کتابداری و اطلاع رسانی

کتابداری و اطلاع رسانی

کتابداری و اطلاع رسانی دوره پنجم زمستان 1381 شماره 4 (پیاپی 20)

مقالات

۱.

قدرت در عصر اطّلاعات

حوزه های تخصصی:
  1. حوزه‌های تخصصی علوم کتابداری علوم اطلاع رسانی اطلاعات (به طور عام) فن آوری اطلاعات
  2. حوزه‌های تخصصی علوم کتابداری علوم اطلاع رسانی خدمات اطلاع رسانی مدیریت اطلاعات
  3. حوزه‌های تخصصی علوم کتابداری علوم اطلاع رسانی خدمات اطلاع رسانی مدیریت دانش
تعداد بازدید : ۹۴۷ تعداد دانلود : ۴۳۹
ارزیابی قابلیتها و دیگر اشکال قدرت بالقوه، باید فناوریهای یک دورة تاریخی معین را منعکس کند. برای مثال، اختراع سلاحهای هسته ای پس از پایان جنگ جهانی دوم، روش تفکر افراد را درباره توزیع قدرت تغییر داد. به نظر میرسد از اواخر دهه 1960، استفاده گسترده از شبکه رایانه های رقومی پرسرعت و شبکه های مخابراتی تأثیر مشابهی بر ارزیابی قدرت داشته است. در این مقاله، تأکید بر این سؤال است که چگونه یک فرد باید دربارة قدرت در طی دوره های تحول فناورانه سریع و مخصوصاً دورة جاری بیاندیشد. همچنین بحث میشود که در نتیجه افزایش فناوریهای اطّلاعات، تغییری در مفهوم سازی فناوری وجود داشته است. در مفهوم سازی جدید بر جاسازی عناصر نهادی و فرهنگی در درون فناوریهای اطّلاعات و این امکان که انتقال فناوریها به آن سوی مرزهای ملی مشکل سازتر خواهد شد، تأکید میشود.
۲.

داده چیست، یا داده ها چه هستند؟

نویسنده:
حوزه های تخصصی:
  1. حوزه‌های تخصصی علوم کتابداری علوم اطلاع رسانی اطلاعات (به طور عام)
  2. حوزه‌های تخصصی علوم کتابداری علوم اطلاع رسانی خدمات اطلاع رسانی مدیریت اطلاعات
تعداد بازدید : ۱۲۵۴۹ تعداد دانلود : ۱۵۹۰
به نظر میرسد داده ها، آن قدر پیچیده هستند که هیچ چشم انداز واحدی نتواند همه بنیانهای موردنیاز برای بهبود کیفیّت داده را فراهم آورد. اولین رویکرد، چرخه زندگی داده را مورد بررسی قرار میدهد. درواقع، داده ها بسیار پویا هستند. یعنی با نرخهای باورنکردنی تعریف، خلق، ذخیره، دستکاری و دستیابی میشوند و مورد استفاده قرار میگیرند. الگوی چرخة زندگی بیانگر دو گروه فعالیتهای سطح بالای گردآوری و استفاده است. توجه به گردآوری، خلق یک الگوی داده و کسب ارزشها، مهم ترین مراحل برای کیفیّت داده است. نشان داده میشود که بهبود مداوم از بهکارگیری فنون فرایند مدیریت در ذخیره اطّلاعات که ایجاد داده میکند، نتیجه میشود.رویکرد ایستا دیدگاهی از قبل فرض شده دارد و یک داده به عنوان سه جزء شامل موجودیت، صفات خاصه و ارزش تعریف میشود. بازنمون داده به عنوان قواعد برای ثبت داده ها تعریف میشود. بنابراین، داده ها در هر دو سطح مفهومی و بازنمودی وجود دارند.ویژگیهای داده به عنوان یک منبع، به ویژه راههایی که داده ها از سایر منابع متمایز میشوند، ارائه میگردد و تعدادی از اشارات ضمنی برای مدیریت کیفیّت داده ارائه میگردد. چشم انداز دیگر توسط الگوی منابع داده مؤسسه تجاری فراهم شده است، که متوجه پایگاههای داده ها و زنجیره اطّلاعات یک مؤسسه تجاری است. سرانجام، تعدادی مسائل موجود در تعریف «اطّلاعات» مرور میشود. این چشم اندازها، افزون بر سودمند بودن برای کیفیّت داده، میتواند شکل دهنده آغاز دانش مدیریت برای داده ها و اطّلاعات باشد.«عصر جدید دارای حسن کاذبی از برتری است زیرا تودة انبوهی از داده ها را در اختیار دارد، ام ّا ملاک معتبر تمایز در این است که انسان تا چه اندازه قادر است این مواد را به فرمان خود درآورد».
۳.

معیارهای ارزیابی موتورهای کاوش

نویسنده:
حوزه های تخصصی:
  1. حوزه‌های تخصصی علوم کتابداری علوم اطلاع رسانی اینترنت و موتورهای کاوش
  2. حوزه‌های تخصصی علوم کتابداری علوم اطلاع رسانی سایت های کتابداری و اطلاعاتی ارزیابی سایت ها
  3. حوزه‌های تخصصی علوم کتابداری علوم اطلاع رسانی سایت های کتابداری و اطلاعاتی وب سنجی
تعداد بازدید : ۱۳۷۲ تعداد دانلود : ۶۴۳
موتورهای کاوش در اینترنت، عمده ترین ابزار برای شناسایی و مکانیابی منابع اینترنتی هستند. شناخت ویژگیها و کارکردهای این موتورها موجب خواهد شد که از منابع اینترنتی به شیوه ای کارآمدتر استفاده شود. در این مقاله پس از بیان علت بهکارگیری و نحوة کار موتور کاوش، معیارهای ارزیابی موتورهای کاوش ارائه شده اند. سپس مختصری دربارة موتورهای وراکاوش گفته شده و در پایان، با یک مثال، چهار موتور کاوش عمده در جدولی با هم مقایسه و ارزیابی شده اند.
۴.

نظرسنجی از دانشجویان رشتة کتابداری و اطلاع رسانی پیرامون جایگاه درس زبان انگلیسی در این رشته

حوزه های تخصصی:
  1. حوزه‌های تخصصی علوم کتابداری کتابخانه ها دانشجویان کتابداری
  2. حوزه‌های تخصصی علوم کتابداری علوم کتابداری موضوعات خاص و کتابخانه ها و کتابداری
تعداد بازدید : ۱۱۴۰ تعداد دانلود : ۵۲۱
زبان انگلیسی یکی از درسهای مهم در رشته کتابداری و اطلاع رسانی میباشد. اما درعین حال به لایلی، هنوز این درس جایگاه خود را در این رشته پیدا نکرده است. به همین دلیل پژوهشی در مورد «نگرش دانشجویان کتابداری و اطلاع رسانی پیرامون جایگاه درس زبان انگلیسی در رشتة کتابداری» انجام شد.
۵.

تحلیل استنادی طرحهای پژوهشی دانشگاههای فردوسی مشهد در دو حوزه علوم انسانی/ اجتماعی و علوم پایه و کشاورزی

نویسنده:
حوزه های تخصصی:
  1. حوزه‌های تخصصی علوم کتابداری علوم کتابداری موضوعات خاص و کتابخانه ها و کتابداری
  2. حوزه‌های تخصصی علوم کتابداری کتابخانه ها(به طور عام) انواع کتابخانه ها دانشگاهی
  3. حوزه‌های تخصصی علوم کتابداری علوم کتابداری موضوعات خاص و کتابخانه ها و کتابداری تاب سنجی،علم سنجی
تعداد بازدید : ۷۵۶ تعداد دانلود : ۳۶۵
با توجه به حجم تحقیقات در دانشگاه فردوسی و تداوم اجرای طرحهای بیشتر در این دانشگاه، این پژوهش بر آن است که به بررسی چگونگی و میزان استفاده از منابع اطّلاعاتی (موجود یا غیرموجود در کتابخانه های دانشگاه) در انجام طرحهای پژوهشی در این دانشگاه بپردازد. نوع این پژوهش کاربردی است و به روش کتابسنجی و با استفاده از فن تحلیل استنادی انجام شده است. یافته های پژوهش نشان میدهد که:1. اختلاف معنیداری بین کمیّت منابع غیرفارسی موجود و غیرموجود استنادشده طرحهای پژوهشی دانشگاه فردوسی وجود دارد. 2. اختلاف معنیداری بین نوع منابع موجود و غیرموجود استنادشده در طرحهای پژوهشی دانشگاه فردوسی مشاهده شد. 3. اختلاف معنیداری بین روزآمدی منابع استنادشده در طرحهای پژوهشی دو حوزه علوم انسانی/ اجتماعی و علوم پایه و کشاورزی مشاهده شد. 4. همچنین با توجه به نتایج بدست آمده از آزمون یومان ویتنی بین میانگین تعدادی از انواع منابع مورد استفاده در طرحهای پژوهشی مانند کتاب و مقاله فارسی و انگلیسی در دو حوزه اختلاف معنیداری مشاهده شد و بین میانگین تعداد دیگری از انواع منابع مانند پایان نامه های فارسی و انگلیسی در دو حوزه اختلاف معنیداری مشاهده نشد. 5 . اختلاف معنیداری بین میزان استناد طرحهای پژوهشی به منابع غیرفارسی در دو حوزه مشاهده شد.
۶.

بررسی میزان کمکیابی دانشجویان دانشگاه شیراز از کتابدار در انجام تحقیقات کتابخانه ای

نویسنده:

کلید واژه ها: دانشجویان کتابدار کمک یابی تحقیقات کتابخانه ای

حوزه های تخصصی:
  1. حوزه‌های تخصصی علوم کتابداری کتابخانه ها کتابداران و کارمندان کتابخانه
  2. حوزه‌های تخصصی علوم کتابداری علوم کتابداری خدمات مرجع در کتابخانه ها
  3. حوزه‌های تخصصی علوم کتابداری علوم اطلاع رسانی نیازهای اطلاعاتی و رفتار اطلاع یابی
تعداد بازدید : ۱۰۶۱ تعداد دانلود : ۴۵۱
این تحقیق به منظور تعیین میزان کمکیابی دانشجویان رشته های علوم تربیتی و علوم انسانی از کتابدار در انجام تحقیقات کتابخانه ای خود در دانشگاه شیراز، انجام شد. روش تحقیق، پیمایشی و ابزار آن پرسشنامه ای بود که بین 100 نفر از دانشجویان توزیع گردید. نتایج حاصل از این تجزیه و تحلیل 63 پرسشنامة دریافت شده حاکی از این بود که 1/92 درصد از افراد مورد مطالعه احساس نیاز به کمک داشتند و از بین آنها 2/76 درصد از کسی کمک گرفته اند درحالیکه از بین مراحل انجام یک تحقیق، بیش از همه در مرحلة یافتن اطّلاعات مرتبط (68درصد) به کمک نیاز داشتند. نتایج همچنین نشان داد که دانشجویان کمترین کمک را از کتابدار درخواست نموده اند (25 درصد) و علت آن را عدم توانایی کتابدار در کمک کردن دانسته اند. براساس یافته های حاصل از این بررسی میتوان عدم آشنایی کافی دانشجویان با توانائی و تخصّص کتابدار را به عنوان مهم ترین مانع بر سر راه کمکیابی دانشجویان از کتابدار دانست؛ که حلّ این مشکل مستلزم انجام اقدامات مؤثر براساس مطالعات و تحقیقات هدفمند و مفید میباشد.
۷.

بررسی فرآیند اطّلاعیابی کاربران در نظامهای بازیابی اطّلاعات خودکار

نویسنده:

کلید واژه ها: جستجوی اطلاعات فرآیند بازیابی اطلاعات نظامهای بازیابی اطلاعات خودکار اطلاع یابی کاربران

حوزه های تخصصی:
  1. حوزه‌های تخصصی علوم کتابداری علوم اطلاع رسانی نیازهای اطلاعاتی و رفتار اطلاع یابی
  2. حوزه‌های تخصصی علوم کتابداری کتابخانه های الکترونیکی کتابخانه های دیجیتالی تبادل اطلاعات در کتابخانه های دیجیتالی
  3. حوزه‌های تخصصی علوم کتابداری علوم اطلاع رسانی خدمات اطلاع رسانی مدیریت اطلاعات ذخیره و بازیابی اطلاعات
تعداد بازدید : ۱۴۲۵ تعداد دانلود : ۶۷۶
درسیستمهای جهانی بازیابی اطّلاعات، بهره مندی از مهارت جستجو و استفاده از اطّلاعات یکی از اجزای مهم زندگی میباشد. اما علیرغم اهمیت جستجوی اطّلاعات، بسیاری از جستجوگران به شیوة آزمایش و خطا عمل کرده و از روش خاص و ساخت یافته ای جهت جستجوی اطّلاعات استفاده نمیکنند. جستجو با این سبک یا نتیجه ای دربر نداشته یا تعداد مدارک زیاد و نامرتبطی را مورد بازیابی قرار میدهد. برپایه مطالعات انجام شده مقالة حاضر سعی در ارائه یک دید نظامیافته از فرآیند بازیابی اطّلاعات دارد که آن به جستجوگران کمک خواهد کرد تا بتوانند به برنامه ریزی و انجام جستجوهای موفق در راستای برطرف کردن نیازهای اطّلاعاتی خود و استفاده از این سیستمها بپردازند. استفاده از این دید در آموزش جستجوگران و طراحی سیستمهای بازیابی اطّلاعات بسیار حائز اهمیت میباشد.

آرشیو

آرشیو شماره ها:
۸۳