درخت حوزه‌های تخصصی

تکفیر یک رفتار پُردامنه در جوامع دینی به درازای تاریخ ادیان است. سابقه این امر در جهان اسلام به دوره رسول خدا(ص) بازمی گردد. مقاله پیش رو با هدف بررسی چرایی و چگونگی تکفیر، به تطورات فکر تکفیری در سه سده نخست اسلامی از طریق گردآوری داده های کتابخانه ای (تاریخی، حدیثی و تفسیری) با روش تحلیل رخدادهای تاریخی پرداخته است. نتایج حاکی از آن است که اندیشه تکفیر از یک ساختار ساده درون دینی (تفاوت فهم) برآمده و پس از طی فرآیند تبدیل یک رفتار فردی برآمده از شرایط اجتماعی، به یک امر سیاسی و اجتماعی تبدیل شده و به مرور زمان تحت تاثیر دولت ها، کارکردی سیاسی یافته است؛ آنگاه در اثر تکاپوهای متکلمان، به نظریه ای کلامی مبدل شده و از طریق فقیهان، جنبه فقهی به خود گرفته است. سرانجام در قالب نسخه جدیدی (فهم متفاوتی از دین) به عرصه اجتماع وارد و به ابزاری دینی برای حذف رقیبان سیاسی- فکری تبدیل شده است. از نظر تاریخی، بخشی از این تحول در سده نخست و بخشی در سده های دوم و سوم چهره بسته، اما بیشتر تدوین نظری آن در سده دوم و سوم صورت گرفته است.

این پژوهش با هدف تحلیل رویکرد فکری روزنامه «مساوات» در مواجهه با بحران های عصر مشروطه و پاسخ به این پرسش که راهکار این روزنامه برای برون رفت از بحران ها چه بود، انجام شده است. روش پژوهش تاریخی-تحلیلی بوده و یافته ها نشان می دهد که گردانندگان «مساوات» ریشه بحران ها را در استبداد داخلی و استعمار خارجی می دانستند. آن ها راه حل را در پروژه ای دوجانبه دنبال کردند. از یک سو، پذیرش نظام مشروطه به عنوان الگویی سیاسی مبتنی بر آزادی و حاکمیت قانون، و از سوی دیگر، تحقق عدالت و مساوات به عنوان شرط لازم برای ترقی اجتماعی. ویژگی برجسته رویکرد «مساوات»، تلاش برای برقراری پیوند میان مفاهیم مدرن و آموزه های اسلامی بود. آن ها با تفسیر نوینی از متون دینی، به مفاهیم نوینی چون آزادی و برابری، مشروعیت اسلامی بخشیدند تا در برابر مخالفان مشروطه ایستادگی کنند. نتیجه آنکه، اگرچه پروژه اصلاحی این روزنامه به دلیل شرایط متلاطم سیاسی ناتمام ماند، اما این گفتمان که درپی بومی سازی مدرنیته بود، درکی ارزشمند از یکی از مهم ترین کوشش های فکری آن دوران برای عبور از بحران ارائه می دهد.

باتوجه به اهمیت و جایگاه مساجد و مدارس جامع درطول دوره اسلامی، موقوفات ارزشمندی برای حمایت از طلاب و آبادانی این مساجد درنظر گرفته می شد و غالباً یکی از علمای برجسته، سرپرستی و رسیدگی به این موقوفات را برعهده می گرفت. با احداث مسجد جامع زنجان در دوره قاجار، نظارت بر موقوفات این مسجد به عبدالله دارا و تولیت به سیدمحمد مجتهد حسینی (امام جمعه زنجان) سپرده شد؛ ولی پس از درگذشت نخستین متصدیان، بازماندگان بر سر تصاحب تولیت به ستیز با یکدیگر پرداختند که تا عصر حاضر هم ادامه داشته است. خاندان دارا به عنوان مدعی با پشتیبانی عناصر و گروه های دیگر سعی داشته اند تولیت موقوفات ارزشمند مسجد جامع زنجان را کسب کنند و خاندان حسینی زنجانی (امام جمعه) هم درجایگاه مدافع سعی داشته اند تا تولیت را در دست خود حفظ کنند. هدف مقاله ضمن پرداختن به منازعات گروه های مدعی و بررسی اختلاف ها و بحران ها، به این پرسش اساسی می پردازد که: تولیت موقوفات ارزشمند مسجد جامع زنجان به درستی برعهده کدام خاندان و افراد بوده است؟ روش/ رویکرد پژوهش روش مقاله، پژوهشِ تاریخی است که با رویکرد کتاب خانه ای و بهره گیری از اسناد سازمان های دولتی، خصوصی، شخصی، و خاندان های زنجانی، به شیوه توصیفی-تبیینی موضوع را بررسی کرده است. یافته ها و نتیجه گیری پس از وفات دومین متولی مسجد جامع زنجان -میرزاعبدالواسع حسینی زنجانی- در 1291ق و درادامه وفات دومین ناظر -محسن میرزا میرآخور- در ۱۲۹2ق، جدال بازماندگان این دو بر سر تولیت موقوفات آغاز شد. موانعی نظیر بیماری، تحصیل، و کم توجهی میرزاابوالفضائل امام جمعه و فرزندش میرزامحمود حسینی زنجانی (متولیان وقت) در رسیدگی به وضعیت مسجد، مهم ترین عوامل تلاش های ناظران وقت برای رد تولیت از خاندان حسینی زنجانی بودند. آن چه به نظر می رسد، با عنایت به برخی سوءاستفاده ها که خاندان دارا به امامان جمعه نظیر میرزاعبدالواسع حسینی نسبت می دادند و ازسوی دیگر باتوجه به ارزش مادی موقوفات مسجد جامع که در شهر کوچکی نظیر زنجان بسیار قابل توجه بود، هریک از عناصر و گروه ها با آگاهی از این ارزش و جایگاه، با استناد و اتکا به اسناد موجود سعی داشتند اهداف خود را پیش ببرند و تولیت موقوفات را به دست بیاورند تا بخشی از نیازهایشان را رفع کنند. با عنایت به بررسی محتوای مجموع اسناد خاندان های مدعیِ تولیت مسجد جامع، سواد وقف نامه خاندان دارا -که در نزد بازماندگانِ یکی از مباشران بانام دامادی قرار دارد- نادرست است و درمقابل، برخی از سواد وقف نامه های خاندان حسینی زنجانی (امام جمعه) به عنوان متولیان مسجد جامع، صحیح به نظر می رسد. براساس یافته ها، سه بار آرای صادره ازسوی اداره تحقیق اوقاف و شعبه بررسی اسناد موقوفه مسجد جامع در دوره پهلوی (رضاشاه، محمدرضاشاه) و اوایل انقلاب اسلامی، تولیتِ نسل به نسلِ خاندان حسینی زنجانی بر موقوفات مسجد جامع را تأیید کرده است.

هدف : بررسی و شناخت ابعاد تاریخی و اجتماعی مهاجرت های ناشی از بی آبی و خشک سالی در منطقه سیستان در دوره پهلوی دوم با تمرکز بر اسناد سازمان اسناد و کتاب خانه ملی ایران. روش/رویکرد پژوهش : پژوهش با روش توصیفی-تحلیلی و برپایه اسناد سازمان اسناد و کتاب خانه ملی ایران به دنبال پاسخ به پرسش های زیر است: بحران بی آبی در سیستان در دوره پهلوی دوم، چگونه از مسئله ای طبیعی به معضلی اجتماعی و مهاجرت جمعی بدل شد؟ در این فرایند چه نقش و کارکردی را برای سیاست های دولتی، نهادهای محلی و کنش های مردمی می توان قائل شد؟ چه سازوکارهایی در ناکارآمدی مدیریت این بحران نقش داشته اند؟ یافته ها و نتیجه گیری : منطقه سیستان در دوره پهلوی دوم با بحران بی آبیِ ناشی از قطع آب رود هیرمند ازسوی افغانستان و ناکارآمدی سیاست های دولت مواجه شد. ساکنان سیستان وضعیت بی آبی خود را از دولت پیگیر بودند؛ زیرا ازنظر آنان قطع آب در سیستان نتیجه ضعف و بی عملی دولت بود. شرایط بدِ اقلیمی، عمل حشر یا بیگاری، ازدست رفتن فصل کشت و وقفه های طولانی مدت (چندین ساله) در کشت محصول براثر بی آبی، تنگی معیشت ناشی از خشک سالی و نداشتن کارِ جایگزین کشاورزی، اختلافات مقامات دولتی در سطح ملی و محلی، کمبود اعتبارات و اجرانشدن طرح های توسعه ای برای بهبود وضعیت زیرساخت های آبیاری در سیستان، و اختلاف اهالی سیستان با یکدیگر موجب کم اثرشدن اقدامات عمرانی در سیستان شد و از عوامل مؤثر در مهاجرت از سیستان بود.

هدف : بررسی و تحلیل انتقادی سیاست ها، اقدامات و عملکرد برنامه پنجم عمرانی (۱۳۵۲-۱۳۵۶ش) در حوزه ورزش و تربیت بدنی. این مقاله به دنبال ارزیابی میزان تحقق اهداف تعیین شده برای توسعه ورزش در چارچوب تلاش های دولت پهلوی دوم برای نوسازی فرهنگی و اجتماعی است. روش/رویکرد پژوهش : این تحقیق با رویکردی توصیفی-تحلیلی و برمبنای اسناد انجام شده است. منابع اصلی پژوهش شامل اسناد دولتی، گزارش های عملکرد، و قوانین موجود در آرشیو سازمان اسناد و کتاب خانه ملی ایران (ساکما) است که با استفاده از منابع کتاب خانه ای و متون معتبر تاریخی تکمیل شده است. یافته ها : برنامه پنجم عمرانی اهداف مهمی برای گسترش زیرساخت های ورزشی مثل ورزشگاه ها، سالن ها و استخرها و نهادینه سازی فرهنگ ورزش در محیط های آموزشی و جامعه تدوین کرده بود. بااین حال اسناد و گزارش ها حاکی است که اجرای این برنامه ها با چالش های ساختاری جدی مواجه شد. نتایج : نتیجه اصلی تحقیق بیانگر آن است که به دلیل چالش های عمیق مدیریتی، اقتصادی و زیرساختی -که منتقدانی مانند بهمن آبادیان سیاست مدار و مدیر گروه برنامه ریزی سازمان برنامه در دوران پهلوی درزمینه آن هشدار داده بودند- شکاف عمیقی میان اهداف پیش بینی شده در برنامه پنجم و نتایج واقعی به وجود آمد. بلندپروازی های ناشی از افزایش درآمدهای نفتی، همراه با سوءمدیریت در تخصیص بودجه و اولویت بندی طرح ها از عوامل کلیدی ناکامی این برنامه بود. درنهایت این موانع موجب محقق نشدن کامل اهداف برنامه در حوزه ورزش و تربیت بدنی شد و چشم انداز توسعه فراگیر ورزش در این دوره محقق نشد.

تاریخ نگاریِ اسنادی در طرح روایتی دقیق تر از گزاره های تاریخی اهمیت بسیاری دارد. سند نویافته گزارش کارگزار وزارت امور خارجه از غارت اردبیل (1327ق/1288ش) به عنوان منبعی دست اول، امکان تحلیل دقیق تر واقعه غارت اردبیل و پیامدهای آن را فراهم می کند و به فهم تاریخ خُرد وقایع مشروطه کمک می کند. هدف : بررسی غارت اردبیل در سال 1327ق و پیامدهای آن براساس سند گزارش کارگزار وزارت امور خارجه. روش: پژوهش حاضر با شیوه توصیفی-تحلیلی مبتنی بر متن سند و منابع کتاب خانه ای انجام شده است. یافته ها و نتیجه گیری: این سند شواهد جدیدی از نقش کنش گران محلی و پیامدهای اقتصادی و اجتماعی حاصل از غارت اردبیل را نشان می دهد. برطبق نتایج حاصل از این سند، کارشکنی های روسیه، توقف نیروهای دولتی در سراب، و خروج ستارخان، سبب شکست مقاومت مردم و نیروهای نظامی شد و با ورود مدافعان سلطنت، اهالی اردبیل حوادث مصیبت بار اقتصادی ای همچون ویرانی بازارها و روستاهای اطراف، ازدست رفتن سرمایه، کاهش درآمدهای حاصل از صدور تذکره، و مهاجرت نیروی کار به باکو را متحمل شدند. تبعات اجتماعی این حادثه ازجمله آسیب به محلات، خانه ها و بقاع متبرکه؛ قتل، غارت و شکنجه اهالی؛ گسترش فقر، ناامنی، بی خانمانی و بی سرپرستی خانوارها؛ و تسلط روسیه و ارامنه بر شهر مدت های مدیدی ادامه یافت.

هدف : هدف از پژوهش حاضر، شناسایی صلاحیت های شغلی و حرفه ای آرشیویست ها در ایران است. روش : پژوهش حاضر از نوع توسعه ای است و به لحاظ روش، کیفی است. جامعه پژوهش شامل صاحب نظران و آرشیویست ها است و داده ها ازطریق مصاحبه های نیمه ساختاریافته با ۱۲ نفر از شرکت کنندگان -که به روش نمونه گیری هدفمند از نوع گلوله برفی انتخاب شده بودند- جمع آوری و با استفاده از تحلیلِ مضمون، تحلیل شدند. برای اطمینان از اعتبار یافته ها، فرایند کدگذاری و تحلیل داده ها به طورکامل تشریح و به صورت نوشتاری و دیداری ارائه شد. یافته ها : نتایج نشان داد که ضرورت دارد آرشیویست ها دارای صلاحیت هایی در سه سطح اصلی و شش بعد مرتبط باشند: سطح ۱: صلاحیت های پایه شامل ابعاد مهارت های ارتباطی و ارائه خدمات (مانند تعامل با پژوهش گر، خدمات اطلاع رسانی، درک نیاز پژوهش گر، روابط عمومی حرفه ای، توان چانه زنی و اقناع، تعهد و انعطاف پذیری شغلی) و ویژگی های شخصیتی و اخلاق حرفه ای (مانند تحمل و صبوری، رازداری حرفه ای، علاقه و انگیزش درونی، وجدان حرفه ای، اخلاق حرفه ای در تاریخ شفاهی، تعهد ملی، نظم و انضباط کاری)؛ سطح ۲: صلاحیت های فنی که ابعاد زیر را دربر می گیرد: دانش تخصصی آرشیوی (مانند سندشناسی، پالئوگرافی، نسخه شناسی، دانش کتابداری، شناخت رجال تاریخی، تسلط بر تاریخ معاصر، شناخت منابع آرشیوی، شناخت منابع چندرسانه ای)؛ صلاحیت های فناورانه (مانند تسلط بر فناوری اطلاعات، دانش دیجیتال سازی، آشنایی با سیستم های دیجیتال، تسلط بر نرم افزارهای اطلاعاتی، آشنایی با فضای مجازی و اینترنت، آشنایی با نرم افزارهای کتاب خانه ای، تسلط بر نرم افزارهای آرشیوی)؛ و صلاحیت های فرایندی (مانند ارزیابی و پالایش سند، طبقه بندی مبتنی بر اقتضای اجتماعی، نمایه سازی و استخراج اطلاعات، فرایند سازمان دهی منابع، اعتبارسنجی اسناد، نمایه سازی اطلاعات مصاحبه، مستندسازی علمی، تحلیل تطبیقی اطلاعات)؛ و سرانجام، سطح ۳: صلاحیت های مدیریتی که بُعد شایستگی های مدیریت و راهبری فعالیت های آرشیوی (مانند مدیریت فرایند آرشیوی، برنامه ریزی و زمان بندی، نظارت حرفه ای، ایجاد هماهنگی سازمانی) را شامل می شود. علاوه براین، از مراکز اسناد و آرشیوی انتظار می رود یافته های این پژوهش را برای حمایت از توسعه حرفه ای آرشیویست ها و جلوگیری از هدررفتن منابع انسانی و مالی به کار گیرند. نتیجه : شناسایی صلاحیت های شغلی و حرفه ای آرشیویست ها نه تنها به ارتقاء عملکرد آن ها کمک می کند، بلکه راه را برای تقویت جایگاه اجتماعی و مشروعیت حرفه ای آن ها هموار می سازد. این امر، ابزاری کلیدی برای بهبود مدیریت اطلاعات و اسناد در سازمان ها و توسعه پایدار این حرفه خواهد بود. باتوجه به یافته های پژوهش، می توان نتیجه گرفت که صلاحیت های جامع شغلی و حرفه ای آرشیویستِ معاصر، ترکیبی پیچیده و چندوجهی از دانش تخصصی (سخت)، مهارت های فرایندی و فناورانه، مهارت های ارتباطی و ویژگی های شخصیتی (نرم) و مدیریت و راهبری فعالیت های آرشیوی است. آرشیویست قرن بیست ویکم، نه تنها باید بر اصول سنتی آرشیو مسلط باشد، بلکه لازم است تا به طور مداوم مهارت های خود را در پاسخ به پیشرفت های فناورانه، تغییرات در محیط های اطلاعاتی (به ویژه ظهور اسناد الکترونیکی) و نیازهای متغیر کاربران ارتقا دهد. این تحولات باعث می شود تا نقش آرشیویست به تدریج به سمت مدیر اطلاعات، کارگزار اطلاعات یا متخصص فناوری مدرن تکامل یابد؛ بنابراین، برای موفقیت در این حرفه، آرشیویست ها به ترکیبی از دانش نظری، مهارت های عملی، و ویژگی های اخلاقی و شخصیتی قوی نیاز دارند. درواقع، این پژوهش به دنبال پرکردن خلأ مدلی جامع، منسجم و قابل اعتماد برای تعیین صلاحیت های موردنیاز حرفه آرشیویست در ایران بود. این چارچوب می تواند به عنوان راهنمایی عملی برای رشد و پیشرفت حرفه ای آرشیویست ها عمل کند. با توسعه و تعیین دقیق صلاحیت ها، آرشیویست ها از استانداردها و انگیزه ای مشخص و قابل قبول برخوردار خواهند شد که این امر درنهایت به نفع سازمان ها و جامعه به عنوان بهره برداران اصلی خدمات آرشیوی خواهد بود.

زمینه/هدف:آیین های باران خواهی در باور عامه با استمرار حیات اجتماعی مرتبط اند و چون وجهی قدسی دارند و تمنّایی برای زندگی اند، باید به درستی اجرا شوند تا موکّلان باران را یاری دهند و توجّه آن ها را جلب کنند. در کتاب آثارالبلاد و اخبارالعباد (تألیف در 674ق) از زکریا بن محمّد قزوینی (605-682ق)، به موارد متعدّدی از این آیین ها اشاره شده است که نه تنها در ایران و در میان مسلمانان، بلکه در فرهنگ ها و ملل مختلف ثبت شده اند؛ آیین هایی مانند: استمطار از سنگ های باران زا، دعای باران، تمسّک به اشخاص یا مکان های مقدس، رقص و موسیقی آیینی در طلب باران و قربانیِ (اسب) باران خواهی. روش/رویکرد: پژوهش حاضر با تکیه بر آثارالبلاد و اخبارالعباد و به روش توصیف و تحلیل محتوا، آیین های باران خواهی مذکور را در منابع کهن تر بازشناسی می کند، نمونه های مشابه را در درازنای تاریخ تا به امروز نشان می دهد و با بررسی پشتوانه فرهنگی، بعضی وجوه اساطیری یا نمادشناسی را در آن ها بیان می کند. یافته ها/نتایج: آثارالبلاد و اخبارالعباد از منظر ذکر آیین های مرتبط با فرهنگ عامه (مانند آیین های باران خواهی) قابل توجّه است. این آیین های باران خواهی که اغلب دارای پراکندگی جغرافیایی (در میان فرهنگ ها و ملل مختلف)، پیشینه بلند و استمرار تا به امروز هستند را می توان به عنوان بن مایه هایی با وجوه اسطوره شناسی/نمادشناسی دانست که ریشه در جان مند انگاری طبیعت دارند. به باور اجراکنندگان نخستین، با تقلید نمادین از پدیده های طبیعی و نثار نیاز و پیشکش می توان برکت و باران طلبید و گاه به هنگام شدّت، با تظاهر به حرمت شکنی، موکلان باران را بر سر مهر آورد.

زمینه/ هدف: گورستان تخت فولاد اصفهان، واقع در جنوب شرقی این شهر با مساحت ۷۵ هکتار، و گورستان بُزلر هفشجان در استان چهارمحال و بختیاری، از جمله گورستان های مهم ایران به شمار می آیند. هدف اصلی تحقیق حاضر، تحلیل و مقایسه کاربرد نقش سرو در گورستان های بُزلر هفشجان و تخت فولاد اصفهان است. در این راستا، تفاوت ها و شباهت های طراحی و کارکرد این نقش در دو گورستان بررسی شده است. روش/ رویکرد: نگارندگان با استفاده از روش توصیفی–تحلیلی و رویکرد تطبیقی (از نوع هم زمانی)، به تطبیق نقش مایه سرو در سنگ قبرهای این دو مجموعه در دوران قاجار پرداخته اند. در این پژوهش، سنگ مزارهای مربوط به دوره قاجار با بهره گیری از مطالعات اسنادی و میدانی با روش کیفی مورد مطالعه قرار گرفته است. یافته ها/ نتایج: یافته ها نشان می دهند که هر دو گورستان دارای مجموعه ای متنوع از نقوش هستند که بر سنگ مزارها جلوه گر شده اند. این آرایه ها شامل نقوش اسلیمی، ختایی، گیاهی، حیوانی و اشیا بوده که نقش سرو در میان آن ها به اشکال گوناگون تکرار شده است. این درخت به عنوان یکی از مهم ترین نمادهای فرهنگی و مذهبی در هنر اسلامی ایران، به ویژه در گورستان های تاریخی، حضوری پررنگ دارد. نتایج پژوهش بیانگر آن است که سرو به صورت مستقل یا در ترکیب با دیگر نقوشی همچون پرنده، محراب و گلدان دیده می شود. اگرچه طراحی این نقوش در دو گورستان تفاوت هایی دارد، اما ماهیت و نمادگرایی آن ها از منظر فرهنگی، اعتقادی و تاریخی مشابه است. این نقوش افزون بر جنبه های تزیینی، بازتاب دهنده باورها و مفاهیم نهفته در نقوش سنگ قبور دوران قاجار نیز هستند.

زمینه/ هدف: پژوهندگان برمبنای کتاب های تحفه مظفری اسکار مان، افسانه ها و مثل های کردی درویشیان، افسانه های کردی رودنکو، افسانه های کردان سیسیل، داستان های کهن کردی لیسکو روژه و افسانه ها و متل های کردی منصوری مقدم در پی بررسی و تحلیل اعداد سه و هفت در محتوای قصه ها و افسانه های کردی هستند؛ زیرا چنانکه می دانیم بین اعداد و جهان پیوندی رمزی و تنگاتنگ برقرار است و ورای این اعداد کمّی، کیفیتی زیستی و جهان باورانه نهفته است. از میان این اعداد، اعداد سه و هفت از پربسامدترین اعداد هستند که هر کدام بر مفهوم و باوری خاص دلالت دارد. روش/ رویکرد: این پژوهش به روش توصیفی- تحلیلی- اسنادی برمبنای مطالعات کتابخانه ای صورت پذیرفته است. یافته ها/ نتایج: نتایج به دست آمده بیانگر آن است که اعداد هم در مضامین قصه ها و هم در ساختار روایی آن ها اهمیتی نمادین دارند؛ به عبارت دیگر، معنای نمادین اعداد همزمان براساس مطالعه مضمون و نیز ساختار قصه ها کامل می شود. بخشی از مضامین عدد سه و هفت در ساختار افسانه ها و برخی دیگر در مفاهیم و مضامین افسانه ها قرار دارد و بین این دو، یعنی محتوا و ساختار سه گانه و هفتگانه ها در افسانه ها، نوعی تناسب وجود دارد؛ نتایج نشان داد که عدد هفت که نماد تکامل و برکت و فراوانی است، معمولاً در پایان داستان ها و با مقولاتی مانند بهره، میوه، عقل و خرد و گنج و ثروت ذکر می شود؛ درحالی که عدد سه در میانه روایت ها و در ارتباط با مضامین سفر، نزاع، آزمون و ... مطرح شده است و بین این دو مقوله تقابل برقرار است.

زمینه/ هدف: با رواجِ زبانی بیگانه در یک سرزمین، نه تنها واژه های تازه ای به واژگان زبان آن سرزمین افزوده می شود، بلکه شماری از واژه ها نیز به سبب نزدیکی های آوایی با واژگانِ زبان بیگانه درمی آمیزند. این گونه از تحوّل را در شماری از واژه های ایرانی در مواجهه با زبان های عربی و ترکی می توان دید که به ویژه در جای نام ها قابل پی گیری است. شماری از جای نام هایِ کهنِ ایرانی با واژه های عربی و ترکی درآمیخته و نهایتاً غیر ایرانی پنداشته شده اند. روش/ رویکرد: یکی از مواردِ پرتکرار این مسأله جای نام هایی هستند که بخشی از آن ها یکی از واژه های قر، قره و قرا است. عمدتاً این واژه ها و جای نام هایی که یکی از این سه ریخت در آن ها به کار رفته باشد، ترکی پنداشته می شوند. جست وجوهای تاریخی و زبانی ما را به نتیجه های دیگرگونی رهنمون می شود. یافته ها/ نتایج: با رواجِ زبان ترکی در ایران، واژه های "قُر" به معنای گِل آلود و باتلاق، "گَر" به معنای تپه و کوه و "خوره" و "کوره" در جای نام ها با واژه ترکیِ قره و دیگر ریخت هایِ آن درآمیخته و همه آن جای نام ها نیز ترکی پنداشته شده اند. در این مقاله با بررسی جای نام هایی که واژه های قر، قره و قرا را در خود دارند، کوشش شده ریخت های کهن آن جای نام ها بازیابی و درباره معنا و ریشه آن ها بحث شود.

زمینه/ هدف: عدالت همواره به مثابه یکی از ارکان اساسی پایداری جوامع و حکومت ها شناخته شده است. پژوهش حاضر با تکیه بر تحلیل تاریخی و تحلیل متون، و واکاوی منابع ساسانی، به بررسی جایگاه مفهوم «داد» در دوره ساسانی می پردازد. تمرکز این مطالعه بر آن است که چگونه ساختارهای دودمانی و فاضیل اخلاقی در بستر تعالیم دینی زردشتی به تبیین و استمرار مفهوم عدالت (داد) کمک کرده اند. روش/ رویکرد: در حالی که پیوند عدالت با جامعه ساسانی موضوعی شناخته شده است، این پژوهش به بررسی رابطه پویای گاه متناقض میان آرمان های اخلاقی و ساختارهای حکومتی می پردازد. این رویکرد درکی ژرف تر از چگونگی حفظ نظم و مشروعیت را در سطوح مختلف جامعه ساسانی ارائه می دهد. یافته ها/ نتایج: مفهوم «داد» که در متون پهلوی و اوستایی به کار رفته است، ریشه در اصول اخلاقی زردشتی دارد و به توزیع عادلانه وظایف، قدرت و منابع اشاره دارد؛ مفهومی که در توجیه مشروعیت سلطنت ساسانی نقش کلیدی ایفا می کرد. یافته ها نشان می دهند که عدالت، هرچند در اخلاق دینی ریشه داشت، اما در عمل، به کمک نظام های طبقاتی و دودمانی ای تحقق می یافت که مسئولیت ها را تعریف می کردند و عدالت در توزیع قدرت و ثروت را ممکن می ساختند. این تعامل، هم در حفظ انسجام اجتماعی و هم در تقویت قدرت سیاسی مؤثر بوده است و نادیده گرفتن آن می توانست زمینه ساز افول یا حتی فروپاشی ساختارها گردد.

نظریه خصوصی سازی و توانمندسازی نهادهای حرفه ای و صنفی سبب شده است حاکمیت دولت بر این نهادها از حالت متمرکز به غیرمتمرکز تبدیل شده و بار اضافی دولت که روزگاری وظیفه اداره و مدیریت مستقیم آن ها را بر عهده داشته است، در این زمینه کاسته و اکنون این نهادها با کاهش اختیار دولت بر عملکرد آن ها به نوعی استقلال ساختاری با معیار تمرکززدایی در راستای ایفای نقش در جامعه نائل آیند. با این وجود با توجه به ارائه خدمات عمومی توسط این نهادها، قانونگذار در تلاش بوده است برای تنظیم امور حرفه ای و کارکردی این نهادها ضمن اعطای اختیار قدرت عمومی به آن ها در راستای ارائه خدمات بهینه، از نوعی نظارت دولتی و قضایی نسبت به آنان استفاده کرده است. دلیل اتخاذ چنین رویکردی نیز توانمندسازی ارائه خدمات عمومی در جامعه توسط این نهادها می باشد. این پژوهش که با روش توصیفی تحلیلی و با رویکرد کتابخانه ای گردآوری شده است پاسخ خواهد داد آیا دولت با وجود خرد شدن وظایف اختیارات و حاکمیت نسبت به نهادهای حرفه ای و صنفی همچنان نقش نظارتی، تأمین مالی و تصدی گری در آن ها دارد یا اینکه این نهادها به صورت غیروابسته و با اختیارات مستقل عمل می کنند. یافته ها نشان می دهد با وجود استقلال نسبی این نهادها از ساختار دولت، در برخی موارد نقش نظارتی دولت از یک سو و مراجع قضایی و شبه قضایی از سوی دیگر بر عملکرد این نهادها تأثیر بسزا گذاشته است.

مهم ترین هدف شرکت سرمایه گذاری خطرپذیر (س.خ.)، موفقیت سرمایه گذاری و رسیدن به سودآوری باتوجه به مشکلات و نرخ شکست بالای سرمایه گذاری های انجام شده در شرکت های نوپا است. هدف از این پژوهش ارائه چارچوبی از عوامل کلیدی موفقیت (KSFs) شرکت های سرمایه گذاری خطرپذیر در زیست بوم نوآوری ایران و ارائه روشی جامع برای احصا این عوامل بوده است. برای این منظور مطابق با روش فراترکیب در تکمیل پژوهش رشیدی و همکاران (۱۴۰۲) پس از جست وجو و پالایش منابع  انگلیسی و فارسی در کنار ۱۲ مصاحبه انجام شده از خبرگان سرمایه گذاری خطرپذیر، ازطریق روش تحلیل مضمون و دسته بندی مجدد کدهای اولیه درمجموع 139 مضمون پایه، 22 مضمون سازمان دهنده و 11 مضمون فراگیر در 3 مضمون کلان احصا شد. سپس با ارائه پرسش نامه به خبرگان و استفاده از دیمتل، الگوی روابط معنادار بین مضامین سازمان دهنده شناسایی شد. درنهایت با استفاده از روش تاپسیس عوامل منتخب خبرگان از مضامین پایه اولویت بندی شد و پنج عامل سرمایه گذاری بر روی بنیان گذاران پرانگیزه و توانمند، شبکه ارتباطی درون و بیرون از صنعت سرمایه گذاری شده، وجود اعتماد و صداقت بین بنیان گذاران و شرکت سرمایه گذاری خطرپذیر، ورود به بازارهای بزرگ و رشدپذیر و مهارت های نرم مدیران شرکت سرمایه گذاری خطرپذیر به عنوان عوامل کلیدی موفقیت شرکت های سرمایه گذاری خطرپذیر در ایران معرفی شد.

پیشینه و اهداف: در عرصه پیچیده روابط حقوقی، تعهدات متقابل میان افراد همواره کانون توجه حقوقدانان بوده است. یکی از این تعهدات که در گذر زمان دستخوش دگرگونی های عمیقی شده، تکلیف بیمه گذار به کاهش خسارت است. این تکلیف، ریشه در اصولی چون حسن نیت و لزوم همکاری طرفین در قرارداد بیمه دارد. در ابتدا ماهیتی اختیاری و قراردادی داشت و صرفاً در برخی رشته های بیمه، مانند بیمه حمل ونقل دریایی، مورد توجه قرار می گرفت. اما تحولات اقتصادی و اجتماعی، از جمله افزایش هزینه های بیمه و لزوم حفظ منابع مالی شرکت های بیمه، این تکلیف را از یک تعهد قراردادی به یک تکلیف ضمنی و لازم الاجرا در تمامی شاخه های بیمه تبدیل کرده است. این دگرگونی نه تنها بر مناسبات میان بیمه گر و بیمه گذار تأثیر گذاشته، بلکه به عنوان یک رکن اساسی در قراردادهای بیمه پذیرفته شده و به افزایش بهره وری صنعت بیمه و تجارت جهانی کمک شایان توجهی کرده است. هدف اصلی این تحقیق، پاسخ به این پرسش بنیادین است که تکلیف بیمه گذار به کاهش خسارت چه آثار و ضمانت اجراهایی بر روابط بیمه گر و بیمه گذار بر جای می گذارد؟ شناخت دقیق این تکلیف برای تصمیم گیران در ایران از اهمیت ویژه ای برخوردار است، چراکه نداشتن آگاهی کافی از آن می تواند به بی اعتنایی و در نهایت به افزایش ریسک تجارت و کاهش سرمایه گذاری ها منجر شود. قاعده مندسازی این تکلیف و درج صحیح آن در اسناد نمونه و پیش نویس قراردادها می تواند در رشد صنعت بیمه و کمک به سرمایه گذاری های تجاری نقش مؤثری ایفا کند. روش شناسی: این پژوهش از رویکرد تحلیلی –  توصیفی تکالیف بیمه گر و بیمه گذار را در نظام حقوقی ایران و برخی دیگر از کشور ها بررسی می کند گردآوری اطلاعات در این پژوهش به روش کتابخانه ای بوده و به آرای قضایی و موارد مصداقی و میدانی نیز توجه شده است. یافته ها: بررسی های این پژوهش نشان می دهد که تکلیف بیمه گذار به کاهش خسارت از یک حق اختیاری به یک وظیفه قانونی تکامل یافته است. حق بازپرداخت هزینه های کاهش خسارت، اصلی ترین حق بیمه گذار پس از اجرای تکلیف است. این حق در عمل، چه به صورت ضمنی و چه صریح در بیمه نامه ها به رسمیت شناخته می شود. در صورت وجود چند بیمه نامه، هر بیمه گر به نسبت سهم خود در منافع کاهش خسارت، مسئول بازپرداخت است. نتیجه گیری: در نهایت، با جمع بندی مطالب و تحلیل یافته های پژوهش، به این نتیجه می رسیم که تکلیف بیمه گذار به کاهش خسارت، امروزه به عنوان یکی از ارکان اساسی در قراردادهای بیمه پذیرفته شده و شرطی لازم برای استحقاق بیمه گذار به جبران خسارت است. عدم رعایت این تکلیف می تواند به کاهش یا حتی زوال مسئولیت بیمه گر در جبران خسارت منجر شود. این تکلیف نه تنها به حفظ منافع بیمه گر کمک می کند، بلکه با تشویق بیمه گذار به اقدامات معقول برای دفع و رفع خطر، به افزایش بهره وری صنعت بیمه و کاهش زیان های غیرضروری و دامنه دار کمک می کند. در حوزه تجارت بی توجهی به این تکلیف بر ریسک تجارت، از حمل ونقل تا پروژه های مهندسی می افزاید و به ضررهای هنگفت به اقتصاد و کاهش سرمایه گذاری منجر می شود. بنابراین، شناخت و اعمال صحیح این تکلیف، گامی اساسی در جهت توسعه و پایداری صنعت بیمه و حمایت از فعالیت های تجاری در کشور خواهد بود.

پیشینه و اهداف : تقلب در صنعت بیمه یکی از مشکلات رایج در این حوزه است که موجب خسارات سنگینی، چه به لحاظ منافع مادی و چه به لحاظ اعتماد عمومی در این صنعت می شود. مؤسسات مالی و پولی به شدت در پی شناخت دقیق فعالیت های کلاهبرداران و متقلبان هستند. این امر به دلیل اثر مستقیم آن بر خدمت رسانی به مشتریان مؤسسات، به کاهش هزینه های عملیاتی، جلب اعتماد سایر بیمه گذاران و حفظ و ارتقای سهم بازار بیمه گران به عنوان ارائه دهندگان خدمات مالی قابل اطمینان منجر خواهد شد. یکی از رایج ترین تخلفات، تقلب های سازمان یافته و فرصت طلبانه در بیمه خودرو است. تصادفات عمدی به ویژه در قالب گروهی، صدمه دیدن افراد توسط وسیله نقلیه یا صحنه سازی از جمله تقلب های رایج در این حوزه هستند. هدف این مقاله معرفی مدل ریاضی مبتنی بر نظریه گراف (شبکه) برای شناسایی خوشه های مشکوک برای تقلب های سازمان یافته است. روش شناسی : یکی از روش هایی که برای شناسایی تقلب کاربرد دارد، تحلیل شبکه است. در تحلیل شبکه ارتباطات بین افراد و شخصیت های حقیقی و حقوقی مختلف ارزیابی و ابعاد جدیدی از این ارتباطات شناسایی می شود. در این پژوهش، ابتدا با استفاده از نظریه گراف، شبکه ای به نام شبکه تصادفات معرفی می شود. سپس نشان داده می شود که شبکه حاصل از تصادفات خودروها یک فرایند تصادفی است. سپس در شبکه ساخته شده از تصادفات، مجموعه خودروهای مشکوک که در این ساختار تصادفی ایجاد نظم می کنند، با معرفی یک الگوریتم شناسایی می شوند. یافته ها : این فرایند باعث تخصیص یک برچسب از نظر متقلب بودن یا نبودن به هر تصادف و به هر فرد می شود. با توجه به ساختار الگوریتم و پیچیدگی آن می توان نتیجه گرفت الگوریتم پیشنهادی به سادگی قادر به تحلیل داده های بسیار زیاد است. نتیجه گیری: بررسی این موضوع موجب می شود که بیمه گر بتواند وابسته به برچسب هر فرد یا تصادف، سیاست گذاری های متفاوتی را برای برخورد با متخلفان اتخاذ کند تا بتواند در جهت کاهش زیان مالی و افزایش اعتماد عمومی گام بردارد.

مقدمه و هدف: استفاده از مکمل ها و تمرینات ورزشی جهت رفع اختلالات متابولیک و درمان بیماری ها رواج یافته است؛ هدف از مطالعه حاضر بررسی تأثیر تمرین هوازی فزآینده و مکمل سین بیوتیک بر سختی شریانی و پروتئین واکنشی C (PRC) در زنان یائسه مبتلا به دیابت نوع دو بود.  روش تحقیق: در این پژوهش نیمه تجربی، 39 زن مبتلا به دیابت نوع دو به طور تصادفی به سه گروه تمرین هوازی + دارونما، تمرین هوازی + مکمل سین بیوتیک و مکمل سین بیوتیک تقسیم شدند. برنامه تمرینی با شدت 40 تا 70 ضربان قلب ذخیره به صورت فزاینده در 12 هفته اجرا شد. آزمودنی های گروه مکمل، یک ساعت پس از صرف ناهار، یک عدد کپسول سین بیوتیک باکانت (109×1 CFU) را مصرف کردند. برای سنجش CRP، قندخون ناشتا، سطح انسولین پلاسما پس از حداقل ۱۰ ساعت ناشتایی، به میزان پنج سی سی خون از سیاهرگ بازویی اخذ گردید و به روش الایزا و با کیت های مخصوص اندازه گیری شد. از آزمون t زوجی برای مقایسه درون گروهی و از روش تحلیل واریانس یک راهه برای مقایسه تغییرات بین گروهی در سطح معنی داری 05/0>p استفاده شد. یافته ها: پس از مداخله شاخص پایی بازویی (ABI) در گروه تمرین هوازی+دارونما (03/0=p) و تمرین هوازی+مکمل سین بیوتیک (0/02=p) به طور معنی داری نسبت به پیش آزمون افزایش یافت. همچنین شاخص قلبی- عروقی مچ پایی (CAVI) در گروه تمرین هوازی+دارونما (0/002=p) و تمرین هوازی+مکمل سین بیوتیک (02/0=p)؛ و PRC در هر سه گروه تمرین هوازی+دارونما (001/0=p)، تمرین هوازی+مکمل سین بیوتیک (0001/0=p)، و گروه مکمل سین بیوتیک (002/0=p)؛ کاهش معنی داری را نشان داد. با این حال، سطوح سرمی گلوکز ناشتا، انسولین، شاخص مقاومت به انسولین، شاخص توده بدن و درصد چربی بدن در سه گروه تغییر معنی داری نکرد (05/0<p). همچنین، شاخص های  ABI (0/29=p)، CAVI (0/30=p)، PRC (0/48=p)، و انسولین (0/73=p)؛ تفاوت معنی داری بین گروه ها نداشت. نتیجه گیری: به نظر می رسد تمرین هوازی و مصرف سین بیوتیک در زنان یائسه مبتلا به دیابت نوع دو، می تواند بر روند بهبود شاخص های سختی شریانی و PRC مؤثر باشد.

سربازی با شروع مدرنیزاسیون رضاشاهی، جایگاه مهمی در تامین نیروی انسانی ارتش ایران پیداکرد. این پدیده ویژگی اجباری و فراگیر بودن اش را از ابتدا تا کنون حفظ کرده است. لذا با توجه به متاثر شدن  فراگیر جامعه معاصر ایران از این پدیده، تلاش شد به این سوال پاسخ داده شود که، در دوران پهلوی خدمت سربازی چه کارکردهایی داشته است؟. این پژوهش با روش تاریخی- تحلیلی و با استفاده از اسناد موجود، موضوع را مطالعه نموده است. یافته ها نشان داد که سربازی با تامین نیروی انسانی رایگان ارتش، تغییر در نظم سنتی جامعه و ایجاد رابطه شهروندی در نسبت مردم و دولت و .... کارکردهایی مثبت در عصر پهلوی داشت. نظام وظیفه به این حکومت برای تثبیت قدرت و یکسان سازی هویت ملی کمک کرد، تلاش برای ادغام اجتماعی، استفاده از نیروی انسانی شهروندان ذکور برای خدمت رایگان نظامی و تثبیت نظم اجتماعی نیز بخشی از تلاش حکومت ها برای بازجامعه پذیری سیاسی شهروندان بود. اما این اقدامات همزمان کژکاردهای اجتماعی این نهاد را مانند اعمال کنترل بر جامعه، کنترل نظام خانواده، خویشاوندی و تسیلم پذیری جوانان را به همراه داشته است که در نهایت بین حکومت و جامعه فاصله ایجاد می کرد.

فرهنگ و تمدن ایرانی اسلامی دارای علوم و دانش مختلف، خرد، آداب و سنت گوناگونی است که برگرفته از ادوار تاریخی و هویتی ایرانیان بوده است. در اندیشه فارابی، ساختارعقل فعال، ارتباطات و تفکر ایرانی همسو با مدینه فاضله و دو واژه ملت و امت شکل گرفته است و وی این عوامل را از اصلی ترین عوامل ساختار فرهنگ و تمدن هر قومی دانسته است. بر این اساس هدف اصلی پژوهش واکاوی نقش فارابی در شکلگیری فرهنگ و تمدن ایرانی اسلامی است. حال در جهت رهیافت به این هدف پژوهش حاضر از روش تحقیق مطالعات تحلیلی و شیوه گردآوری اطلاعات به صورت مطالعات کتابخانه ای استفاده کرده است. نتایج نشان داد که فارابی تحول فرهنگ و تمدن را در جامعه را مبتنی بر ارتباطات بیان می نماید. از دیدگاه فارابی، سلطه هریک از مغالطه، صناعات برهان، خطابه، جدل و شعر با نام الگوی ارتباط دهنده بیشتر مدینه، معین کننده فرهنگ(ملت) و جامعه(مدینه/امت) ویژه ای می گردند؛ چرا که هر نشانه ارتباطی نظام معنایی ویژه ای را کمی آفریند و برپایی فرهنگ و تمدن خاصی را معین می سازد. ضمن آنکه در یک جمع بندی کلی می توان اذعان نمود که فارابی در رابطه با فرهنگ ایرانی، فلسفه یونانی را به گونه ای در ذهنیت دینی خویش جذب نمود که بتواند اسلام و فرهنگ ایرانی را پذیرش نماید. از این رو او اساس و پایه "جهان مدارانه" فلسفه یونانی را از فرهنگ ایرانی اسلامی اخذ نمود تا صور "خدامدارانه" به آن بنمایاند. لذا، فارابی برای فرهنگ ایرانی اسلامی، فلسفه ای ایجاد نمود که به ذاتش تنها به صورت قائم و نه رواقی، مشایی و نوافلاطونی باشد و از تمام مکاتب فلسفی تأثیر گرفته و سیراب شده باشد، اما روحش، روح اسلامی باشد. از این رو وی نقش ارزنده ای در تاریخ فرهنگ و تمدن ایران اسلامی داشته است.