فهیمه مؤذن

مسئله حضور اجتماعی زن همواره از موضوعات مهم و قابل بحث در جوامع مختلف بوده و جایگاه و حدود آن در نظام فکری و اجتماعی اسلام مورد توجه اندیشمندان قرار گرفته است. پژوهش حاضر با هدف تبیین و تحلیل ابعاد حضور اجتماعی زن از دیدگاه شهید آیت الله خامنه ای انجام شده است. این پژوهش با بهره گیری از روش توصیفی تحلیلی و با استناد به بیانات رهبر شهید انقلاب، به بررسی جایگاه و مسئولیت اجتماعی زن در منظومه اندیشه اسلامی می پردازد. یافته های پژوهش نشان می دهد که در نگاه رهبر شهید انقلاب -که بر مبانی و آموزه های اصیل اسلامی استوار است زن و مرد از حیث حقیقت انسانی، کرامت ذاتی و امکان رشد و تعالی معنوی از جایگاهی برابر برخوردارند و مسئولیت های اجتماعی به عنوان تکلیفی مشترک برای هر دو تعریف می شود. بر این اساس، حضور اجتماعی زن نه تنها امری مجاز، بلکه ضرورتی اجتماعی و دینی تلقی می گردد که می تواند در دو سطح مستقیم و غیرمستقیم در عرصه های مختلف اجتماعی تحقق یابد. تأکید اساسی در این دیدگاه آن است که این حضور اجتماعی باید در چارچوب حفظ کرامت انسانی، رعایت حدود و موازین شرعی و صیانت از استحکام نهاد خانواده صورت گیرد؛ به گونه ای که ایفای نقش های اجتماعی زنان به تضعیف کارکردهای خانوادگی منجر نشود. بر اساس نتایج پژوهش، زن متعالی در این منظومه فکری، زنی است که بتواند میان مسئولیت های فردی، خانوادگی و اجتماعی خود توازن برقرار سازد و در مسیر پیشرفت و تعالی جامعه اسلامی نقش آفرینی مؤثر داشته باشد. در مجموع، دیدگاه مورد بررسی الگویی متوازن از حضور اجتماعی زن ارائه می دهد که در آن، ضمن تأکید بر کرامت انسانی و مسئولیت اجتماعی زنان، بر جایگاه بنیادین خانواده در سامان بخشی این حضور نیز تأکید می شود.