درخت حوزه‌های تخصصی

شایسته سالاری یکی از موضوعات مهم در صنعت هتلداری در چندین سال گذشته بوده است. با این وجود تاکنون تحقیق جامع ای در صنعت هتلداری ایران در این زمینه انجام نگرفته است. هدف این تحقیق شناسایی معیارهای مؤثر بر شایسته سالاری در صنعت هتلداری ایران و همچنین طراحی ماتریسی از معیارها بر مبنا مدل اهمیت-عملکرد می باشد. در این مطالعه با استفاده از مطالعه پیشینه تحقیق و نظرخواهی از خبرگان، شاخص ها و معیارهایی که انتظار می رود بر شایستگی و مهرات مدیران تأثیرگذار باشند، شناسایی و در مرحله بعد با استفاده از روش تحلیل اهمیت-عملکرد به طراحی ماتریش شایسته سالاری در صنعت هتلداری ایران پرداخته شد. یافته ها نشان داد معیارهای رهبری مؤثر تیم های کاری، توانایی تصمیم گیری در شرایط بحرانی، ارائه خدمات برتر در صنعت، آگاهی از پیشرفتهای جدید، توانایی تفکر خلاق، دارا بودن هوش تجاری، رهبری تغییر و حمایت از نوآوری در اولویت بالایی قرار داشته و باید در اولین فرصت بهبود یابند. تحلیل شایستگی مدیران گردشگری به عنوان اساسی برای گزینش و آموزش آنها در ایران، با تأکید بر توانایی های خلاقانه، رهبری تغییر، و تصمیم گیری در شرایط بحرانی، برای ارتقای عملکرد و بقای مؤسسات گردشگری ضروری است.

این پژوهش، با هدف بررسی علل افزایش قیمت و فروش زمین های روستایی و پیامدهای فضایی آن در حوزه روستایی آهندان شهرستان لاهیجان انجام شد. در این پژوهش، از روش کیفی استفاده شده که داده های میدانی با مشاهده مستقیم و انجام مصاحبه های نیمه ساختاریافته با خبرگان روستاها (دهیاران، اعضای شورای اسلامی روستا و افراد مطلع) گردآوری شد. روش نمونه گیری به صورت هدفمند، و تعداد افراد نمونه براساس رسیدن به حد اشباع نظری بوده که با توجه به ماهیت پژوهش، 18 نفر مشارکت داشته اند. تحلیل مصاحبه ها با روش تئوری زمینه ای (داده - بنیاد) انجام شده است. نتایج نشان می دهد استقبال شهرنشینان بومی و غیربومی برای داشتن خانه دوم و نیاز به زمین برای استفاده های غیرکشاورزی، مهم ترین دلایل افزایش قیمت زمین در روستاها است. هزینه بالای تولید محصولات کشاورزی و به صرفه نبودن کشاورزی، بالا بودن هزینه های زندگی، کم توجهی روستاییان به کشاورزی و حفظ اراضی روستایی و تمایل به دسترسی سریع و آسان به پول، موجب افزایش روزافزون فروش زمین های روستایی شده که این وضع پیامدهای اقتصادی، اجتماعی و کالبدی متعددی را در روستاها به دنبال داشته است، از جمله این پیامدها می توان به تشدید تغییر کاربری اراضی زراعی و باغ ها به کاربری های مسکونی و خدماتی، مهاجرت روستاییان، تغییرات جمعیتی، تغییر در بافت اجتماعی و وضعیت اقتصادی روستاها، تغییر چشم اندازها و دوگانگی در بافت کالبدی و ناپایداری روستاهای مورد مطالعه اشاره کرد. تمایل به فروش زمین در روستاها روند اجتماعی- اقتصادی نسبتاً تازه ای است که هر سال رو به افزایش است و پیامدهای فضایی (اقتصادی، اجتماعی، کالبدی و محیطی) متعددی را در روستاها سبب شده که در نهایت، پایداری منابع طبیعی و امنیت غذایی کشور را تهدید می کند. برای مدیریت کردن این پدیده، نیازمند تدوین سیاست هایی هستیم که هم از فرصت ها بهره برداری کند و هم اثرات منفی را کاهش دهد؛ از جمله مدیریت گردشگری روستایی، حفظ هویت فرهنگی و اجتماعی روستاها، توجه به پایداری و حفاظت محیط زیست، ارتقاء سطح زندگی روستائیان و توسعه برنامه های آموزشی و آگاهی بخشی.

این پژوهش با هدف واکاوی مفهوم پایداری محیط زیست شهری در شهرهای ایران در پرتو سیاست های ابلاغی مقام معظم رهبری و در چارچوب نظام برنامه ریزی جمهوری اسلامی ایران، بر آن است تا پیوند میان مبانی اندیشه ای رهبری و الزامات اجرایی مدیریت محیط زیست شهری را تبیین کند. بر این اساس، روش تحقیق بکار گرفته شده مبتنی بر تحلیل توصیفی–تفسیری و فراتحلیل سیاستی اسناد بالادستی می باشد؛ بدین معنا که پژوهش، نه صرفاً گردآورنده داده ها، بلکه بازخواننده ی «منطق راهبردی» نهفته در اسناد رسمی کشور است. منابع داده ای شامل مجموعه ای از ۴۵ بیانیه، سخنرانی و پیام راهبردی رهبر معظم انقلاب در فاصله ی سال های 1365 تا 1404 با تأکید بر اسناد «سیاست های کلی محیط زیست (1394)»، «سیاست های کلی معماری و شهرسازی (1398)» و بیانیه «گام دوم انقلاب (1397)» می باشد. در بخش کیفی، تحلیل مضمون (Thematic Analysis) بر اساس الگوی شش مرحله ای براون و کلارک برای استخراج مضامین کلیدی به کار گرفته شد؛ و در بخش کمی، داده های شاخص عملکرد زیست محیطی، آلودگی هوا، سرانه فضای سبز و سهم انرژی های تجدیدپذیر شهری تحلیل و با چارچوب مفهومی استخراج شده تطبیق یافت. تحلیل کیفی این اسناد نشان می دهد که گفتمان پایداری محیط زیست شهری در اندیشه رهبری بر چهار محور بنیادین عدالت محیطی و توزیع فرصت های شهری (۳۲% مضامین)، اصلاح الگوی مصرف و بهره وری منابع (۲۷%)، حکمرانی سبز و مسئولیت نهادی دولت و شهرداری ها (۲۳%)، و فرهنگ سازی زیست محیطی و سرمایه اخلاقی شهروندان (۱۸%) استوار است. نتایج کمی پژوهش مبین این نکته می باشد که شاخص عملکرد زیست محیطی ایران از رتبه ۸۲ در سال ۲۰۱۰ به ۶۷ در سال ۲۰۲۳ ارتقا یافته است، اما میانگین سرانه فضای سبز شهری (۹٫۲ مترمربع)، سهم انرژی های تجدیدپذیر (۱٫۳%) و میزان آلودگی ذرات معلق (PM2.5 حدود ۳۵ میکروگرم بر مترمکعب) بیانگر تداوم ناپایداری اکولوژیکی در شماری از کلان شهرهای کشور می باشد. برآیند تحلیل ها نشان می دهد که تحقق پایداری محیط زیست شهری در ایران مستلزم گذار از مدیریت بخشی به حکمرانی یکپارچه شهری و نهادینه سازی اصول عدالت، اخلاق و مشارکت در سیاست گذاری بر اساس آموزه های اسلامی- ایرانی است؛ رویکردی که با منویات رهبری در اسناد ابلاغی همسو بوده و می تواند زمینه ساز شکل گیری الگوی اسلامی- ایرانی شهر پایدار و تحقق تمدن نوین اسلامی باشد.

با توجه به افزایش چالش های جهانی همچون تغییرات اقلیمی، کاهش منابع طبیعی، آلودگی محیط زیست و نابرابری های اجتماعی-اقتصادی، توجه به آموزش توسعه پایدار به عنوان ابزاری کلیدی برای پرورش شهروندان آگاه و مسئول اهمیت روزافزونی یافته است. پژوهش حاضر با رویکرد تحلیلی-توصیفی و مرور نظام مند ادبیات، به بررسی چالش ها و فرصت های آموزش توسعه پایدار در برنامه درسی علوم تجربی دوره متوسطه اول با تأکید بر نقش معلمان پرداخته است. نتایج مطالعات پیشین نشان می دهد که اگرچه برخی مؤلفه های زیست محیطی در کتب درسی علوم مورد توجه قرار گرفته اند، اما ابعاد اجتماعی و اقتصادی توسعه پایدار همچنان کمرنگ هستند و رویکردی جامع و یکپارچه برای پوشش همه ابعاد پایداری وجود ندارد. این وضعیت نشان می دهد که آموزش علوم تجربی در شکل کنونی خود، ظرفیت کافی برای آماده سازی دانش آموزان جهت ایفای نقش فعال در تحقق اهداف توسعه پایدار را ندارد. بر این اساس، پژوهش حاضر بر ضرورت بازنگری در محتوای کتاب علوم تجربی و تلفیق جدی تر مؤلفه های توسعه پایدار تأکید می کند. از سوی دیگر، نقش معلمان در پیاده سازی آموزش های مرتبط با پایداری بسیار تعیین کننده است؛ چرا که کیفیت تدریس، نگرش معلمان و توانایی آن ها در ایجاد ارتباط میان مفاهیم علمی و مسائل زیست محیطی و اجتماعی، تأثیری مستقیم بر یادگیری دانش آموزان دارد. از سوی دیگر، نتایج بررسی ها نشان دهنده چالش های متعددی برای معلمان در اجرای این آموزش ها است که به ترتیب اهمیت شامل های آموزشی و درسی، محدودیت منابع، دیدگاه ها و باورها، پیچیدگی مفهومی، فرهنگی و محیطی و در نهایت پشتیبانی سیاسی و سازمانی می باشد. این یافته ها نشان می دهد که آموزش برای توسعه پایدار نیازمند یک تحول همه جانبه در محتوای درسی، سیاست های آموزشی و توانمندسازی معلمان است. در نهایت، بازنگری محتوای آموزشی علوم تجربی و فراهم کردن بستر حمایتی برای معلمان می تواند گامی مهم در جهت تربیت نسل آینده ای آگاه، مسئول و توانمند در مسیر تحقق اهداف توسعه پایدار باشد.

گرایش فزاینده دانش آموزان نسل زد و آلفا به راه اندازی کسب وکارهای نوپدید و سرمایه گذاری در بازار سرمایه، علی رغم رشد چشمگیر، تا کنون مورد پژوهش قرار نگرفته است. این مطالعه آمیخته (از نوع اکتشافی متوالی) با هدف شناسایی راهبردهای بهینه سازی این گرایش انجام شد. بخش کیفی از طریق مصاحبه نیمه ساخت مند با 27 نفر از صاحب نظران، متخصصین و دانش آموزان فعال در کسب وکارهای نوپدید و بازار سرمایه انجام شد. جامعه پژوهش در بخش کمّی شامل کلیه دانش آموزان دختر و پسر دوره متوسطه دوم شهر زنجان در سال تحصیلی 1403-1402 به تعداد 18358 بود که با روش نمونه گیری تصادفی طبقه ای بر اساس فرمول کوکران، 376 نفر انتخاب شدند و پرسشنامه محقق ساخته را تکمیل کردند. داده ها با نرم افزار SPSS مورد تجزیه وتحلیل قرار گرفت. یافته های کیفی دو سطح راهبردی کلان (حکمرانی) و خرد (مدارس و عاملان اجتماعی) را شناسایی کرد. نتایج کمّی نشان داد تمام راهبردها به جز حمایت رسمی و واقعی دولت از بازار سرمایه و تخصیص امکانات برای فرهنگ سازی تنوع سرمایه گذاری از طریق مدارس از نظر آماری معنادار کوچک تر از 0.05 بوده و در بهینه سازی گرایش دانش آموزان مؤثرند. با توجه به حضور دانش آموزان در بازار سرمایه و کسب وکارهای نوپدید، اجرای این راهبردها، نوعی سرمایه گذاری در سرمایه انسانی تلقی می شود و به نوبه خود می تواند مبنایی برای تدوین بسته های سیاستی و برنامه های دقیق تر در این زمینه باشند. از این رو شایسته است برنامه ریزان اقتصادی، فرهنگی و آموزشی در تعامل با یکدیگر اقدامات لازم را جهت بهینه سازی این فعالیت های اقتصادی دانش آموزان اتخاذ نمایند.

توسعه شهری و تغییرات الگوهای کاربری زمین باعث ایجاد تأثیرات گسترده کالبدی بخصوص در حوزه مسکن شهری می گردد. این تأثیرات شامل افزایش قیمت، رشد ساخت ساز ها، توسعه ناموزون و... می باشد. هدف پژوهش حاضر، بررسی رابطه تغییرات کاربری اراضی بر قیمت مسکن در نواحی شهری (مطالعه موردی: شهر بیرجند) می باشد. پژوهش حاضر از نظر هدف؛ کاربردی و توسعه ای و از لحاظ روش انجام تحقیق، توصیفی تحلیلی می باشد. برای انجام این پژوهش و تعیین میزان اثرات هر یک از کاربری های شهری بر قیمت مسکن، ابتدا، قیمت مسکن به صورت سری زمانی بین سال های (1390 تا 1402) از سازمان آمار کشور اخذ گردید. در این پژوهش کاربری های (سبز و پارک ها، پارکینگ، مراکز تجاری، مراکز خدماتی، مراکز بهداشتی-درمانی، مراکز آموزشی، مراکز ورزشی و دسترسی به حمل و نقل) مورد بررسی و تحلیل قرار گرفته اند. تجزیه و تحلیل اطلاعات و داده ها با استفاده از نرم افزار GIS و مدل GWR انجام شده است. یافته های تحقیق حاکی از آن است که مقدار R2 در مراکز خدماتی با مقدار (0.87)، مراکز بهداشتی-درمانی با مقدار (0.85)، مراکز ورزشی با مقدار (0.82)، دسترسی به حمل و نقل با مقدار (0.08) و کاربر های فضای سبز با مقدار (0.08)، به ترتیب بیشترین ارتباط با افزایش قیمت مسکن در سطح نواحی شهر بیرجند دارند.

در این پژوهش پس از بررسی روستاهای هدف گردشگری کریک و کوخدان (شهرستان دنا)، الگوی بازاریابی گردشگری روستایی مبتنی بر سامانه های اطلاعات جغرافیایی مشارکتی ارائه شده است. بدین منظور برای تحلیل داده از روش پژوهش کیفی مبتنی بر نظریه داده بنیاد بهره گرفته شده است. ابتدا با استفاده از روش نمونه گیری هدفمند و نظری، افراد مطلع واجد شرایط از میان خبرگان محلی، مدیران روستا، صاحبان مشاغل و کارکنان پارک ملی دنا انتخاب شد. داده موردنیاز پژوهش ماحصل بازدیدهای حضوری، مصاحبه های عمیق و نیمه ساختاریافته و جلسات مشارکتی بوده که این فرایند در چندین مرحله تکرار شده است. به منظور تدوین الگوی مناسب بازاریابی گردشگری روستایی، تجزیه وتحلیل اطلاعات در پنج مرحله کلی صورت گرفته است. این مراحل عبارت اند از: 1) کدگذاری باز و تبیین مفاهیم، 2) توسعه مفاهیم و طبقات، 3) تحلیل داده برای زمینه، 4) دستیابی به فرایند تحلیل و 5) یکپارچه سازی طبقات. در نهایت الگوی پارادایمی، بر اساس شرایط علّی (فناوری ارتباطات و تسهیل مشارکت)، بستر (عرضه گردشگری و جذابیت مقصد)، عوامل مداخله گر (چالش های فناورانه و جنبه های مدیریتی_ساختاری)، راهبردها (بازاریابی گردشگری با سامانه های اطلاعات جغرافیایی مشارکتی، ملزومات سیاست گذاری) و پیامدها (توسعه گردشگری مقصد) استخراج شده است. با توجه به یافته های پژوهش، جهت رفع چالش های مدیریتی و فناورانه که مانعی برای تحقق بازاریابی گردشگری روستایی است، راهکارهایی همچون توسعه بستر مکانی-مشارکتی بازاریابی، ایجاد نهاد مستقل گردشگری و توانمندسازی اجتماعی به دست آمده است. درنهایت، زیر مقوله های ایجاد مزیت رقابتی، نگهداشت گردشگران و مردم بومی به عنوان پیامدهای حاصل از اجرای این راهبردها مطرح شده است.

در شهرهای بزرگی همچون تهران، بافت های تاریخی علاوه بر ارزش فرهنگی، از اهمیت ویژه ای در برنامه ریزی شهری برخوردارند. این پژوهش با هدف شناسایی و رتبه بندی گزینه های توسعه مسیرهای دوچرخه سواری در بافت های تاریخی تهران، رویکردی برای کاهش ترافیک و ارتقای پایداری حمل ونقل ارائه می کند. ابتدا شاخص های مؤثر بر توسعه مسیرهای دوچرخه سواری با مطالعه ادبیات موضوع و بررسی میدانی شناسایی شدند. سپس، با استفاده از روش تاپسیس فازی و جمع آوری نظرات خبرگان، اولویت بندی گزینه های پیشنهادی انجام شد. نتایج نشان می دهد که توجه به ویژگی های خاص بافت تاریخی، نظیر ساختار خیابان ها، دسترسی به جاذبه های گردشگری، و تعامل با سیستم حمل ونقل عمومی، تأثیر قابل توجهی در کاهش ترافیک و بهبود کیفیت زندگی شهری دارد. یافته های این پژوهش می تواند به عنوان راهنمایی برای مدیران شهری در طراحی و توسعه مسیرهای دوچرخه سواری در مناطق تاریخی تهران به کار گرفته شود. این پژوهش با استفاده از روش تاپسیس فازی، چهار گزینه توسعه مسیر دوچرخه سواری در مناطق تاریخی شهر تهران را ارزیابی و رتبه بندی کرده است. نتایج نشان می دهد که محله حصار ناصری (A4) با شاخص نزدیکی 0.9724، بهترین گزینه برای توسعه مسیرهای دوچرخه سواری است و میدان حسن آباد (A2) با شاخص 0.9040 در رتبه دوم قرار دارد. خیابان ناصرخسرو (A1) و خیابان سی تیر (A3) به ترتیب در رتبه های سوم و چهارم قرار گرفتند. این تحلیل نشان می دهد که محله های پرتراکم و تاریخی مانند حصار ناصری، به دلیل ویژگی های ترافیکی و اجتماعی، برای بهبود زیرساخت های دوچرخه سواری مناسب تر هستند. این نتایج می تواند مبنایی برای برنامه ریزی های آینده در کاهش ترافیک و ترویج حمل ونقل پایدار در بافت های تاریخی شهر تهران باشد.

ظهور شهر به عنوان یک پدیده سازمان یافته اجتماعی، اقتصادی و سیاسی مشروط به فراهم شدن شرایط و مقدماتی است که در حدود ده هزار سال پیش و مقارن با دوران نوسنگی و آشنایی انسان ها با کشاورزی و به تبع آن کند شدن آهنگ کوچ و نیمه یکجانشینی انسان ها همراه بود. سکونتگاه هایی که در زمین های حاصل خیز کشاورزی و در بستر رودخانه ها به وجود آمدند، اولین سکونتگاه های انسانی به شمار می آیند که به تدریج تبدیل به روستاها و شهرها شدند. قلعه سلاسل یکی از قلعه های مهم در تاریخ رویدادهای سیاسی کشور و در عین حال یکی از مراکز مهم فرهنگی – تاریخی در خطه خوزستانی و به ویژه در حوزه تمدنی رودخانه کارون بوده است. این قلعه دارای بخش های متعددی است که در سال 1354 ه . ش به آثار ملی رسیده است. هدف این مقاله بررسی تاریخ شهر و شهرنشینی شوشتر با تاکید بر قلعه سلاسل نمونه ای از تاریخ باستان شناسی ایران می باشد. این پژوهش ازنظر هدف، کاربردی - نظری و ازنظر روش، توصیفی– تحلیلی است. اطلاعات و داده های موردنیاز از طریق روش کتابخانه ای و میدانی جمع آوری شده است. در این پژوهش از روش AHP بهبود یافته استفاده شده است. بر اساس یافته های پژوهش، عامل تاریخچه اقدامات مرمتی انجام شده بر روی قلعه (S21) با وزن 0.154 اولویت اول، عامل نقش قلعه در مدیریت منابع آب شهر (S13) با وزن0.129 اولویت دوم و عامل بررسی پتانسیل گردشگری قلعه (S31) با وزن 0.077 اولویت سوم را در بین 15 زیرمعیار کسب کرده اند همچنین عامل بررسی نقش جوامع محلی در توسعه گردشگری (S33) با وزن 0.027 اولویت آخر را کسب کرده است.

هدف: هدف اصلی تحقیق، شناسایی و رتبه بندی تهدیداتی است که در دارایی های کلیدی شهر تهران، احتمال رخدادشان وجود دارد. روش: پژوهش حاضر از نظر نوع تحقیق در زمره تحقیقات کاربردی و از نظر ماهیت تحقیق در زمره تحقیقات توصیفی-تحلیلی محسوب می شود. در مرحله شناسایی تهدیدات انسان ساخت عمدی پیش روی دارایی های کلیدی از روش کتابخانه ای، (کیفی) و جهت ارزیابی احتمال وقوع تهدیدات نیز از پرسشنامه (کمی) بهره برده شده و روش تجزیه و تحلیل اطلاعات نیز تلفیقی AHP-FEMA می باشد. نتایج: نتایج تحقیق نشان می دهد بالاترین احتمال وقوع تهدیدات در دارایی فرودگاه مهرآباد به ترتیب شامل حملات هوایی و موشکی با امتیاز 86/8، حملات شیمیایی، میکروبی، هسته ای با 975/7 و تهدید حملات زمینی با 797/7 ، در دارایی بیمارستان میلاد بالاترین احتمال وقوع تهدیدات به ترتیب شامل؛ بمباران هوایی و موشکی با 041/7، حملات تروریستی با 536/6 و تهدیدات زیستی با 275/6 ، در دارایی تصفیه خانه 6 شهر تهران بالاترین احتمال وقوع تهدیدات به ترتیب شامل؛ حملات سایبری با 5، خرابکاری فنی با 79/4 و بمبگذاری با 617/4، در دارایی بالاترین احتمال وقوع تهدیدات به ترتیب شامل؛ ناآرامی و اغتشاش با 719/5، حملات زیستی با 008/5 و حملات هوایی و موشکی با 714/4 و در دارایی مراکز اداری کلیدی (مجلس شورای اسلامی) بالاترین احتمال وقوع تهدیدات به ترتیب شامل؛ حملات تروریستی با 376/6، آتش زنی با 213/5 و ناآرامی و اغتشاش با 809/4 می باشد. در پایان نیز جهت کاهش اثرات و پیامدهای تهدیدات، راهکارهایی پیشنهاد گردید. نتیجه گیری: دارایی های کلیدی تهران در برابر انواع تهدیدات به شدت آسیب پذیرند، به طوری که هر یک با تهدیدی خاص (نظامی، تروریستی، سایبری یا داخلی) مواجه است. این مسئله نیاز مبرم به تدوین راهبردهای اختصاصی، چندلایه و غیرمتمرکز برای پدافند غیرعامل هر دارایی را آشکار می سازد.

خانواده به عنوان رکن زندگی اجتماعی در فرهنگ و آموزه های اسلامی است که در شهرها و محله های شهری ایرانی اسلامی نمود پیدا می کند. این امر در دوران گذشته جایگاه محکمی در ابعاد مختلف اجتماعی و سبک زندگی داشته است اما تحولات دوران معاصر در نظام صنعتی، اقتصادی، فرهنگی و اجتماعی منجر به تغییرات عظیم در ساختار کالبدی، فرهنگی و اجتماعی شهرها و محله ها و تضعیف روابط بین شهروندان و بروز بحران هویت شده است. نبود مرکز محله، خانه های آپارتمانی و برج نشینی، مصرف گرایی، و فردگرایی منجر به تضعیف هویت محله ای خانواده مبنا شده و شهرک های مسکونی جای محله را گرفته است. لزوم بازشناسی هویت محله ای را به صورت جدی مطرح می کند. هدف پژوهش حاضر، تبیین مفهوم هویت محله ای خانواده مبنا از منظر عوامل فرهنگی و اجتماعی، و روش پژوهش تحلیل محتوای متون و استدلال منطقی با رویکرد کیفی و میان رشته ای است که پس از تبیین مفهوم هویت محله و عوامل فرهنگی و اجتماعی و تأثیر و نقش آن ها در شکل گیری و تثبیت هویت، راهکارهای عملی برای نیل به هدف مقاله را ارائه می کند. توجه به خانواده و الزامات و نیازهای آن در برنامه ریزی و طراحی محله های شهری از منظر الگوی ایرانی اسلامی می تواند محله ایرانی اسلامی را بر مبنای خانواده و مبانی ایرانی اسلامی آن محقق کند. برنامه ریزی و طراحی شهری محله مبنا، نیازمند ایجاد مرکز محله پاسخگو برای تمامی نیازهای ضروری، اجتماعی و اختیاری خانواده ها است. این امر برای تمامی خانواده ها و اقشار سنی و جنسی به ویژه برای زنان، کودکان و سالمندان ضروری است. ایجاد مراکز چندمنظوره فرهنگی تفریحی محله، تامین خرده فروشی های محلی، مسجد محله، سرای محله، پارک یا بوستان چندمنظوره محله به همراه گذرها و کوچه های ایمن و امن و پاکیزه از جمله الزامات برنامه ریزی محله مبنا است. 

جاذبه های گردشگری آبی یکی از مهم ترین منابع توسعه گردشگری در جهان به شمار می روند. سازه های آبی استان یزد، به عنوان یکی از استان های بسیار کم برخوردار از منابع آبی، از توانمندی بسیاری در تمدن سازی در گذشته و تبدیل شدن به یکی از منابع اصلی توسعه گردشگری استان برخوردار بوده اند که ضرورت شناسایی و اولویت بندی توسعه آن ها را انکارناپذیر می نمایاند. هدف از انجام این پژوهش شناسایی و اولویت بندی سازه های گردشگری آبی استان یزد است. بدین منظور پرسش نامه هایی با مقیاس 1 تا 5 (طیف لیکرت)، مبتنی بر روش ارزیابی ماتریس کمّی، شامل یازده عامل ارزیابی تهیه شد و در اختیار خبرگان و متخصصان بومی گردشگری و آب منطقه ای قرار گرفت. داده ها با روش تاپسیس فازی تجزیه و تحلیل شد. درنتیجه، ماتریس های تصمیم گیری شامل سازه های آبی شناسایی شده استان یزد به تفکیک و عوامل ارزیابی آنان برای رتبه بندی در راستای توسعه گردشگری این سازه ها تشکیل شد و سازه ها رتبه بندی شدند. براساس یافته های پژوهش، در دسته قنات ها، قنات زارچ برای جذب گردشگر ظرفیت بیشتری از بقیه قنات ها دارد. در دسته آب انبارها، آب انبارهای احمدآباد اردکان در رتبه نخست قرار دارد. در دسته سایر سازه ها، موزه آب یزد در رتبه نخست قرار گرفته است. نتایج این پژوهش در شناسایی و به ویژه اولویت بندی توسعه سازه های گردشگری آبی استان یزد و درنتیجه امکان اختصاص منابع برای توسعه آن ها براساس رتبه کسب شده کاربرد دارد.

با رشد سریع شهرنشینی و افزایش تعداد وسایل نقلیه شخصی، مسئله پارکینگ به یکی از چالش های اساسی کلان شهرها تبدیل شده است. پارکینگ به عنوان یکی از عناصر کلیدی نظام حمل ونقل شهری، نقش مهمی در کاهش توقف های حاشیه ای، بهبود جریان ترافیک و ارتقای کیفیت زندگی شهروندان ایفا می کند در حالیکه عدم تأمین و احداث آن در مناطق شهری، به ویژه در بافت های متراکم کلان شهری مانند قم؛ پیامدهای متنوع اجتماعی، اقتصادی، محیطی و کالبدی ازجمله کاهش ایمنی، ایجاد مزاحمت و بی نظمی، ضعف دسترسی پیاده و دوچرخه و افت کیفیت بصری محیط شهری در پی دارد. همچنین، فقدان پارکینگ کافی در ساختمان ها به توسعه نامتوازن کالبدی در مناطق شهری منجر می شود. این پژوهش در محدوده کلانشهر قم انجام شده و روش آن از نوع کمّی است. داده های مربوط به تخلفات ساختمانی کسر پارکینگ در بازه زمانی ۱۳۹۱ تا ۱۴۰۳ گردآوری شده و تحلیل آن ها در محیط Arc GIS و با استفاده از تکنیک های تحلیل فضایی همچون تخمین تراکم کرنل (Kernel Density) و شاخص همبستگی فضایی موران (Moran’s I) صورت گرفته است. یافته های پژوهش نشان داد که مناطق سه، پنج و شش کلانشهر قم بیشترین میزان تخلفات مربوط به کسر پارکینگ رادارند. نتایج تحلیل همپوشانی لایه تخلفات با تراکم جمعیتی و عرض معابر نیز نشان داد که نقاط داغ تخلفات بیشتر در معابر باریک و بافت های متراکم به ویژه در منطقه شش شکل گرفته اند که خود بیانگر فشار کالبدی و بروز توسعه نامتوازن است. بر این اساس، مدیریت شهری باید از بروز تخلف در خصوص کسر پارکینگ در املاک واقع در معابر کم عرض و بافت های متراکم این منطقه جلوگیری کند و همچنین از محل درآمدها و عوارض حاصل، نسبت به تأمین پارکینگ های عمومی و ایجاد فضاهای عمومی نظیر بوستان های محلی اقدام نماید تا بخشی از پیامدهای منفی اجتماعی، اقتصادی و محیط زیستی ناشی از این تخلفات جبران شود.

هوش هیجانی که در ادبیات علمی به عنوان ظرفیت ادراک، فهم و تنظیم مؤثر هیجانات تعریف می شود، یکی از شایستگی های بنیادین و تعیین کننده در سازگاری روان شناختی و پیشرفت تحصیلی به شمار می آید. با این وجود، در نظام های آموزشی که موفقیت را صرفاً بر مبنای معیارهای شناختی می سنجند، نظیر نظام آموزشی ایران، پرورش مهارت های اجتماعی–هیجانی همچنان در جایگاه حاشیه ای قرار دارد. پژوهش حاضر با هدف مقایسه ی اثربخشی دو مداخله ی نظری مبنا و درعین حال مکمل (یعنی کیفیت دایره زمان (QCT) و آموزش ذهن آگاهی) بر ارتقاء هوش هیجانی دانش آموزان دوره ی دبستان طراحی و اجرا شد. روش تحقیق به کارگرفته شده، یک طرح شبه آزمایشی با ساختار پیش آزمون-پس آزمون-پیگیری و شامل گروه کنترل بود. در این راستا، نمونه ای متشکل از ۴۵ دانش آموز دختر در محدوده ی سنی ۱۰ تا ۱۲ سال، به صورت تصادفی در سه گروه: (۱) آموزش ذهن آگاهی، (۲) زمان دایره ی کیفیت (QCT) و (۳) گروه کنترل بدون مداخله گمارده شدند. ابزار سنجش برای اندازه گیری هوش هیجانی، مقیاس هوش هیجانی شرینگ (نسخه ی ایرانی) بود. هر دو پروتکل مداخله در قالب ۱۰ تا ۱۲ جلسه ی هفتگی به شرکت کنندگان ارائه شد. داده های کمی نهایی با استفاده از تحلیل واریانس با اندازه گیری های مکرر در نرم افزار آماری SPSS-24 مورد تحلیل قرار گرفتند. نتایج آماری به وضوح تأثیر معناداری را نشان دادند: اثر اصلی زمان معنادار بود (F(2,42)=35.18, p<.001, η²=.46) و مهم تر آنکه تعامل زمان * گروه نیز به وضوح معنادار بود (F(4,42)=9.83, p<.001, η²=.31)؛ این یافته ها بیانگر آن است که در مقایسه با گروه کنترل، هوش هیجانی در هر دو گروه مداخله، بهبود چشمگیر و پایداری را تجربه کرده است. این نتایج به طور مؤکد، این گزاره ی نظری را تأیید می کنند که هوش هیجانی یک سازه ی پویا و ذاتاً آموزش پذیر است و هر دو مسیر یادگیری (مسیر درون فردی (مبتنی بر ذهن آگاهی) و مسیر میان فردی (مبتنی بر QCT)) می توانند به صورت مؤثر شایستگی هیجانی را ارتقا دهند. در نهایت، این مطالعه بر ضرورت حیاتی گنجاندن آموزش هیجانی بومی سازی شده و حساس به فرهنگ در ساختار نظام آموزشی ایران تأکید می ورزد؛ رویکردی که می تواند به تسهیل رشد سازگارانه و تقویت تاب آوری روان شناختی دانش آموزان در بلندمدت منجر شود.

این پژوهش با هدف فراترکیب و تبیین رابطه هم کنشی میان مدیریت دانش و آینده نگاری راهبردی در سازمان های دانش بنیان و شرکت های فناوری محور، با بهره گیری از رویکرد دلفی فازی، انجام شده است تا نقش این مفاهیم را در بهبود فرآیندهای راهبردی بررسی کند. این پژوهش از نوع کاربردی-توسعه ای با رویکرد آمیخته است. در بخش کیفی از فراترکیب پژوهش های یک دهه گذشته استفاده شده و در بخش کمی از روش دلفی فازی برای اخذ نظر 23 خبره بهره گرفته شده است. پس از دو مرحله دلفی فازی، 17 مضمون کلیدی از میان 39 مضمون اولیه تأیید گردید. این پژوهش نشان داد که رابطه میان مدیریت دانش و آینده نگاری راهبردی در قالب مفاهیمی همچون پیش بینی تحولات آینده، نوآوری، مدیریت و اشتراک دانش، پاسخگویی به چالش ها، راهبردسازی بلندمدت، مدیریت ریسک، شبیه سازی سناریوهای آینده، و توسعه مزیت رقابتی پایدار قابل تعریف است. نتایج حاکی از آن است که تعامل مدیریت دانش و آینده نگاری راهبردی موجب افزایش ظرفیت سازمان های دانش بنیان برای تحلیل روندهای آینده، تصمیم گیری هوشمندانه، و پاسخگویی به تغییرات محیطی می شود. این تعامل همچنین زمینه ساز نوآوری و ایجاد مزیت رقابتی پایدار خواهد بود. این پژوهش تعامل دو مفهوم کلیدی را در سازمان های دانش بنیان بررسی کرده و یافته های آن می تواند به بهبود فرآیندهای راهبردی و آمادگی سازمان ها برای مواجهه با چالش های آینده کمک کند.

امروزه به دلیل پیچیده شدن شرایط سیاسی، اقتصادی و اجتماعی شهرها و در هم تنیده شدن آن ها، توجه به ملاحظات امنیتی – دفاعی در انواع زیرساخت های کالبدی – عمرانی شهرها با هدف کاهش آسیب پذیری آن ها در برابر انواع تهدیدات سخت به یک ضرورت تبدیل شده است. . از این رو هدف از انجام این پژوش، ارزیابی آسیب پذیری زیرساخت های کالبدی(عمرانی) کلانشهر تهران با تاکید بر اصول پدافند غیرعامل است. برای دستیابی به هدف، ابتدا از طریق مطالعه اسنادی –کتابخانه ای اقدام به استخراج اصول پدافند غیر عامل و زیرساخت های حیاتی شد. از آنجا که ماهیت تهدیدات در این مطالعه سخت می باشد زیرساخت های کالبدی مورد بررسی قرار می گیرند. سپس از طریق پرسشنامه خبرگانی (30 نفر از کارشناسان حوزه پدافند غیرعامل و برنامه ریزی شهری) و روش تحلیل شبکه ای چند شاخصه مهمترین اصول پدافند غیرعامل شناسایی شد. . براساس یافته ها مکان یابی، تفرقه و استحکامات به ترتیب با کسب امتیاز 19035/0، 17840/0 و 17307/0 عنوان مهمترین اصول پدافند غیرعامل تعیین شدند. با استفاده از تحلیل فازی و GIS وضعیت آسیب پذیری زیرساخت های کلانشهر تهران بررسی شده است. یافته های مکانی نشان داد که تمرکز زیرساخت های حیاتی در پهنه های پرخطر، به ویژه نواحی جنوبی و مرکزی شهر، تاب آوری شهری را کاهش داده است. این مناطق با تراکم جمعیت بالا، بافت فرسوده و شبکه معابر ناکارآمد در دسته پرخطر و بسیار پرخطر قرار دارند، در حالی که مناطق شمالی و شمال غربی از بازه خطر کم تا متوسط برخوردارند.

متاورس به عنوان یک محیط مجازی فرضی با استفاده از فناوری های نوین هوش مصنوعی و اینترنت اشیاء، می تواند به پایداری آینده شهرهای هوشمند کمک کند و کارایی و کیفیت زندگی شهری را افزایش دهد. در این راستا، پژوهش حاضر با هدف تحلیل ساختاری فضاهای متاورس فراگیر برای پایداری آینده شهرهای هوشمند درکلان شهر تهران انجام شده است. روش تحقیق از لحاظ راهبرد هدف گذاری کاربردی و روش آن توصیفی- تحلیلی بر اساس روش های آینده پژوهی اکتشافی می باشد. داده های نظری با روش اسنادی و داده های تجربی با روش پیمایشی بر اساس روش دلفی تهیه شده است. جامعه آماری این تحقیق شامل خبرگان مسائل شهری بود که به صورت نمونه گیری هدفمند 70 نفر انتخاب شدند. برای تجزیه وتحلیل داده ها از روش های دلفی، تحلیل ساختاری در محیط (MicMac) و نرم افزار سناریونویسی (Scenario Wizard) استفاده شده است. یافته ها نشان داد که شاخص های شفافیت، کاهش تقاضا، شبیه سازی شهری و آموزش دیجیتال نقش مهمی در بهبود پایداری شهری هوشمند دارند. همچنین، پژوهش نشان داد که متاورس می تواند به عنوان ابزاری مؤثر در بهینه سازی مصرف منابع، افزایش مشارکت شهروندان و کاهش ریسک های شهری عمل کند. نتایج نهایی این پژوهش حاکی از آن است که برای بهره برداری بهینه از پتانسیل های متاورس، نیاز به تقویت زیرساخت های دیجیتال، افزایش آموزش های مرتبط با فناوری و بهبود امنیت سایبری است. به طورکلی، پیشنهاد می شود که سیاست گذاران در کلان شهر تهران بر توسعه فناوری های متاورس و یکپارچگی آن با سیستم های شهری تمرکز کنند تا بتوانند از تمامی قابلیت های این فناوری بهره برداری کنند.

توسعه روز افزون شهرها و حرکت جریان جمعیت و سرمایه به سمت بافت های جدید برنامه ریزی شده منجر به فرسودگی و زوال بخش های ارگانیک و هسته های اولیه توسعه شهری شده است که در این بخش ها محدوده ها و بافت های واجد ارزش تاریخی یکی از آسیب پذیرترین بافت های شهری هستند. در این میان شهر تبریز به عنوان یک شهر تاریخی با هویتی دیرین و ارزشمند با 1336 هکتار بافت واجد ارزش تاریخی کاملا متاثر از جریان های مذکور می باشند. تداوم دیدگاه توسعه برون زا و عدم توجه به احیای بافت های تاریخی در شهر تبریز موجب مشکلات عدیده در این بافت ها شده است که بررسی این مهم و ارائه پیشنهادات بهینه با نگاه به آینده مهمترین هدف این تحقیق می باشد. روش تحقیق بر مبنای استفاده از روش ها و مدل های متداول آینده پژوهی از جمله روش دلفی و تحلیل ساختاری (ماتریس اثرات متقاطع می باشد. نتایج نشان می دهد در بین 49 شاخص موثر بر بازآفرینی حفاظت محور در بافت تاریخی شهر تبریز تعداد 21 شاخص به عنوان پیشران حیاتی انتخاب شدند که در این راستا پیشنهاداتی جهت نیل به اهداف تحقیق ارائه گردیده است.

ارتباط بین شکست امواج راسبی و رخدادهای بارشی شدید شمال غرب ایران در مقیاس سینوپتیکی مورد بررسی قرار گرفت. این مطالعه به تجزیه و تحلیل سینوپتیکی تاوایی پتانسیلی (PV)، در سطح هم دمای پتانسیلی ۳۳۰ کلوین (330K) پرداخته است. سامانه های بارشی شدید شمال غرب ایران برای دوره آماری ۳۳ساله (۲۰۲۴-۱۹۹۰) به تعداد ۲۷۵ سامانه ی بارشی شناسایی شدند، و بر این اساس شکست امواج راسبی مورد شناسایی قرار گرفت. تحلیل و بررسی بلندمدت شکست آنتی سیکلونی و سیکلونی امواج راسبی انجام شد. چهار الگوی شکست امواج راسبی برای دو نوع شکست، در ارتباط با رخدادهای شدید بارشی شمال غرب ایران شناسایی شدند. نتایج نشان می دهد که الگوهای شناسایی شده فصل بهار و پاییز بیشترین فراوانی رخداد های شکست امواج راسبی، و الگوهای بارشی زمستان و تابستان، به ترتیب کم ترین فراوانی را دارند. بیشترین فراوانی رخدادهای شکست سیکلونی (CWB)، ماه های فروردین و اردیبهشت، و بیشترین فراوانی رخدادهای شکست آنتی سیکلونی (AWB)، ماه های مهر و آبان را شامل می شود. تحلیل استریمرهای تاوایی پتانسیلی (2PVU)، و ارتباط آن با رخدادهای بارشی شدید منطقه مورد مطالعه نشان می دهد که یک وابستگی فصلی بین شکست امواج راسبی وجود دارد که هم در عرض و هم در طول جغرافیایی نفوذ می کنند و بارش های شدید شمال غرب ایران را ایجاد یا تقویت می کنند؛ بنابراین تحقیق صورت گرفته می تواند به درک بهتری از الگوهای بارشی سینوپتیکی و دینامیکی و همچنین بهبود پیش بینی های میان مدت و بلندمدت آب وهوایی کشور کمک کند.

تغییرات آب و هوایی یکی از مهم ترین چالش هایی است که بخش های مختلف زندگی انسان را روی زمین تحت تاثیر قرار می دهد. این آثار سوء تغییرات اقلیم، سبب تغییر شرایط تولید، کاهش تولیدات کشاورزی، کاهش درآمد خانوار و در نهایت، سبب به مخاطره انداختن امنیت غذایی اجتماعات شهری نیز خواهد شد. پژوهش حاضر با هدف شناخت دغدغه مصرفی اب مردم شهر شیروان تهیه شده است. داده های جمع آوری شده یک نمونه تصادفی از خانوارهای ساکن شهر شیروان می باشد. دراین تحقیق 30 خانوار مورد پرسشگری قرارگرفتند. انتخاب نمونه های تحقیق در جامعه مورد مطالعه تصادفی بوده است. روش تحقیق در این پژوهش بر اساس ماهیت، توصیفی و تحلیلی و از لحاظ دستیابی به حقایق از نوع تحقیقات توصیفی-پیمایشی و از لحاظ هدف کاربردی می باشد. متغیرها با طیف 5تایی لیکرت در پرسشنامه قرار گرفته اند. داده های جمع اوری شده به کمک نرم افزار اماری spss و ازمون t تک نمونه ای مورد تجزیه و تحلیل و استنتاج نهایی قرار گرفته است .داده ها با خطای 5 درصد و اطمینان 95 درصد مورد تحلیل قرار گرفته اند. نتایج بدست آمده از این تحقیق گویاست که مردم این شهر از الگوی صحیح مصرف اب پیروی نکرده و نیازمند فرهنگ سازی، وارائه الگوهای صحیح مصرف اب هستند.