درخت حوزه‌های تخصصی

هدف: در این نوشتار ضمن معرفی چارچوب جدید ۲۰۱۶ و مبانی نظری حاکم بر آن مانند نظریه معنابخشی و رویکرد ساخت گرایانه، تفاوت ها و شباهت های این دو سند بررسی خواهد شد. روش: اسناد مرتبط با استانداردهای سواد اطلاعاتی ۲۰۰۲، سه پیش نویس و متن نهایی چارچوب سواد اطلاعاتی ۲۰۱۶ مرور گردید. یافته ها: چارچوب سواد اطلاعاتی برای آموزش عالی به منزله جایگزینی برای استاندارد سواد اطلاعاتی ۲۰۰۲ جهت آموزش سواد اطلاعاتی در دانشگاه ها و مؤسسات آموزش عالی منتشر شد و در سال ۲۰۱۶ به تصویب نهایی رسید. چارچوب سواد اطلاعاتی ۲۰۱۶ با ساختار متفاوتی تدوین شده و با توجه به تغییرات محیط اطلاعاتی جدید و نظام های آموزشی مبتنی بر فضای اطلاعاتی و ارتباطی نوین می تواند به عنوان چارچوبی مناسب در آموزش سواد اطلاعاتی مورد استفاده قرار گیرد.

هدف: جذب مخاطب به کتابخانه های عمومی کشور یکی از مهم ترین اهداف نهاد کتابخانه های عمومی کشور بوده است. در این راستا هدف پژوهش حاضر نیز شناسایی راهکارهای مؤثر بر جذب مخاطب به کتابخانه های عمومی ایران است. روش: روش موردنظر در تحقیق حاضر روش دلفی بوده است. جامعه پژوهش شامل متخصصان رشته علم اطلاعات و دانش شناسی که ۲۱ نفر در دور اول و ۱۷ نفر در دور دوم در تحقیق مشارکت داشته اند. پایان دور اول ۳۴ مؤلفه و در پایان دور دوم ۷۳ مؤلفه نهایی به عنوان راهکارهای جذب مخاطب به کتابخانه های عمومی ایران شناسایی شد. یافته ها: نتایج به دست آمده نشان داد، از بین مؤلفه های نهاد کتابخانه های عمومی کشور در جذب مخاطب، دیجیتال سازی، مکان کتابخانه، کارآفرینی سازمانی، تجهیزات کتابخانه و طراحی فضای داخلی کتابخانه و از بین مؤلفه های نقش کتابدار در جذب مخاطب نیازسنجی و مهارت کتابدار میانگین بالاتری نسبت به بقیه مؤلفه ها در جذب مخاطب کسب کرده اند.

هدف: هدف پژوهش مطالعه تأثیر انواع خدمات الکترونیکی موجود در کتابخانه های عمومی بر میزان رضایت مندی کاربران است. روش: پژوهش از نوع توصیفی و تحلیلی و به روش پیمایشی انجام شده است. جامعه آماری پژوهش شامل تعداد کل اعضای فعال کتابخانه های عمومی استان آذربایجان غربی می باشد. نمونه گیری به روش تصادفی خوشه ای چندمرحله ای انجام شده است. ابزار گردآوری اطلاعات، پرسشنامه می باشد که بین ۳۸۲ نفر از کاربران توزیع شد و داده ها با نرم افزار SPSS تجزیه و تحلیل گردید. یافته ها: رضایت کاربران از بخش اینترنت با میانگین ۹۸/۲ و خدمات تلفنی با میانگین ۵۸/۲ می باشد. میزان رضایت کاربران از نرم افزار کتابخانه، پایگاه ایران نمایه، خدمات منابع دیداری و شنیداری و وبلاگ کتابخانه ها به ترتیب با میانگین ۳۶/۳، ۴۴/۳، ۲۴/۳، ۳۲/۳ بالاتر از متوسط است. بیشترین میزان رضایت از خدمات الکترونیکی متعلق به پایگاه ایران نمایه می باشد.

موفقیت و کارایی وب سایت ها تا حد زیادی وابسته به کیفیت وب سایت می باشد. بزرگ ترین سهم از مفهوم جدید کیفیت این است که جنبه های فنی محصولات و سرویس ها، با استفاده و برداشت مشتریان ترکیب می شود. بنابراین ارزیابی وب سایت ها بر اساس بیشترین استفاده و درک از سمت مشتریان امر مهمی به شمار می آید تا موفقیت یک وب سایت را به سازمان های مربوطه اعلام کند. این رتبه بندی و ارزیابی بایستی در یک دامنه خاص فعالیتی صورت بگیرد، تا رتبه یک وب سایت بسته به دیگر رقبای آن تعیین گردد. در این پژوهش بر این بوده ایم تا بتوان با به دست آوردن اطلاعات وب سایت ها به صورت خودکار و بدون دخالت نیروی انسانی، ارزیابی وب سایت ها را به صورت لحظه ای و بلادرنگ ممکن ساخت. بنابراین از دو روش یادگیری ماشین، شبکه عصبی و ماشین بردار پشتیبان برای این منظور استفاده شده است. از آنجایی که از الگوریتم یادگیری با نظارت در این روش ها استفاده کرده ایم، نیاز به داده های برچسب دار وجود داشت که به جای برچسب دار کردن خروجی ها توسط خبرگان و به صورت دستی از یکی از روش های تصمیم گیری چندمعیاره(MCDM) به نام تاپسیس کمک گرفته شده است. در این روش محاسبه وزن های معیارهای ارزیابی از روش آنتروپی به صورت خودکار محاسبه گردیده است. درنهایت رتبه بندی 791 وب سایت خبری که بر اساس گزارش الکسا بیشترین بازدیدکننده از طرف کاربران ایرانی را داشته اند، با روش تاپسیس حاصل شد، ولی از سمتی دیگر ارائه یک رتبه عددی به عنوان خروجی نهایی ارزیابی وب سایت ها چندان با هدف رقابت وب سایت ها همخوانی ندارد، به همین خاطر از این رتبه های عددی به عنوان خروجی روش های یادگیری ماشین به جای رتبه بندی خبرگان و افراد استفاده گردید تا بتوان وب سایت ها را در شش طبقه جداگانه از بسیار عالی تا بسیار ضعیف برچسب دار نمود. در ادامه از روش های یادگیری ماشین ذکر شده جهت طبقه بندی و همچنین پیش بینی طبقه یک وب سایت جدید استفاده شده است. نهایتا، این پژوهش به این نتیجه رسید که امکان طراحی سیستمی با دقت بالا برای ارزیابی وب سایت های خبری با روش شبکه عصبی و ماشین بردار پشتیبان وجود دارد به گونه ایی که این سیستم از عوامل مهم تاثیرگذار بر کیفیت وب سایت های خبری که به صورت خودکار قابلیت جمع آوری اطلاعات آن ها و جود داشته باشد، تشکیل شده باشد.

هدف: تحلیل جایگاه ابعاد و مؤلفه های فرهنگ مطالعه در درسنامه های مطالعات اجتماعی دوره ابتدایی ایران. روش/ رویکرد پژوهش: پژوهش به روش تحلیل محتوا و از نوع کاربردی است. جامعه آماری، درسنامه های مطالعات اجتماعی دوره ابتدایی ایران است. یافته ها: کتاب های مطالعات اجتماعی دوره ابتدایی 264 مرتبه به مؤلفه های فرهنگ مطالعه توجه کرده اند و میزان آن در پایه های سوم، چهارم، پنجم، و ششم به ترتیب 40، 54، 49، و 121 مرتبه است. در بین ابعاد مورد بررسی، بُعد آگاهی از راهبردهای صحیح مطالعه با میزان بار اطلاعاتی 999/0 و ضریب اهمیت 225/0 بیشترین توجه را به خود اختصاص داده ، در حالی که بُعد انگیزش به مطالعه با میزان بار اطلاعاتی 773/0 و ضریب اهمیت 175/0 کمتر مورد توجه واقع شده است. نتیجه گیری: توجه به فرهنگ مطالعه در درسنامه های مطالعات اجتماعی دوره ابتدایی در ایرانضمن نامتناسب بودن با ویژگی های روان شناختی و زیست شناختی دانش آموزان در حد پایینی قرار دارد.

هدف: با توجه به اسناد بالادستی جمهوری اسلامی در حوزه علم و فناوری، به رویکرد خبرگزاری های رسمی جمهوری اسلامی در بازنمایی مفهوم تولید و سنجش علم طی سال های اخیر می پردازد. روش/ رویکرد پژوهش: به روش تحلیل محتوا اسناد بالادستی نظام جمهوری اسلامی ایران در حوزه علم و فناوری را بررسی کرده و اخبار منتشرشده در این حوزه را در دو مقوله کلی تولید و سنجش علم توسط خبرگزاری های رسمی مهر، ایسنا، ایرنا، و خبرآنلاین طی سال های 1390تا پایان مرداد 1393 مورد توجه قرار داده است. یافته ها: میزان انعکاس دو مقوله علم و فناوری در چهار خبرگزاری 620 خبر (8/61% در حوزه تولید و 2/38% در حوزه سنجش علم) بوده است. بیشترین اخبار مرتبط با حوزه تولید علم به کمّیت تولیدات علمی ایران و نشریات و پایگاه های اطلاعات علمی اشاره داشته، در حالی که بیشترین اخبار مرتبط با سنجش علم به رتبه بندی دانشگاه ها، کشورها، و دانشمندان اشاره کرده است. مسئولان و مدیران وزراتخانه های علوم، تحقیقات و فناوری، بهداشت و درمان، آموزش پزشکی و آموزش پرورش و پس از آن، پایگاه استنادی جهان اسلام به عنوان مرجع خبر، بیشترین فعالیت را داشته اند. در بحث نگاه انتقادی به مسئله تولید علم، مجلس شورای اسلامی در رده اول و از نظر حوزه موضوعی نیز به علوم انسانی بیشترین نقد وارد بوده است. مقوله های مربوط به رتبه بندی کشورها با نشریات، بروندادهای علمی با نشریات، و ربته بندی کشورها و بروندادهای علمی در مقوله های مورد بررسی در خبرگزاری ها دارای بیشترین هم وقوعی بوده اند. نتیجه گیری: با توجه به نقش اساسی رسانه ها در شکل دهی به افکار عمومی و فرهنگ سازی بیشتر گفتمان تولید علم، ضرورت توجه به مسئله تولید علم و فرهنگ سازی بیشتر در این خصوص بیش از پیش احساس می شود.

هدف: نقش مشارکتی کتابداران در توسعه نرم افزارهای کتابخانه ای از دیدگاه شرکت های تولیدکننده این نرم افزار. روش/ رویکرد پژوهش: در این پیمایش با استفاده از پرسشنامه پژوهشگرساخته، داده های 6 شرکت تولیدکننده نرم افزارهای کتابخانه ای گردآوری و تحلیل شد. یافته ها: کتابداران دارای مهارت وب و اینترنت با میانگین 33/32 بیشترین و کتابداران آشنا به امور سخت افزاری با میانگین 83/6 کمترین مشارکت را در توسعه نرم افزار داشته اند. کتابداران بخش ثبت آثار نسبت به کتابداران فراهم آوری- اهدای منابع، نقش بیشتری در توسعه نرم افزار کتابخانه ای از خود نشان داده اند و کتابداران در مرحله توسعه نرم افزار با میانگین 83/4 بیشترین و در مرحله طراحی با میانگین 5/1 کمترین مشارکت را داشته اند. همچنین، از نظر بخش های مختلف نرم افزاری در بخش سازماندهی- آماده سازی با میانگین 33/4 بیشترین و در قسمت امنیت نرم افزار با میانگین 5/2 کمترین نقش را داشته اند. نتیجه گیری: کتابداران می توانند در توسعه نرم افزارهای کتابخانه ای نقش مؤثری ایفا کنند، اما این امر در گرو تعامل بیشتر آنان با متخصصان نرم افزاری است.

هدف: تبیین سیر تبدیل ایده به پدیده در علوم انسانی ایران و ارائه الگوی تجربی در آن. روش/ رویکرد پژوهش: در این پیمایش از تمامی اعضای هیأت علمی علوم انسانی در دانشگاه های سراسر کشور نظرسنجی شد. ابزار گردآوری اطلاعات، پرسشنامه پژوهشگرساخته ای بود که براساس مدل ترجمان دانش انستیتو ناتوانی و بازتوانی امریکا تنظیم شد. برای مدل سازی معادلات ساختاری، تعیین رابطه علّی بین متغیرها و ارائه الگوی مناسب از نرم افزار Lisrel 8.8 و SPSS18 استفاده شد. یافته ها: یافته های این پژوهش پس از بررسی مؤلفه های نایدرر (2006) در جامعه پژوهش نشان داد که در مجموع، 4/73% از اعضای هیأت علمی در رشته های علوم انسانی وضعیت فرایند تبدیل ایده به پدیده رابه صورت ضعیف و فقط 4/3% از اعضاء هیئت علمی وضعیت ترجمان دانش در این حوزه را خوب ارزیابی کرده اند. رویکرد معادلات ساختاری نشان داد که مؤلفه های مذکور بر حوزه ترجمان دانش در علوم انسانی ایران تأثیر گذاشته است؛ بنابراین، می توانند ترجمان دانش در این حوزه نیز قابلبیت اجرا شدن دارد.در آن اجرایی شوند و بیشترین میانگین مربوط به شاخص کاربران (351/0) می باشد بنابراین الگوی تجربی سیر تبدیل ایده به پدیده در علوم انسانی ایران تبیین گردید. نتیجه گیری: نتایج این پژوهش نشان داد تبدیل ایده به پدیده ، تسریع کننده چرخه دانش وسرعت بخش سبب تسریع کاربردی کردن نتایج تولیدات علمی استیافته های پژوهشی خواهد شد. توجه به علوم انسانی و پژوهش های انجام شده در اینعلوم حوزه، باعث رشد معنوی و تفکر درونی جامعه و تشکیل و تکامل کرسی های نظریه پردازی شده و استفاده از یافته های این پژوهش ها تکامل فکری جامعه و تکمیل فرایند تبدیل ایده به پدیده را در پی خواهد داشت.

گسترش اینترنت و وب جهان گستر همزمان با ایجاد فرصت های بسیار برای سازمان ها و افرادی که به ارائه و دریافت خدمات آموزشی می پردازند، چالش های جدیدی را نیز ایجاد کرده است. آموزش مجازی یکی از مهمترین تحولات در حوزه آموزش و پرورش می باشد. در این شیوه آموزشی وب سایت اولین نقطه ای است که کاربران جهت دریافت خدمات آموزشی فراهم شده، با آن مواجه می شوند. بنابراین،کیفیت وب سایت باید به عنوان یک فاکتور حیاتی در موفقیت آن در نظر گرفته شود و به شیوه ای دقیق تر از دیدگاه یادگیرندگان مورد بررسی و ارزیابی قرار گیرد. هدف پژوهش حاضر تعیین طبقه بندی ابعاد وب کوال 0/4 بر اساس تأثیر عملکرد نامتقارن مدل رضایت مشتری کانو و شناسایی ابعاد و ویژگی های اولویت دار برای اختصاص منابع و توجه مدیران وب سایت آموزش مجازی دانشگاه تهران می باشد. این پژوهش در زمره پژوهش های کاربردی و توصیفی- پیمایشی به شمار می آید که به شیوه مقطعی انجام شده است. جامعه آماری این پژوهش، شامل دانشجویان کارشناسی ارشد دوره های مجازی مشغول به تحصیل در دو دانشکده علوم اطلاعات و دانش شناسی و دانشکده مدیریت دانشگاه تهران می باشد که با استفاده از نمونه گیری تصادفی ساده تعداد 546 نفر دانشجو مورد پیمایش قرار گرفتند. ابزار پژوهش، پرسشنامه استاندارد وب کوال 0/4 (ای کوال) و پرسشنامه محقق ساخته سنجش رضایت کلی کاربر بود که روایی محتوایی و پایایی این دو پرسشنامه مورد تأیید قرار گرفت. در پژوهش حاضر، علاوه بر طبقه بندی ویژگی ها و ابعاد کیفیت وب سایت، از تحلیل تأثیر عملکرد نامتقارن برای اولویت بندی ویژگی ها در تخصیص منابع، بهره گرفته شده است که این امر تصمیم گیری درباره اختصاص منابع محدود را برای حصول حداکثر رضایت کاربر تسهیل می کند. نتایج پژوهش نشان داد، بر اساس تجزیه و تحلیل تأثیر عملکرد نامتقارن مدل رضایت مشتری کانو، بُعد کاربردپذیری وب سایت جزء گروه خدمات انگیزشی با عملکرد بالا، بُعد کیفیت اطلاعات جزء گروه خدمات اساسی با عملکرد بالا و بُعد تعامل با خدمات وب سایت در گروه خدمات اساسی با عملکرد پایین قرار دارند. در نهایت برنامه ای کوتاه مدت برای بهبود بُعد تعامل با خدمات جهت کاهش نارضایتی کاربران، و برنامه ای بلند مدت برای بهبود ابعاد کاربردپذیری و کیفیت اطلاعات جهت افزایش رضایت کاربران پیشنهاد گردید.

هدف: پژوهش حاضر با هدف،ارزیابی دایره المعارف های فارسی کودکان و نوجوانان منتشره بین سال های 1385 تا 1390 و تعیین میزان مطابقت آنها با معیارهای ارزیابی کتاب های مرجع صورت گرفته است. روش پژوهش: پژوهش حاضر از نوع کاربردی است که با استفاده از روش تحلیل محتوا صورت گرفته است. جامعه آماری، 150 عنوان دانش نامه منتشره است که با استفاده از سیاهه وارسی محقق ساخته ای مورد ارزیابی قرار گرفتند. یافته ها:یافته هانشان داد که از 150عنوان دانش نامه بررسی شده، 45اثر (30 درصد) عمومی و 105 اثر (70 درصد) تخصصی هستند. سال ۱۳۸۸ با 34 عنوان، بیشترین اثر منتشره را به خود اختصاص داد. بررسی دایره شمول دایره المعارف ها نیز نشان داد که ۷۱/۵ درصد آثار تخصصی و ۲۸/۵ درصد عمومی بوده اند. بررسی ۱۲ مؤلفه طرح شده در دامنه و محدوده نشان داد که بیش از نیمی از آثار ترجمه ای هدف از تهیه آثار را ذکر نکرده و بیش از ۶۰ درصد آثار منتشره فاقد نمایه بودند. نداشتن راهنمای استفاده از اثر نیز در ۶۳/۶ درصد آثار تألیفی - ترجمه ای و ۹۷ درصد آثار ترجمه ای کاملاً مشهود بود. مقایسه ی کیفیت آثار منتشره نشان داد که دانش نامه های تألیفی در مقایسه با ترجمه ای وتألیفی- ترجمه ای از کیفیت بهتری برخوردار بودند. اصالت/ارزش: با توجه به فقدان پژوهش های جامع و کاربردی که صرفاً به بررسی وضعیت دایره المعارف ها پرداخته باشد، این اثر تلاش کرده ضمن بررسی میزان مطابقت آثار منتشره با معیارهای ارزیابی کتاب مرجع کودکان و نوجوانان؛ الگویی نیز جهت استفاده پدیدآورندگان، استفاده کنندگان و ناشران جهت انتشار و انتخاب اثر مناسب ارائه کند.

هدف از پژوهش حاضر، تحلیل شبکه همکاری علمی پژوهشگران ایرانی حوزه علوم اجتماعی در پایگاه وب آو ساینس از ابتدا تا پایان سال 2014 میلادی است. پژوهش با استفاده از فنون تحلیل استنادی و تحلیل سطح همکاری علمی از ابزارهای علم سنجی انجام شده است. جامعه آماری این پژوهش را، تولیدات علمی پژوهشگران ایرانی حوزه علوم اجتماعی تشکیل می دهد که از اولین تولید علمی نمایه شده در پایگاه وب آو ساینس تا پایان سال 2014 (شامل 9318 مقاله) را در حوزه نامبرده در بر می گیرد. . داده ها از پایگاه وب آو ساینس استخراج شده و سپس با استفاده از نرم افزارهای هیست سایت و بایب اکسل تجزیه و تحلیل شدند. یافته های پژوهش نشان می دهد که مقاله های حاصل همکاری در حوزه علوم اجتماعی در سال های مختلف از سیر صعودی برخوردار بوده است. بر اساس یافته های پژوهش جایگاه ایران در بین کشورهای خاورمیانه، از نظر میزان تولیدات علمی در رتبه سوم بعد از دو کشور رژیم صهیونیستی و ترکیه قرار گرفته است. بیشترین میزان همکاری ایران با کشورهای آمریکا، بریتانیا و کانادا است. سطح همکاری درون سازمانی 08/46 درصد و برون سازمانی 55/24 درصد و بین المللی 22 درصد است. به طور کلی میانگین ضریب مشارکت نویسندگان در دوره مورد بررسی 64 درصد و از روند صعودی برخوردار بوده است. این امر بیانگر افزایش تمایل نویسندگان به تولید مدارک مشارکتی در طول این دوره است و بیشترین مشارکت در تولید مدارک سه و دو نویسندگی برآورد شده است. به طور کلی یافته های این پژوهش نشان از تمایل پژوهشگران برای تولید علم به صورت مشارکتی است.

 پژوهشی بر اساس میزان درک کتابدار از نیاز کاربر و میزان درک کاربر از پاسخ کتابدار درمصاحبه مرجع با رویکرد هرمنوتیک است.  روش: در این پژوهش، از روش پیمایشی استفاده شده است. برای گردآوری اطلاعات مورد نیاز از پرسشنامه مؤلف محور که به تعدادی از کاربران سازمان اسناد و کتابخانه ملی ایران و کتابداران مرجع آن داده شد، استفاده گردید و پایایی آن 953/0 محاسبه گردید. این پرسشنامه با 13 سؤال در ارتباط با درک کتابدار و 13 سؤال در ارتباط با درک کاربر با مقیاس لیکرت از 0 تا 9 طراحی شده است.  یافته ها: تجزیه و تحلیل ها نشان می دهد که بیشترین حد درمیان شاخص های درک کتابدار مربوط به شاخص شفاف سازی سؤال کاربر در جریان مصاحبه مرجع با میانگین 79 % و در درک کاربرشاخص درمیان گذاشتن سؤال اصلی با کتابدار مرجع با میانگین 85 % است و کمترین حد در درک کتابدار مربوط به شاخص درک نیاز کاربر با اولین سؤال کتابدار با میانگین  9/52 % و در درک کاربر شاخص درک کتابدار با اولین سؤال کاربر با میانگین 7/61 % است. درهمه ی متغیرها رابطه معناداری بین نظام معنایی کتابداران و کاربران وجود دارد به جز در دو متغیر: متغیر درمیان گذاشتن سؤال اصلی با کتابدارمرجع برای رفع نیاز اطلاعاتی و متغیر سطح اطلاعات قبلی کتابدار و کاربر از موضوع مورد جست و جو باp>0/05  نتیجه گیری: این پژوهش نشان می دهد که کاربران تسلطی بر موضوع مورد جستجو خود ندارند و یا دقیقا نمی دانند که به دنبال چه هستند. همچنین نشان می دهد که کتابداران تبحر لازم را در زمینه مصاحبه مرجع دارند. با وجود عدم تمایل کاربران به پرسش از کتابداران و شکل نگرفتن مصاحبه مرجع، کتابداران در این پژوهش از عملکرد خوبی برخوردار بودند و توانستند رضایت کاربران را به دست آورند.

هدف : هدف از این پژوهش بررسی و مقایسه وب سایت واسپارگاه های برتر کشورهای جهان اسلام از نظر شاخص های وب سنجی، میزان نمایانی و میزان دسترس پذیری با کشورهای برتر جهان است. روش/رویکرد: پژوهش از نوع پیمایشی با رویکرد وب سنجی است. برای شناسایی وب سایت واسپارگاه ها از رتبه بندی وبومتریک استفاده شد. میزان نمایانی و میزان دسترس پذیری وب سایت ها با استفاده از ابزار الکسا و ویو بررسی شد. یافته ها : وب سایت واسپارگاه های برتر کشورهای جهان اسلام از نظر شاخص های اندازه، مشاهده پذیری، فایل های غنی، اسکالر، رتبه ترافیک و پیوند درونی در مقایسه با واسپارگاه های برتر جهان عملکرد بسیار ضعیف تری داشته اند. تنها در شاخص دسترس پذیری و سرعت لودشدن، اختلاف آماری معنا داری وجود نداشته است. نتیجه گیری : کشورهای جهان اسلام برای بهبود رتبه جهانی واسپارگاه هایشان باید به ترتیب به شاخص های «اندازه»، «مشاهده پذیری»، «فایل های غنی»، «اسکالر»، «رتبه ترافیک» و «پیوند درونی» بیشتر توجه کنند.

هدف: هدف پژوهش حاضر، بررسی رابطه مطالعه آزاد بر میزان موفقیت تحصیلی دانشجویان رشته روانشناسی دانشگاه فردوسی مشهد، به منظور آگاهی از نظرات این قشر جامعه و بررسی نقش مطالعه آزاد بر موفقیت تحصیلی آنها است. روش: این پژوهش، از نوع کاربردی و به روش پیمایشی، براساس فرمول کوکران با 128 نفر آزمودنی (دانشجوی دوره کارشناسی رشته روانشناسی دانشگاه فردوسی مشهد) انجام شد. داده های پژوهش، از طریق پرسشنامه ای محقق ساخته گردآوری شد. گویه های پرسشنامه نیز برپایه تحلیل متون تخصصی استخراج شد. روایی ابزار سنجش توسط چند تن از متخصصان، و پایایی آن با استفاده از ضریب آلفای کرونباخ برای کل پرسشنامه (83/0) تایید شد. یافته ها: مطالعه آزاد در موفقیت تحصیلی دانشجویان در دروس نظری به زبان فارسی مؤثر است، ولی در نتیجه امتحانی دروسی مانند زبان خارجه نقشی ندارد. بین نظرات دانشجویانی که مطالعات آزاد دارند و آنهایی که ندارند، در مورد اینکه مطالعه آزاد در موفقیت تحصیلی دانشجویان مؤثر است تفاوت وجود ندارد. بین مطالعه آزاد و موفقیت تحصیلی دانشجویان رابطه معناداری وجود ندارد. نتیجه گیری: نتایج این پژوهش نشان می دهد، اکثریت دانشجویان معتقدند که مطالعه آزاد نقش مثبتی بر موفقیت تحصیلی آنها دارد و به طور کلی اثرات ناشی از مطالعه آزاد ﻣی ﺗﻮاﻧﺪ در رﺷﺪ علمی و موفقیت تحصیلی آنها ﻣﺆﺛﺮ ﺑﺎﺷﺪ.  

هدف: هدف نوشته حاضر بررسی این نکته است که نام "علم اطّلاعات و دانش شناسی" که جایگزین نام پیشین یعنی، "کتابداری و اطّلاع-رسانی" شده، نام مناسبی است یا نه. روش: روش مورد استفاده در نوشته حاضر، مرور برخی از منابع، و از جمله منابع مرتبط با تغییر نام رشته و استدلال پیرامون محتوای این منابع است. روش، به طور کلّی مرور منابع (کتابخانه ای) و در واقع نوعی تفسیر از محتوای منابع مورد بررسی است. یافته ها: یافته ها نشان دادند که نام نوین، یعنی "علم اطّلاعات و دانش شناسی" بر مبنای استدلال های ارائه شده، نام مناسبی نیست و باید نامی جایگزین برای آن یافت. نتیجه گیری: پس از استدلال پیرامون نامناسب بودن نام نوین، و این که نام جایگزین باید دارای چه ویژگی هایی باشد، پیشنهاد شده که به جای نام "علم اطّلاعات و دانش شناسی" بهتر است از نام "علم اطّلاعات" استفاده شود، مشروط بر این که مسؤولیّت های ناشی از این تغییر نام نیز پذیرفته شود.

هدف: هدف از انجام پژوهش حاضر ارزیابی طولی وضعیت کیفیت ارائه خدمات در کتابخانهمرکزی دانشگاه شهید چمران اهواز از نظر کاربران و مقایسه نتایج این پژوهش با نتایج پژوهش آقای محسن شمس اژیه در سال 1387 با استفاده از ابزار لیب کوال بود که در سال 1392 انجام شد. روش شناسی: این تحقیق از نوع توصیفی است که به روش پیمایشی انجام شد. جامعه پژوهش را کلیه اعضای کتابخانه ی مرکزی دانشگاه شهید چمران اهواز تشکیل می داد که با استفاده از جدول کرجسی- مورگان نمونه ای به تعداد 350 نفر مشخص شد. ابزار گردآوری داده ها مقیاسی بود شامل 22 آیتم که بر اساس مقیاس لیب کوآل از سایت آن اقتباس و ترجمه شد. نتایج: نتایج پژوهش نشان داد که در مؤلفه های «کنترل اطّلاعات» و «کتابخانه به عنوان مکان»، کتابخانه ی مرکزی شهید چمران اهواز ضعیف تر عمل کرده و در مؤلفه ی «احساس کاربر از خدمت» سطح حداقل انتظارات کاربران برآورد شده است. هم چنین یافته های این پژوهش نشان داده که نقاط ضعف کتابخانه در ارائه ی خدمات، که در یافته های پژوهش آقای محسن شمس اژیه مشخص شده اند نه تنها بهبود نیافته بلکه افزایش یافته است که این امر نارضایتی کاربران از کیفیت ارائه ی خدمات کتابخانه ی مرکزی دانشگاه شهید چمران اهواز را افزایش داده است.

هدف: هدف پژوهش حاضر تحلیل رابطه برخی نظریه های علوم اجتماعی و انسانی با رفتار اطلاعاتی است. روش: این پژوهش توصیفی و از نوع مروری تحلیلی است. در این تحقیق، مقاله ها و کتاب های مرتبط با موضوع مورد مطالعه و تحلیل قرار گرفتند. یافته ها: نظریه های اصلی مرتبط با حوزه رفتار اطلاعاتی بیشتر از دو حوزه علوم اجتماعی جامعه شناسی و ارتباطات گروهی و حوزه روانشناسی سرچشمه می گیرند و انجام تحقیقات اصیل در حوزه رفتار اطلاعاتی، مستلزم استفاده از نظریه های موجود در این حوزه هاست. نتیجه گیری: به لحاظ اجتماعی بودن انسان و به لحاظ ماهیت رفتار انسان، مطالعات حوزه رفتار اطلاعاتی شامل نیاز اطلاعاتی، جستجوی اطلاعات، اطلاع یابی، و استفاده از اطلاعات، به ناچار باید از نظریه های اصلی مرتبط با حوزه رفتار اطلاعاتی بهره بگیرند، یعنی آنچه بیشتر ناشی از دو حوزه علوم اجتماعی شامل جامعه شناسی و ارتباطات گروهی و حوزه روانشناسی است، البته همراه با استفاده از سایر نظریه های سودمند و مرتبط علوم اجتماعی. بدین سان ضمن غنا بخشیدن به این مطالعات، پژوهشگران امکان تبیین و تفسیر و تحلیل بهتر رفتار اطلاعاتی کاربران را می یابند؛ که در نهایت منجر به اصلاح نظام های اطلاعاتی و هم چنین اصلاح و بهبود رفتار اطلاعاتی کاربران می شود.  

هدف: تعیین میزان بازیافت، دقت و همپوشانی مقالات در پایگاه های اطلاعاتی نورمگز، مگ ایران و اس. آی. دی در حوزه علم اطلاعات و دانش شناسی است. روش: پژوهش از نوع کاربردی است که به روش پیمایشی- توصیفی انجام شده است.  15 کلیدواژه تخصصی علم اطلاعات و دانش شناسی با مشورت صاحب نظران حوزه انتخاب شده و در سه پایگاه جستجو شدند. 10 نتیجه اول بازیابی شده در هر پایگاه، بررسی و میزان بازیافت ودقت و همپوشانی آنها  محاسبه شد. سپس فرضیه های پژوهش با آزمون مجذور کا  بررسی شد. یافته ها: پایگاه نورمگز با میزان بازیافت 48% و دقت 79% بیشترین بازیافت و دقت را داشته است و با همپوشانی عنوانی 10% و همپوشانی منابع اطلاعاتی 76% با سایر پایگاه ها، بیشترین میزان همپوشانی را دارد.  آزمون فرضیه های پژوهش نشان داد که اختلاف معناداری بین میزان بازیافت، دقت و همپوشانی منابع اطلاعاتی در پایگاه های مورد مطالعه وجود دارد. نتیجه گیری:پایگاه اطلاعاتی نورمگز از لحاظ بازیافت و دقت بهترین عملکرد را نسبت به دو پایگاه دیگر داشته است و همپوشانی بالایی با دو پایگاه دیگر دارد و به نظر می رسد مناسب ترین پایگاه برای تمامی کاربران در حوزه علم اطلاعات و دانش شناسی است.  

هدف: هدف از پژوهش حاضر شناسایی میزان آشنایی دانشجویان تحصیلات تکمیلی با مفهوم استناد بود. روش : پژوهش به لحاظ هدف کاربردى و از لحاظ گردآوری داده ها تحلیلی- پیمایشی بود. برای نیل به اهداف پژوهش، علاوه بر مطالعات نظری و بررسی ادبیات پژوهش، داده ها از طریق پرسشنامه محقق ساخته در مورد سنجش میزان آشنایی دانشجویان با مفهوم استناد گردآوری شد. جامعه پژوهش همه دانشجویان تحصیلات تکمیلی دانشکده علوم تربیتی و روان شناسی دانشگاه شهید بهشتی به تعداد 159 نفر بود. یافته ها: تحلیل داده ها از طریق آمار توصیفى و استنباطی انجام شد و نتایج نشان داد که سطح آشنایی دانشجویان با مفاهیم استناد در وضعیت خوب قرار دارد و بین میزان آشنایی دانشجویان بر اساس شاخصه رشته تحصیلی تفاوت معناداری وجود دارد، دانشجویان علم اطلاعات و دانش شناسی وضعیت بهتری دارند. نتیجه گیری: نتایج نشان داد بین میزان آشنایی دانشجویان با مصداق های استناد بر اساس شاخصه مقطع تحصیلی تفاوت معناداری وجود دارد و دانشجویان مقطع دکتری آشنایی بهتری دارند.  

بررسی میزان انطباق فهرستبرگه های فیپای سازمان اسناد و کتابخانه ملّی جمهوری اسلامی ایران با قواعد فهرست نویسی انگلوامریکن چکیده هدف: پژوهش حاضر با هدف بررسی میزان انطباق فهرستبرگه های فیپای سازمان اسناد و کتابخانه ملّی جمهوری اسلامی ایران با قواعد فهرست نویسی انگلوامریکن انجام شده است. روش پژوهش: روش پژوهش پیمایشی از نوع تحلیل محتواست و برای گردآوری داده ها از دو سیاهه وارسی محقق ساخته که بر اساس دومین سطح توصیف قواعد فهرست نویسی انگلوامریکن تهیه شده اند استفاده شده است. یافته ها: تجزیه و تحلیل داده ها نشان داد که به طور متوسّط میزان مطابقت فهرست توصیفی فهرستبرگه های فیپا با قواعد فهرست نویسی انگلوامریکن بدون مراجعه به اصل کتاب 12/87% و با مراجعه به اصل کتاب 91/77% است. نتیجه گیری: وضعیت فهرست نویسی توصیفی فهرستبرگه های فیپای کتابخانه ملّی جمهوری اسلامی ایران در انطباق با قواعد فهرستنویسی انگلوامریکن در سطح مطلوبی ارزیابی می شود و کتابخانه ملّی در تحقق اهداف فیپا تقریباً موفق بوده است.