رابطه مسموعات انسان و هدایت پذیری او از نگاه قرآن کریم(مقاله علمی وزارت علوم)
حوزههای تخصصی:
این پژوهش با هدف تبیین نقش محوری «سَمْع» و «مسموعات» در فرآیند هدایت پذیری انسان، به تحلیل توصیفی-تحلیلی آیات مشتمل بر ماده «سَمْع» در قرآن کریم (۱۶۳ آیه) پرداخته است. یافته ها که بر اساس روش تحلیل محتوا و با استخراج ۶۷۹ مضمون پایه و ۳۴ مضمون سازمان دهنده تدوین شده اند، نشان می دهند که «سَمْع» صرفاً یک عمل فیزیولوژیک نیست، بلکه قوه ای ادراکی و مؤثر بر سرنوشت معنوی انسان است که او را در برابر مسموعات، مسئول و متعهد می سازد.بر این اساس، مسموعات به دو گروه اصلی تقسیم می شوند: مسموعات نجات بخش و مسموعات هلاک بخش. دسته نخست، شامل آیات وحیانی، فرامین الهی، اخبار گذشتگان و تسبیح تکوینی مخلوقات است که گوش سپردن به آن ها با تعقل و تدبر، موجب رشد معرفت و هدایت انسان می شود. در مقابل، دسته دوم، شامل سخنان سوء، شایعه و تهمت، سخنان ناآگاهانه، القائات نفسانی و استهزاء حق است که تبعیت از آن ها انسان را به ضلالت و گمراهی می کشاند.تحلیل آیات روشن می سازد که قرآن کریم، با تأکید بر مسئولیت قوای ادراکی، انسان را به هوشیاری و گزینش آگاهانه در برابر شنیده های خود فرامی خواند و توصیه می کند در برابر مسموعات نجات بخش، از ادب و دقت بهره گیرد و از مسموعات هلاک بخش کاملاً دوری جوید. این پژوهش نتیجه می گیرد که از منظر قرآن، «سَمْع» عملی کنش گرایانه و انتخابی است که مسیر حرکت انسان را به سوی سعادت یا شقاوت تعیین می کند.
