ترتیب بر اساس: جدیدترینپربازدیدترین
فیلترهای جستجو: فیلتری انتخاب نشده است.
نمایش ۲۱ تا ۴۰ مورد از کل ۲۸٬۸۶۱ مورد.
۲۱.

نقش و عملکرد حزب توده در قیام سی تیر ۱۳۳۱(مقاله علمی وزارت علوم)

حوزه‌های تخصصی:
تعداد بازدید : ۷۵ تعداد دانلود : ۱۲۶
قیام ۳۰ تیر ۱۳۳۱، از رخدادهای مهّم تاریخ معاصر ایران است که در پی استعفای محمدمصدق از نخست وزیری و روی کار آمدن احمد قوام به وقوع پیوست. در این واقعه تاریخی برخی به نقش حزب توده در این قیام تاکید کرده و پیروزی قیام را به حزب توده پیوند داده اند. این نوشتار بر آن است نقش واقعی حزب توده در قیام سی تیر را با استفاده از اسناد و منابع دست اول مورد بررسی قرار داده و به این پرسش پاسخ بدهد که حزب توده در این قیام چه نقشی داشته است؟ آیا آن گونه که گفته می شود توده ای ها در قیام سی تیر حضوری تاثیر گذار داشتند یا صرفا ادعای واهی از سوی حزب توده بوده است؟ یافته ها گویای آن است که رهبری حزب توده نقشی محوری در قیام نداشته و جمعیت ملی مبارزه با استعمار سازمان پوششی حزب توده بدون آگاهی حزب یا دریافت رهنمودی از سوی آن اعلامیه ای را منتشر کرد و احزاب و فعالان سیاسی را به اتحاد فرا خواند و خواهان تشکیل جبهه واحد ضد استعمار شد. در سی تیر نیز در پی سودای قدرت به مردم پیوست تا از ثمره قیام که در آستانه پیروزی بود، بهره ببرد.
۲۲.

بررسی سیاست های دولت در مهار تورم و گران فروشی در مشهد در سالهای پایانی حکومت پهلوی دوم(مقاله علمی وزارت علوم)

حوزه‌های تخصصی:
تعداد بازدید : ۵۸ تعداد دانلود : ۶۸
در سال های پایانی حکومت پهلوی دوم، ایران با چالش های اقتصادی عدیده ای مواجه بود که تورم و گران فروشی از جمله مهم ترین آن ها بودند. این مقاله به بررسی سیاست های اتخاذ شده توسط دولت پهلوی برای مهار این مسائل در شهر مشهد می پردازد. با استفاده از داده های تاریخی و اسناد آرشیوی، تلاش شده است تا تصویری دقیق از رویکردها و تدابیر اتخاذ شده توسط دولت و همچنین واکنش های اصناف و بازاریان مشهد به این سیاست ها ارائه شود. مقاله همچنین به تحلیل پیامدهای این سیاست ها بر اقتصاد محلی و تأثیر آن ها بر زندگی روزمره مردم می پردازد. نتایج نشان می دهند که در حالی که برخی ا ز این تدابیر موقتاً موفق به کنترل قیمت ها شدند، اما در بلندمدت نتوانستند مشکلات ساختاری اقتصادی را حل کنند و در برخی موارد حتی ممکن است به تشدید تورم و نارضایتی اجتماعی منجر شده باشند و حتی تلاش ستاد مبارزه با گران فروشی علی رغم تلاش های صورت گرفته، در کنترل این مشکلات موفق نبود.
۲۳.

سایه قدرت: تحلیل روان شناختی مسئله جانشینی در دوره صفویه بر اساس نظریه سایه یونگ(مقاله علمی وزارت علوم)

حوزه‌های تخصصی:
تعداد بازدید : ۵۰ تعداد دانلود : ۶۴
یکی از مسائل مهم در تاریخ سیاسی سلسله صفویه، مساله جانشینی و جانشین پروری است. نظام سلطنتی صفویه، به رغم تثبیت نسبی قدرت در قرون شانزدهم و هفدهم میلادی، به مانند بسیاری ازحکومت های پیش از خود،از الگوی مشخص و پایداری برای انتقال قدرت برخوردار نبود.در نتیجه، بسیاری از شاهزادگان قربانی رقابت های درونی، ترس های پادشاهان و خشونت های ساختاری شدند. این مقاله با بهره گیری از نظریه «سایه» کارل گوستاو یونگ، می کوشد نشان دهد که چگونه شاهزادگان صفوی علی رغم ثبات نسبی و اقتدارجاری و مستمر در حکومت صفویه، در ناخودآگاه سیاسی و روانی پادشاه صفوی، نه به عنوان تداوم سلطنت، بلکه به مثابه تهدیدی علیه قدرت پادشاهی بازنمایی می شدند.مساله ای که می توان در حکومت هایی چون ساسانیان در ایران پیش از اسلام به عنوان نمونه داخلی ونیز عثمانی به عنوان رقیب خارجی و موازی صفویه مشاهده کرد. از این منظر، مسئله جانشینی در دوره صفویه، بازتابی از مواجهه ناکام سلطنت با سایه روانشناختی خود بوده و سرانجام به فرسایش مشروعیت و فروپاشی تدریجی سلسله انجامیده است.این پژوهش می کوشد تا به این پرسش پاسخ دهد که سنت جانشین پروری و جانشین گزینی در حکومت صفویه تا چه اندازه کارآمد بود و چگونه می توان ناکارآمدی های آن را با تحلیل روان شناختی، به ویژه نظریه سایه توضیح داد؟ یافته های پژوهش نشان می دهدتوهم توطئه،نگرانی از تهدیدات شاهزادگان،تردید وبی تصمیمی از جمله مولفه های روانشناختی ورقابت های نیروهای اثرگذار چون قزلباشان و حرمسرااز جمله متغیرهای تاریخی ایجاد سایه در جانشینی و جانشین پروری در این دوره بود. این پژوهش از رویکرد توصیفی- تحلیلی وروش تاریخی بهره می برد وگردآوری داده ها بر اساس مطالعات کتابخانه ای و اسنادی است.
۲۴.

روابط تجاری ایران و آمریکا در جنگ جهانی دوم (1324- 1320ش)(مقاله علمی وزارت علوم)

حوزه‌های تخصصی:
تعداد بازدید : ۵۱ تعداد دانلود : ۶۴
اشغال ایران در جنگ جهانی دوم، تغییرات گسترده ای در عرصه های سیاسی، اقتصادی، اجتماعی و روابط خارجی کشور به وجود آورد. پیش از جنگ، آلمان یکی از شرکای اصلی تجاری ایران بود، اما با اشغال ایران، آمریکا جایگزین آن شد. پژوهش حاضر با هدف بررسی روابط بازرگانی ایران و آمریکا در طول جنگ جهانی دوم، میزان و تنوع کالاهای مبادله شده و نیز دلایل نوسانات این مبادلات انجام شده است. این مطالعه با رویکردی توصیفی تحلیلی و با اتکا به منابع کتابخانه ای و اسنادی، به ویژه احصائیه های تجاری ایران و آمارهای منتشرشده از سوی بانک ملی و اداره کل گمرک، تدوین شده است. یافته های پژوهش نشان می دهد که در دوره جنگ جهانی دوم، حجم و ارزش مبادلات تجاری میان ایران و آمریکا، به ویژه واردات ایران از این کشور، روندی افزایشی داشته و آمریکا به دومین شریک تجاری ایران تبدیل شده است. از مهم ترین عوامل این تحول می توان به حضور نظامی آمریکا در ایران، استخدام مستشاران نظامی و اقتصادی آمریکایی، اجرای قانون وام و اجاره آمریکا، تلاش ایران برای کاهش نفوذ انگلیس و شوروی با بهره گیری از نیروی سوم (آمریکا) و نیز تغییر سیاست انزواطلبانه آمریکا به سوی حضور فعال در عرصه جهانی اشاره کرد. این عوامل در مجموع تأثیر چشمگیری بر گسترش تجارت میان ایران و آمریکا در این دوره داشته اند.
۲۵.

سوسیال دمکراسی ملی مذهبی در بیان جنبش جنگل(مقاله علمی وزارت علوم)

نویسنده:
حوزه‌های تخصصی:
تعداد بازدید : ۳۳ تعداد دانلود : ۵۲
جنبش جنگل در راستای تحقق واقعی نظام مشروطه، رویکردی سوسیال دموکراتیک را دنبال می کرد. موضوع نوشتار پیشِ رو بررسی الگوی سوسیال دموکراتیک ارائه شده در بیان جنبش جنگل است. به عبارتی، تحقیق پیشِ رو در صدد پاسخ به این مسئله است که رویکرد جنبش جنگل نسبت به اندیشه سوسیال دموکراتیک چگونه بوده و نوع مواجهه در این برخورد به چه شکل بوده است؟ در تحقیق پیشِ رو، برای جمع آوری و گردآوری داده ها و سنجش صحت و سقم آن ها از روش تحقیق تاریخی استفاده شده است. یافته ها نشان می دهد که جنگلی ها در تعیین جهت گیری سیاسی و اجتماعی، خوانشی متأثر از ایدئولوژی سوسیال دموکراسی در تلفیق با هویت ملی و مذهبی ارائه کرده اند. در مسیر تکاپوی گفته شده، گذار از پروژه دفاع از مشروطه به برپایی یک ساختار قدرت جایگزین، بر اساس اصول سوسیالیستی، ملی گرایی و استقلال کامل، مد نظر بود. آن ها در ارائه برخی برنامه ها و به ویژه تأسیس جمهوری، همسو با سوسیال دموکرات ها عمل کردند. با این حال، ملی گرایی، رادیکالیسم و ضد امپریالیسم، پیوند استراتژیک آن ها با دین، مخالفت با کمونیسم وارداتی و قائل بودن به نوعی سوسیالیسم بومی و مستقل، از جمله نقاط افتراق آن ها بود. ویژگی های فضای زبانی گفتمانی و فکری اجتماعی و نیز زمینه سیاسی تاریخی حاکم، از جمله مداخلات همه جانبه انگلیسی ها و تجاوزات گسترده روس ها و در نتیجه از بین رفتن استقلال، وقوع جنگ جهانی اول، ناکامی دولت در حل بحران های اقتصادی و سیاسی، تشدید تنش های سیاسی، نزاع های گفتمانی سنتی و مدرن، عدم توفیق رویه های سیاسی، ایجاد و گسترش سازمان هایی با تفکرات رادیکال و گسترش اندیشه مبارزه قهرآمیز در سطح منطقه، در شکل گیری این بیان از سوسیال دموکراسیِ ملی و مذهبی تأثیرگذار بوده است.
۲۶.

واکاوی فعالیت های نهضت آزادی جهت حفظ هویت سیاسی-ایدئولوژیک و استمرار مبارزه در دوران فترت فعالیت های سیاسی(1356-1342)(مقاله علمی وزارت علوم)

حوزه‌های تخصصی:
تعداد بازدید : ۲۵ تعداد دانلود : ۴۳
نهضت آزادی ایران، با توجه به تأثیرات انکارناپذیر خود بر روند تحولات انقلابی، بخش قابل توجهی از مطالعات سیاسی معاصر را به خود معطوف داشته است. این حزب، اندکی پس از تأسیس، با بازداشت گسترده رهبران خود روبه رو شد و محدودیت های شدیدی را تجربه کرد؛ به گونه ای که تا آغاز فضای باز سیاسی، از هرگونه فعالیت حزبی و تشکیلاتی علنی بازماند. با این حال، این جریان توانست با اتخاذ سازوکارهایی متناسب با دوران فترت، هویت سیاسی–ایدئولوژیک خود را حفظ کرده و در مسیر مبارزه علیه حکومت پهلوی، به همگرایی با جریان انقلابی دست یابد. از این رو، پژوهش حاضر با روشی تاریخی و رویکردی توصیفی–تحلیلی و با تکیه بر منابع کتابخانه ای، نشریات و اسناد، در پی آن است تا چگونگی استمرار مبارزه و بازسازی تشکیلاتی این حزب را در دوره رکود فعالیت های سیاسی مورد واکاوی قرار دهد. در این راستا، یافته های پژوهش با طرح این پرسش که «نهضت آزادی چگونه توانست هویت سیاسی–ایدئولوژیک و تداوم روند مبارزاتی خود را در دوران فترت فعالیت های سیاسی علیه حکومت پهلوی حفظ کند؟» بر این مبنا استوار است: نهضت آزادی در این شرایط، با بهره گیری از ظرفیت نیروهای جوان برای ایجاد تشکیلات زیرزمینی و فعالیت های مخفیانه، سازمان دهی فعالیت های آموزشی و پژوهشی و برگزاری جلسات مناظره و سخنرانی در زندان، سازمان دهی و مدیریت شاخه های خارج از کشور و تعامل فعال با مجامع بین المللی و امام خمینی، و در نهایت فعالیت فکری-اسلامی در سایه نهادهای مرتبط و ساماندهی مجدد فعالیت های حزبی از طریق مؤسسان اولیه اش، توانست از هویت سیاسی–ایدئولوژیک خویش صیانت کند و تداوم جریان مبارزاتی خود را تضمین نماید.
۲۷.

بازخوانی یک روایت داستانی-تاریخی از نبرد چالدران

نویسنده:
حوزه‌های تخصصی:
تعداد بازدید : ۱۰ تعداد دانلود : ۱۴
عالم آرای شاه اسماعیل از برجسته ترین نمونه های متون روایی تاریخی در عصر صفوی است که در آن گزارش رویدادهای تاریخی با عناصر داستانی و حماسی درهم می آمیزد. نبرد چالدران، به عنوان یکی از مهم ترین رخدادهای تاریخ صفوی، در این اثر صرفاً در قالب یک شکست نظامی بازنمایی نمی شود، بلکه در چارچوبی معنایی و روایی جای می گیرد که به حفظ منزلت و مشروعیت شاه اسماعیل می انجامد. مسئله اصلی این نوشتار بررسی شیوه بازنمایی چالدران در عالم آرای شاه اسماعیل و تبیین سازوکارهای روایی به کاررفته برای تبدیل یک شکست سیاسی نظامی به روایتی مشروعیت بخش است. مطالعه متن با رویکردی تحلیلی و با تکیه بر خوانش عناصر روایی، توصیف های حماسی و نحوه شخصیت پردازی بازیگران اصلی انجام شده است. بررسی روایت حاکی از آن است که مؤلف، ضمن پذیرش اصل شکست، از طریق برجسته سازی حضور قهرمانانه شاه در میدان نبرد، نسبت دادن سرانجام واقعه به تقدیر الهی و بازنمایی سلطان سلیم در جایگاه خصم دینی، معنای رخداد را از سطح یک ناکامی نظامی فراتر می برد. در این چارچوب، شاه اسماعیل نه فرمانروایی مغلوب، بلکه شخصیتی برگزیده و برخوردار از فرهمندی الهی تصویر می شود که پایداری او در برابر آزمون، نشانه ای از حقانیت و استواری سلطنت صفوی است. بدین ترتیب، چالدران در منطق روایت به عرصه ظهور فضیلت، ایمان و تداوم مشروعیت تبدیل می شود. این بازخوانی گویای آن است که عالم آرای شاه اسماعیل تاریخ را نه صرفاً برای ثبت وقایع، بلکه برای بازآفرینی معنای قدرت و تثبیت جایگاه سیاسی و معنوی خاندان صفوی به کار گرفته است.
۲۸.

سرو و هویت ایرانی

نویسنده:
حوزه‌های تخصصی:
تعداد بازدید : ۹ تعداد دانلود : ۱۳
سرو از دیرباز یکی از پایدارترین نمادهای فرهنگ ایرانی بوده است. این پژوهش با پرسش محوری «چگونه سرو در طول تاریخ ادبیات فارسی به نماد هویت ایرانی تبدیل شده است؟»، به بررسی ریشه های اساطیری، دینی، و ادبی این نماد می پردازد. یافته های پژوهش نشان می دهند که سرو مسیری از تقدس زرتشتی تا استعاره شعری و سرانجام تا نماد هویت ملی پیموده است؛ مسیری که نه با گسست، بلکه با «انباشت معنایی» طی شده: هر دوره لایه ای تازه بر معنای آن افزوده بدون آنکه لایه های پیشین را محو کند. ویژگی های طبیعی سرو (همیشه سبزی، قامت راست، انعطاف در برابر طوفان، و بی نیازی از میوه) با ارزش های محوریِ خودپنداره ایرانیان، یعنی آزادگی، وقار، پایداری در سختی، و شکوه بی ادعا همخوانی عمیقی دارند. این همخوانی چندگانه، در کنار فراگیری نمادین سرو که به هیچ سلسله یا جریان خاصی تعلق نداشته، رمز ماندگاری آن در بیش از دو هزار و پانصد سال فرهنگ ایرانی است. سرو در نهایت از یک درخت به آینه ای فرهنگی تبدیل شده که ایرانیان در آن، تصویر آرمانی خود را بازمی شناسند.
۲۹.

Tepe Talebkhan: A Bronze Age Settlement in Sistan, Iran(مقاله علمی وزارت علوم)

حوزه‌های تخصصی:
تعداد بازدید : ۲۰۶ تعداد دانلود : ۲۰۹
In the second half of the fourth millennium BCE, a settlement was established at Shahr-i Sokhta in Sistan​​. Simultaneously, during this period, the Porto-Elamite horizon emerged in a large zone of the Near East, especially on the eastern part of the Iranian Plateau. During the first quarter of the third millennium BCE and the early urbanization phase, Shahr-i Sokhta, an early urban center, expanded largely, and many satellite sites developed around it. To obtain some information on the economic and cultural interactions between Shahr-i Sokhta and these peripheral settlements, Tepe Talebkhan has been chosen for excavations and further detailed studies. In the article, by using the materials found during the fifth season of excavations at Tepe Talebkhan, the focus was to shed more light on the main cultural characteristics of the site and its mutual ties with Shahr-i Sokhta. Ceramic data indicates that the settlement was founded at the end of Shahr-i Sokhta III period and continued through the entire posterior period i.e. Shahr-i Sokhta IV. The carbon 14 results also provided an absolute date for the settlement sequence between 2500 and 2300 BCE. 
۳۰.

تکوین و تثبیت هویت ایرانی و ملّی در بستر جامعه ایران در سده های نخستین هجری: مطالعه موردی شاهنامه فردوسی

حوزه‌های تخصصی:
تعداد بازدید : ۴ تعداد دانلود : ۱۲
سده های نخستین هجری، دورانی از تنش های بنیادین و گذار تمدنی در ایران شرقی بود که در آن، تقابل میان سنت های دیرین «ایران شهری» و پارادایم های نوظهور جهان اسلام، جامعه ایرانی را با بحران گسست حافظه تاریخی و تضعیف هویت فرهنگی روبرو ساخت. این پژوهش با واکاوی این بستر تاریخی، تبیین می کند که چگونه شاهنامه فردوسی به عنوان یک اثر ادبی راهبردی، نقشی تعیین کننده در بازیابی و تثبیت هویت ایرانی ایفا کرد. یافته های مقاله نشان می دهد که حکیم توس با پیوند زدن اسطوره ها و تاریخ باستان به واقعیت های سیاسی-اجتماعی عصر خویش، زبان فارسی دری را به ستون فقرات هویت ملّی تبدیل کرد. فردوسی با ترسیم الگویی ازلی از خرد، داد و یزدان پرستی، و با بهره گیری از تقابل هوشمندانه «ایرانی» و «انیرانی»، حافظه پراکنده تاریخی را به یک هویت منسجم، پویا و متمایز بازتعریف کرد. نتیجه گیری نهایی حاکی از آن است که هویت ایرانی و هویت ملّی در ایران، نه محصول ایستایی در سنت های کهن یا ثبات ساختارهای سیاسی، بلکه حاصل تعامل مداوم و خلاقانه میان ریشه های باستانی و اقتضائات جهانی تازه در بستر یک «زیست جهان فرهنگی و زبانی» مشترک است که پایداری تمدنی ایران را در گذر قرون تضمین کرده است.
۳۱.

Rescue Archaeology Survey in the Reservoir Area of Azaroud Dam, Mazandaran: A Look at Environmental Capacities and Tourism Attractions

حوزه‌های تخصصی:
تعداد بازدید : ۱۶۱ تعداد دانلود : ۲۱۷
This study aimed to identify and document archaeological sites within the catchment area of the Azaroud Dam and to prepare an archaeological map of the region. The primary research question was whether there is evidence of historical human settlements in the Azaroud Dam reservoir area and how environmental and geological factors have influenced the formation or absence of such settlements. The methodology was based on a field survey of the region. The results indicate that there is no evidence of historical human settlements within the Azaroud Dam reservoir area. Only scattered fragments of eroded pottery were found along the riverbanks, likely transported to the area by seasonal floods from upstream regions. Environmental and geological analyses also reveal that factors such as dense forest cover, steep slopes, difficult terrain, and annual torrential rainfall have created unfavorable conditions for the establishment of permanent or even temporary settlements in this area. However, these findings are limited to the reservoir area, and the possibility of human settlements in adjacent areas, particularly in upstream regions with gentler slopes and flatter terrain, cannot be ruled out. Despite this, the significant tourism potential of the studied area, both naturally and due to the construction of the Azaroud Dam, can play a prominent role in attracting investment and promoting sustainable development in the region.
۳۲.

چرا چالدران فقط یک شکست نظامی نبود؟ خوانشی روان شناختی از نبرد چالدران

نویسنده:
حوزه‌های تخصصی:
تعداد بازدید : ۷ تعداد دانلود : ۱۱
جنگ چالدران (920ق/1514م) در تاریخ نگاری ایرانی اغلب از منظر نظامی و سیاسی بررسی شده است؛ اما پیامدهای روان شناختی این رویداد بر فرد، جامعه و ساختار قدرت صفوی کمتر مورد توجه قرار گرفته است. پژوهش حاضر با تکیه بر نظریه های بنیادین روان شناسی جنگ، به ویژه نظریه غرایز زیگموند فروید و نظریه هویت اجتماعی هنری تاجفل، رویدادهای پیش و پس از چالدران را از منظری روان شناختی بازخوانی می کند. این مقاله نشان می دهد که شخصیت پرخاشگر سلطان سلیم یکم، با تسلط غریزه مرگ بر ساختار روانی اش، نقشی محوری در اجتناب ناپذیر کردن جنگ داشت؛ در مقابل، رفتار شاه اسماعیل پس از شکست، نشانه های آشکاری از روان زخم و اختلال استرس پس از سانحه را در خود دارد. انزوا، ترک فرماندهی و افراط در می گساری، واکنش هایی به سوگ یک شکست بی سابقه تفسیر می شوند. چالدران نه تنها یک شکست نظامی، بلکه یک بحران هویتی و روانی عمیق برای پادشاه، قزلباشان و کلیت جامعه صفوی بوده است که پیامدهای آن تا پایان دوره ی صفوی ادامه یافت.
۳۳.

«چرا شاه اسماعیل در چالدران باخت؟» بررسی پاسخ ایرانیان عصر صفوی

نویسنده:
حوزه‌های تخصصی:
تعداد بازدید : ۶ تعداد دانلود : ۱۳
جنگ چالدران (920 ق) یکی از تعیین کننده ترین رویدادهای تاریخ ایران صفوی است و شکست شاه اسماعیل اول در برابر سلطان سلیم عثمانی، پیامدهای عمیقی در حوزه های سیاسی، نظامی و فرهنگی ایران بر جای گذاشت. پژوهش حاضر با تکیه بر متن «عالم آرای صفوی»، به مثابه یکی از مهم ترین منابع روایی عصر صفوی، علل این شکست را از منظر مؤلف آن واکاوی می کند. یافته ها نشان می دهد که نویسنده این اثر، عوامل شکست را در سه سطح تحلیل می کند: نخست، عوامل نظامی-تاکتیکی، از جمله فقدان توپخانه و مخالفت برخی سرداران با آغاز زودهنگام نبرد؛ دوم، عوامل فرهنگی-ایدئولوژیک، یعنی باورهای غلوّآمیز قزلباشان درباره ماهیت مقدس شاه؛ و سوم، تقدیر الهی، که شکست را نه به مثابه پایان، بلکه به مثابه بیداری معنوی و تنبّه شاه از غرور تفسیر می کند. این رویکرد تفسیری نشان دهنده نگرش مؤلف به تاریخ نگاری دینی-اخلاقی است که در آن، شکست نظامی می تواند واجد معنای تربیتی و الهی باشد.
۳۴.

Kuh-i Sukhteh’s Shrine in Omidiyeh: A Fire Temple from the Sasanian Period in Southwestern Iran?(مقاله علمی وزارت علوم)

حوزه‌های تخصصی:
تعداد بازدید : ۱۷۷ تعداد دانلود : ۲۲۳
Kuh-i Sukhteh in Omidiyeh, one of the most important but less-known areas in southwestern Iran, is between Omidiyeh and today’s Aghajari. This area was considered a part of the Asak region (one of Arjan environs). Active sources of fire plagued this area in ancient times due to its natural bed, and it was probably a place for the construction of shrines, including the Zoroastrian fire temple. This spatial feature was observed and written about by travelers and authors of the first and middle Islamic centuries. Historical texts refer to this area as a volcano, fire, fire temple, and fire altar. This research aims to compare the material presented by historical texts with archaeological data to locate the Asak fire temple. Conducting this research is necessary to complete the puzzle of the communication route between Ramhormoz and Arjan and identify the architectural structures related to the settlement and possible Zoroastrian shrines in this route. This research tries to answer this question: What is the connection between the Kuh-i Sukhteh area and Zoroastrian religious buildings in the Sasanian and the first Islamic centuries? Conclusion: Based on information from the historical and geographical texts of the first to middle Islamic centuries and archaeological data, including pottery and architectural remains, the Kuh-i Sukhteh in Omidiyeh is an adaptable place for the ancient fire temple of Asak. However, archaeological excavations seem necessary to document more architectural structures. The present study’s data result from authors’ survey studies and citation studies, and we have concluded by historical, descriptive analysis.
۳۵.

Typology of Gravestones in the Islamic Cemetery of Shahsavar, Izeh, Iran

حوزه‌های تخصصی:
تعداد بازدید : ۱۶۹ تعداد دانلود : ۱۹۱
The Islamic era tombstones of Shahsavar Cemetery in Izeh, southwestern Iran, reflect a rich tapestry of religious, cultural, and socio-economic values embedded in local Bakhtiari traditions. This study explores the typology and semiotics of 632 gravestones dating from the Zand, Qajar, and Pahlavi periods to the contemporary era. These gravestones, which range from simple slabs to sculpted lion figures and tiered, crenellated forms, serve as commemorative markers and visual expressions of identity, status, and belief. Utilizing a dual-method approach —historical document analysis and ethnoarchaeological fieldwork— this research categorizes the gravestones into five primary types: simple, tiered-crenellated, stone lion (bardshir), arched (mihrab-shaped), and anthropomorphic. The study reveals that the selection and design of tombstones were highly codified within the Bakhtiari tribal hierarchy, governed by symbolic traditions and cultural legitimacy. These forms also encode valor, piety, and transcendence, linking the deceased with tribal memory and spiritual continuity. The findings contribute to the broader understanding of funerary art in post-Islamic Iran.
۳۶.

Tracing the Lost Fire of Ādur Farnbāg: Archaeological Evidence from Bardestān, Persian Gulf

حوزه‌های تخصصی:
تعداد بازدید : ۲۳۲ تعداد دانلود : ۱۴۸
Fire held particular significance among Zoroastrian Iranians, possessing varying degrees of importance. There were three groups of fire associated with rituals. The most sacred of these was the fire of Bahram, known as the fire of the victorious king, which was to burn perpetually in the fire temples of Ādur Gušnasp, Ādur Farnbāg, and Ādur Burzēn-Mihr under all circumstances. The fire temple of Ādur Gušnasp is located in Takht-i Soleiman, Takab (Northwest of Iran), and Ādur Burzēn-Mihr is situated in the region of Rivand in Khorasan (Northeast of Iran). However, there is a discrepancy regarding the location of the fire of Ādur Farnbāg or the fire temple of the priests. Some researchers, orientalists, and many historical geographical documents have suggested the Karyan region of Fars, but conclusive evidence has not been provided. In the archaeological study of the Bardestān desert region and the Sasanian site of Koyu, a newly discovered seal bearing an inscription referring to the fire of Ādur Farnbāg has proposed a new hypothesis concerning the location of the state fire of Ādur Farnbāg. This paper will introduce the site and the newly found seal, and the reasons for proposing the Bardestān desert region as the location for the fire of Ādur Farnbāg will be discussed. This research was conducted through field surveys and comparative library studies, aiming to address one of the most significant questions in Sasanian archaeology regarding the location of the fire temple of Ādur Farnbāg.
۳۷.

Dahāneh-ye Qolāmān, An Achaemenid City in Southeastern Iran

نویسنده:
حوزه‌های تخصصی:
تعداد بازدید : ۱۴۷ تعداد دانلود : ۱۵۱
Many archaeological remains from the Achaemenid empire have been found in various lands; therefore, many authors have researched and written about this empire’s cultural and civilizational features. Dahāneh-ye Qolāmān is one of the valuable sites of this empire that still stands. Dahāneh-ye Qolāmān is located 30 kilometers southeast of Zabol and was one of the important sites of the Achaemenids in southeastern Iran. The site was discovered in the 1960s by Italian archaeologist Umberto Scherato, who began archaeological excavations in 1962. Archaeological studies have shown that the structures of this city were built on a high terrace and were used in at least two periods of settlement. A look at the two different types of architectural structures, namely huge buildings and smaller buildings, indicates the various uses of these buildings. Among the large buildings, building number 3 was a large religious structure, building number 1 was a large civil building, and building number 2 was an administrative building. Buildings 4, 5, 6, and 7 were residential and private, all located in the eastern part of the city, and building 15 was an industrial building with religious production. Buildings numbers 16 and 17 were also large public buildings.
۳۸.

تلاش برای برتری دریایی: نادرشاه، جان التون و رقابت های امپراتوری در دریای کاسپی(مقاله علمی وزارت علوم)

نویسنده:
حوزه‌های تخصصی:
تعداد بازدید : ۳۵ تعداد دانلود : ۵۰
نوشتار حاضر در صدد بررسی سیاست های دریایی نادرشاه افشار در دریای کاسپی طی دهه ۱۱۵۰ق/۱۷۴۰م است و آن را در چارچوب رقابت های ژئوپولیتیکی روسیه و بریتانیا و نقش جان التون در انتقال دانش و سازمان دهی دریایی اروپایی به سواحل جنوبی این پهنه تحلیل می کند. فرض بنیادی پژوهش آن است که تأسیس ناوگان دریایی نادر نه صرفاً پاسخی لجستیکی به الزامات جنگ داغستان، بلکه بخشی از راهبرد دولت سازی وی برای اعمال حاکمیت ملی و درهم شکستن انحصار دریایی قدرت شمالی بود. روسیه پیشتر با اتکا به اصلاحات پترِ اول و تثبیت محور آستاراخان–ولگا، مزیتی پایدار ایجاد کرده و دریا را به حوزه نفوذ تقریباً انحصاری خود تبدیل کرده بود. یافته های مبتنی بر اسناد آرشیوی روسیه و گزارش های بریتانیایی نشان می دهد که ایران اگرچه با استخدام جان التون و تأسیس کارگاه های چمخاله و مشهدسر در انتقال «دانش فنی» و «نقشه برداری» در کوتاه مدت موفق بود، اما کمبود مهارت های تخصصی، وابستگی شدید به گلوگاه های تأمین، و کنترل مرحله به مرحله روسیه، این پروژه را آسیب پذیر و شکننده ساخت. روسیه که حضور التون و فعالیت های کمپانی مسکوی را تهدیدی مستقیم برای انحصار ترانزیتی خود می دانست، سیاست «خفگی نرم» را به کار گرفت و با فرمان ۱۷۴۶م/۱۱۵۹ق مبنی بر ممنوعیت تجارت بریتانیا از مسیر ولگا، شریان حیاتی تأمین تجهیزات ناوگان ایران را عملاً مسدود کرد. با قتل نادرشاه در ۱۱۶۰ق/۱۷۴۷م و فروپاشی تمرکز سیاسی–مالی دولت، این طرح که فاقد ریشه های نهادی پایدار بود، از پشتیبانی ساختاری محروم شد و به سرعت رو به زوال رفت. برآیند این تجربه نشان داد که اراده سیاسی و انتقال فناوری، بدون «استقلال لجستیکی از محور ولگا» و در غیاب «دیپلماسی متوازن»، توانایی لازم برای مقابله با هژمونی دریایی تثبیت شده روسیه را فراهم نمی کند.
۳۹.

واکاوی مفهوم هویت ملی در آستانه فرا رسیدن مشروطه: بازخوانی روزنامه انجمن تبریز (۱۳۲۴ق)

نویسنده:
حوزه‌های تخصصی:
تعداد بازدید : ۹ تعداد دانلود : ۱۵
پیروزی انقلاب مشروطه در سال ۱۳۲۴ قمری، فراتر از یک دگرگونی سیاسی، زلزله ای در ارکان معرفت شناختی و تعریف کیستیِ ایرانیان بود که گذار پرمخاطره از ساحت «رعیت بودگی» به ساحت «ملت بودگی» را رقم زد. در این میان، جریده «انجمن تبریز»، نه صرفاً به عنوان یک رسانه، بلکه به مثابه زبان گویای یکی از کانون های اصلی تحول، نقش بی بدیلی در صورت بندی نوین هویت ملی ایفا کرد. با این حال، واکاوی لایه های زیرین این روزنامه در سال های ۱۳۲۴ تا ۱۳۲۶ قمری، نشان از نبردی پارادایمیک میان سنت و مدرنیته دارد؛ جایی که مفاهیم نوین میهنی با رسوبات دیرپای اندیشه پدرسالارانه در هم می آمیزند. این مقاله بر آن است تا با مداقه در ادبیات سیاسی این جریده، نشان دهد که چگونه هویت ملی در آستانه مشروطیت، در برزخ میان «حقوق شهروندی» و «عطایای ملوکانه» متولد شد و زبان مطبوعاتی آن عصر، چگونه آیینه تمام نمای این گذار تاریخی و تناقضات نهفته در دل آن گردید.
۴۰.

بسامد واژگان میهنی در شاهنامه فردوسی

حوزه‌های تخصصی:
تعداد بازدید : ۸ تعداد دانلود : ۱۷
شاهنامه فردوسی، اثری از قرن چهارم هجری، نه تنها منظومه ای حماسی، بلکه سندی زبانی از هویت و میهن دوستی ایرانی است. این پژوهش، با رویکرد آماری-تحلیلی، بسامد واژگان میهنی در شاهنامه را بررسی و تحلیل می کند. یافته های این تحلیل نشان می دهد که واژه «ایران» با ۱۲۵۴ بار تکرار، پربسامدترین واژه میهنی در این اثر است و پس از آن، واژه های «شهر» (۵۸۱ بار) و «کشور» (۲۶۹ بار) قرار دارند. غیاب واژه های عربی مآبی چون «وطن» و کاربرد اندک «میهن» (یک بار)، نشان دهنده آگاهانه بودن انتخاب های زبانی فردوسی در چارچوب سبک خراسانی است. این نوشتار نشان می دهد که فردوسی با تکیه بر واژه «ایران»، به جای معادل های عام تر آن، قصد داشته هویتی خاص و متمایز برای سرزمین خود ترسیم و تقویت کند.

پالایش نتایج جستجو

تعداد نتایج در یک صفحه:

درجه علمی

مجله

سال

زبان