درخت حوزه‌های تخصصی

یکی از راه های دستیابی به ظرافت های معنایی و تعمیق فهم متون، توجه به روابط مفهومی میان واژگان است. این امر درباره واژگان قرآن کریم جایگاه ویژه ای پیدا می کند. بر این اساس، پژوهش پیش رو با روش توصیفی تحلیلی، روابط مفهومی واژه «تسویل» در قرآن کریم با سایر واژگان همنشین و جانشین بررسی و تحلیل شده است. مؤلفه هایی که در معناشناسی واژه «تسویل» تأثیرگذار هستند، با هدف جانشینی عبارت اند از: «اغوا»، «تزیین»، «زخرف»، «تحلیه»، «تحسین» و «تبرج» و در بخش واژگان همنشین، واژگان: «نفس»، «شیطان» و «املا» بررسی شده اند. درنهایت، بر این نکته صحّه گذاشته می شود که «تسویل» عمل نفس انسان بوده و بر معنایی خاص از تزیین اشاره دارد که مربوط به تمنیات نفسانی انسان است. به همین مناسبت، این قوه نفسانی، به نفس مسوّله نیز نامیده می شود؛ به این معنا که آنچه با حقیقت فاصله بسیاری دارد، در نظر انسان پسندیده جلوه داده می شود و سبب لغزش و خطا در تصمیم گیری انسان می شود.

رتوریک، خطابه اثرگذار و اقناعی است که گرچه پیدایش آن به یونان باستان برمی گردد، در حیات عرب جاهلی - به ویژه در امور صلح آمیز - ردپای آن، فراوان دیده می شود. از آنجا که قرآن در چنین فرهنگی ظهور کرده و از ساختار خطابه ای برخوردار است، بررسی میزان بهره برداری قرآن از بیان رتوریکی ضرورت دارد. در این تحقیق با بررسی آیات قرآن کریم در حوزه های مشتمل بر استدلال و احصا و دسته بندی آنها به شیوه استقرایی، مشخص می شود استدلال های قرآن، فراتر از شیوه های مرسوم به ویژه در فلسفه، مبتنی بر ویژگی هایی است که می تواند علاوه بر جنبه عقلانی، ابعاد دیگری از ادراکات انسانی مانند تأمل در مشاهدات روزمره، احساسات، درک وجدانی و تصویرسازی ذهنی را نیز درگیر سازد و از رهگذر آن، تأثیر همه جانبه و عمیق تری بر مخاطب خود بر جای گذارد. این خصوصیات ویژگی های رتوریکی در شیوه استدلال قرآن کریم است.

در آیات 29-16 سوره قاف عباراتی در مورد وسوسه انسان و احاطه علم خداوند به احوال انسان در دنیا و آخرت ذکر شده که زمینه ساز برخی اختلاف نظرات تفسیری شده است. به نظر می رسد که پیش فرض هایی که به خاطر روایات متعددی که در شرح این آیات و دو فرشته موکل وجود دارد، برخی مفسران و مترجمان را دچار سوءبرداشت در فهم آیات کرده است. پرسش اصلی پژوهش حاضر آن است که آیا آیات سوره قاف در کتب تفسیری به نحو جامعی تبیین شده است؟ روش این مقاله، تحلیلی انتقادی با رویکرد انسجام متن است. بنابراین با مشخص نمودن نقاط اختلاف نظر و بررسی اقوال مختلف و تأکید بر انسجام آیات، تبیینی سازوار از این آیات ارائه می گردد. بر اساس یافته های پژوهش، باید گفت بر خلاف قول مشهور، منظور از واژه متلقیان در سوره قاف، دو فرشته کاتب حسنات و سیئات نبوده بلکه مراد دو جنبه الهی و نفسانی انسان است که در حال تخاصم در حالت حدیث نفس هستند و این تخاصم در روز قیامت با همان ابعاد به شکل دیگری ظهور پیدا می کند. به این ترتیب باید گفت که این بخش از سوره قاف، تصویری منسجم از جنبه دنیوی و اخروی وسوسه درونی انسان و آگاهی خداوند متعال به جزئیات آن، ارائه می دهد.

مهمترین میراث روایی و فقهی اسماعیلیان، کتاب دعائم الاسلام نوشته ابوحنیفه قاضی نعمان مغربی (د 363ق) است . وی داعی بزرگ اسماعیلیه و قاضی القضاه حکومت اسماعیلی فاطمیون بود. این کتاب حاوی حجم گسترده ای از روایات اهل بیت علیهم السلام در موضوعات متنوع فقهی است. بیش از چهارده درصد از روایات دعائم الاسلام، نسبت به حدیث امامیه متفرد بوده و در هیچ یک از منابع روایی موجود امامیه اثری از آنها دیده نمی شود. ارسال روایات و غیرامامی بودن مؤلف کتاب، از مهمترین عوامل بی توجهی به این میراث بازمانده از قرن چهارم به شمار می آید. جستار حاضر، با چشم پوشی از نقد سندی، قضاوت پیرامون میراث حدیثی شیعیان اسماعیلی را با سنجه نقد محتوایی و تعیین میزان تناسب آن با حدیث امامیه بررسی می کند. برای این منظور، ضمن جستجوی علل و زمینه تفرّد روایات دعائم الاسلام، به واکاوی تأثیر متفردات حدیثی آن در معارف امامیه پرداخته است. بر اساس نوشتار حاضر، متفردات حدیثی دعائم الاسلام، همسو با معارف حدیثی امامیه بوده و مهمترین عامل تفرد آنها اهتمام ویژه مؤلف به گردآوری روایات "باب قضا" است. از مهمترین کارکردهای این روایات در فقه امامیه می توان به ارائه مستند روایی برای فتاوی مشهور، کمک به کامل شدن فهم برخی روایات و بیان برخی فروعات جدید فقهی اشاره نمود.

در طول تاریخ اسلام حجیّت سنّت و روایات در فهم قرآن با اندک اختلافی در مصادیق، مورد اتفاق مفسران تمام فرقه ها بوده است؛ امّا، در عصر کنونی رویکرد جدیدی توسط نواندیشان ظهور کرد و در مقابل قرآنیون که به طور کلی سنّت را نفی کردند، به نقد و تنقیح جوامع حدیثی و تقلیل گستره ی حجیّت سنّت پرداخت. پژوهش پیش رو در صدد است با بررسی تطبیقی آرای 3تن از نواندیشان منتقد حدیث، دیدگاه آنان به حجیّت سنّت و میزان تفاوت و شباهت آرای آنان در این زمینه را بسنجد. نتایج حاصل از پژوهش نشان می دهد؛ علی رغم آن که، طیف معتدلِ نواندیشان منتقد حدیث همواره به عنوان جریانی ملتزم به حجیّت سنّت معرفی شده اند، که تنها سنّت گفتاری را مورد نقد قرار می دهند؛ در دیدگاه های آنان تاریخی نگری که بر پایه ی آن سنّت مساله ای تاریخی و حاصل فهم پیامبر(ص) دانسته شده است، دیده می شود. نفی تشریعی و وحیانی بودن سنّت و عدم عصمت رسول خدا(ص) از خطا و سهو و نسیان نیز از دیگر دیدگاه های مطرح شده توسط متفکران این جریان است.کلید واژه ها: حدیث نبوی، حجیّت سنّت، منتقدان حدیث، تاریخی نگری.کلید واژه ها: حدیث نبوی، حجیّت سنّت، منتقدان حدیث، تاریخی نگری.کلید واژه ها: حدیث نبوی، حجیّت سنّت، منتقدان حدیث، تاریخی نگری.کلید واژه ها: حدیث نبوی، حجیّت سنّت، منتقدان حدیث، تاریخی نگری.

فرسودگی زناشویی نشان از بی روح و خسته بودن زوجین از زندگی مشترک است در واقع به مرحله ای پیشرفته تر و نگران کننده تر از سرخوردگی می رسد که باعث کم شدن عشق و علاقه بین زوج ها و افزایش رفتار های خصومت آمیز در بین زوجین هست و می تواند زندگی زوج ها را مختل کند. پژوهش حاضر باهدف بررسی پیش بینی فرسودگی زناشویی براساس تمایزیافتگی و الگوهای ارتباطی زوج ها با میانجگری تنظیم شناختی هیجان درزوجین انجام شده است. روش پژوهش توصیفی – همبستگی است. جامعه آماری پژوهشی حاضر زوج ها متأهل شهرستان اسفراین در سال1400- ۱۴01است از میان این زوج ها به روش نمونه گیری در دسترس300 نفر انتخاب شده است شرکت کنندگان چهار مقیاس تمایز یافتگی خود(Fairfield, 1991). مقیاس الگوهای ارتباطی (Christensen & Sullaway 1984 )مقیاس تنظیم شناختی هیجان(Gheranefskei & kerayj, 2006). و مقیاس فرسودگی زناشویی. (Pines, 2003) را تکمیل کردند. تجزیه وتحلیل داده ها با نرم افزار SPSS27 و AMOS24 انجام شد.نتایج تحلیل نشان داد که اثر مستقیم چهار متغیر ارتباط توقع/کناره گیری، ارتباط اجتنابی متقابل، راهبردهای انطباقی و راهبردهای غیرانطباقی بر فرسودگی زناشویی تایید شد (p<0/05)و قوی ترین اثر مستقیم بر فرسودگی زناشویی مربوط به راهبردهای انطباقی با ضریب 57/0- و ارتباط اجتنابی متقابل با ضریب 37/0 بود. همینطور نقش میانجگری تنظیم شناختی هیجان بین فرسودگی زناشویی وتمایز یافتگی خود و الگوهای ارتباطی مورد تایید قرار گرفت (p<0/05) باتوجه به نقش میانجی گری تنظیم شناختی هیجان بین فرسودگی زناشویی وتمایز یافتگی خود و الگوهای ارتباطی لازم است روان شناسان و مشاوران به نقش تنظیم شناختی هیجان در کاهش فرسودگی زناشویی زوج ها توجه ویژه نمایند.

انحلال رابطه عاشقانه از دردناکترین رخدادهایی است که افراد می توانند در زندگی خود تجربه کنند. هدف پژوهش حاضر طراحی و ارزیابی اثربخشی مداخله مبتنی بر عوامل اثرگذار در ضربه عشقی بر سندرم ضربه عشق در دختران دانشجو بود. روش پژوهش حاضر نیمه تجربی از نوع پیش آزمون-پس آزمون با گروه کنترل بود. جامعه پژوهش شامل کلیه دانشجویان دختر دانشگاه محقق اردبیلی در سال 1402 بودند؛ دانشجویانی که درگیر ضربه عشق بودند. از بین این افراد به تعداد 8 نفر به عنوان نمونه برای گروه آزمایش و 8 نفر به عنوان نمونه برای گروه کنترل انتخاب شدند. روش نمونه گیری این پژوهش در دسترس بود. برای تحلیل داده ها از تحلیل کوواریانس استفاده شد. ابزار گردآوری داده ها شامل پرسشنامه نشانگان ضربه عشق (Ross, 1991) بود. برای مداخله نیز از پروتکل مداخله عوامل اثرگذار در ضربه عشق استفاده شد. نتایج حاصل از تحلیل کوواریانس نشان داد که پروتکل مداخله عوامل اثرگذار در ضربه عشق بر شدت ضربه عشق در دختران دانشجو دارای تجربهشکست عشقی تاثیر داردو بین دو گروه آزمایش و کنترل تفاوت معناداری در نمره های شکست عشقی وجود داشت (631/57= F و 001/0= P). بر اساس این یافته می توان نتیجه گرفت که پروتکل مداخله عوامل اثرگذار بر ضربه عشق می تواند به عنوان روشی اثربخش برای مداخله در شکست عشقی دختران مورد استفاده قرار گیرد و باعث کمک به آنها برای سازگاری با ضربه شود.

ضرورت پرداختن به بحث تربیت قرآنی بر کسی پوشیده نیست، اما به پژوهش های جامع، نوپردازانه و اصیل در منابع دینی نیاز است. هدف پژوهش، بررسی مقایسه ای آراء شهید مطهری و قطب درباره تربیت قرآنی است. سوال اصلی پژوهش این است که وجوه اشتراک و افتراق دیدگاه های شهید مطهری و قطب در زمینه تربیت قرآنی چیست؟ روش پژوهش کیفی، از نوع توصیفی- تحلیلی- استنباطی می باشد که پس از مطالعه اسنادی (کتابخانه ای)، بر اساس روش تطبیقی و مقایسه ای تلاش شده است تا وجوه اشتراک و افتراق آراء این دو اندیشمند در حوزه های مختلف تربیت قرآنی استخراج شود. نتایج پژوهش نشان داد؛ که در بحث انسان شناسی، هر دو معتقد به ابعاد وجود انسان (جسمی، عقلی، روحی) و پرورش آن ها می باشند و برای پرورش آن برنامه دارند، اما مطهری انسان کامل را پیامبر (ص) و امامان (ع) می داند که هیچ کس به پای آن ها نمی رسد، در حالی که قطب معتقد است؛ بعد از پیامبر (ص) می توان با تربیت ابعاد سه گانه انسان طبق قرآن و سنت، جایگاه او را خیلی بالا برد. در مجموع؛ هر دو متفکر تقریباً نگاهی نزدیک به هم دارند که بیشتر برگرفته از قرآن و سنت می باشد، اما شهید مطهری از فلسفه و سایر منابع نیز استفاده می کند، بنابراین دیدگاه وی گسترده تر و جامع تر از دیدگاه قطب است.

این پژوهش با روش توصیفی-تحلیلی و با تکیه بر مطالعات کتابخانه ای، به بررسی و اثبات مفهوم «شهادت اعضا و جوارح» در روز قیامت با تأکید ویژه بر کارکرد تربیتی آن در پیشگیری از ارتکاب گناه می پردازد. تحقیق حاضر، ضمن معرفی شاهدان روز جزا، پیامدهای اعتقادی و اخلاقی این باور را در تقویت بنیان های ایمان و تقوای فردی در حیات دنیوی تبیین می نماید. خداوند متعال، با وجود نظارت دائم خویش بر افکار و اعمال بشر، برای اتمام حجت، شاهدان متعددی را مقرر فرموده است تا هیچ محمل یا راهی برای انکار باقی نماند. در این ساختار، اعضا و جوارح انسان در روز قیامت علیه او شهادت خواهند داد. این گواهی دو صورت می یابد: شهادت قولی، که در آن اعضا به اذن الهی تکلم کرده و به اعمال مرتکب شده اقرار می نمایند، و شهادت حالی، که در آن اعضا از طریق وضعیت و حال خود، گواهی ضمنی بر اعمال دنیوی شان ارائه می دهند. شاهدان قیامت به دو دسته تقسیم می شوند: گروهی که با علم و آگاهی شهادت می دهند و از حق شفاعت برخوردارند، و گروهی که صرفاً نقش گواه دارند و فاقد حق شفاعت هستند. با استناد به آموزه های دینی (نظیر رساله حقوق امام سجاد (ع)) و ادله عقلی-نقلی، اثبات می شود که رعایت حقوق اعضا و جوارح در دنیا، زمینه را برای نقش آفرینی مثبت آنان فراهم می آورد و درک این مکانیزم در روز حساب، نقش محوری در تربیت دینی و بازدارندگی از گناه ایفا می کند.

مسئله حضور اجتماعی زن همواره از موضوعات مهم و قابل بحث در جوامع مختلف بوده و جایگاه و حدود آن در نظام فکری و اجتماعی اسلام مورد توجه اندیشمندان قرار گرفته است. پژوهش حاضر با هدف تبیین و تحلیل ابعاد حضور اجتماعی زن از دیدگاه شهید آیت الله خامنه ای انجام شده است. این پژوهش با بهره گیری از روش توصیفی تحلیلی و با استناد به بیانات رهبر شهید انقلاب، به بررسی جایگاه و مسئولیت اجتماعی زن در منظومه اندیشه اسلامی می پردازد. یافته های پژوهش نشان می دهد که در نگاه رهبر شهید انقلاب -که بر مبانی و آموزه های اصیل اسلامی استوار است زن و مرد از حیث حقیقت انسانی، کرامت ذاتی و امکان رشد و تعالی معنوی از جایگاهی برابر برخوردارند و مسئولیت های اجتماعی به عنوان تکلیفی مشترک برای هر دو تعریف می شود. بر این اساس، حضور اجتماعی زن نه تنها امری مجاز، بلکه ضرورتی اجتماعی و دینی تلقی می گردد که می تواند در دو سطح مستقیم و غیرمستقیم در عرصه های مختلف اجتماعی تحقق یابد. تأکید اساسی در این دیدگاه آن است که این حضور اجتماعی باید در چارچوب حفظ کرامت انسانی، رعایت حدود و موازین شرعی و صیانت از استحکام نهاد خانواده صورت گیرد؛ به گونه ای که ایفای نقش های اجتماعی زنان به تضعیف کارکردهای خانوادگی منجر نشود. بر اساس نتایج پژوهش، زن متعالی در این منظومه فکری، زنی است که بتواند میان مسئولیت های فردی، خانوادگی و اجتماعی خود توازن برقرار سازد و در مسیر پیشرفت و تعالی جامعه اسلامی نقش آفرینی مؤثر داشته باشد. در مجموع، دیدگاه مورد بررسی الگویی متوازن از حضور اجتماعی زن ارائه می دهد که در آن، ضمن تأکید بر کرامت انسانی و مسئولیت اجتماعی زنان، بر جایگاه بنیادین خانواده در سامان بخشی این حضور نیز تأکید می شود.

دینداری به عنوان یکی از مؤلفه های بنیادین نظام ارزشی افراد، نقش مهمی در هدایت سبک زندگی و جهت دهی به گرایش های فردی و اجتماعی دارد. از سوی دیگر دنیاگرایی به عنوان رویکردی معطوف به ارزش های مادی و لذت جویانه، می تواند در تعارض با باورهای مذهبی قرار گیرد. پژوهش حاضر با هدف بررسی رابطه دینداری و دنیاگرایی در میان زنان و مردان متأهل شهرستان سنقر انجام شد. این مطالعه از نوع توصیفی همبستگی بود. جامعه آماری شامل تمامی زنان و مردان متأهل شهرستان سنقر بود که از میان آن ها ۱۰۰ نفر به روش نمونه گیری تصادفی انتخاب شدند. ابزار گردآوری داده ها، پرسشنامه دینداری کلارک و پرسشنامه ابعاد دنیاگرایی مسد بود. داده ها با استفاده از آزمون همبستگی پیرسون تحلیل شدند. نتایج نشان داد بین دینداری و بیشتر ابعاد دنیاگرایی، رابطه معکوس و معناداری وجود دارد(p<0,01)؛ به این معنا که افزایش سطح دینداری با کاهش گرایش به دنیاگرایی همراه است. با این حال میان دینداری و مؤلفه تجمل گرایی رابطه معناداری مشاهده نشد. یافته ها حاکی از آن است که دینداری به طور کلی نقش بازدارنده ای در تقویت دنیاگرایی ایفا می کند، اما در برخی ابعاد مانند تجمل گرایی، عوامل فرهنگی، اجتماعی و رسانه ای ممکن است اثرگذارتر باشند. بر این اساس، نتایج پژوهش می تواند مبنایی برای طراحی مداخلات فرهنگی و آموزشی به منظور ارتقای سبک زندگی دینی و کاهش گرایش های ناسازگار دنیاگرایانه در میان خانواده ها قرار گیرد.

پژوهش حاضر با هدف بررسی رابطه اهمال کاری و تنظیم هیجان در کودکان شهر قدس با میانجی گری سبک های هویت انجام شد. این پژوهش به روش توصیفی از نوع همبستگی (معادلات ساختاری) انجام شد. جامعه آماری پژوهش حاضر را تمامی کودکان 8 الی 12 سال شهر قدس در سال 1402 تشکیل می دادند. برای نمونه گیری از روش خوشه ای چند مرحله ای استفاده شد. نمونه پژوهش تعداد 373 نفر با استفاده از جدول مورگان انتخاب شدند. ابزارهای پژوهش نیز پرسش نامه تنظیم هیجان شناختی گارنفسکی و همکاران، پرسش نامه اهمال کاری سولومون و راثبلوم و پرسشنامه سبک هویت بروزنسکی بود. روش تجزیه و تحلیل داده ها نیز تحلیل مسیر و ضریب همبستگی با استفاده از نرم افزار PLS بود. نتایج پژوهش نشان داد که اهمال کاری با تنظیم هیجان و سبک های هویتی رابطه معنادار مسقیمی دارد. همچنین سبک های هویتی با تنظیم هیجان رابطه مستقیم معناداری دارد. در نهایت سبک های هویتی در رابطه بین اهمال کاری و تنظیم هیجان نقش میانجی و اثر غیرمسقیم دارد. بنابراین اهمال کاری بر تنظیم هیجان کودکان تأثیرگذار است و سبک های هویت می توانند میانجی این تأثیر باشد.

با دقت در احادیث معصومین علیهم السلام متوجه کاربست فراوان استعاره ها توسط این بزگواران برای تسهیل فهم معارف دینی خواهیم شد. استعاره در دیدگاه شناختی صرفاً ابزاری متعلق به زبان ادبی نیست بلکه فرآیندی ذهنی بوده و عملاً ساختار ادراکات و دریافت های ما را تشکیل می دهد. در این راستا پژوهش پیش رو با روش توصیفی-تحلیلی و بر پایه نظریه شناختی استعاره که توسط جورج لیکاف و مارک جانسون(1980)، مطرح گردید؛ در نظر دارد، با بررسی روایات امام علی(ع)، مفاهیم انتزاعی را که ایشان توسط ماده ملموسِ «ج ل ب ب» در معنای کلی پوشش برای مخاطبین عینی سازی و درک آن را تسهیل نموده است؛ استخراج و نگاشت های موجود میان دو حوزه مبدأ و مقصد را تحلیل نماید. یافته های پژوهش حاکی از آن است امام(ع) با ظرافت کامل، مفاهیم انتزاعی دین، یقین، آرامش، حلم، خوف، فقر، فتنه، غفلت، بخل و عار را به عنوان حوزه های مقصدِ انتزاعی به وسیله حوزه مبدأِ محسوس پوشش (جَلبَبَ) برای مخاطبین عینی سازی و درک این مفاهیم ذهنی را به وسیله مفهوم پوشش که برای مردم آن زمان شناخته شده بود؛ تسهیل نموده اند.

زمینه و هدف: شکی نیست که قاعده نفی عسروحرج از قواعد امتنانی است که خداوند رحمان بر بندگان جعل نموده است و اساس جعل و تشریع قاعده لطف و امتنان بر بندگان این است که برای تمام مکلفین نباید احکام حرجی و مشقّت بار باشد و هرگاه مشقّتی تحمل ناپذیر از اجرای احکام نخستین و اولیه به وجود آید، این قاعده آن حکم را تعدیل می نماید. در این مسیر به خصوص در مسائل اجتماعی و خانوادگی تبیین ضابطه و معیار عسروحرج در تعیین وضعیت حکم قاضی و تعیین دقیق مصادیق عسروحرج از اهمیت ویژه ای برخوردار است. مواد و روش ها: اطلاعات این مقاله به صورت کتابخانه ای گردآوری شده و به روش تحلیلی توصیفی مورد بررسی قرار گرفته است. ملاحظات اخلاقی: کلیه اصول اخلاقی حاکم در پژوهش، در نگارش این مقاله رعایت شده است. یافته ها و نتیجه گیری: بعد از بررسی نظریات متعدد فقهی و همچنین رویه قضایی حاکم معلوم گردید که ضابطه عینی و شخصی به دلیل توالی فاسدی که دارند باید مورد تجدیدنظر قانون گذار و به تبع آن محاکم قرار بگیرند و ضابطه بینابین مورد پذیرش قرار بگیرد، به این معنی که نه تنها متعارف بودن عسروحرج، بلکه نظر زوجه در تلقی کردن عسروحرج نیز مد نظر قانون و محاکم قرار بگیرد.

چشم انداز ترسیم شده از ناحیه اهل بیت(ع) برای آینده مطلوب بشریت، ایجاد تمدن اسلامی در سطح جهانی است. عدالت اجتماعی، همگرایی و انسجام و پیوستگی که از شاخصه های اصلی تمدن است، در این تمدن باشکوه رخ می نماید و جمعیت از عناصر تأثیرگذار در ایجاد و شکوفایی آن خواهد بود. نقش مادر و فرهنگ مادری با توجه به جایگاه مادر در پیدایی جمعیت و تربیت انسان متعالی به عنوان یکی از علل تمدن ساز، و نه علت تامّه در ایجاد تمدن نوین اسلامی قابل اهمیت است. در تحقیق حاضر با روش تحلیلی و استفاده از کُدهای موجود در آموزه های دین اسلام به تشریح این نقش پرداخته می شود. بر اساس یافته های تحقیق، رابطه معنادار أُمّ- أُمّت و کلیدواژه های قرآنی «نسائنا» در آیه مباهله و «امهات المؤمنین» در سوره احزاب و نیز تعابیری رمزوارانه در روایات مانند «فاطمه بضعه منی» و «أم ابیها» که قرار گرفتن فرد در مقیاسی بالاتر از یک انسان طبیعی است از کُدها و مستندات نقش تمدن ساز مادر و فرهنگ مادری در تعالیم اسلامی به شمار می رود.

هدف: هدف از این پژوهش ارائه الگوی مفهومی مدیریت توسعه ورزش های پایه برای رشته ژیمناستیک بود.روش شناسی: روش تحقیق از نوع تحقیقات کیفی با رویکرد اکتشافی سیستماتیک انتخاب شد. جامعه آماری شامل دو بخش جامعه انسانی (مدیران، مربیان و کارشناسان) و جامعه اطلاعاتی (کتاب ها، مقالات، اسنادو رسانه های اجتماعی) مربوط به ژیمناستیک بود. نمونه به تعداد قابل کفایت بر مبنای رسیدن به اشباع نظری انتخاب و به روش نظری (قضاوتی) نمونه گیری شد (18 نفر و 51 سند). ابزار پژوهش شامل مطالعه کتابخانه ای و مصاحبه های اکتشافی بود. روایی ابزار براساس اعتبار حقوقی و علمی نمونه، نظر خبرگان و توافق بین مصححان کدگذار ارزیابی و تایید گردید. جهت تحلیل داده ها از روش کدگذاری چندمرحله ای با رویکرد تحلیل سیستمی استفاده شد.یافته ها: چارچوب پژوهش حاصل از کدگذاری شامل پنج سطح، 14 متغیر و 118 مولفه ها بود. پنج سطح شامل زمینه (توسعه ملی ورزش، پیشینه ملی و تحولات بین المللی ژیمناستیک)، قابلیت (دانش و کارکردها)، ساختار (مدیریت، مالی، امکانات و رویدادها)، مشارکت (منابع انسانی، مدیریت استعداد، ذینفعان) و عملکرد (موفقیت بین المللی و توسعه پایدار) است. در نهایت چالش ها و راهبردهای توسعه ژیمناستیک براساس الگوی مفهومی شناسایی شدند.نتیجه گیری: براساس نتایج می توان گفت که توسعه ژیمناستیک خروجی فرایندی نظام مند و سیستمی چندسطحی است و برآیند اثرگذاری-اثرپذیری بین عوامل زمینه ای، قابلیتی، ساختاری، مشارکتی و عملکردی میزان آن را تعیین می کند.

پژوهش حاضر با هدف طراحی و تبیین مدل چابک سازی منابع انسانی در سازمان بنادر و دریانوردی جمهوری اسلامی ایران در راستای برنامه ریزی منطقه ای انجام شده است. نوع پژوهش از نظر هدف، توسعه ای و از لحاظ نتیجه، کاربردی است و از لحاظ نوع داده ها کیفی و کمی است. جامعه آماری تحقیق در بخش کیفی شامل 15 نفر از خبرگان علمی و صاحب نظران حوزه مدیریت منابع انسانی و مدیران سازمان بنادر و دریانوردی جمهوری اسلامی ایران بود که با روش نمونه گیری غیر احتمالی قضاوتی و هدفمند انتخاب شدند و در بخش کمی شامل کلیه کارکنان سازمان بنادر و دریانوردی ایران با مدرک تحصیلی کارشناسی ارشد و دکتری به تعداد 1404 نفر بودند که با توجه به فرمول کوکران، حجم نمونه302 نفر تعیین شد و با استفاده از روش نمونه گیری تصادفی طبقه ای انتخاب شدند. ابزارهای گردآوری داده ها در بخش کیفی شامل مصاحبه نیمه ساختار یافته و در بخش کمی نیز پرسشنامه محقق ساخته بود. روایی مصاحبه ها از طریق بازآزمون تایید شد و روایی محتوایی پرسشنامه بخش کمی نیز توسط خبرگان تایید شد. روش تحلیل داده ها در بخش کیفی شامل تحلیل مضمون(تم) و در بخش کمی نیز مدل سازی معادلات ساختاری، جهت اعتبارسنجی مدل بود. یافته های پژوهش حاکی از شناسایی مدل چابک سازی منابع انسانی در قالب محرک های چابک سازی منابع انسانی، اجزای عملیاتی چابک سازی منابع انسانی، استراتژی های چابک سازی منابع انسانی و پیامدهای آن است. نتایج تحلیل های کمی نیز موید معنی-داری ارتباط بین شاخص ها و مولفه های مدل می باشد که این روابط در سطح آلفای 0.05 معنی دار است.

بند 3 اصل 3 و اصل 30 قانون اساسی حق بر تحصیل افراد را به رسمیت شناخته و بر تعمیم و گسترش رایگان آموزش عالی تا سرحد خودکفایی تأکید و تصریح کرده است. در این ارتباط دانشگاه ها حسب صلاحیت استقلالی خود در قاعده گذاری وفق ماده نخست قانون احکام دائمی برنامه های توسعه کشور مصوب 16/1/1396 ممکن است، حق مزبور را نقض کرده و منجر به تضییع حقوق شهروندان شوند. یکی از این موارد، مصوبه دانشگاه شهید بهشتی مورخ 30/5/97 با موضوع اخذ شهریه از دروس جبرانی است که ابطال آن در دیوان عدالت اداری مورد درخواست قرار گرفت. این نوشتار با رویکردی توصیفی تحلیلی در صدد نقد و بررسی رأی صادره در این خصوص است. یافته ها بیان گر آن است که دیوان به درستی به این پرونده ورود کرده و به اصدار رأی پرداخته است. در عین حال، قلمرو رسیدگی دیوان، نظارت بر عدم خروج دانشگاه از صلاحیت و عدم وضع مقرره مغایر با قانون اساسی است که مورد توجه و استناد دیوان قرار نداشته است. همچنین، قوانین مورد استناد در دادنامه از اعتبار لازم برخوردار نیستند.

درک ضرورت عدالت فطری است، اما فهم دقیق مؤلفه ها و فرایند آن دغدغه اندیشمندان و برآورنده نیازهای جامعه است. درک نگاه قرآن به عدالت نیازمند فهم جامعی از آیات ناظر به عدالت است. این مقاله کوشیده است با تنظیم آیات مربوط به عدل و قسط، نظریه ای درباره «فرایند تحقق عدالت اجتماعی» استنباط کند. بدین روی قریب ۵۰ آیه دارای کلیدواژه «عدل» و «قسط» انتخاب شده و از ۷۰ کلیدواژه در این آیات، قریب ۲۵ کلیدواژه اصلی استخراج شده و از ۸۰ آیه، برای ۱۴ کلیدواژه اصلی سلبی، معادل های ایجابی انتخاب گردیده است. بر اساس دو تفکیک «رفتار وضعیت» و «ویژگی ها آثار»، کلیدواژه های اصلی ایجابی به چهار بخش تفکیک و بر مواضع تحقق عدالت (نیازها، امکانات، تکالیف و حقوق) منطبق شده است. استمرار عمومی رفتار عادلانه، جامعه را به تحقق وضعیت عادلانه در جامعه سوق می دهد و به تدریج، آثار رفتار عادلانه و سپس آثار وضعیت اجتماعی عادلانه جامعه را فرا می گیرد. بنابراین، فرایند تحقق عدالت اجتماعی در قرآن چهار گام دارد: ۱) نیازها: حق و خیر؛ ۲) امکانات: امام حق، علم، شریعت، برّ و حدود؛ ۳) تکالیف: استمرار عمومی ایمان، پیروی علم، پیروی شریعت، حفظ حدود، انجام برّ، اتّقاء، اقتصاد، احسان، ایفاء، اصلاح، ابداء و تبیین؛ ۴) حقوق: فراگیرشدن اطمینان و اعتماد و تحصّن، رواج یافتن نفع، رشد، قوام، ثبات، کمال و تأویل احسن.

توانمندسازی در افزایش رفاه و بهبود معیشت ساکنان روستایی اثرگذار است؛ اما به دلایل مختلف جایگاه توانمندسازی ساکنان روستایی در برنامه ریزی ها و سیاست گذاری ها مورد توجه قرار نگرفته است. پژوهش حاضر، به شیوه توصیفی تحلیلی، جایگاه توانمندسازی روستایی را در پایداری اقتصادی سکونتگاه های روستایی مورد سنجش قرار داده است. جامعه آماری این تحقیق سکونتگاه روستایی دارای سکنه بخش مرکزی پیرامون شهرستان همدان است. از کل جامعه آماری 50 سکونتگاه به صورت تصادفی انتخاب شدند. انتخاب سکونتگاه های روستایی با استفاده از نمونه گیری ترکیبی تصادفی شامل نمونه گیری نسبی یا طبقه ای است. برای تعمیم اطلاعات به دست آمده به کل جامعه آماری، از روش نمونه گیری کوکران استفاده شد. حجم نمونه انتخاب شده برابر با 382 خانوار به صورت تصادفی است. جهت تجزیه و تحلیل اطلاعات از آمار توصیفی و استنباطی (کندال تائوبی، همبستگی و تحلیل مسیر) استفاده شد. نتایج به دست آمده نشان می-دهد بین توانمندسازی و پایداری اقتصادی در روستاهای پیرامون کلانشهر همدان در سطح 01/0 آلفا رابطه مثبت و معنی داری وجود دارد، به طوری که با افزایش توانمندسازی روستاییان در سطح روستاهای مورد مطالعه، میزان پایداری اقتصادی آنها نیز افزایش می یابد و همچنین بیشترین اثر کلی توانمندسازی بر دسترسی به بازارهای فروش (551/0) و کمترین اثر آن بر تنوع اقتصادی (126/0) می باشد. توانمندسازی روستاییان در محدوده مورد مطالعه که در قالب برنامه های توسعه اتفاق افتاده است موجب افزایش اشتغال در زمینه های خدماتی و افزایش سرمایه گذاری، دسترسی راحت روستائیان به خدمات مالی و اعتباری، دسترسی به بازارهای فروش و سرمایه گذاری های غیر دولتی در زمینه های مختلف شده است.