منطق، فلسفه و کلام اسلامی

آنچه که در این مقاله از نظر خوانندگان محترم مى‏گذرد، جستارى است در باره کتاب مقدس مورد قبول یهود و مسیحیت. مى‏دانیم مهمترین پشتوانه هر دین، متونى است که پیروان و متولیان آن دین، به عنوان متون مقدس بدان ایمان دارند. اینگونه متون هر اندازه از اتقان بیشترى برخوردار باشند بر صحت و حقانیت آن دین، گواهى روشن‏ترى میدهند و به عکس هر اندازه این متون، از جهت‏سندیت تاریخى و یا دلالت مضمونى، ضعف و خلل بیشترى داشته باشند در گواهى بر حقانیت آن دین از ضعف و وهن بیشترى رنج‏خواهند برد. بنابراین، دیندارى و ایمان پیروان هر دین، پیوندى ناگسستنى و غیر قابل انکار با متون مورد قبول آن دین دارد. در این مقاله بر آنیم تا اثبات نماییم کتاب مقدس مورد قبول اهل کتاب (مسیحیت و یهود) هم از جهت‏سندیت تاریخى و هم از نظر محتویات مضمونى، به هیچ روى، قابل اعتماد نیست. آنچه در این مختصر آورده‏ایم، در واقع پاسخ قاطعى است‏به کسانى که مقررات دین اسلام را که برخاسته از متون دینى، بویژه قرآن است، به انحاى مختلف با مقررات دین مسیحیت و یهود که برگرفته از کتاب مقدس آنان است، مقایسه نموده و موقعیت و تجربه تلخ دوران قرون وسطایى را که بر اساس این متون دینى پایه ریزى گردیده بود، به رخ مسلمانانى مى‏کشند که مقررات آنان بر پایه یک کتاب آسمانى معتبر و به دور از تحریف، تنظیم گردیده است.

۱۰۴.

تعریف ملاصدرا از مابعدالطبیعه و لوازم معرفت شناختی آن(مقاله علمی وزارت علوم)

نویسنده: رضا اکبریان

منبع: پژوهش های فلسفی-کلامی ۱۳۸۴ شماره ۲۶

حوزه‌های تخصصی:

حوزه‌های تخصصی علوم اسلامی منطق، فلسفه و کلام اسلامی فلسفه اسلامی معرفت شناسی

تعداد بازدید : ۵۲۶۱۱

چکیده ملاصدرا دربارة تعریف مابعدالطبیعه و چگونگی شناخت موضوع آن سخنی دارد که از ویژگی‌های ممتاز فلسفة اوست. او که در فلسفه‌اش، هم با موجود سر و کار دارد و هم با وجود و گذر از موجود به وجود در خود فلسفه‌اش واقع می‌شود، به‌هیچ‌وجه شناخت وجود را صرفاً شهود عرفانی آن نمی‌داند. او نظریه و شیوه ای به ما می‌دهد که بینش شهودی واقعیت را با روش قیاسی در بر می‌گیرد. سخن او در شناخت وجود از طریق تحلیلات عقلی در بادی نظر، ممکن است خیلی جسورانه و عجیب باشد، چرا که سخن ابن‌سینا و فارابی را دربارة عرضیّت وجود نمی‌پذیرد و ادّعا می‌‌‌‌‌کند که واقعیّتی که مدلول و مصداق قضیّة "انسان موجود" است، کاملاً با مدلول قضایای دیگر فرق دارد. از نظر او، موضوع واقعی، حقیقتِ وجود است که با مفهوم موجود از آن حکایت می‌‌کنیم و تمام ماهیّات، اعراضی بیش نیستند که این واقعیّت واحد را به صورت اشیای بی‌شمار مقیّد می‌کنند. شهود این واقعیّت هنگامی امکان پذیر است که در انسان آگاهی کاملاً متفاوتی بیدار شود که جهان را با چنین وضعی درک کند. او با قول به اتحاد عالم و معلوم موفّق به اثبات اصلی می‌‌‌شود که در بحث رابطة ذهن و عین و از بین رفتن جدایی و تمایز میان فاعل شناسا و متعلَّق شناسا نقش بسیار مؤثّری ایفا می‌کند. بحث درباره این حقیقت، مشخّص کردن ریشه‌های آن و بیان اینکه ملاصدرا در این باب رویکردی ویژه دارد، هدف اصلی سخن ماست.

۱۰۵.

دین و تأثیر آن بر رفتار اخلاقى(مقاله علمی وزارت علوم)

نویسنده: ناصرالدین اوجاقى

منبع: معرفت ۱۳۸۶ شماره ۱۱۳

حوزه‌های تخصصی:

تعداد بازدید : ۵۲۴۶۵

رابطه میان دین و اخلاق را مى توان از جهات گوناگون مورد بررسى قرار داد. یکى از این وجوه بررسى رابطه اخلاق و دین به لحاظ رفتارى است. سؤال این است که آیا دین تأثیرى بر انجام عمل اخلاقى دارد یا خیر. در این مورد دیدگاه هاى مخالف و موافقى وجود دارد که در این مقاله آنها را مورد بررسى قرار خواهیم داد. مخالفان معتقدند که صرف تصدیق الزامات اخلاقى براى انجام عمل اخلاقى کفایت مى کند و دیگر نیازى به دین براى این کار وجود ندارد. در مقابل، موافقان معتقدند که به دلایل متعددى رفتار اخلاقى وابستگى هایى به دین و اعتقادات دینى عامل اخلاقى دارد. نکته قابل توجه آنکه در زبان فارسى تاکنون کار تحقیقى عمده اى در این زمینه صورت نگرفته است.

۱۰۶.

عینیت وجود و ماهیت

نویسنده: عبدالحسین خسروپناه حسین عشاقی اصفهانی غلامرضا فیاضی

منبع: کتاب نقد ۱۳۸۴ شماره ۳۵

حوزه‌های تخصصی:

حوزه‌های تخصصی علوم اسلامی منطق، فلسفه و کلام اسلامی فلسفه اسلامی هستی شناسی مباحث وجود

تعداد بازدید : ۵۱۹۸۶

۱۰۷.

اهل بیت(ع)، در قرآن

نویسنده: حسن رضا رضایی

منبع: فرهنگ کوثر ۱۳۸۴ شماره ۶۳

حوزه‌های تخصصی:

تعداد بازدید : ۵۱۶۲۲

۱۰۸.

سیره قرآنى امام صادق(ع) (2)

نویسنده: محمدجواد مروجی طبسی

منبع: فرهنگ کوثر ۱۳۸۹ شماره ۸۱

حوزه‌های تخصصی:

تعداد بازدید : ۵۱۲۵۹

۱۰۹.

وحدت و کثرت وجود در حکمت متعالیه و عرفان(مقاله علمی وزارت علوم)

نویسنده: سیدحمیدرضا حسنی

منبع: پژوهش های فلسفی-کلامی ۱۳۸۵ شماره ۲۷

حوزه‌های تخصصی:

حوزه‌های تخصصی علوم اسلامی منطق، فلسفه و کلام اسلامی فلسفه اسلامی هستی شناسی مباحث وجود

تعداد بازدید : ۵۰۵۱۳

چکیده در باب وحدت و کثرت وجود، دیدگاهها و نظرات متفاوتی در فلسفه و عرفان اسلامی مطرح شده است. این نوشتار، در پی آن است که در یک بحث تطبیقی، این دو دیدگاه را به نحو مبسوطتری تبیین کند. برای نیل به این مقصود و برای روشنتر شدن موضوع بحث، مقاله حاضر ابتدا به طور اجمال اشارهای به دیدگاه منسوب به فلسفه مشاء در این موضوع دارد؛ سپس نظر حکمت متعالیه و پس از آن، دیدگاه عرفان اسلامی را بیان میکند و بالاخره به مقایسه و ذکر نقاط اشتراک و افتراق این دو دیدگاه میپردازد.

۱۱۰.

پیامبر اکرم(ص) از نگاه امام صادق(ع)

نویسنده: احمد محیطی اردکانی

منبع: فرهنگ کوثر ۱۳۷۹ شماره ۴۰

حوزه‌های تخصصی:

تعداد بازدید : ۴۹۶۵۲

۱۱۱.

تربیت دینی در عصر مدرن

نویسنده: اسماعیل اخلاقی

منبع: پگاه حوزه ۱۳۸۸ شماره ۲۵۸

حوزه‌های تخصصی:

تعداد بازدید : ۴۹۴۲۷

۱۱۲.

داستان‌های قرآنی: موریانه و سلیمان

منبع: بشارت ۱۳۸۲ شماره ۳۵

حوزه‌های تخصصی:

تعداد بازدید : ۴۹۴۳۶

۱۱۳.

دین در دنیای مدرن(مقاله علمی وزارت علوم)

نویسنده: مهدی نکویی سامانی

منبع: معرفت ۱۳۸۶ شماره ۱۲۳

حوزه‌های تخصصی:

حوزه‌های تخصصی علوم اسلامی منطق، فلسفه و کلام اسلامی کلام کلام جدید رابطه دین، دنیا، اخلاق

تعداد بازدید : ۴۹۳۹۸

مقاله حاضر به بررسی جایگاه دین در عصر مدرن می‌پردازد. بحث در این‌باره که آیا لازمه مدرنیسم و تجدّدطلبی و علم و پیشرفت و عقل‌گرایی آن است که دین از ساحت‌های زندگی بشر کنار گذاشته شود، از جمله مسائل مهم و مباحث سرنوشت‌ساز و چالش‌برانگیز بین اندیشمندان دینی و روشن‌فکران سکولار طی چند قرن گذشته بوده است. برخی از اندیشمندان سکولار چنین ادعایی مطرح کرده‌اند. بحث و فحص درباره صحّت این فرضیه و اینکه قایلان آن چه دلایلی بر ادعای خود اقامه کرده‌اند و آیا از نظر علمی و تاریخی، چنین ادعایی قابل اثبات است یا خیر، و اینکه چگونه می‌توان بطلان این ادعا را ثابت کرد، مسائلی هستند که این نوشتار سعی کرده است بدان‌ها بپردازد.

۱۱۴.

بررسى نشانه هاى ظهور

منبع: حوزه سال ۱۳۷۴ شماره ۷۰ و ۷۱

حوزه‌های تخصصی:

تعداد بازدید : ۴۸۶۱۳

۱۱۵.

امام صادق(ع) و مسأله تقیّه

نویسنده: مهدى سلطانى

منبع: فرهنگ کوثر ۱۳۸۲ شماره ۵۸

حوزه‌های تخصصی:

تعداد بازدید : ۴۸۵۵۰

۱۱۶.

اصول اعتقادى اهل حق(مقاله پژوهشی حوزه)

نویسنده: اسماعیل قبادی

منبع: کلام اسلامی ۱۳۷۵ شماره ۱۸

حوزه‌های تخصصی:

حوزه‌های تخصصی علوم اسلامی منطق، فلسفه و کلام اسلامی کلام کلیات مفهوم شناسی

تعداد بازدید : ۴۸۴۱۴

۱۱۷.

«ماشیح »موعود یهود

نویسنده: ایمانوئل شوحط آرش آبایی

منبع: موعود ۱۳۷۹ شماره ۱۹

حوزه‌های تخصصی:

حوزه‌های تخصصی علوم اسلامی منطق، فلسفه و کلام اسلامی کلام امام شناسی مهدویت

تعداد بازدید : ۴۸۳۵۱

۱۱۸.

دیدگاه ملا صدرا درباره روح و نفس انسانی

نویسنده: حسین حقانی زنجانی

منبع: ماهنامه مکتب اسلام ۱۳۸۰ شماره ۱

حوزه‌های تخصصی:

حوزه‌های تخصصی علوم اسلامی منطق، فلسفه و کلام اسلامی فلسفه اسلامی کلیات مکتب های فلسفی حکمت متعالیه

تعداد بازدید : ۴۸۲۵۳

۱۱۹.

حضرت مهدی در نگاه علامه حسن زاده آملی

نویسنده: غلامرضا گلی زواره قمشه ای

منبع: فرهنگ کوثر ۱۳۸۷ شماره ۷۴

حوزه‌های تخصصی:

تعداد بازدید : ۴۸۱۶۸

۱۲۰.

اسماء و صفات خدا در قرآن(حرف واو و ه)

نویسنده: جعفر سبحانی

منبع: ماهنامه مکتب اسلام ۱۳۷۶ شماره ۱۲

حوزه‌های تخصصی:

تعداد بازدید : ۴۸۱۰۹

درخت حوزه‌های تخصصی