پردازد. با توجه به اهمیت منطقه ای و بین المللی این موضوع و تأثیرات گسترش قلمرو بر روابط منطقه ای و بین المللی تحقیق حاضر با رویکرد توصیفی تحلیلی مهم ترین چالش های ایران در این زمینه را در دو سطح فروملی، ملی مورد بررسی قرار داده است. نتایج تحقیق نشان می دهد که: مهم ترین چالش های گسترش قلمرو ژئوپلیتیکی ایران در سطح فروملی برای کشور عراق عبارت بودند از: وجود گسست سیاسی در ورابط شیعیان عراق و ایران، وجود اندیشه های افراط گرایی مذهبی و سیاسی (بعثی) در میان اهل سنت عراق بودند.

روستائیان و عشایر تاریخچه طولانی از زندگی مکان محور و سنت هایی با قدمت طولانی دارند که تولیدکننده نظام های پیچیده از دانش در رابطه با دنیا و محیط اطراف است. این مجموعه های پیچیده از دانش و فعالیت ها به عنوان دانش بومی، محلی یا سنتی شناخته می شوند. این دانش زمینه های مختلفی را در برگرفته که یکی از آن ها اتنواکولوژی می باشد. اتنواکولوژی در برگیرنده چشم انداز وسیعی است که از آن می توان آشنایی با منابع محیط زندگی و مدیریت پایدار را از دید مردم بومی درک کرد. در این پژوهش، دانش جوامع محلی منطقه قلعه میران به منظور شناخت اجزا و عوامل محیطی و طبقه بندی آنان، موردمطالعه و بررسی قرار گرفت. اطلاعات موردنیاز تحقیق از افراد به صورت مصاحبه نیمه ساختاریافته و مشاهده مشارکتی جمع آوری شد. مصاحبه ها به صورت هدفمند از خبرگان محلی صورت پذیرفت و برای درک بهتر گفته ها از ایشان اجازه گرفته شد تا حین گفتگو، صدایشان ضبط شود. در مجموع در این تحقیق مشخص شد که مردم محلی این منطقه در شناخت اجزاء و عناصر محیط طبیعی اطراف خود و استفاده از آن ها دارای تبحر خاصی هستند و برای هر جزء از اصطلاحاتی استفاده می کنند که همگی نامکتوب و روایی هستند. به طوری که عوامل مختلفی همچون دما، اقلیم، عوارض موجود در سطح زمین، ارتفاع، کاربری اراضی، جنس زمین، نوع خاک، پوشش گیاهی، انواع راه ها، آفتاب گیر و سایه گیر بودن، جهات جغرافیایی و دیگر عوامل را شناخته و هر جزء را به طبقات مختلفی تقسیم بندی کرده و در زندگی روزمره خود از آن ها استفاده می کنند.

این پژوهش با رویکرد تحلیل گفتمانی-اقتصادی به بررسی نقش گفتمان های رسانه ای، عمومی و دولتی در تحقق عدالت شهری و توزیع عادلانه منابع در ایران می پردازد. با بهره گیری از روش تحلیل گفتمان انتقادی، نتایج نشان می دهد که گفتمان رسانه ای با افزایش آگاهی عمومی و طرح مطالبات مدنی کمک می کند. این گفتمان با برجسته سازی نابرابری ها و مشکلات اجتماعی در شهرها، فشار مؤثری بر سیاست گذاران وارد می کند تا در جهت اصلاحات عادلانه تر در سیاست های شهری حرکت کنند. در کنار آن، گفتمان عمومی از طریق مشارکت های مدنی و اعتراضات، سیاست گذاران را به توزیع عادلانه تر منابع و اصلاح زیرساخت ها ترغیب می کند. گفتمان دولتی، اگرچه به عنوان نهاد اصلی سیاست گذاری و تخصیص منابع شهری عمل می کند، به دلیل محدودیت های اقتصادی و اولویت های کلان، معمولاً قادر به پاسخگویی کامل به نیازهای عمومی نیست و در مواردی باعث تشدید نابرابری ها در مناطق مختلف شهری می شود. این پژوهش بر اهمیت تعامل سازنده و هم افزایی میان گفتمان های مختلف برای تحقق عدالت شهری تأکید دارد و در این راستا، استفاده از بسترهای دیجیتال را به عنوان راهکاری نوین برای بهبود شفافیت، تقویت ارتباطات و مشارکت شهروندان پیشنهاد می کند. بسترهای دیجیتال می توانند شهروندان را قادر سازند تا نیازها و درخواست های خود را به صورت مستقیم با مسئولان در میان بگذارند و رسانه ها نیز از این بسترها برای بازتاب دقیق تر مطالبات عمومی استفاده کنند، چرا که این ابزارها می توانند به بهبود شفافیت، تقویت ارتباطات و دستیابی به عدالت شهری کمک کنند. نتایج پژوهش حاکی از آن است که هم افزایی میان گفتمان های مختلف (رسانه ای، عمومی و دولتی) و استفاده از بسترهای دیجیتال می تواند به تحقق عدالت شهری و توزیع عادلانه منابع کمک کند.

کسب وکار یکی از مهم ترین عناصر رشد و توسعه اقتصادی هر کشور است که به عنوان موتور محرک اقتصاد، نقش کلیدی در ابعاد مختلف زندگی اجتماعی و اقتصادی دارد. اهمیت این موضوع و ارتباط آن با ارکان اساسی آمایش سرزمین، یعنی انسان، فضا و فعالیت و تأثیرپذیری از آن ها با توجه به شرایط مختلف اجتماعی، اقتصادی، سیاسی، مدیریتی و برنامه ریزی موجب شده تا این پژوهش با هدف بررسی عوامل مؤثر بر این ساختار و تدوین سناریوهای در دسترس به منظور دستیابی به بهترین سناریوی پیش روی کسب وکار سرزمینی در ایران انجام بگیرد. نتایج پژوهش نشان داد مداخله دولت در امور اقتصادی، ماهیت نظام سیاسی، اقتصاد متمرکز دولتی، جهانی سازی کسب وکار و کیفیت دستگاه های اجرایی مهم ترین عوامل اثرگذار بر وضعیت امروز و آینده کسب وکار سرزمینی در ایران هستند. همچنین نتایج این بخش نشان داد، عوامل مدیریتی- برنامه ریزی، اقتصادی و سیاسی بیش ترین اثرگذاری را بر وضعیت کنونی و آینده کسب وکار سرزمینی در ایران داشتند، در حالی که عوامل اجتماعی و ساختاری تأثیرپذیر از این شرایط بودند. با توجه به نتایج تحلیل سناریو، چهار سناریوی قوی استخراج شد که در این بین سناریوی اول سناریوی ایده آل است. با عملی سازی این سناریو، کسب وکار سرزمینی از طریق هماهنگی و یکپارچگی بین عوامل مختلف سیاسی، مدیریتی و اقتصادی به رونق بالایی می رسد و بالاترین سطح توسعه اقتصادی، اجتماعی، مدیریتی و به صورت کلی، بالاترین سطح رونق اقتصادی زیر سایه به کارگیری آن در کشور شکل می گیرد.

طراحی مدل مطلوب سلامت سازمانی در نظام بانکی کشور، هدف اصلی این پژوهش است. روش پژوهش آمیخته مبتنی بر روش های دلفی و کمّی (پیمایشی) می باشد که به دنبال تحلیل پیشران های مؤثر بر تقویت سلامت سازمانی در نظام بانکی کشور، انجام شده است. جامعه آماری مبتنی بر متخصصین، با تعداد نمونه 258 نفر با روش فرمول کوکران انتخاب شدند. برای تحلیل داده ها از آزمون تحلیل عاملی تأییدی و اکتشافی، ضریب همبستگی پیرسون و تکنیک تصمیم گیری چندمعیاره تاپسیس، با کمک نرم افزارها SmartPLS و SPSS استفاده شد. یافته های پژوهش نشان داد که در طراحی الگوی مطلوب مدل خط مشی سلامت سازمانی در نظام بانکی کشور، سه مقوله محوری شامل شاخص درونداد (20 مقوله)، شاخص فرایندی (14 مقوله) و شاخص برونداد (30 مقوله) شناسایی گردید. در بخش کمّی نیز، شاخص های مؤثر بر طراحی مدل خط مشی سلامت سازمانی در نظام بانکی کشور بالاتر از 96.1 بوده و نشان دهنده قدرت بار عاملی بر عامل (متغیر مکنون) است. آزمون پیرسون نشان داد که میزان همبستگی شاخص برونداد و شاخص مرحله ای با ضریب پیرسون 0.847 و همبستگی بین متغیر درونداد و متغیر مرحله ای برابر 0.835 و درونداد با برونداد برابر 0.799 است. در نهایت، رتبه بندی شاخص ها با روش تصمیم گیری چندمعیاره تاپسیس نیز نشان داد که شاخص خدمت رسانی باکیفیت با امتیاز 0.604، وقت شناسی با امتیاز 0.598، جذب و استخدام با امتیاز 0.589، نظام پیشنهادات با امتیاز 0.588 و ایجاد نظام تنبیه با امتیاز 0.587 بیشترین امتیاز را کسب کرده اند.

هدف: بخش عظیمی از ذخایر کالبد تاریخی و سرمایه های فرهنگی در روستاها قرار دارد و زندگی روستایی با معماری بومی عجین شده است. معماری بومی در سکونتگاه های روستایی، گواهی بر پیشینه معماری و فرهنگ ارزشمند آن سرزمین است، اما در تحولات امروزی ساختار روستاها، به معماری بومی کمتر توجه شده است. لذا شناخت معماری بومی، می تواند زمینه ای را برای مرتفع ساختن نیازهای فرهنگی، اجتماعی، اقتصادی و توسعه هرچه بیشتر این سکونتگاه های باارزش فراهم نماید و در انتقال فنون معماری و تجارب فرهنگی به دیگر مناطق نیز مؤثر باشد. ازاین رو هدف این پژوهش، بررسی ابعاد و مؤلفه های معماری بومی در سکونتگاه های روستایی و نمود آن ها در مطالعه موردی روستای قلعه بالا شاهرود است. روش پژوهش: این پژوهش ازلحاظ روش توصیفی-تحلیلی و ازلحاظ هدف کاربردی است. برای این منظور ابتدا با مطالعه اسناد کتابخانه ای، ابعاد معماری بومی و مؤلفه های آن مشخص گردیده و پس از تحلیل محتوا، چهارچوب نظری بیان شده است. در ادامه با مطالعه میدانی و با شیوه تحلیلی، نمود آن در مطالعه موردی روستای قلعه بالا شاهرود موردبررسی قرار گرفته است. یافته ها: یافته های پژوهش نشان می دهد که ابعاد اقتصادی-معیشتی، اجتماعی-فرهنگی، اقلیمی-محیطی در شکل گیری معماری بومی در سکونتگاه های روستایی مؤثر هستند. در بعد اقتصادی-معیشتی، مؤلفه نوع کارایی و کارکرد، نوع معیشت و وضعیت درآمد و نوع مصالح ساخت و در بعد اجتماعی-فرهنگی، مؤلفه امنیت و آرامش، روابط و تعاملات اجتماعی، حس تعلق خاطر، ارزش و هنجار فرهنگی و در بعد محیطی-کالبدی، مؤلفه ساختار فضایی و کالبدی، آسایش محیطی و هماهنگی اقلیمی، انعطاف پذیری فضایی و عملکردی تأثیرگذار است. نتیجه گیری: ابعاد و مؤلفه های معماری بومی در سکونتگاه های روستایی در عین واحد بودن، روی یکدیگر تأثیر می گذارند و از هم تأثیر می پذیرند. همچنین بافت و مسکن روستای قلعه بالا شاهرود از تمامی این مؤلفه ها و شاخص های آن تأثیر پذیرفته و معماری روستای قلعه بالا شاهرود نمونه ای از معماری بومی منطبق با اقلیم، فرهنگ و زندگی روستایی است.

هدف: هدف این پژوهش تحلیل مکانی– فضایی پیامدهای اقتصادی مهاجرت معکوس در نواحی روستایی مورد مطالعه شهرستان نطنز است. روش پژوهش: این پژوهش از نوع پیمایشی است. جامعه آماری ۳۸۱ نفر بر اساس فرمول کوکران در ۲۴ روستا از شهرستان نطنز به صورت نمونه گیری مطبق شناسایی شد. داده های تحقیق از طریق مطالعات، مشاهده، مصاحبه های عمیق و پرسش نامه گردآوری شد. برای تحلیل داده ها از آزمون های t تک نمونه و میان یابی کریجینگ در نرم افزار ArcGis بهره برده شد. یافته ها: یافته ها نشان می دهد در بُعد سرمایه گذاری، میزان سرمایه گذاری در نیمه جنوبی شهرستان نطنز بیشتر از نیمه شمالی به ویژه روستاهای اوره و گودرزن با میانگین 3/75 بوده است. در بُعد توسعه زیرساخت، یافته ها نشان می دهد در مرکز و نیمه جنوبی با میانگین 4/8 و پهنه مهم دوم در شمال شهرستان با میانگین ۴ قرار دارد. در بُعد توسعه تقاضای خدمات، بالاترین امتیاز مربوط به روستاهای نیمه شمالی و تا حدودی نیمه جنوبی با میانگین ۴ است؛ اما در نواحی غربی و شرقی شهرستان کمترین میزان توسعه تقاضا با میانگین 2/47 مشاهده می شود. در بُعد درآمدزایی، شاخص ها در روستاهای نیمه جنوبی شهرستان نطنز بیشتر از نیمه شمالی با میانگین 3/5 است. نتیجه گیری: با توجه به جذابیت روستاهای شهرستان نطنز به ویژه روستاهایی که دارای مزایایی چون آسانی دسترسی به شهر، مجاورت با شهر، استقرار در نزدیکی کانون های گردشگری، ارتفاع مناسب، و دمای مناسب، ظهور موجی بزرگ از مهاجرت به این مناطق دور از انتظار نخواهد بود.

مقدمه: در روش هم پوشانی حسابی وزنی برحسب شاخص پتانسیل زلزله (EPI) برای ارزیابی خطر لرزه ای هر منطقه، داده های تاریخی زلزله، توزیع زمین مکانی و بزرگای زمین لرزه های گذشته، زمین ساخت فعال (نوع و طول گسل)، تراکم گسل در واحد سطح، فاصله مکان تا گسل فعال، فاصله تا کانون زلزله، شیب و تغییرات توپوگرافی باید در نظر گرفته شود و لایه های مربوط با استفاده از GIS ایجاد شوند. این روش غیرارگودیک مشکلات روابط کاهندگی و بیان ورودی ها و خروجی های تحلیل خطر را حل می کند و در تهیه نقشه خطر زلزله مناطق وسیع جغرافیایی با پیشینه لرزه خیزی غنی، دقت بسیار مناسبی دارد. در این مطالعه، خطر زلزله در منطقه جنوب غرب ایران، در مربعی به ضلع 400 کیلومتر و با مرکزیت شهر بهبهان (طول °E2417/50 و عرض ° N5985/30) به روش هم پوشانی حسابی وزنی، برحسب شاخص پتانسیل زلزله ارزیابی شده است. روش شناسی: روش هم پوشانی حسابی وزنی برمبنای برهم نهی اطلاعات رتبه بندی شده مکانی، زمین شناسی و لرزه شناسی منطقه با وزن های از قبل تعیین شده قرار دارد. شاخص پتانسیل زلزله با استفاده از رابطه زیر محاسبه می شود:                                 (1)         در این معادله، EPI شاخص پتانسیل زلزله، DEM مدل رقومی ارتفاعی، Slope زاویه شیب برحسب درجه، Den_F چگالی گسل های فعال، Den_Ev تراکم کانون های زلزله، ML بزرگی زلزله، Dis_F فاصله تا گسل فعال، Dis_epi_ev فاصله تا کانون زلزله و i و j مختصات سلول (طول و عرض جغرافیایی) هستند. شناسایی مناطق دارای پتانسیل لرزه خیزی و ارزیابی خطرهای لرزه ای نیازمند در نظر گرفتن سهم تمامی پارامترها و ترکیب آنها، مطابق با اهمیت نسبی آنهاست. پس از تهیه نقشه های لازم، با توجه به لرزه خیزی منطقه ( توزیع کانون های زلزله، منابع لرزه زا و گسل های فعال) ، ویژگی های زمین ساختی ( سن لایه، زمین ساخت)، توپوگرافی منطقه ( مدل رقومی ارتفاعی) و شیب، EPI، تعیین می شود. منطقه مورد مطالعه (مربعی به ابعاد 400 کیلومتر و با مرکزیت بهبهان) از شیب تند شمال شرق با ارتفاع 4418، به شیب ملایم جنوب غرب (محدوده خلیج فارس) به ارتفاع 125- می رسد. نتایج و بحث: روش هم پوشانی حسابی وزنی برحسب شاخص پتانسیل زلزله (EPI) در جنوب غرب ایران انجام و نتایج به صورت نقشه و جدول ارائه شد. براساس نتایج، بخش هایی از شهرهای شرقی و شمالی استان خوزستان و شهرهای جنوب غرب استان چهارمحال بختیاری، کهگیلویه و بویراحمد و اصفهان و شهرهای شمالی استان بوشهر در مناطق EPI بالا و شهرهای گچساران، بهبهان، امیدیه، بهمئی، رامهرمز، باغ ملک، هفت گل، گتوند، اردل، کوهرنگ، فارسان و کبار در منطقه خطر بالا قرار می گیرند. در منطقه مورد مطالعه، شاخص پتانسیل زلزله در محدوده 55/1تا 75/6 متغیر است. میانگین برآوردشده مقدار EPI برابر با 415/4 و انحراف معیار برابر با 94/1 است. این مقادیر نشان دهنده تغییرات نسبتاً زیاد لرزه خیزی متوسط در منطقه است. همچنین جدول مقادیر EPI درمورد تمامی شهرهای استان خوزستان تخمین زده شد و شاخص پتانسیل زلزله هر شهرستان، براساس EPI، با شاخص لرزه خیزی استاندارد آیین نامه 2800 مقایسه شد. نتایج مقایسه در اغلب شهرها هم خوانی دارد و بیشتر بودن خطر بیان شده ازطریق استاندارد 2800 در موارد اختلافی بیان می کند که مقادیر استاندارد در جهت اطمینان قرار دارد. نتیجه گیری: روش هم پوشانی حسابی وزنی، برحسب شاخص پتانسیل زلزله (EPI)، روش جهانی جدیدی است که می توان آن را در ارزیابی خطر زلزله به روش غیرارگودیک به کار برد. براساس نتایج این روش، مقادیر ویرایش 4 استاندارد 2800 کفایت لازم برای طرح لرزه ای ساختمان ها را دارد.

هدف: هدف این پژوهش، بررسی اثر سیاست نقش پذیری های جدید شهرهای کوچک بر ابعاد توسعه پایدار (اقتصادی، اجتماعی–فرهنگی و محیط زیستی) در شهرهای کوچک استان کردستان است. روش: پژوهش حاضر از نظر هدف کاربردی و از نظر ماهیت تحلیلی است. داده ها از طریق مطالعات کتابخانه ای و پیمایش میدانی با پرسش نامه محقق ساخت گردآوری شد. جامعه آماری شامل 60 نفر از خبرگان و کارشناسان نهادهای شهری استان کردستان است که با روش تصادفی طبقه ای انتخاب شدند. تحلیل داده ها با استفاده از ضریب همبستگی پیرسون، تحلیل عاملی تأییدی و مدل سازی معادلات ساختاری انجام شد. نتایج: نتایج نشان می دهد سیاست نقش پذیری های جدید می تواند 52 درصد از توسعه پایدار شهرهای کوچک را تبیین کند؛ به طوری که بعد محیط زیستی (34 درصد) بیشترین سهم را داشته و پس از آن بعد اقتصادی (27 درصد) و بعد اجتماعی–فرهنگی (26 درصد) قرار دارند. نتیجه گیری: یافته ها بیانگر آن است که تقویت نقش پذیری های جدید شهرهای کوچک می تواند به عنوان راهبردی مؤثر برای تحقق توسعه پایدار، ارتقای خوداتکایی شهری و کاهش فشارهای زیست محیطی و اجتماعی شهرهای بزرگ مورد توجه سیاست گذاران و برنامه ریزان شهری قرار گیرد.

پیامدهای حاصل از فرایند برنامه ریزی و مدیریت شهری غیر مشارکتی به اذعان متخصصان حوزه شهری چندان موفقیت آمیز نبوده است. بر این اساس در پی گسترش شهرنشینی پارادایمی از نگاه حکومتی به نگاه حکمروایی شکل گرفته و لزوم رویارویی با چالش های جدید برآمده از رشد شهرنشینی موجب دگرگونی اساسی در دیدگاه ها و رویکردهای مدیریت شهری شده است. از این رو هدف پژوهش حاضر اولویت بندی شاخص های مدیریتی موثر در توسعه شهر کنگان است. نوع پژوهش از نظر هدف توسعه ای و از نظر روش توصیفی، تحلیلی و پیمایشی می باشد. اطلاعات مورد نیاز با مطالعه منابع کتابخانه ای، اسنادی و همچنین مطالعات میدانی بدست آمده و تجزیه و تحلیل اطلاعات با روش AHP انجام شده است. جامعه آماری پژوهش شامل 90 نفر از کارشناسان و متخصصان حوزه برنامه ریزی و مدیریت شهری می باشند که حجم نمونه به روش گلوله برفی تعیین شده است. بر اساس نتایج تحلیل سلسله مراتبی معیارهای مدیریتی/ سیاسی و اجتماعی/ فرهنگی به ترتیب در اولویت اول و دوم قرار گرفته اند. همچنین با توجه به رتبه بندی ها در مدل AHP محلات چهار و دو به ترتیب با امتیاز 181/0 و 167/0 دارای رتبه های اول و دوم و رتبه های آخر به محلات هشت و ده تعلق گرفته است و در نهایت پیشنهاد می شود زیرمعیارهایی چون مسئولیت پذیری و پاسخگویی مسئولان، انگیزش و بینش راهبردی، عدالت اجتماعی، جامعه محوری و اقدام جمعی، اقدامات عمرانی و زیرساخت های شهری و مدیریت و دانش زیست محیطی در اولویت های برنامه ریزی این شهر قرار گیرند.

یکی از چالش های اصلی در شهرهای کشورهای در حال توسعه آن است که خدمات جامع مدیریت پسماند شهری، از پایداری مالی برخوردار باشد، همچنین با افزایش درخور توجه زباله های جامد به دلیل صنعتی شدن و شهرنشینی، آسیب های زیست محیطی نیز رو به وخامت گذاشته است و مدیریت زباله های جامد را به عنوان یک مسئله مهم در سراسر جهان تبدیل کرده است. هدف پژوهش حاضر طرح مکان یابی محل سکوهای انتقال موقت پسماند در شهر تویسرکان با استفاده از مدلAHP بوده است؛ لذا با بهره گیری از سیستم اطلاعات جغرافیایی GIS، انجام مطالعات مکان یابی برای تعیین و اولویت بندی محل سکوهای انتقال پسماند صورت گرفت. بر اساس فرایند مکان یابی محل های پیشنهادی به لحاظ استانداردهای محیط زیستی نسبتاً توجیه شده است و بر اساس جانمایی محل مناسب احداث ایستگاه انتقال موقت پسماند با استفاده از سیستم اطلاعات جغرافیایی، زمینی به مساحت 15 هکتار در محدوده روستای سهام آباد انتخاب گردید.

هوش مصنوعی(AI) به عنوان پارادایم و کالای قدرت در دهه چهارم قرن ۲۱ ظهور کرده و در حال بازتعریف چشم اندازهای اقتصادی و سیاسی جهانی است. سیاستگذاری هوش مصنوعی بر کنش های رفتاری، کنترل محیطی، دموکراسی و تولید اقتصادی تأثیر گذاشته و حوزه هایی مانند آموزش، حقوق بشر، مهاجرت و سرمایه گذاری را دستخوش تغییر می کند. این پژوهش به بررسی سیاستگذاری هوش مصنوعی و سیاست قدرت پرداخته و تأثیرات آن بر اقتصاد، صنعت و کنش های اجتماعی را تحلیل می کند. فرضیه اصلی بیان می کند که حکمرانی مبتنی بر هوش مصنوعی بر پایه دولت های قدرتمند، تغییرات دموکراتیک، کنترل افکار عمومی(دیپ فیک)، نظارت عمومی، ژئواکونومی بدون سرمایه و کالایی سازی نیروی کار انسانی است. با استفاده از رویکرد تخریب سازنده شومپیتر و روش تحلیل تحولات پارادایمیک، این پژوهش بررسی می کند که چگونه هوش مصنوعی موجب تغییر در ساختارهای اقتصادی، اجتماعی و حکمرانی راهبردی می شود. یافته ها نشان می دهند که هوش مصنوعی در حال بازتعریف توزیع قدرت، انقلاب های صنعتی و پویایی های اجتماعی است و سیاستگذاری های تطبیقی برای ایجاد تعادل میان نوآوری، ثبات اقتصادی و عدالت اجتماعی ضروری خواهند بود.

مدیریت منابع آب در جریان تحول در شرایط و دامنه عمل خود با محدودیت ها و ابعاد متعددی روبرو است. بر این اساس شناسایی عوامل مؤثر بر مدیریت پایدار منابع آب، به عنوان اقدامی مهم جهت بهره برداری مطلوب از آن محسوب می گردد؛ بنابراین در پژوهش حاضر، اقدام به بررسی عوامل مؤثر بر مدیریت پایدار منابع آب بر اساس دیدگاه کشاورزان در روستاهای بخش مرکزی شهرستان اردبیل (شریف بیگلو، حکیم قشلاقی، شام اسبی، وکیل آباد، امیدچه، پیرقوام، اقبلاغ رستم خانی، قره لر و گیلانده) گردید. این پژوهش بر اساس ماهیت، توصیفی – تحلیلی از لحاظ هدف، کاربردی است و رویکرد حاکم بر آن از نوع کمی می باشد. جامعه آماری را سرپرستان خانوار بهره بردار اراضی کشاورزی بخش مرکزی شهرستان اردبیل تشکیل می دهد. به منظور بررسی موضوع از هفت بعد در قالب 72 مؤلفه استفاده گردید. حجم نمونه 349 نفر محاسبه شد. پراکندگی تعداد نمونه در روستاها، به روش تصادفی و متناسب با تعداد سرپرست خانوار کشاورز در هر روستا بود. جهت تحلیل موضوع از مدل سازی معادلات ساختاری (Smart PLS) بهره گرفته شد. بررسی یافته ها نشان می دهد ارزیابی اولیه مدل اندازه گیری، گویای مناسب بودن مدل است. یافته ها نشان داد 68 مؤلفه دارای میزان اثرگذاری بالاتر از 0.5 بودند. نتایج مدل ساختاری بیانگر وجود رابطه ساختاری معنادار میان مدیریت پایداری و اثرات اقتصادی، اجتماعی، بهره وری، فنی، آموزشی و نهادی است. بعد ضریب تعیین اسکوئر نشان داد، این ضریب، برای تمام بعد های پژوهش، بالاتر از مقدار قوی یعنی 0.26 برآورد گردید. بعد ضریب تعیین برای بعد اقتصادی با 0.299 کمتر از سایر بعد ها و برای بعد بهره وری با 0.511 بیشتر سایر بعد ها برآورد گردید. نتایج بیانگر این است بازبینی و تجدیدنظر در دیدگاه های مدیریتی منابع آب کشاورزی و حرکت به سمت دیدگاه فرابخشی و مشارکتی مبتنی بر مدیریت بهینه که همراه با حفظ بعدهای اقتصادی، اجتماعی و فنی، آموزشی و ... باشد، نقش اساسی در تأمین مدیریت پایدار منابع آب ایفا می نماید.

هدف: یکی از مفاهیمی که طی سال های اخیر به مثابه راهکاری برای چاره جویی چالش های برآمده از روند روزافزون شهرنشینی و راهی برای حصول شهرها به سمت پایداری مطرح شده، مفهوم کامیابی شهری بوده است. کامیابی شهری به مثابه رویکردی کل نگر و جامع محسوب می شود که موفقیت، سلامتی، پیشرفت و بهروزی را توصیف می کند و با ارتقای کیفیت اقتصادی، اجتماعی، سیاسی و زیست محیطی، زمینه لازم برای زیست پذیری و پایداری شهرها را فراهم می آورد. شهر مشهد به مثابه دومین کلان شهر پرجمعیت کشور و مناطق شهری آن در شرایطی ناهمگن و نامتعادلی از منظر پیشرفت، رفاه و کامیابی قرار دارند. بدین ترتیب، این پژوهش در راستای سنجش و تحلیل سطح توسعه یافتگی مناطق شهری مشهد از منظر مؤلفه ها و شاخص های تلفیقی کامیابی شهری انجام گرفته است. روش و داده: پژوهش حاضر از نوع کاربردی و به صورت توصیفی- تحلیلی انجام گرفته است. داده های موردنیاز این پژوهش از ابزار پرسشنامه گردآوری شده و نتایج حاصله از آن با استفاده از تحلیل خوشه ای و تکنیک تاپسیس مورد تجزیه وتحلیل قرار گرفته است. یافته ها: یافته های این پژوهش نشان می دهد که مناطق شهری مشهد از منظر کامیابی شهری، در شرایط ناهمگن و نامتعادلی قرار دارند. طوری که منطقه ۱ در سطح نسبتاً بسیار مطلوب، مناطق ۸، ۹ و ۱۳ در سطح مطلوب، مناطق ۲، ۳، ۶، ۱۰، ۱۱ و ۱۲ در سطح نسبتاً مطلوب و مناطق ۴، ۵ و ۷ در سطح نسبتاً نامطلوب از این حیث قرار گرفتند و در این بین، مناطق ۱، ۱۳ و ۹ در قیاس با سایر مناطق از کامیابی بیشتری برخوردار بوده و مناطق ۷، ۵ و ۴ از این حیث در رتبه ی آخر قرار گرفته اند. نتیجه گیری: نتایج نشان می دهد که هرچند تمامی مناطق شهری مشهد از درجه کامیابی حداقلی برخوردار بوده؛ اما با این وجود، بیشتر این مناطق از منظر کامیابی شهری در شرایط مطلوبی قرار ندارند که این مسئله نیازمند توجه مسئولان و مدیران شهری شهر مشهد است. نوآوری، کاربرد نتایج: چارچوب سنجشی این پژوهش از جامعیت بیشتری برخوردار بوده و همچنین در سطح شهر مشهد نیز، مسئله کامیابی شهری مورد توجه قرار نگرفته است.

زمینه و هدف: مهاجرت به عنوان واقعه تأثیرگذار جمعیتی، تغییرات قابل ملاحظه ای را در ساخت و توزیع جمعیت ایجاد می کند. مهاجرت نه تنها به عنوان یک پدیده، بلکه به عنوان یک فراپدیده (واقعه ای که اتفاق آن به دلیل بستر و موقعیتی است که مردم در آن زندگی می کنند) از عوامل متعدد اقتصادی، اجتماعی، سیاسی و فرهنگی نشأت گرفته است.  به این دلیل، علل و انگیزه های مهاجرت را می توان از ابعاد مختلف مورد بررسی قرار داد. مهاجرت از ایران موضوعی پیچیده و چند بعدی است که در سال های اخیر توجه زیادی را به خود جلب کرده است.  هدف این مقاله بررسی تاثیر عوامل اقتصادی بر مهاجرت از ایران با تمرکز ویژه بر شاخص فلاکت (مجموع تورم و بیکاری) است. روش شناسی: پژوهش حاضر با روش توصیفی تحلیلی انجام و برای گردآوری اطلاعات از روش اسنادی کتابخانه ای استفاده شده است. تمامی داده های متغیرهای مورد نظر به صورت سالیانه برای دوره زمانی 2000 تا 2022 استفاده شده است. برای بررسی ارتباط میان متغیرها از روش خود توضیح با وقفه های توزیعی  استفاده شده است. مدل هایی که برای بررسی اثرات تاخیری ارائه می شوند، معروف به مدل های با وقفه توزیعی هستند که یکی از جدید ترین روش ها برای این بررسی ها، روش خود توضیح با وقفه های توزیعی یا ARDL  است. در این مدل، متغیر وابسته تحت تاثیر وقفه های این متغیر و سایر متغیرهای مستقل قرار دارد. یافته ها و نتیجه گیری: یافته های پژوهش حاکی از آن است که متغیرهای جمعیت، شاخص فلاکت و تولید ناخالص داخلی تاثیر معنا داری بر مهاجرت از ایران دارند، اما شاخص نابرابری ضریب جینی تاثیر معناداری بر مهاجرت ندارد. شاخص فلاکت نیز تأثیر مثبت و قابل توجهی بر مهاجرت دارد. برعکس، رشد اقتصادی تأثیر منفی و معناداری بر مهاجرت دارد، به طوری که یک درصد افزایش در رشد اقتصادی می تواند نرخ مهاجرت را 1/0 درصد کاهش دهد. نتایج نشان می دهد که سه عامل کلیدی رشد جمعیت، نرخ فقر و رشد اقتصادی به طور مستقیم بر روند مهاجرت از ایران تأثیر می گذارند. با افزایش جمعیت، فشار بر منابع اقتصادی و اجتماعی کشور تشدید می شود. در شرایطی که فرصت های شغلی و خدمات عمومی توسعه نیافته اند، افراد ممکن است برای جستجوی شرایط زندگی بهتر مهاجرت کنند. شاخص فلاکت، که هم نرخ تورم و هم نرخ بیکاری را در بر می گیرد، به عنوان یک شاخص حیاتی برای عملکرد اقتصادی عمل می کند.