درخت حوزه‌های تخصصی

فعالیت های بازاریابی در صنعت گردشگری، نقش مؤثری در رونق و پیشرفت مقاصد گردشگری ایفا می کند. بازی وارسازی به عنوان روشی با ترکیب قوانین بازی در زمینه های غیر بازی، می تواند به یک شیوه مؤثر تبدیل گردد. اتخاذ استراتژی های نوآورانه بازاریابی، از جمله بازی وارسازی، برای افزایش دیده شدن و جذابیت مقاصد گردشگری بسیار مهم است. هدف پژوهش حاضر، شناسایی چالش ها و فرصت های استفاده از بازی وارسازی در بازاریابی آرامگاه فردوسی است. پژوهش حاضر از نظر هدف کاربردی، به صورت اکتشافی و از روش نظریه داده بنیاد، از طریق مصاحبه و با روش کدگذاری 3 مرحله ای (کدگذاری بازی، محوری و انتخابی) انجام گرفته است. تعداد 21 متخصص و کارشناس، به روش های نمونه گیری هدفمند و گلوله برفی انتخاب شدند. پس از بررسی، تعداد 538 کد باز به دست آمده آمد که در مفاهیم کلی تر، ادغام شدند. نتایج به دست آمده آمده نمایانگر این است که پیاده سازی بازی وارسازی در بازاریابی گردشگری به عنوان مقوله اصلی، چالش های به وجود آمده از نوآورانه بودن و مسائل آموزشی، به عنوان شرایط علّی تأثیرگذار بر سایر چالش ها، چالش های قانونی، اطلاع رسانی و بازاریابی و اقتصادی به عنوان شرایط مداخله گر و چالش های نهادی- مدیریتی، تکنولوژی-فناوری و سایر چالش ها با زیر مقوله هایی نظیر چالش های سرمایه گذاری، مشکلات و محدودیت های اینترنتی و قانونی و غیره به عنوان شرایط زمینه ای تعیین گردیدند. فرصت های به دست آمده آمده نظیر فرصت های مدیریتی، اجتماعی، محیطی و فرهنگی-تاریخی در راهبردها نقش داشته که با به کارگیری و استفاده از آن ها، می توان به نتایج برخاسته از فرصت های نوآورانه و خلاق بودن در پیامدها دست یافت.

صنعت گردشگری نقشی مهم را در پویایی اقتصاد شهر تبریز می تواند ایفا نماید؛؛ بنابراین توجه به گردشگری به عنوان سیاست های اصلی توسعه شهری الزامی است به کارگیری ابعاد گردشگری خلاق در تمامی حوزه های شهری و در این میان بافت های تاریخی شهر تبریز می تواند اهرم بسیار خوبی برای ارتقای این شهر در ابعاد جهانی باشد. همچنین می توان آن را ابزاری بسیار مناسب برای مدیریت و برنامه ریزی شهری به شمار آورد تا در کنار حفظ فرهنگ، سنن و رسوم شهر (تنها ارزش و دارایی شهر) در ارتقای جسمی و روحی ساکنان شهر نیز تأثیرگذار باشد. در این تحقیق تلاش شد عوامل مؤثر بر گسترش گردشگری خلاق شهری مورد تحلیل و بررسی قرار گیرد. مطالعه حاضر ازنظر هدف، کاربردی و ازنظر روش توصیفی- تحلیلی است. جامعه آماری این تحقیق گردشگران ورودی به بازار تاریخی شهر تبریز بود. در جهت تعیین حجم نمونه با توجه به نبود تعداد جامعه آماری از فرمول کوکران برای جامعه نامحدود استفاده و حجم نمونه 384 نفر برآورد گردید. روایی ابزار تحقیق با استفاده از مدل تحلیل عاملی تأییدی و پایایی آن با استفاده از آلفای کرونباخ محاسبه شده است. تجزیه وتحلیل داده ها با استفاده از نرم افزارهای SPSS و لیزرل با روش آمار توصیفی و مدل سازی معادلات ساختاری انجام شد. یافته ها نشان داد که بازاریابی مقاصد گردشگری با ضریب مسیر 35/0، برند سازی شهری با ضریب مسیر 46/0 و نوآوری و خلق ارزش با ضریب مسیر 34/0 بر گسترش گردشگری خلاق شهری تأثیر مثبت و معناداری دارد. از بین متغیرهای موردنظر در این پژوهش متغیر برند سازی شهری دارای بیشترین ضریب تأثیر بود.

هدف از این تحقیق درک تأثیر تصویر شناختی، تجربه عاطفی و دل بستگی به مکان بر قصد دیدار مجدد از شهر کربلا در کشور عراق بود. روش تحقیق حاضر از نوع توصیفی_علی و از استراتژی پیمایش در اجرای آن استفاده شد. داده های این تحقیق طی دو ماه و از بین 385 نفر از گردشگران داخلی و خارجی که برای دیدار از مکان های مقدس شهر کربلا در کشور عراق مراجعه کرده بودند، جمع آوری شد. سپس داده ها در نرم افزارهای SPSS و Smart PLS مورد تجزیه وتحلیل قرار گرفت. روایی محتوی بر اساس نظر اساتید و صاحب نظران گردشگری و روایی سازه با استفاده از روایی همگرا و واگرا و پایایی داده ها با استفاده از پایایی ترکیبی ارزیابی و تائید شد. یافته ها نشان دادند که تصویر شناختی مقصد و دل بستگی مکان بر نگرش نسبت به مقصد و وفاداری به مقصد تأثیر می گذارند. از طرفی دیگر تجربه حسی بر وفاداری تأثیر می گذارد ولی بر نگرش نسبت به مقصد تأثیری ندارد. درنهایت وفاداری بر قصد دیدار مجدد تأثیر می گذارد اما نگرش بر قصد دیدار مجدد تأثیر نمی گذارد. در گردشگری مذهبی دیدار از مکان گردشگری نوعی عبادت تلقی می شود و اعتقاد بر این است. در این میان بر اساس یافته های تحقیق تأثیر عوامل شناختی و عاطفی و دل بستگی به مکان بر وفاداری و قصد دیدار مجدد از مکان گردشگری مذهبی قابل ملاحظه است. ازآنجاکه شهر کربلا یکی از مهم ترین مقاصد گردشگری مذهبی در جهان است نتایج حاصل از این پژوهش می تواند به سیاست گذاران و فعالان صنعت گردشگری و بخصوص گردشگری مذهبی در زمینه برنامه ریزی مناسب و ارائه خدمات بهتر به گردشگران مذهبی و بخصوص گردشگران شهر کربلا و زائران مکان های مقدس این شهر کمک شایانی کند.

تغییرات آب و هوایی اثرات منفی بر انسان ها و به ویژه بر جوامع کشاورزی گذاشته است. در این راستا اتخاذ استراتژی های سازگاری با تغییرات اقلیمی، مهمترین راه حل برای کاهش پیامدهای منفی این پدیده به شمار می رود. از این رو، عوامل مؤثر بر انتخاب شیوه های سازگاری با تغییرات آب و هوایی توسط کشاورزان دهستان خیر در شهرستان استهبان در این مطالعه ارزیابی شد. به منظور تبیین اهداف تحقیق، نخست راهبردهای سازگاری با تغییر اقلیم، بررسی و سپس درصد پذیرش هریک از راهبردها تعیین شد. در ادامه عوامل اجتماعی و اقتصادی مؤثر بر پذیرش راهبرد های سازگاری با تغییر اقلیم با استفاده از الگوی پروبیت ترتیبی برآورد شد. نتایج نشان داد که روی آوردن به فعالیت های تولیدی و خدماتی، بالاترین درصد پذیرش (39/7۹ درصد) و کشت بذرهای اصلاح شده (1/17 درصد) کمترین درصد پذیرش را در بین کشاورزان داشته است. همچنین یافته ها حاکی از آن است که متغیرهای تحصیلات سرپرست خانوار، مالکیت زمین، دسترسی به چاه عمیق، اندازه مزرعه، شغل غیر کشاورزی و تنوع محصول، اثر مثبت و معنی داری بر پذیرش استراتژی های تغییر اقلیم دارند. این در حالی است که متغیرهای سن و بعد خانوار، تأثیر معنی داری نشان ندادند. با توجه به تأثیر مثبت فعالیت های خارج از مزرعه و تنوع محصول در مزرعه پیشنهاد می شود که کشاورزان علاوه بر تنوع بخشی به تولیدات کشاورزی، بر سایر فعالیت های غیر کشاورزی نیز به منظور بهبود وضعیت درآمد خود تمرکز نمایند.

امروزه بخش مهمی از برنامه ریزی توسعه روستایی به مشارکت و آگاهی زنان نیاز دارد؛ چراکه زنان نقش مهمی در توسعه روستایی ایفا می کنند. به همین منظور هدف پژوهش حاضر، تحلیل نگرش زنان روستایی دهستان کوت عبدالله درزمینه توسعه فعالیت های دامپروری است. جامعه آماری این پژوهش را 1003 خانوار دامدار شهرستان کارون در سال 1403 تشکیل می دهند. با استفاده از فرمول کوکران حجم نمونه 287 نفر محاسبه شد که از طریق روش نمونه گیری تصادفی انتخاب شدند. ابزار گردآوری داده ها در این پژوهش، پرسش نامه محقق ساخته است. ضریب آلفای کرونباخ به منظور تشخیص شاخص های ترکیبی آن 0.72 به دست آمد. بر اساس تعریف نگرش، سه متغیر مستقل زیرمجموعه نگرش، درک، آگاهی و نگرش با تکیه بر شاخص های فردی اجتماعی و اقتصادی مورد بررسی قرار گرفت و برای هر مؤلفه نتایجی به دست آمد که در نهایت در چارچوب مفهوم نگرش مورد تحلیل و ارزیابی و نتیجه گیری قرار گرفت. 61 درصد کل نمونه آماری نگرش نسبتاً مثبت تا مثبت به حرفه دامپروری داشتند. مهم ترین انگیزه گرایش به این حرفه عامل اقتصادی و کمک به اقتصاد خانواده بود و مهم ترین عامل در کاهش انگیزه نبود امکانات و سختی و مشقت کار بود. صد درصد بانوان کمبود امکانات و همچنین عدم شرکت در دوره های آموزشی را از عوامل بازدارنده در گسترش حرفه دامپروری می دانستند. بر همین اساس مهم ترین پیشنهاد پژوهش، برنامه ریزی در راستای ارتقاء دانش زنان محدوده مورد مطالعه با برگزاری دوره های آموزشی و ترویجی است.

بحران کم آبی به عنوان یکی از چالش های اساسی عصر حاضر، ابعاد مختلف زندگی بشر را تحت تأثیر قرار داده است. دراین میان، توانمندسازی کشاورزان به عنوان راهکاری مؤثر برای مدیریت پایدار منابع آب مطرح می شود. این مطالعه با هدف بررسی تأثیر توانمندسازی کشاورزان بر مدیریت پایدار منابع آب با تأکید بر ابعاد پنج گانه توانمندسازی (اعتماد و اطمینان، احساس تأثیرگذاری، شایستگی، خودمختاری و استقلال، و معنی داری) در شهرستان خرم آباد انجام شد. پژوهش حاضر از نوع توصیفی - همبستگی بوده و داده ها با استفاده از پرسش نامه محقق ساخته در سه بخش ویژگی های فردی، شاخص های توانمندسازی و مدیریت آب جمع آوری شد. در این تحقیق، از روش نمونه گیری چندمرحله ای ترکیبی استفاده شد. در مرحله اول، با بهره گیری از نمونه گیری خوشه ای تصادفی، جامعه آماری 12500 نفری کشاورزان به خوشه های همگن جغرافیایی (بر اساس تقسیم بندی روستاها) تقسیم و 10 خوشه به صورت تصادفی تعیین شد. سپس از هر خوشه، 32 کشاورز (جمعاً 320 نفر) با استفاده از روش نمونه گیری تصادفی ساده انتخاب شدند. در مرحله دوم، به منظور افزایش دقت و کاهش خطای نمونه گیری، از نمونه منتخب، 175 نفر با استفاده از نمونه گیری تصادفی سیستماتیک با فاصله (2 k=) به عنوان نمونه نهایی تحقیق برگزیده شدند. یافته ها نشان داد که همبستگی معنی داری (0.495 r=) بین مؤلفه توانمندسازی و مدیریت پایدار آب وجود دارد. همچنین، حدود 24.5 درصد از تغییرات مدیریت پایدار آب توسط متغیر توانمندسازی تبیین می شود. برگزاری دوره های آموزشی مدیریتی و اجرایی برای توانمندسازی کشاورزان به منظور مدیریت بهینه منابع آبی و تصمیم گیری آگاهانه در مواجهه با بحران های آبی از جمله پیشنهادهای این پژوهش است.

کشت گیاهان دارویی در سال های اخیر به عنوان گزینه ای سازگار با شرایط بومی و اقلیمی ایران، ظرفیت بالایی برای اشتغال زایی و افزایش درآمد روستاییان دارد. این پژوهش با هدف تحلیل عوامل مؤثر بر پذیرش کشت گیاهان دارویی در بخش همایجان شهرستان سپیدان در استان فارس انجام شد. جامعه آماری شامل کشاورزان منطقه مذکور بود که با استفاده از فرمول کوکران، ۱۵۰ نفر به صورت تصادفی ساده انتخاب شدند. داده ها با پرسش نامه محقق ساخته جمع آوری شد که روایی صوری آن با استفاده از نظرات گروهی از متخصصان حوزه های توسعه روستایی و ترویج کشاورزی تأیید شد. به منظور سنجش پایایی پرسش نامه، مطالعه پیش آهنگ در خارج از محدوده اصلی پژوهش اجرا و ضریب آلفای کرونباخ برای گویه ها بین 0.7 تا 0.89 به دست آمد که بیانگر پایایی قابل قبول آن است. سپس برآورد الگوی تحقیق با استفاده از مدل لاجیت صورت گرفت. نتایج نشان داد که مدل برآورد شده حدود ۵۰ درصد از واریانس پذیرش کشت گیاهان دارویی را تبیین می کند. متغیرهایی مانند سابقه کشاورزی، تأثیرپذیری اجتماعی، عوامل روان شناختی و درون فردی، فعالیت های ترویجی و قصد کشت اثر مثبت و معنی دار داشته درحالی که اندازه زمین اثری منفی نشان داد. نتایج نشان داد که فعالیت های ترویجی بیشترین اثر را بر پذیرش کشاورزان دارد. بر اساس این یافته ها، تقویت آموزش های ترویجی، ارتقای مهارت های فردی و تدوین سیاست های حمایتی جامع می تواند راهکاری مؤثر برای توسعه پایدار کشت گیاهان دارویی در مناطق روستایی باشد.

امنیت غذایی به دسترسی مداوم و بهنگام همه افراد به غذای کافی، سالم و مغذی برای زندگی فعال اشاره دارد و در مناطق روستایی به دلیل وابستگی به منابع طبیعی و محدودیت های زیرساختی از اهمیت ویژه ای برخوردار است. بنابراین این پژوهش با هدف تحلیل مکانی - منطقه ای تاب آوری خانوارهای روستایی شهرستان کرمانشاه در برابر ناامنی غذایی انجام شد. این پژوهش توصیفی - تحلیلی است و داده ها از 239 خانوار روستایی از مجموع 34723 خانوار روستایی در پنج بخش شهرستان کرمانشاه با پرسش نامه محقق ساخته جمع آوری شد. روایی پرسش نامه توسط کارشناسان و پایایی آن با ضریب آلفای کرونباخ (0.71) تأیید شد. تحلیل داده ها با روش تصمیم گیری چندمعیاره ویکور و سیستم اطلاعات جغرافیایی (GIS) انجام شد. نتایج نشان داد که تاب آوری در بخش های مختلف ناهمگن است؛ به طور مشخص، بخش های ماهیدشت و بیلوار با شاخص های ویکور به ترتیب 0.16 و 0.5 در بعد ثبات و بخش مرکزی با شاخص صفر در سازگاری و 0.39 در تحول، عملکرد بهتری داشتند. در مقابل، بخش های کوزران و فیروزآباد با شاخص های 0.89 و 1 کمترین تاب آوری را نشان دادند که به محدودیت های زیرساختی و وابستگی به کشاورزی دیم نسبت داده می شود. نقشه های GIS مبتنی بر شاخص های ویکور، الگوهای تاب آوری را نمایش دادند. این یافته ها بر ضرورت سیاست گذاری مکان محور برای تقویت زیرساخت های کشاورزی، تنوع بخشی به معیشت و گسترش برنامه های آموزشی تأکید دارند. تحلیل مکانی - منطقه ای با ارزیابی و مقایسه تاب آوری هر بخش، پیشنهادهای سیاستی مکان محور، مانند بهبود زیرساخت ها و آموزش کشاورزی هوشمند و غیره ارائه کرد و چارچوبی برای کاهش ناامنی غذایی و ارتقای تاب آوری خانوارهای روستایی فراهم نمود.

شناسایی الگوی مدیریتی کارآمد برای اداره بهینه سکونتگاه های روستایی جزو عوامل اثرگذار بر فرایند توسعه پایدار روستایی است. دولت ها و نهادهای محلی به عنوان مهم ترین واحدهای شناخته شده با تدوین استراتژی ها و فعالیت های توسعه ای، چارچوب برنامه ریزی و مدیریت لازم را برای توسعه روستایی فراهم می کنند. این امر زمانی ممکن است که بتوان الزامات، نتایج و عوامل موثر بر ارائه الگوی مدیریت محلی مطلوب و مؤلفه های مرتبط با آن را شناسایی نمود. مرور پژوهش های پیشین نشان دهنده خلا چارچوب های موجود در تحلیل عوامل موثر بر الگوی مدیریت محلی در مناطق روستایی است. پژوهش حاضر از نظر هدف، بنیادی است و هدف از انجام آن، ارائه بخشی از نتایج مطالعات موجود در زمینه مدیریت محلی سکونتگاه های روستایی و تبیین و توسعه یک چارچوب جامع از عوامل مؤثر بر مدیریت محلی در روستاها با تاکید بر روستاهای کوچک و پراکنده است و در این مورد با استفاده از پایگاه داده های معتبر علمی با رویکرد مرور نظام مند و بهره گیری از بیانیه پریزما، ادبیات مرتبط با مؤلفه های موثر الگوی مدیریت محلی روستاها را در بازه زمانی سال های 2000 تا 2024، با استفاده از کلیدواژه های مشخصی چون مدیریت محلی، مدیریت روستایی، الگوی مدیریت روستایی و روستاهای کوچک و پراکنده همچنین استراتژی شفاف و از پیش طراحی شده، از پایگاه های اطلاعاتی معتبر داخلی و خارجی جمع آوری شد. پس از غربالگری و ارزیابی کیفی، تحلیل نهایی روی 80 مطالعه انجام شد. ارزیابی مطالعات حاصل از مرور نظام مند نشان داد ارائه الگوی مدیریت موفق محلی و روستاهای کوچک نیازمند رویکردی جامع و یکپارچه است که در آن تمام عوامل موثر در نظر گرفته شود. این رویکرد باید بر مشارکت فعال روستاییان، حمایت دولت، تقویت نهادهای محلی و استفاده از فناوری های نوین تمرکز کند. یافته های اصلی این تحقیق نشان می دهد که روستاهای کوچک و پراکنده نیز با مشکلات متعددی از جمله پراکندگی جغرافیایی، کمبود زیرساخت ها، عدم تناسب قوانین با شرایط روستایی، ضعف نهادهای محلی، کمبود منابع مالی، مهاجرت روستایی، ضعف مشارکت مردمی، تغییر سبک زندگی و تخریب محیط زیست مواجه هستند. این چالش ها به طور مستقیم بر کیفیت زندگی روستاییان، بهره وری منابع و توسعه پایدار مناطق روستایی تأثیر می گذارند و برای رفع آنها پیشنهاداتی ارائه شده است.

سرمایه های معیشتی یکی از عوامل اثرگذار بر مدیریت منابع خانوارهای روستایی برای دستیابی به پایداری اقتصادی و اجتماعی به شمار می روند. سکونتگاه های روستایی در مناطق خشک و بیابانی به شدت تحت تأثیر تغییرات اقلیمی و به ویژه پدیده خشکسالی قرار دارند. تاب آوری این سکونتگاه ها در برابر چنین بحران هایی، به میزان دارایی های معیشتی موجود در جامعه بستگی دارد. تحقیق حاضر با هدف شناسایی وضعیت سرمایه های معیشتی و تاب آوری روستایی در سکونتگاه های روستایی شهرستان خوسف در استان خراسان جنوبی انجام شده است. این پژوهش از حیث ماهیت در زمره تحقیقات توصیفی – تحلیلی و از لحاظ هدف در زمره تحقیقات کاربردی به حساب می آید. جامعه آماری پژوهش شامل 30 روستای بالای 50 خانوار شهرستان خوسف با 3820 خانوار بوده است که نمونه مورد مطالعه بر حسب معیارهای طبقات جمعیتی، موقعیت قرارگیری و پراکنش فضایی انتخاب شد. حجم نمونه موردمطالعه در سطح خانوار با استفاده از فرمول کوکران 350 خانوار به دست آمد. مؤلفه سرمایه های معیشتی با 5 شاخص در قالب 45 گویه و مؤلفه تاب آوری با 4 شاخص در قالب 29 گویه از طریق پرسش نامه محقق ساخته مورد سنجش قرار گرفت. یافته های تحقیق نشان داد که مؤلفه های سرمایه معیشتی و تاب آوری از منظر جامعه محلی در سطح مطلوبی قرار ندارد؛ اما تحلیل همبستگی میان شاخص ها بیانگر همبستگی مثبت و معنی دار بین آن ها است. نتایج تحلیل واریانس نیز حاکی از معنی داری میانگین مؤلفه های اصلی تحقیق در سطوح دهستانی است، به طوری که در مؤلفه سرمایه معیشتی، دهستان قلعه زری با میانگین 2.999 و در مؤلفه تاب آوری، دهستان خوسف با میانگین 3.701 در مقایسه با سایر دهستان ها از وضعیت بهتری برخوردار بوده اند که دلیل ان را باید در شرایط محیط (طبیعی و انسانی) جستجو کرد. علی رغم پایین بودن سطح شاخص های فیزیکی و طبیعی، شاخص سرمایه انسانی از وضعیت نسبتاً مطلوبی برخوردار بود. در مؤلفه تاب آوری نیز علی رغم پایین بودن تاب آوری کالبدی و زیست محیطی، شاخص تاب آوری اجتماعی از وضعیت نسبتاً مطلوبی برخوردار بوده است.

توسعه روستایی یک فرایند چندسطحی، چند کنشگر و چندوجهی است که به تعداد زیادی از فرایندهای به هم پیوسته متکی است و تحقق آن مستلزم درنظرگرفتن جنبه های مختلف نظیر فاکتورهای سیاسی، اقتصادی، اجتماعی، قانونی و محیطی است. به ویژه توسعه روستایی نیازمند وجود احکام قانونی مستحکم است. کشور اندونزی که به دلیل سیاست تمرکززدایی عمیق در دنیا معروف است، طی سال های اخیر تمرکززدایی در مقیاس روستا را موردتوجه قرار داده و دستور کار توسعه خود را به سمت توسعه روستایی سوق داده است. در این راستا «قانون 6/2014، جمهوری اندونزی درباره روستا» به مثابه سیاست ملی اندونزی برای توسعه روستایی جامعه محور تصویب شده است. ازجمله اهداف این قانون تبدیل روستاها از هدف توسعه به عامل توسعه است. مقاله حاضر که ازمنظر هدف از نوع تحقیقات کاربردی است و از روش تحلیل محتوای جهت دار با رویکرد تشریح بهره می گیرد، قصد پاسخ به این سؤال را دارد که دولت اندونزی برای تبدیل روستاها به عامل توسعه چه استراتژی های قانونی را اتخاذ کرده است. یافته های پژوهش نشان می دهد ایجاد ترتیبات نهادی قوی با اختیارات گسترده از طریق سیاست تمرکززدایی؛ الزام به برنامه ریزی توسعه روستایی با «رویکرد پایین به بالا»؛ اتخاذ سازوکارهای چندگانه برای مشارکت جامعه در اداره و نیز تحقق توسعه روستا؛ و تمرکززدایی مالی و انتقال منابع مالی پایدار به روستاها، چهار استراتژی اصلی دولت اندونزی برای توسعه روستایی است. به ویژه سازوکار قانونی تعیین شده در خصوص تخصیص مستقیم اعتبارات به روستاها در دنیا منحصربه فرد است. تجربه اندونزی نشان می دهد رویکرد ایده آل برای توسعه روستایی یک مدل از پایین به بالا است که با هدایت، راهبری، نظارت و تسهیل دولت تکمیل شود.

مقاله حاضر به بررسی جایگاه صنایع تبدیلی در توسعه پایدار منطقه مردق مراغه پرداخته است. این پژوهش با هدف شناسایی ظرفیت ها، چالش ها و راهکارهای اجرایی برای توسعه صنایع تبدیلی در این منطقه انجام شده است. منطقه مردق مراغه با داشتن ویژگی های اقلیمی و کشاورزی مناسب، به ویژه در تولید سیب، پتانسیل بالایی برای توسعه صنایع تبدیلی دارد. اما این پتانسیل ها با چالش هایی نظیر کمبود زیرساخت های فرآوری، نوسانات بازار، کمبود حمایت های دولتی و عدم دسترسی به فناوری های نوین روبه رو است که مانع بهره برداری کامل از این ظرفیت ها می شود. برای تحلیل این مسأله، پژوهش حاضر از روش های آماری مختلف مانند آزمون t تک نمونه ای، رگرسیون خطی و مدل معادلات ساختاری (SEM) استفاده کرده است. نتایج نشان می دهند که توسعه صنایع تبدیلی سیب در منطقه مردق، علاوه بر افزایش درآمد خانوارهای روستایی و افزایش اشتغال پایدار، می تواند مهاجرت روستایی را کاهش داده و موجب تقویت هویت تولید محلی شود. همچنین، نتایج رگرسیون نشان داد که زیرساخت های فرآوری، مشارکت در فرآوری، حمایت نهادی و آگاهی فنی بهره برداران از عوامل مؤثر در این فرآیند هستند. در نهایت، مقاله تأکید دارد که برای توسعه پایدار منطقه ای و تحقق اقتصاد دانش محور، نیاز به سرمایه گذاری هدفمند، آموزش های فنی و حمایت های دولتی است. سیاست گذاری های مؤثر در این زمینه می تواند منجر به ارتقای ارزش افزوده محصولات کشاورزی و ایجاد الگویی موفق برای سایر مناطق مشابه در کشور شود.

مطالعه حاضر با هدف بررسی پیوند میان قیمت مسکن و شاخص های کمی مرتبط با آن، شامل الگوی مسکن، تراکم ساختمانی و تراکم خانوار، با سلامت روانی شهروندان منطقه ۱۸ شهر تهران انجام شد. جامعه آماری پژوهش شامل ۱۸۰ خانوار از محله های شهری این منطقه بود که میزان استرس و افسردگی آن ها به ترتیب با پرسش نامه های استاندارد کوهن و بک سنجیده شد. برای تحلیل فضایی قیمت مسکن و متغیرهای کمی مسکن، از مدل های Hot Spot و Cold Spot (Getis-Ord Gi*)  و شاخص خودهمبستگی فضایی موران (I) در محیط ArcGIS بهره گرفته شد. همچنین، مدل سازی تغییرات استرس و افسردگی بر مبنای شاخص های مسکن با استفاده از رگرسیون خطی گام به گام در نرم افزار SPSS صورت گرفت. نتایج نشان داد میان متغیرهای کمی مسکن و شاخص های سلامت روانی رابطه ای معنادار وجود دارد؛ به گونه ای که افزایش قیمت و تراکم مسکن با سطوح بالاتر استرس و افسردگی همراه بود. تحلیل های کیفی نیز حاکی از ضرورت تعامل میان برنامه ریزان شهری و متخصصان روان شناسی در مدیریت پیامدهای روانی مسکن است. در پایان، پیشنهادهایی کاربردی ارائه شد، از جمله توسعه مسکن مقرون به صرفه برای اقشار کم درآمد، بازنگری در سیاست های متراکم سازی با رویکرد سلامت روان، ایجاد مراکز مشاوره در محله های آسیب پذیر و استفاده از سامانه های داده محور برای پایش مستمر اثرات روانی تغییرات بازار مسکن.

مقدمه : بر اساس اعلام انیستیتو جهانی منابع، ایران یکی از ده کشوری است که شدیداً در معرض تنش آبی قرار دارد و استان خوزستان با توجه به مختصات خاص اقلیمی، یکی از چهار استان با درجه بسیار بالای تنش آبی است.  با توجه نرخ 65 درصدی شهرنشینی در این استان، پایداری منابع آب یکی از راهبردهای پایداری توسعه و ماندگاری جمعیت در این استان می باشد. هدف از این پژوهش آینده نگاری مخاطرات اجتماعی ناشی از تنش آبی در شهر  اهواز است. داده و روش : در این راستا، پس از بررسی سوابق مطالعاتی و نظر سنجی و کسب آراء خبرگان، چهارده مخاطره اجتماعی محتمل ناشی از تنش آبی در شهر اهواز و در قالب مدل ISM شناسایی شدند. در ادامه ماتریس تحلیل اثرات متقابل CIB در نرم افزار MIC MAC ترسیم و روابط بین این متغیر ها ترسیم شد. در ادامه سناریوهای مخاطرات اجتماعی با بهره گیری از نرم افزار Senario Wizard طراحی شدند. یافته ها : خروجی گراف در نرم افزار میک مک نشان داده است که جمعیت گریزی به عنوان متغییر مستقل با درجه بالای اثر گذاری در سایر شاخص ها شناسایی شده است. نتیجه گیری : همچنین خروجی تحلیلی نرم افزار سناریو ویزارد حاصل از سناریوهای محتمل نشان داده است که تحرکات جمعیتی با محوریت جمعیت گریزی، بیکاری و اضطراب محیطی مهم ترین سناریوهای محتمل ناشی از تنش آبی در شهر اهواز می باشند. 

مقدمه : با وجود تلاش های دولت ها از دهه 20 شمسی تاکنون، مشکل کمبود مسکن ارزان قیمت همچنان وجود دارد. این مشکل نه تنها کمی بلکه کیفی راهم شامل می شود. مشکل نامناسب بودن مسکن در نیشابور نه فقط کمی است بلکه شامل عوامل کیفیت و دسترسی نیز می باشد. شاخص های اجتماعی-جمعیت شناختی نقش مهمی در تعیین مقرون به صرفه بودن و مناسب بودن مسکن دارند. بدون تجزیه و تحلیل جامع این شاخص ها، برنامه های مسکن در معرض خطر ناهماهنگی با نیازهای واقعی جمعیت است. هدف نهایی کشف الگوها و بینش هایی است که به توسعه استراتژی های مؤثرتر در مسکن حمایتی کمک کند و درک بهتری از تعامل ویژگی های اجتماعی-جمعیت شناختی و ثبات مسکن ارائه دهد. روش شناسی:  این پژوهش به تحلیل عمیق شاخص های جمعیتی و اجتماعی می پردازد. داده ها از منابع کتابخانه ای، اسنادی و مصاحبه های نیمه ساختاریافته با 16 نفر از مسئولان حوزه مسکن حمایتی جمع آوری شده است. روش کیفی اصلی در پژوهش حاضر از روش تحلیل مضمون با رویکرد استقرایی استفاده شده است. کدگذاری به عنوان ابزاری در چارچوب تحلیل مضمون و برای استخراج مضامین پایه از داده های مصاحبه ها به کار رفته است. شیوه استخراج و کدگذاری داده ها با استفاده از روش کدگذاری ترکیبی در نرم افزار Maxqda انجام شده و شامل سه مرحله کدگذاری باز، محوری و انتخابی است. یافته ها : کدها و فراوانی آن ها از 16 مصاحبه کننده نشان می دهد که شاخص «ازدواج» با 69 فراوانی، بالاترین تأکید را به خود اختصاص داده و پس از آن «مهاجرت» و «نیازمندان و فقرای شهری» با 55 و 53 تکرار قرار دارند. این نتایج بیانگر اولویت دهی مصاحبه شوندگان به این موضوعات در بررسی مسائل اجتماعی است، در حالی که شاخص هایی مانند «بی خانمانی» و «بعد خانوار» کمترین فراوانی را داشته اند. نتیجه گیری : سیاست های مسکن حمایتی در نیشابور به نیازهای واقعی جمعیت پاسخ نمی دهند. برنامه ها عمدتاً بر مبنای نیازهای عمومی طراحی شده اند و ویژگی های خاص گروه های آسیب پذیر مانند زنان سرپرست خانوار و سالمندان نادیده گرفته شده است. عدم توجه به ویژگی های فرهنگی و اجتماعی موجب شده که این سیاست ها نتوانند مشکلات اقتصادی این گروه ها را به طور کامل حل کنند و برخی اوقات حتی مشکلات مسکن و فقر را تشدید نمایند. 

در دهه های اخیر، مدیریت سیلاب در شهرهای بزرگ به یکی از دشوارترین ابعاد حکمرانی شهری بدل شده است. توسعه کالبدی ناهماهنگ، نفوذناپذیری اراضی، تخریب مسیر رود دره ها و ناکارآمدی سامانه های زهکشی، آسیب پذیری شهر تهران را در برابر بارش های شدید فزونی داده است. هدف اصلی این پژوهش بررسی تاب آوری محله کن شهر تهران در برابر خطر سیل و ارائه یک مدل کارآمد است. لذا در این پژوهش ابتدا با استفاده از منابع کتابخانه ای و مصاحبه با جامعه نخبگان شاخص های تأثیرگذار بر تاب آوری شهری در برابر سیل استخراج شد. سپس با استفاده از روش تصمیم گیری چند معیاره IHWP وزن هر یک از شاخص ها به دست آمد. در ادامه با توجه به اطلاعات موجود محله کن 18 لایه برای ارزیابی تاب آوری این منطقه در برابر سیل انتخاب گردید و با استفاده از پایگاه داده اطلاعات ARC GIS تاب آوری با تأکید بر قطعات ساختمانی در برابر سیل محاسبه گردید. نتایج نشان می دهد 07/17 درصد مساحت محله در تاب آوری خیلی کم که در بخش شرقی محله و در اطراف رودخانه کن هستند. 52/32 درصد محله از میزان تاب آوری کم که بخش های وسیعی از شمال غربی و جنوب غربی محله را شامل می شود. 02/26 درصد محله در میزان تاب آوری متوسط در بخش های شرق و جنوب شرق محله متمرکز می باشد. 99/12 درصد محله در محدوده تاب آوری زیاد شامل بخش های شمال شرق محله است. 81/10 درصد محله در محدوده تاب آوری خیلی بالا که شمال شرق محله را شامل می شود.

آلودگی بصری به عنوان چالشی مهم در مدیریت منظر مطرح است. روش های پایش سنتی، هزینه بر و با پوشش محدود هستند، در حالی که داده های شهروند محور با وجود پوشش گسترده و هزینه کمتر، به دلیل ناهمگونی در کیفیت و احتمال خطا، نیازمند سازوکار اعتبارسنجی می باشند. این پژوهش با هدف اعتبارسنجی داده های مکانی شهروند محور در ارزیابی آلودگی بصری دیوارهای شهری و ارائه چارچوبی ترکیبی مبتنی بر یادگیری عمیق و مشارکت شهروندان انجام شد. مطالعه به صورت ترکیبی و در چهار مرحله طراحی شد: گردآوری داده های مکانی-تصویری از طریق سامانه ای تحت وب در تهران، پالایش و برچسب گذاری تصاویر در چهار طبقه، آموزش سه مدل یادگیری عمیق ResNet50، EfficientNetB0 و  EfficientNetV2-L و در نهایت اعتبارسنجی داده های شهروند محور با مقایسه برچسب های کاربران و نتایج مدل ها. مدل EfficientNetV2-L با دقت ۸۷/۷۸٪ بهترین عملکرد را نشان داد و در تشخیص کلاس های دشوار پایدارتر عمل کرد. منحنی های یادگیری، همگرایی مناسب و کنترل بیش برازش را تأیید نمودند. تلفیق این دو منبع، چارچوبی کارآمد و قابل اعتماد برای پایش آلودگی بصری و پشتیبانی از تصمیم گیری مشارکتی ایجاد کرد. پژوهش حاضر چارچوبی عملی برای استفاده از مدل های یادگیری عمیق به عنوان مرجع پویا در اعتبارسنجی داده های شهروند محور ارائه می دهد. ادغام این نتایج در سامانه های مدیریتی، امکان پایش مستمر، بازخورد بلادرنگ و ارتقای همزمان کیفیت داده و دقت مدل را فراهم کرده و به ابزاری مؤثر در تصمیم گیری مدیریت شهری تبدیل می شود.

پژوهش حاضر به تحلیل آمایش صنایع در استان سیستان و بلوچستان با تأکید بر ارتقای توان دفاعی می پردازد. آمایش سرزمین به عنوان ابزاری برای سازمان دهی فضایی و بهره وری بهینه از منابع، نقش کلیدی در توسعه پایدار دارد. هدف این مطالعه بررسی توزیع و پراکنش صنایع در این استان با توجه به معیارهای دفاعی و شناسایی مناطق مناسب برای استقرار صنایع با در نظر گرفتن مزیت های منطقه ای و عوامل زیست محیطی است. روش پژوهش توصیفی-تحلیلی بوده و داده ها از طریق منابع کتابخانه ای و پایگاه های اطلاعاتی وزارت صنعت، معدن و تجارت، مرکز آمار ایران و کارگروه های پژوهشی جمع آوری شده است. برای تحلیل داده ها از نرم افزار SPSS و روش تصمیم گیری چندمعیاره تاپسیس استفاده شده است. یافته ها نشان می دهد که صنایع کوچک و متوسط در شهرهایی مانند زاهدان، زابل، سراوان و چابهار متمرکز هستند، در حالی که سه شهرستان فاقد صنایع فعال هستند. صنایع غذایی، کانی غیرفلزی و شیمیایی بیش از 70 درصد واحدهای صنعتی را تشکیل می دهند. همچنین، معیار صنایع کم آب بر تأثیر قابل توجهی بر امنیت صنایع دارد. نتایج حاکی از عدم تطابق کامل توزیع صنایع با اصول آمایش سرزمین است که می تواند به ناامنی اجتماعی منجر شود.

بازآفرینی شهری مبتنی بر فرهنگ رویکردی جامع برای توسعه شهری است که با بهره گیری از دارایی های فرهنگی، نه تنها فضاهای فیزیکی شهرها را احیا می کند، بلکه شمول اجتماعی، رونق اقتصادی و حس هویت مکانی را تقویت می کند. این پژوهش با هدف ارزیابی پیامدهای اقتصادی، فرهنگی و اجتماعی پروژه بازآفرینی میدان شهرداری رشت، از دیدگاه کسبه و صاحبان کسب وکارهای محدوده پیاده راه، انجام شد. این پروژه به عنوان یکی از ابتکارات کلیدی شهرداری رشت برای بهبود کیفیت زندگی و احیای بافت فرسوده شهری اجرا شده است. برای جمع آوری داده ها، 300 پرسشنامه مبتنی بر مقیاس لیکرت پنج درجه ای در میان جامعه آماری توزیع و تکمیل شد. داده ها با استفاده از نرم افزار SPSS و آزمون های آماری شامل تی تک نمونه ای، دوجمله ای و تحلیل عاملی اکتشافی تحلیل شدند. نتایج نشان دهنده امتیاز بالای شاخص های ثمرات اقتصادی (میانگین 58/3) و فرهنگی-اجتماعی (میانگین 44/3) است، به ویژه در افزایش تعداد گردشگران (میانگین 25/4) که موفقیت پروژه در جذب بازدیدکنندگان و تقویت جایگاه منطقه را تأیید می کند. با این حال، رضایت از عملکرد شهرداری (میانگین 44/2) و جبران خسارت های کسب وکارها در طول اجرا (میانگین 46/1) در سطح متوسط ارزیابی شد. عدم مشارکت فعال کسبه و ضعف در مدیریت فرآیند اجرا چالش های اصلی بودند. پروژه در رونق کسب وکارها، ایجاد فرصت های جدید، افزایش مشتریان و بالا رفتن ارزش املاک موفق بود، اما حفظ اصالت تاریخی و فرهنگی منطقه ناکافی بود. انحراف معیار پایین شاخص ها، به ویژه در رضایت از عملکرد شهرداری، نشان دهنده اجماع کسبه بر ضعف های مدیریتی، از جمله نبود حمایت مالی کافی است. برای پروژه های آتی، تقویت مشارکت فعال کسبه، جبران خسارت های مالی، توجه بیشتر به حفظ میراث تاریخی و فرهنگی و بهبود خوانایی و شناخت پذیری محیط شهری ضروری است تا رضایت عمومی افزایش یابد، تأثیرات منفی بر کسب وکارها کاهش یابد و پایداری پروژه های بازآفرینی تضمین شود.

هدف اصلی این پژوهش شناسایی مولفه های امکان سنجی شهر با رویکرد ظرفیت سنجی سازمان مردم نهاد در برابر بحران ها (مطالعه موردی: شهرستان میانه) می باشد. قلمرو مکانی این پژوهش شهرستان میانه است. روش تحقیق بر اساس هدف کاربردی بوده و از نظر روش پژوهش و گردآوری اطلاعات به صورت پیمایشی- تحلیلی می باشد. برای جمع آوری اطلاعات از روش دلفی و مشارکت خبرگان استفاده شده است. جامعه آماری این پژوهش خبرگان (رؤس ا، م دیران سازمان و خیریه های مردمی) سازمان مردم نهاد هستند. با استفاده از نرم افزار SPSS 26 و ضریب آلفای کرونباخ پایایی سوالات مورد پردازش قرار گرفتند. فاکتورها در سه دسته قرار گرفتند. این دسته ها عبارت اند از کلان ساختاری 48 درصد، میانی 30 درصد و خرد 22 درصد می باشد. مؤلفه مؤثر راستای تعیین مولفه های امکان سنجی شهر با رویکرد ظرفیت سنجی سازمان مردم نهاد در برابر بحران ها (مطالعه موردی: شهرستان میانه) با 3 مؤلفه عبارت اند از: مؤلفه های کلان (ساختاری) با 4 شاخص، میانی با 4 شاخص، مؤلفه های خرد با 4 شاخص. در ادامه با استفاده از آزمون t تک نمونه ای عوامل مؤثر مورد بررسی قرار گرفتند و در نهایت اولویت بندی شاخص های امکان سنجی شهر پاسخگو در شهر میانه با رویکرد ظرفیت سنجی سمن ها در برابر بحران ها به وسیله آزمون فریدمن رتبه بندی شدند؛ در اولویت اول مسئولیت پذیری، هماهنگی درون و برون سازی و نظارت و ارزیابی قرار دارد. نتایج یافته ها حاکی از آن است که شاخص های مانند مسئولیت پذیری نهادی، هماهنگی ساختاری و نظارت پذیری مشارکتی، بالاترین امتیاز و تاثیر را در تحقق امنیت و پاسخگویی شهری داشته اند.