ترتیب بر اساس: جدیدترینپربازدیدترین
فیلترهای جستجو: فیلتری انتخاب نشده است.
نمایش ۸۳٬۰۲۱ تا ۸۳٬۰۴۰ مورد از کل ۸۳٬۶۱۷ مورد.
۸۳۰۲۱.

باستان گرایی مورخان شوشتری در دوره پهلوی؛ با تأکید بر محمد علی امام و عباس مهرین

نویسنده:
حوزه‌های تخصصی:
تعداد بازدید : ۴۳ تعداد دانلود : ۴۲
به نظر باستان گرایی یکی از مولفه های روشنفکری در دوره قاجار و پهلوی بوده است؛ به نحوی که بسیاری از شاعران و نویسندگان ایرانی به باستان گرایی علاقه مند شدند. آثار فتحعلی آخوند زاده و آقاخان کرمانی یا چاپ مجله کاوه و ایرانشهر در برلین (1914-1918م) در گسترش باستان گرایی تاثیرگذار بود. نویسندگان و تاریخ نگارانی مانند سیدمحمد علی امام و عباس مهرین شوشتری از جمله کسانی بودند که تمایل بسیاری در بازگویی داستان ها، اندرزنامه ها، آیین نامه ها و کارنامه های پادشاهان ایران باستان داشته و از دادگری های اردشیر بابکان (224-240م) یا خسرو اول (531-579م) و تأسیس دانشگاه جندی شاپور در دوره شاپور اول (240-270م) ستایش ها کردند. این دو نویسنده از خاندان های علمی و فرهنگی شوشتری بوده و در آثار خود از پیامبر اکرم (ص) نیز سخن گفته و اهل بیتش را مدح کرده اند. با این حال، آن ها از دوران خلافت اسلامی تنفر داشته و به شکل های متفاوتی این نارضایتی را نشان داده اند. پرسش این پژوهش بر این استوار است که در آثار امام شوشتری و مهرین شوشتری باستان گرایی چگونه ارائه شده است؟ 
۸۳۰۲۲.

نقش منابع آبی در تحول روابط مسلمانان با قبایل یهودی مدینه

حوزه‌های تخصصی:
تعداد بازدید : ۳۵ تعداد دانلود : ۴۳
پس از هجرت پیامبر اسلام (ص) به مدینه، روابط میان مسلمانان و سه قبیله یهود این شهر به نام بنی قینقاع، بنی نضیر و بنی قریظه، ابتدا بر اساس پیمان های صلح و همزیستی شکل گرفت؛ اما با گذشت زمان این روابط با تنش های اجتماعی، اقتصادی و نظامی همراه شد. پژوهش حاضر با هدف تحلیل نقش جغرافیا در تحول این روابط، به بررسی جغرافیای طبیعی مدینه (ویژگی های اقلیمی و محیطی ) و پراکندگی سکونت گاه های قلعه های یهودیان در بستر جغرافیای مدینه می پردازد. یافته های پژوهش نشان می دهد که جغرافیای مدینه، علاوه بر فراهم آوردن بستری اولیه برای تعاملات و همزیستی، با گذر زمان به مانعی برای استمرار این روابط تبدیل شد. محدودیت منابع طبیعی، پراکندگی استراتژیک سکونت گاه ها و تأثیر موقعیت محیطی در استراتژی های نظامی، عامل مهمی در شکل گیری منازعات میان مسلمانان و قبایل یهودی به شمار می رفت. پژوهش حاضر با روش توصیفی- تحلیلی به تحلیل داده های تاریخی و شواهد مرتبط به آن پرداخته و نتیجه می گیرد که جغرافیای مدینه نه تنها زمینه ساز تغییرات اجتماعی و سیاسی بود، بلکه به عنوان یک عامل ساختاری در ایجاد و تشدید تنش ها میان گروه ها ایفای نقش کرد. پیامبر اسلام (ص) با راهکارهای ترکیبی حقوقی، سیاسی، نظامی مانند تدوین پیمان نامه مدینه، تشویق به وقف چاه ها، تصرف قلعه ها بعد از نقض پیمان توسط یهودیان و تقسیم عادلانه آب به مدیریت این بحران پرداختند.
۸۳۰۲۳.

بررسی انتقادی رویکرد سلفیه معاصر به تعامل اهل بیت(ع) با خلفا(مقاله پژوهشی حوزه)

حوزه‌های تخصصی:
تعداد بازدید : ۳۷ تعداد دانلود : ۵۱
سلفیه معاصر متشکل از گونه های مختلفی ازجمله سنتی، جهادی، علمی و اصلاحی است که اختلافاتی با هم دارند. از میان تمام فرق سلفیه معاصر، یک گونه جدید نمود پیدا کرده که تأکید زیادی بر موافقات اهل بیت(ع) نسبت به خلفا دارد. سلفیه موافقاتی برای اثبات مدعای خود به نام گذاری فرزندان اهل بیت(ع) به نام خلفا، ازدواج خلفا با دختران اهل بیت(ع)، ازدواج فرزندان خلفا با اهل بیت(ع) و ستایش متقابل اهل بیت(ع) و خلفا دست یازیده اند. هدف سلفیه معاصر از طرح این ادعا، اثبات روابط حسنه میان اهل بیت(ع) و خلفا و نفی هرگونه اختلاف میان آنهاست. همچنین جریان مزبور شیعیان امامی را عامل گسست جهان اسلام و دروغ پردازی درباره غصب خلافت توسط خلفای سه گانه و اختلافات پس از وفات پیامبر(ص) متهم می کند. این مقاله به روش «تاریخی انتقادی» به نقد اندیشه سلفیه معاصر موافقاتی پرداخته است.
۸۳۰۲۴.

تحلیل چرایی پرهیز علامه طباطبایی در تفسیر آیات علمی از رهیافت استخدام علوم

حوزه‌های تخصصی:
تعداد بازدید : ۵۷ تعداد دانلود : ۴۷
استقبال گسترده از تفسیرعلمی قرآن در قرون اخیر از سوی گروههای مختلفِ علمی، موجب شکل گیری آن در سه مرحله تاریخی (سه رویکرد استخراج، تطبیق و استخدام) شده است. دغدغه گروه نخست، بیرون کشیدن علوم از آیات قرآن بود. گروه دوم، تفسیرعلمی را تحلیل و تطبیقِ نظریه های علمی قرآن دانستند. پژواک آن دو روش، رعایت اعتدال و رویکرد سوم تفسیر بود. بی شک یکی دانستن این سه رویکرد، عامل عدم پذیرش تفسیرعلمی قرآن بین اندیشمندان اسلامی شد و برخی چون علامه طباطبائی ظاهرا به مخالفت با آن پرداختند. مقاله حاضر با روش توصیفی تحلیلی و رویکرد قرآنی برآنست دیدگاه علامه طباطبایی در مورد تفسیرعلمی و علت بیان دوگانه ایشان را در تفسیرآیات علمی دریابد. علامه در برخی موارد مخالفت خود را بطور صریح با بیان دلائل و شرایطی از تفسیرعلمی قرآن بیان داشته ولی موافقت خود را در تایید هیچکدام از انواع تفسیرعلمی مشخصاً بیان نداشته است. وی در بسیاری از موارد در کنار تفسیر آیات علمی قرآن تائید نظریه دانشمندان را نیز بیان داشته و نظریه خود را استحکام بخشیده است و در برخی از موارد تفسیری راکه مخالف با کشفیات قطعی دانشمندان بوده باطل دانسته و به مفسران، این عدم مخالفت را گوشزد نموده است. به نظر می رسد علامه را نمی توان جزء هیچکدام از گروه های علمی مذکور (مخالف، موافق، اعتدال) از طرف اندیشمندان دانست.
۸۳۰۲۵.

گونه شناسی مناسبات آیت الله مرعشی نجفی (ره)

نویسنده:
حوزه‌های تخصصی:
تعداد بازدید : ۱۹ تعداد دانلود : ۴۳
واکاوی گونه های مناسبات علمای تشیع، یکی از روش های متعالی شناخت سیره و سنخ شناسی اقدامات آیت الله مرعشی نجفی است که به منظور ارزیابی و معرفی الگوهای اسلامی مورد اعتناء واقع می شود. ایشان از مراجع تقلید مهم جهان تشیع بود که به علت بهره مندی از خصیصه های ارزشمند و تکامل یافته بشری در ابعاد علمی، اجتماعی و سیاسی، حائز وجوه جاویدی گردید. پژوهش حاضر که به روش توصیفی- تحلیلی گردآوری شده، درصدد فهم این مطلب است که مناسبات آیت الله مرعشی، مبتنی بر چه گونه هایی بوده و چگونه تحقق یافته است؟ این نوشتار با پردازش اطلاعات موجود به این نتیجه دست یافته است که مناسبات ایشان، در ساحت علمی و اعتقادی با ژرف اندیشی در مبانی اصیل اسلامی و تکاپو در نهادینه سازی آن، فارغ از تعصبات دینی و اعتقادی، به برقراری مناسبات هم گرایی و واگرایی معطوف بوده است. آیت الله در گونه واگرایانه با اتخاذ رفتارهای سیاسی ازجمله؛ ایستادگی در برابر ظلم و فساد، نگرش سیاست در دین را تقویت کرد. ایشان با اخذ رفتارهای تربیتی عملی، شیوه انتقال اسلوب های اصیل اسلامی را از مبانی راهبردی به کاربردی ارائه نمود. براین اساس، می توان دریافت که مناسبات آیت الله مرعشی در گونه همگرایی در حیطه های فکری، اعتقادی، اجتماعی و فرهنگی، در جایگاه نخست و در گونه واگرایی سیاسی در رتبه بعدی، شاخص بوده است.
۸۳۰۲۶.

مالکیت بر فضای محاذی با رویکردی بر فقه(مقاله علمی وزارت علوم)

حوزه‌های تخصصی:
تعداد بازدید : ۴۷ تعداد دانلود : ۵۶
زمینه و هدف: آنچه تحت عنوان مالکیت بر فضای بالا و پایین سطح زمین در قوانین مختلف مطرح شده است در عین حال که لازمه بهره مندی از زمین می باشد، اما دارای ابعاد و ابهامات متنوعی نیز می باشد. محوریت این ابعاد و ابهامات حدود این مالکیت و آثار آن می باشد. حدود مالکیت بر فضای محاذی از ابعاد مختلفی قابل تحلیل است که این نوشتار، این موضوع را از زوایای خصوصیات مالکیت بر فضای محاذی، قلمروی فضای محاذی، محدودیت های حقوق مرتبط با فضای محاذی مورد بررسی قرار می دهد. مواد و روش ها: این تحقیق از نوع نظری بوده و روش تحقیق به صورت توصیفی – تحلیلی است و روش جمع آوری اطلاعات به صورت کتابخانه ای است و با مراجعه به اسناد، کتب و مقالات صورت گرفته است. ملاحظات اخلاقی: در تحقیق حاضر، اصل امانتداری، صداقت، بی طرفی و اصالت اثر رعایت شده است. یافته ها: محتوای حق مالکیت بر فضای محاذی از جهاتی با چارچوب های حق مالک تفاوت هایی دارد. این تفاوت ها تنها محدود به محدودیت در تصرفات مالکانه نمی شود. نتیجه: در رابطه با قلمروی فضای محاذی رویکرد متحدالشکلی اتخاذ نشده است. لذا مشاهده می شود محدودیت های تصرفات نه تنها در حوزه ساخت و ساز، بلکه در حوزه استفاده از فضای محاذی نیز قابل توجه است.
۸۳۰۲۷.

بخشیدن از دل، بررسی روایت ها و تجربیات قنوت نماز شب

حوزه‌های تخصصی:
تعداد بازدید : ۲۷ تعداد دانلود : ۴۴
هدف پژوهش حاضر بررسی دعاهای افراد در قنوت نماز شب از طریق تحلیل روایت های نمازگزاران است. این پژوهش به شیوه کیفی و با استفاده از روش روایت پژوهی انجام شده است. نمونه گیری به صورت هدفمند و از طریق نمونه در دسترس انتخاب گردید. گردآوری داده ها از طریق مصاحبه با 16 نمازگزار انجام شد و داستان دعاهای آنان در قنوت نماز شب ثبت گردید. نتایج تحقیق نشان داد که افراد در نماز شب برای اقوام و خویشان، دوستان، کسانی که نسبت به آن ها مدیون هستند، افرادی که به آن ها جفا کرده اند و از آن ها کدورت دارند، شهدا و علما دعا کرده اند. دعا برای کسانی که از آن ها دلخوری دارند، ویژگی مشترک اغلب شرکت کنندگان بود. دعا در حق افراد، به ویژه کسانی که کدورت، ناراحتی یا کینه ای نسبت به آن ها دارند، موجب بخشش آن ها از ته دل می شود. این پاک سازی دل از کینه و کدورت، زمینه ساز دعای بعدی در قنوت نماز شب است که در آن از خداوند درخواست عفو و بخشش می شود؛ و از خدا می خواهیم ما را عفو کند.
۸۳۰۲۸.

An Approach to the Application of Theological Beliefs in Understanding Hadith from a Pathological Perspective(مقاله علمی وزارت علوم)

نویسنده:
حوزه‌های تخصصی:
تعداد بازدید : ۱۷ تعداد دانلود : ۱۹
Understanding the intent of the speaker in any text, including Hadith, involves navigating through underlying assumptions and culminates in grasping the serious intent of the speaker. Theological beliefs are one of the most significant underlying assumptions that have a decisive impact on understanding the main intent of the Hadith speaker. On the other hand, among the various branches of Hadith studies, the field of " Fiqh al-Hadith " holds substantial importance. Theological beliefs have been a point of interest for researchers in the realm of Fiqh al-Hadith since ancient times. The present study aims to conceptualize the nature of this clue and the conditions under which it can be utilized in understanding Hadith. It is noteworthy that the use of theological beliefs in interpreting Hadith carries certain risks; if these risks are neglected, a methodical understanding of Hadith will not be achieved. Therefore, after examining the conditions for applying this clue in understanding Hadith, the associated drawbacks will also be addressed. The results indicated that by five specific conditions, theological beliefs can be cited as a connected non-verbal clue for understanding Hadith. Six significant drawbacks related to this sign have been identified and examined in this paper.
۸۳۰۲۹.

Historical-Rijālī Slip-ups in the Book "Maʻrifatul Ḥadīth" Related to Faḍl ibn Shādhān and His Student ʻAlī ibn Muḥammad ibn Qutayba(مقاله علمی وزارت علوم)

حوزه‌های تخصصی:
تعداد بازدید : ۱۲ تعداد دانلود : ۲۲
The writings of Shaykh Ṣadūq (d. 381 AH) increasingly contain narrations from " Faḍl ibn Shādhān "(d. 260 AH) from Imam Riḍā (AS). Over the past centuries, theologians and jurists have relied on these reports as a basis for their arguments and interpretations in theological and jurisprudential matters. However, Professor Muḥammad Baqir Behboudi, citing the Rijāl of Kashshī and Ṭūsī , claims that " Ibn Shādhān "was born after the martyrdom of Imam Riḍā (AS) and thus considers those narrations to be unreliable. In his view, the responsibility for attributing the narration of " Faḍl " from Imam Riḍā (AS) lies with " ʻAlī ibn Muḥammad ibn Qutayba ," whom he deems to be a false and untrustworthy individual. In contrast, the author of this article, through a review of the Rijāl of Kashshī and Ṭūsī and other sources, and by considering various evidences, reaches a different conclusion in both areas, positing that Ibn Shādhān was born around the year 180 AH or earlier, which would allow for the possibility of reporting from Imam Riḍā (AS) (who died in 203 AH). Moreover, the reports from " ʻAlī ibn Muḥammad ibn Qutayba "recognized as a Shiʻa narrator and theologian contemporary with Imam Hādī and Imam ʻAskarī (AS), are transmitted in " Tehdhīb al-Aḥkām ," " al-Istibṣār ," " Man Lā Yaḥḍuruhul Faqīh ," and the writings of Shaykh Ṣadūq as well as other foundational Hādīth sources. The author, through a deep exploration of the statements of Kashshī, Najāshī, Ṭūsī, Ḥillī , and other experts in the field of Rijāl such as Mirdāmād, Wahid Behbahani, Shūshtarī, and Zanjani, firmly establishes that " Ibn Shādhān "is a highly esteemed scholar, trustworthy, and one of the eminent luminaries of the Ahl al-Bayt school of thought.
۸۳۰۳۰.

قرآن و سواد رسانه ای با تأکید بر خبر و خبرنگاری

حوزه‌های تخصصی:
تعداد بازدید : ۲۰ تعداد دانلود : ۱۸
وقتی از تخریب رسانه ای و جریانات ناسالم خبری سخن به میان می آید، منظور تخریب بزرگی است که دامنه اش همه جامعه را در بر می گیرد. بنابراین، ما نیازمند ایجاد سواد رسانه ای بالا در جامعه هستیم، که مؤلفه های آن همان مؤلفه هایی نیست که در سواد رسانه ای غربی به آن پرداخته می شود. سؤال اصلی این است که: آیا قرآن کریم رهنمودهایی در خصوص سواد رسانه ای و وظایف مخاطبان خبر و خبرگزاری ها دارد؟ از منظر قرآن، سواد رسانه ای مخاطبان خبر و خبرگزاری ها، مقوله یا اقدامی بی هویّت و خنثی نیست. سواد رسانه ای بر مبنای آموزه های قرآنی، کمک می کند تا قضاوت صحیح تری از اخبار پیرامون خود داشته باشیم. قرآن در این زمینه بر مؤلفه هایی مانند: وظیفه مخاطب در مقابله با خبرگزاری ها و جریانات ناسالم خبری، وظیفه مخاطب در مواجهه با محتوای خبر، و راه های مواجهه مخاطب با اخبار تأکید دارد؛ که در آن ها به مباحث شناسایی خبرنگاران فتنه انگیز در خبرگزاری ها، هوشیاری در برابر خبرسازان مهاجم و بدعت گذار و شایعه ساز، بی اعتنایی به خبرگزاری ها و خبرنگاران بی تعهد و وابسته به مکاتب منحرف، لزوم تحقیق و تیزبینی در اخبار، چگونگی برخورد با خبرهای نادرست و باطل، لزوم توجه به محتوای خبر و نه فقط خبرنگار، پرهیز از هیجان زدگی در شنیدن خبر، و بررسی جوانب خبر پرداخته می شود.
۸۳۰۳۱.

تعیین مفهوم تبعیض نژادی در قرآن بر مبنای تفسیر استنطاقی

حوزه‌های تخصصی:
تعداد بازدید : ۲۴ تعداد دانلود : ۲۰
مفهوم نژادپرستی با معادل Racism که به آن تبعیض نژادی با معادلRacial discrimination نیز گفته می شود، نوعی تبعیض است که متمرکز بر تفاوت های نژادی حاصل از تفاوت های ظاهریِ جسمی و فیزیکی است. این مقاله ابتدا با بیرون کشیدن این مفهوم از آیات قرآن و با رویکرد کیفی تحلیلی توصیفی و با روش تفسیر اجتهادیِ قرآن به قرآن، در صدد پاسخ به این پرسش است که: «از نظر قرآن، تبعیض نژادی چگونه تعریف می شود؟» و سپس این پاسخ را با تعریف غربی آن مقایسه می کند و زمینه های اتحاد و اختلاف این دو نظر را با یکدیگر بیان می نماید. نتیجه به دست آمده این که، دیدگاه قرآن در مورد تبعیض نژادی با نگاه غربی از این نظر که هر دو معتقد به عدم تبعیض در مورد انسان ها هستند، همسوست و آن را مردود می داند؛ زیرا این نوع تبعیض، انسان ها را بر اساس مؤلّفه ای دسته بندی می نماید که خود نقشی در آن نداشته اند و قادر به تغییر آن مؤلّفه نیز نخواهند بود.
۸۳۰۳۲.

ارزيابي و سنجش ابعاد هوش عاطفی (EQ) در رمان «رأيتُ فيما يری النائم» اثر نجيب محفوظ و «چشم ةايش» اثر بزرگ علوی بر اساس نظريه دانيل گلمن(مقاله علمی وزارت علوم)

حوزه‌های تخصصی:
تعداد بازدید : ۳۵ تعداد دانلود : ۶۳
هوش عاطفی که نخستین بار توسط دانیل گلمن مفهوم پردازی شد، به توانایی شناخت و مدیریت هیجانات فردی و اجتماعی می پردازد. این مفهوم که شامل ابعاد خودآگاهی، خودمدیریتی، خودانگیزشی، آگاهی اجتماعی و مدیریت روابط است، می تواند ابزاری کارآمد برای تحلیل لایه های روان شناختی شخصیت ها در آثار ادبی باشد. بر همین اساس، پژوهش حاضر با روش توصیفی-تحلیلی به تطبیق ابعاد هوش عاطفی (EQ) بر پایه نظریه دانیل گلمن در دو رمان برجسته، «چشمهایش» اثر بزرگ علوی و «رأیتُ فیما یری النائم» اثر نجیب محفوظ می پردازد. ضرورت این پژوهش از جایگاه ممتاز دو رمان در ادبیات فارسی و عربی و نیز از ظرفیت نظریه هوش عاطفی در ایجاد پیوندی میان روان شناسی و نقد ادبی سرچشمه می گیرد. ازاین رو، اهداف نگارندگان، بررسی تطبیقی ابعاد هوش عاطفی در شخصیت های دو اثر و تبیین کارکرد سیاسی-اجتماعی آن در رمان «چشم هایش» و کارکرد وجودی-هویتی آن در رمان «رأیتُ فیما یری النائم» است. نتایج تحقیق نشان می دهد که بزرگ علوی در رمان خود شخصیت هایی را در بستر مبارزات سیاسی خلق می کند، در حالی که نجیب محفوظ از طریق روایتی سورئال به کاوش در روان انسان می پردازد. همچنین شخصیت های رمان «چشمهایش» از مؤلفه های هوش عاطفی عمدتاً در راستای پیشبرد اهداف سیاسی و مقاومت بهره می برند. در مقابل، در رمان «رأیتُ فیما یری النائم»، هوش عاطفی به شکلی فطری و درونی در شخصیت اصلی برای مواجهه با بحران های وجودی و هویتی به کار گرفته می شود. با وجود شباهت هر دو نویسنده در استفاده از هوش عاطفی برای عمق بخشیدن به شخصیت ها، تفاوت اصلی در هدف نهایی آن هاست: علوی بر کنشگری در جهان بیرون (اجتماعی-سیاسی) و محفوظ بر کاوش در جهان درون (فردی-وجودی) تمرکز کرده است. این پژوهش، کارآمدی مدل گلمن را در تحلیل لایه های عمیق روان شناختی در ادبیات داستانی با بافت های فرهنگی و سبکی متفاوت تأیید می کند.
۸۳۰۳۳.

نظریه عینیت امام با اسم اعظم: واکاوی مؤلفه ها در روایات امامیه(مقاله علمی وزارت علوم)

نویسنده:
حوزه‌های تخصصی:
تعداد بازدید : ۴۶ تعداد دانلود : ۶۱
مقاله حاضر به بررسی عناصر شکل دهنده یا دارای پیوند عمیق با مقوله اسم اعظم در منظومه معرفتی روایات امامیه می پردازد. مسئله اصلی اینکه چگونه میتوان رابطه اسم اعظم با مفاهیمی چون رؤیت ملکوت، علم الکتاب، قرآن، کتاب مبین و روح القدس را در چارچوب ولایت تبیین کرد و به دنبال آن می توان به این پاسخ این پرسش نزدیک شد که آیا اسم اعظم صرفاً یک لفظ است یا حقیقتی وجودی و تکوینی دارد؟ فرضیه پژوهش این است که اسم اعظم، هسته مفهومی منظومه غیب و ولایت را شکل میدهد و به عنوان منشأ ولایت تشریعی و تکوینی پیامبر و ائمه مطرح میشود. هدف مقاله، تبیین این منظومه مفهومی و جایگاه ایشان در آن است. روش پژوهش، تحلیلی - تفسیری و مبتنی بر مطالعه کتابخانهای منابع حدیثی امامیه است. نتیجه پژوهش نشان میدهد که اسم اعظم حقیقتی جامع و تکوینی است که پیامبر اکرم و ائمه اطهار به استثنا یک حرف (اسم مستأثر)، به تمام آن بهره مندند و این امر، ایشان را به عنوان تجلیگاه اسما الهی و واسطه فیض الهی در جهان تکوین و تشریع قرار میدهد.
۸۳۰۳۴.

سیاست های حمایتی و مقابله ای خلفای اموی و عباسی در مواجهه با مذاهب و جریان های فکری

حوزه‌های تخصصی:
تعداد بازدید : ۳۰ تعداد دانلود : ۳۸
این پژوهش با رویکرد توصیفی- تحلیلی به بررسی سیاست های حمایتی و مقابله ای خلفای اموی و عباسی در مواجهه با علما و پیروان مذاهب اسلامی و جریان های فکری می پردازد. هدف اصلی، تحلیل سازوکارهای قدرت در قبال جریان های علمی و اعتقادی و تأثیر آن بر شکل گیری و تحول مذاهب در جهان اسلام است. در دوره اموی، سیاست عموماً مبتنی بر کنترل سیاسی و امنیتی بر مخالفان اعتقادی، به ویژه شیعیان و گروه های منتقد مشروعیت خلافت بود؛ در حالی که از اهل سنت و عالمانی که در جهت تثبیت قدرت خلفا عمل می کردند، حمایت های محدودی مشاهده می شد. در دوره عباسی، اگرچه در ابتدای حکومت، سیاست نزدیکی به علویان و اهل علم برای مشروعیت بخشی دنبال شد، اما به تدریج با تقویت ساختار خلافت، رویکردهای سخت گیرانه نسبت به جریان های مخالف و نیز مداخله در منازعات کلامی، نظیر ماجرای محنه و حمایت از معتزله، به کار گرفته شد. نتایج پژوهش نشان می دهد که تعامل یا تقابل خلفا با علما، نه از منظر اعتقادی بلکه بیشتر براساس ملاحظات سیاسی و به دلیل نیازشان به مشروعیت و حفظ اقتدار و انسجام قدرت مرکزی صورت می گرفت. به طور کلی، سیاست های مذهبی این دو حکومت، زمینه ساز نهادینه شدن مذاهب فقهی- کلامی و شکل گیری شکاف های پایدار در تاریخ اسلام شد.
۸۳۰۳۵.

سیر تحول اندیشه شعری محمد اقبال لاهوری از تغزل تا نقد تمدن غربی

حوزه‌های تخصصی:
تعداد بازدید : ۴۱ تعداد دانلود : ۴۱
محمد اقبال لاهوری از برجسته ترین شاعران و اندیشمندان مسلمان سده بیستم است که شعر را وسیله ای برای بیدارسازی انسان و احیای حیات معنوی و اجتماعی جوامع اسلامی می دانست. سیر تحول اندیشه شعری او از مرحله تجربه های رمانتیک و تغزلی آغاز می شود و به تدریج در قالب سروده هایی با مضامین معرفتی، اخلاقی و اجتماعی تجلی می یابد. پژوهش حاضر با تکیه بر تحلیل آثار اصلی اقبال به بررسی چگونگی دگرگونی عناصر فکری و هنری در شعر او می پردازد و نشان می دهد که اقبال در گذار از دوره جوانی به پختگی، زبان، تصویرپردازی و جهان بینی شعری خود را در پیوند با تحولات فکری و تاریخی زمانه بازسازی کرده است. یافته های پژوهش بیانگر آن است که شعر اقبال در مرحله نخست بر شور معنوی، تغزل شرقی و نوعی خوش بینی انسانی استوار است؛ اما با افزایش تأملات فلسفی و مواجهه او با بحران های جهان مدرن، شعر وی به ابزاری برای نقد وضع موجود و ارائه چشم اندازی تازه نسبت به انسان و جامعه بدل می شود. سروده هایی چون «پارلمان ابلیس» نشان می دهد که اقبال با بهره گیری از زبان نمادین، تمثیل و طنز فلسفی، به نقد فروپاشی اخلاقی و هویتی بشر معاصر پرداخته و از ضرورت بازگشت به ارزش های معنوی و اخلاقی سخن گفته است.
۸۳۰۳۶.

رهیافت های تربیت توحیدی در آینه مناجات حضرت علی علیه السلام در مسجد کوفه(مقاله علمی وزارت علوم)

حوزه‌های تخصصی:
تعداد بازدید : ۳۷ تعداد دانلود : ۵۹
مناجات عرفانی حضرت علی(ع) در مسجد کوفه دعایی با مضامین عالی معرفتی و سرشار از نکات ناب تربیتی- توحیدی است که درآن مولای متقیان علی (ع) به ترسیم رابطه بین انسان و خدا براساس رابطه فقری و رحمت و عطوفت گسترده خدا نسبت به انسان، با ناب ترین واژگان و متعالی ترین مفاهیم پرداخته است. این پژوهش با روش توصیفی-تحلیلی انجام شده است. هدف از این پژوهش استنباط رهیافت های تربیت توحیدی در مناجات مسجد کوفه است.خداشناسی و خودشناسی کسب شده در پرتو آموزه های این مناجات، جایگاه واقعی خدا در برابر انسان را ترسیم و تبیینی حقیقی از رابطه فقری انسان با خدا ارائه می دهد. ترسیم جایگاه عبد در برابر مولا ، ارتباط و اتصال موجود فقیر با سرچشمه همه «هستی ها»، درک سرمنشاء امیدها و خوف ها ، انقطاع از غیر، دست یابی به نگرش آیه ای نسبت به پدیده ها، رهایی از تسخیر وجود و محوریت رحمت واسعه خدا از جمله آموزه های تربیتی این مناجات عرفانی است.
۸۳۰۳۷.

تبیین ژئوکاسمولوژیک دوره های آغازین زمین: انطباق شواهد زمین شناسی با اشارات قرآنی

حوزه‌های تخصصی:
تعداد بازدید : ۳۷ تعداد دانلود : ۴۴
پیدایش و تکوین زمین همواره سوالی بنیادی بوده و تبیین علمی آن نیازمند بررسی دقیق شواهد ژئولوژیک است. این پژوهش، با استفاده از تحلیل محتوای کیفی و داده های ژئوکاسمولوژی، پترولوژی، ژئوشیمی ایزوتوپی و دیرینه شناسی، به بازسازی مراحل اولیه شکل گیری زمین پرداخته و آن را با اشارات آیات قرآن کریم به ویژه سوره فصلت مقایسه می کند. نتایج نشان می دهد که "یومین" قرآنی با دو دوره کلان در تکوین زمین همخوانی دارد: 1. یوم اول (حدود 4.567 تا 4.45 میلیارد سال پیش): این دوره شامل برافزایش سیارکی، تشکیل اقیانوس ماگما، ذوب گسترده و تفریق عناصر برای تشکیل هسته زمین است. شواهد ایزوتوپی Hf-W ، سرعت بالای این تفریق را تأیید می کند. 2. یوم دوم (حدود 4.45 تا 3.8 میلیارد سال پیش): این مرحله شامل سرد شدن جهانی، تشکیل پوسته جامد اولیه (اثبات شده توسط زیرکن های 4.4 میلیارد ساله)، و پیدایش اتمسفر و اقیانوس های اولیه است. ایزوتوپ های اکسیژن در این زیرکن ها، وجود آب مایع را نشان می دهند. علاوه بر این، شواهد زمین شناسی، این دو دوره کلان را به چهار مرحله متمایز تقسیم می کنند که انطباق شگرفی با مفهوم "اربعه ایام" در قرآن دارد و به تدبیر حیات و پایداری زمین اشاره می کند: · مرحله اول: بنیادگذاری مواد و انرژی: جمع آوری عناصر اولیه از طریق برافزایش. · مرحله دوم: تفریق و پویایی درونی: تشکیل هسته و آغاز همرفت گوشته. · مرحله سوم: شکل دهی به سطح و ذخیره اقوات: پیدایش پوسته، اقیانوس ها و آغاز هوازدگی. · مرحله چهارم: تنظیم اتمسفر و تکمیل اقوات: توسعه اتمسفر و آغاز تکتونیک صفحات برای حفظ چرخه های بیوژئوشیمیایی. این پژوهش نه تنها دیدگاهی یکپارچه از خلقت زمین ارائه می دهد، بلکه رویکردی نوین در تبیین علمی متون دینی و افزایش درک متقابل علم و دین ارائه می نماید و نشان می دهد که اشارات قرآنی با پیچیدگی ها و زمان بندی دقیق فرآیندهای ژئوکاسمولوژیک همخوانی معناداری دارند.
۸۳۰۳۸.

جمهوری خواهی رضاخان، نقشه انگلستان برای ایران(مقاله پژوهشی حوزه)

حوزه‌های تخصصی:
تعداد بازدید : ۳۷ تعداد دانلود : ۴۳
در خصوص علل و عوامل جمهوری خواهی رضاخان مطالب زیادی گفته شده و در تمام آنها تلاش شده است این مسئله را به بلندپروازی شخص رضاخان در رسیدن به سلطنت نسبت دهند. با این حال، کمتر کسی به نقش انگلستان در این موضوع پرداخته است. این تحقیق کوشیده است از زاویه ای جدید به این مسئله بنگرد. بنابراین، هدف اصلی این پژوهش بررسی نقش انگلستان در جمهوری خواهی رضاشاه و واکاوی علل، عوامل و شیوه های این سیاست است. روش تحقیق «اسنادی» است و بر یافته ها و شواهد تاریخی و استاد بایگانی تکیه دارد. نتایج تحقیق نشان می دهد که انگلستان با بسیج کردن نشریات، دولتمردان، بسیاری از نمایندگان مجلس و استفاده از ظرفیت های نظامی، با هدف نابودی قانون اساسی مشروطه و جایگزین کردن نظامی مشابه قانون اساسی ترکیه، کوشید نظام جمهوری را جایگزین نظام مشروطه کند. برای تحقق این هدف و به منظور اجتناب از تحریک احساسات عمومی و کاهش هزینه های سیاسی، رضاخان را به عنوان پوشش و مجری اصلی این سیاست به کار گرفت و چنین وانمود شد که او شخصاً این تصمیم را گرفته است.
۸۳۰۳۹.

شاخص های آرمان شهر تمدنی در اندیشه علامه مصباح یزدی(مقاله پژوهشی حوزه)

حوزه‌های تخصصی:
تعداد بازدید : ۳۳ تعداد دانلود : ۴۶
ترسیم جامعه آرمانی با هدف شناسایی نقاط قوت و ضعف جامعه، نقد و ارزیابی عملکرد حاکمان و بهبود و اصلاح جامعه امری ضروری است. در این مقاله به روش توصیفی تحلیلی جامعه آرمانی یا آرمان شهر تمدنی آیت الله مصباح یزدی در سه گام تحلیل شده است: تعریف اهداف اصلی و میانی؛ ترسیم مناسبات و روابط چهارگانه انسانی؛ و شاخص های آرمان شهر. مهم ترین شاخص های آرمان شهر تمدنی از نظر ایشان عبارت اند از: ابتنای آرمان شهر بر استخلاف و امانت الهی؛ تبعیت از اراده تشریعی الهی؛ توجه توأمان به نیازهای طبیعی و فطری؛ وجود دولت حق گرای دینی؛ مردم سالاری دینی بر محور حقایق دینی؛ تعالی بخشی مادی و معنوی به مثابه کارویژه دولت؛ هم گرایی جامعه با اهداف غایی؛ برقراری امنیت فراگیر در جامعه؛ آزادی قاعده مند در چهارچوب اخلاق و شریعت، تنظیم دوستی ها و دشمنی ها بر پایه رضای الهی؛ مدارا در چهارچوب قوانین الهی؛ رشد همه جانبه و متعادل؛ پایه بودن مصالح معنوی برای انسجام اجتماعی؛ مقاومت در برابر تهدیدات؛ اصلاح اجتماعی بر پایه معرفت دینی معتبر و جامع؛ معادباوری و شهادت طلبی، تکریم و پاسداشت شعائر و ارزش های الهی؛ مسئولیت پذیری اجتماعی؛ محرومیت زدایی و مبارزه با اسراف؛ و آزادی معنوی اجتماعی.
۸۳۰۴۰.

بررسی انتقادی انگیزه های فرزندکشی جاهلی و سقط جنین مدرن بر پایه آیات قرآن و روایات(مقاله علمی وزارت علوم)

حوزه‌های تخصصی:
تعداد بازدید : ۳۵ تعداد دانلود : ۴۲
انسان فطرتاً فرزنددوست است، اما حتی در قرن 21، کسانی با انگیزه هایی گاه مشابه با انگیزه های اعراب جاهلی، فرزندکشی می کنند. این رفتار که تحت سه عنوان دخترکشی، فرزندکشی و سقط جنین جای می گیرد، ریشه های خاصی دارد که این پژوهش به دنبال کشف آنهاست. هدف تحلیل و نقد این انگیزه ها از طریق آیات و روایات است. این پژوهش در گردآوری اطلاعات از شیوه کتابخانه ای و در پردازش، از روش توصیفی تحلیلی تفسیری استفاده کرده است. یافته های پژوهش حاکی است: 1. باورهای کژکار از قبیل اینکه دختران آفریدگان شیطان اند یا غیرت بیجا نسبت به دختران، موجب دخترکشی در جاهلیت می شدند؛ 2. باور به روزی رسان بودن والدین برای فرزندان، به فرزندکشی در شرایط فقر می انجامید؛ 3. امروزه تمایل به تحدید فرزندان، بارداری های ناخواسته و باور به حق مدیریت بدن، انگیزه های اصلی و پرتکرار سقط جنین اند؛ 4. فقر علت مشترک فرزندکشی در عصر جاهلیت و سقط جنین در دنیای مدرن است. این نتایج نشان می دهد که گرچه تفاوت هایی میان دو دوره وجود دارد، اما زمینه های مشترکی همچنان استمرار یافته اند.

پالایش نتایج جستجو

تعداد نتایج در یک صفحه:

درجه علمی

مجله

سال

زبان