درخت حوزه‌های تخصصی

هدف پژوهش حاضر برآورد تغییر اقلیم ایران براساس گزارش CMIP6 با رویکرد داده های ماهواره ای با استفاده از عناصر اقلیمی (کمینه دما، بیشینه دما و بارش) تا سال 2100 است. ابزارهای مورد استفاده در این پژوهش شامل روش های نوآورانه الگوریتم، کدنویسی و داده های ناسا می باشد. برای ارزیابی و پیش بینی عناصر اقلیمی مذکور از سناریوی حدوسط (SSP2_4.5) و سناریوی خیلی بدبینانه (SSP5_8.5) مدل CanESM5 کانادا که مبتنی بر انتشار گازهای گلخانه ای (مسیرهای اجتماعی - اقتصادی مشترک) می باشد، استفاده شد. هم چنین برای تحلیل، بررسی و مقایسه بهتر تغییرات اقلیمی آینده ایران بازه زمانی مورد مطالعه 80 ساله، به دو دوره: آینده نزدیک (2060- 2021) و آینده دور (2100- 2061) تقسیم شد. نتایج نشان داد که برای دوره 40 ساله اول (2060-2021) براساس سناریوی SSP2_4.5، تغییرات عناصر اقلیمی کمینه دما 91/1 سانتی گراد، بیشینه دما 41/1 سانتی گراد و مقدار بیشینه بارش 22/15 میلی متر پیش بینی شدند. هم چنین برای دوره 40 ساله دوم (2100- 2061) براساس سناریوی SSP2_4.5، تغییرات عناصر اقلیمی کمینه دما 71/1 سانتی گراد، بیشینه دما 17/1 سانتی گراد و مقدار بیشینه بارش 25/22 میلی متر پیش بینی شدند. با توجه به یافته های به دست آمده از CMIP6 و به کمک سناریوی های SSP2_4.5 و SSP5_8.5 در پیش بینی عناصر اقلیمی، نتایج نشان دادند که مقدار عناصر اقلیمی کمینه و بیشینه دما با روند افزایشی همراه بوده و این افزایش در سناریوی SSP5_8.5 نسبت به سناریوی SSP2_4.5 بیش تر خواهد بود. هم چنین نتایج نشان داد که مقدار بارش براساس سناریوی SSP2_4.5 در دوره آینده نزدیک نسبت به دوره آینده دور کم تر خواهد بود و مقدار بارش در سناریوی SSP5_8.5 در مقایسه با سناریوی SSP2_4.5 روند کاهشی خواهد داشت.

هدف: با توجه به این واقعیت که مناطق آزاد در ایران نسبت به نمونه های موفق آن در دنیا دارای عملکرد قابل قبولی نبوده و با آسیب های متعددی مواجه هستند، مقاله حاضر ضمن شناسایی آسیب های نهفته در مناطق آزاد کشور، سعی دارد مدل مطلوب برای بهبود عملکرد مناطق تازه تأسیس و مشخصاً منطقه آزاد اردبیل ارائه دهد. روش پژوهش: شناسایی آسیب های مناطق آزاد بر مبنای روش کیفی و به طور خاص مصاحبه با مطلعین حوزه مناطق آزاد در کشور صورت گرفته است. شناسایی و اولویت بندی ریشه های آسیب ها با بهره گیری از مدل تحلیل سلسله مراتبی و نرم افزار وزن دهی Expert Choice انجام یافته و مدل بهینه عملکردی برای منطقه آزاد اردبیل نیز بر مبنای تدوین سناریوهای احتمالی عوامل کلیدی حاصل از نرم افزار فوق بوده است. نتایج: نتایج حاکی از آن است که مناطق آزاد در شرایط فعلی بنا به اقدامات و سیاست های اشتباه، توانمندی لازم جهت تحقق شرایط واقعی یک منطقه آزاد را دارا نیستند. این عدم توانمندی در بسیاری از ابعاد مختلف مالی، انسانی، سازمانی و ... مطرح می باشد. نتیجه گیری: تداوم وضعیت موجود بدون تغییرات در رویکرد و ساختار در چارچوب سناریوی اول، منطقه آزاد اردبیل را در شرایط بحرانی و حتی فراتر از آن قرار خواهد داد. حفظ رویکرد موجود با تغییرات تدریجی در ساختارِ اجرا و مشارکت (در قالب سناریوی دوم) زمینه را برای به کارگیری سیاست های اساسی و توانمندی اعمال این سیاست ها از سوی منطقه آزاد اردبیل فراهم خواهد ساخت، و در چنین حالتی می توان به معنای واقعیِ منطقه آزاد (در قالب سناریوی سوم) با تأکید بر تغییرات اساسیِ رویکردی و ساختاری نزدیک شد.

لندفرم ها بیانگر فرآیندهای تأثیرگذار بر عوارض سطح زمین درگذشته و حال هستند و اطلاعات مهمی در مورد ویژگی ها و پتانسیل های زمین فراهم می کنند پژوهش حاضر با هدف استخراج و تحلیل لندفرم های ژئومورفولوژیکی دامنه جنوبی توده کوهستان سهند، از شاخص موقعیت توپوگرافی (TPI) و سه الگوریتم پیشرفته MLMSR، CMLSR و SPSR بهره گرفته است. منطقه مورد مطالعه شامل حوضه های قلعه چای، صوفی چای، مردق چای، لیلان چای و بخشی از قرنقو است که به جز حوضه قرنقو بقیه حوضه ها از زیرحوضه های دریاچه ارومیه محسوب می شوند. در این مطالعه، مدل رقومی ارتفاع (DEM) با قدرت تفکیک ۳۰ متر برای تحلیل ویژگی های توپوگرافی منطقه به کار گرفته شد و بر این اساس، ۱۰ نوع لندفرم شناسایی گردید. نتایج نشان داد که توزیع لندفرم ها در منطقه متأثر از عوامل زمین شناسی، فرسایشی و تکتونیکی است. در مناطق کوهستانی، دره های باریک و زهکش های مرتفع گستردگی بیشتری دارند، درحالی که در مناطق هموارتر، دشت ها و تپه ها غالب هستند. مقایسه روش های مورد استفاده نشان داد که الگوریتم MLMSR در تشخیص اشکال پیچیده مانند دامنه های شیب دار و آبراهه ها کارایی بهتری دارد، درحالی که CMLSR در شناسایی نواحی مرتفع، قله ها و خط الرأس ها دقت بالاتری نشان داد. همچنین، SPSR در تفکیک مناطق مرتفع و دشت ها عملکرد مناسبی داشته، اما در شناسایی جزئیات شیب ها ضعیف تر از سایر الگوریتم ها بوده است. به طور کلی، این مطالعه نشان داد که ترکیب شاخص TPI با الگوریتم های MLMSR، CMLSR و SPSR می تواند رویکردی کارآمد برای استخراج و تحلیل لندفرم ها ارائه دهد و از این داده ها می توان برای مدیریت منابع طبیعی، برنامه ریزی منطقه ای، ژئوتوریسم و کاهش مخاطرات طبیعی استفاده کرد.

زمین لغزش از جمله مخاطرات طبیعی، تاثیرات بسیار ویرانگر جانی و مالی به ویژه در مناطق کوهستانی ایران وجهان به همراه داشته است. لذا تمهیدات لازم برای کاهش خسارات ناشی از وقوع زمین لغزش، ضروری است . دراین پژوهش هدف نقش زمین لرز ه در تعیین میزان جابجایی زمین لغزش در محور تفین-دگاگا در استان کردستان با استفاده از تکنیک- های تداخل سنجی راداری می باشد.در این مطالعه، از داده های تصاویر ماهواره ای سنتینل-1 برای اندازه گیری جابجایی زمین در طول سال های 2017 تا 2019 استفاده شد. به این منظور تصاویر راداری در بازه های زمانی مختلف جمع آوری و در فرآیند آنالیز تداخل سنجی راداری (InSAR) پردازش شده و سپس تغییرات ارتفاعی زمین، نشست ها و لغزش ها با دقت ارزیابی و محاسبه شدند. نتایج حاصل از این روش نشان داد که داده های جابجایی زمین نشان دهنده تغییرات مهمی در وضعیت زمین در مسیر جاده تفین به داگاگا هستند.در سال 2018، جابجایی های زمین بیشتر به صورت نشست های جزئی گزارش شدند، با میانگین جابجایی -0.0235 متر در ماه اوت که نشان دهنده بهبود نسبی وضعیت زمین نسبت به سال 2017 بود.در نتیجه، مقایسه داده های جابجایی نشان می دهد که منطقه مورد مطالعه، به ویژه در مسیر جاده تفین به داگاگا، در معرض تغییرات مستمر زمین شناسی و تکتونیک منطقه(گسل اصلی زاگرس) قرار دارد. در حالی که سال 2018 بهبود نسبی در وضعیت زمین نشان می داد، داده های سال 2019 از بازگشت نشست های شدیدتر و ناپایداری گسترده تر خبر می دهند. این امر نشان می دهد که نظارت مداوم و دقیق به همراه اقدامات حفاظتی فوری برای جلوگیری از خطرات بیشتر در این منطقه ضروری است.

خشکسالی، برداشت بی رویه از منابع آب زیرزمینی و عدم مدیریت صحیح منابع آب موجب شده که خسارات جبران ناپذیری به منابع آب زیرزمینی وارد گردد. لذا اتخاذ تصمیمات صحیح مدیریتی برای جبران کاهش ذخایر آب زیرزمینی امری اجتناب ناپذیر است. در سال های اخیر، استفاده از پساب تصفیه شده برای تغذیه مصنوعی آبخوان ها مورد توجه قرار گرفته است. در این مطالعه، شبیه سازی منابع آب زیرزمینی آبخوان دامنه-داران با استفاده از مدل MODFLOW  و مدل سازی تغذیه مصنوعی با استفاده از پساب تصفیه شده با بهره گیری از ابزار MT3DMS و MODPATH مورد توجه قرار گرفت. چندین موقعیت با سناریوهای مختلف تک چاهی، دو چاهی و حوضچه ای برای اجرای تغذیه مصنوعی بر اساس کمترین هزینه، نزدیک ترین فاصله به محل تصفیه خانه، دورترین فاصله از مناطق مسکونی و چاه های شرب و کشاورزی و در نظر گرفتن فاصله از محل های ورودی جریانات با کیفیت تغذیه کننده آبخوان در بخش های شمالی و شمال غربی منطقه مورد ارزیابی قرار گرفت. نتایج شبیه سازی الگوی پخش آلودگی با استفاده از مدل MODPATH در الگوهای مختلف نشان داد که صرفنظر از محل تزریق، جریان پساب تصفیه شده می تواند بخش های قابل توجهی از منابع آب موجود در مسیر حرکت خود را به دلیل شرایط توپوگرافی منطقه، مسیر جریان عمومی آب زیرزمینی و بار هیدرولیکی ناشی از تغذیه مصنوعی در محل های تزریق آلوده کند. نتایج مدل تغذیه مصنوعی توسط الگوی تک چاهی و دو چاهی نشان داد که آلاینده به سمت جنوب غربی آبخوان حرکت می کند. علاوه بر این، تا 15 سال از شروع نشت، بیشینه حرکت آلاینده به حدود 1850 متر از محل تزریق رسید. نتایج مدل MT3DMS نشان داد که پس از 500، 5000، 10000 و 14000 روز از شروع نشت، به ترتیب 5، 15، 20 و 26 حلقه چاه بهره برداری تحت تأثیر هاله آلودگی قرار می گیرد.

با توجه به نابرابری های فضایی شدید در هسته تاریخی تهران (منطقه ۱۲)، هدف این پژوهش، سنجش و رتبه بندی زیست پذیری محلات بر اساس رویکرد عدالت محور است. این مطالعه از نظر هدف، کاربردی و از نظر روش، کمی با رویکرد پیمایشی و پارادایم اثبات گراست. داده های کمی از طریق مطالعات کتابخانه ای، بررسی اسناد رسمی و پیمایش میدانی با پرسشنامه محقق ساخته (پایایی آلفای کرونباخ >7/0) در میان ۳۸۵ ساکن ۱۳ محله منطقه ۱۲ گردآوری شد. تحلیل داده ها با مدل سازی معادلات ساختاری برای وزن دهی و اعتبارسنجی شاخص ها بر اساس عوامل (مانند کیفیت کالبدی و سرمایه اجتماعی) و تکنیک تاپسیس برای رتبه بندی نهایی انجام گرفت. یافته ها ناهمگونی فضایی شدید را نشان داد: محلات سنگلج (امتیاز 281/0) و ایران (271/0) برتر، و شهید هرندی (285/0-) و قیام (202/0-) بحرانی شناسایی شدند. ضرایب SEM حاکی از سهم بالای کیفیت کالبدی (762/0) و سرمایه اجتماعی (751/0) در زیست پذیری است. الگوی پراکندگی (مرکزی برتر، حاشیه محروم) نظریه عدالت فضایی را تأیید می کند. نتایج لزوم سیاست گذاری محله محور و مداخلات خوشه ای (پیشرو، میانی، محروم، بحرانی) را برجسته می سازد، با اولویت فوری بر بحرانی ها برای کاهش نابرابری ها.

هدف این پژوهش، اولویت بندی شاخص های مؤثر در ایجاد دانشگاه سبز با بهره گیری از روش دلفی فازی است. ابتدا با استفاده از مطالعات نظری و انجام مصاحبه های نیمه ساختاریافته با ۵۰ نفر از خبرگان در حوزه های محیط زیست، توسعه پایدار و دانشگاه سبز، ۲۰ شاخص کلیدی شناسایی و نهایی شد. این شاخص ها شامل مؤلفه هایی نظیر مصرف بهینه انرژی، مدیریت منابع آب، کاهش تولید زباله، طراحی ساختمان های سبز، حمل ونقل پایدار و فناوری های نوین بودند. برای اعتبارسنجی ابزار گردآوری داده ها، از روایی محتوایی با تأیید متخصصان استفاده شد. همچنین، پایایی ابزار با آزمون آلفای کرونباخ برابر با 898/0 تأیید شد که نشان دهنده اعتبار و قابلیت اعتماد بالای پرسشنامه است. فرآیند دلفی در دو راند متوالی انجام شد و از تکنیک های فازی مانند اعداد فازی مثلثی و ماتریس مقایسات زوجی فازی برای تحلیل داده ها بهره گرفته شد یافته های تحقیق نشان داد که سه شاخص اصلی شامل «مدیریت مصرف انرژی»، «کاهش مصرف منابع» و «افزایش آگاهی زیست محیطی» از بالاترین اولویت برخوردارند. همچنین، خبرگان تأکید کردند که استقرار مؤثر راهبردهای سبز مستلزم مشارکت فعال تمام اعضای دانشگاه ازجمله دانشجویان، اعضای هیئت علمی و کارکنان است. نتایج این مطالعه می تواند به عنوان مبنایی برای برنامه ریزی استراتژیک و تصمیم گیری در راستای توسعه دانشگاه های پایدار و سبز مورد استفاده قرار گیرد. واژه های کلیدی: اولویت بندی، دانشگاه سبز، دلفی فازی،سیستم های هوشمند

رشد شهرنشینی، افزایش تراکم و توسعه خودرو محور، منجر به کاهش کیفیت زندگی در شهرها شده است. در پاسخ به این چالش ها، نظریه های متعددی برای دستیابی به پایداری شهری مطرح شده اند که از جامع ترین آن ها می توان به نظریه زیست پذیری اشاره کرد. مطالعه حاضر با تلفیق دو نظریه زیست پذیری و پیاده مداری، به دنبال ارائه ابزاری نوین تحت عنوان «الگوی زیست پیاده مدار» برای ارزیابی کیفیت زندگی در واحدهای همسایگی است.این پژوهش از نوع بنیادی - توسعه ای با رویکرد توصیفی - تحلیلی و ماهیتی ترکیبی (کمی و کیفی) است و در دسته مطالعات همبستگی قرار می گیرد. در بخش کیفی از روش های کتابخانه ای و بررسی اسنادی و در بخش کمی از مطالعات میدانی، تکمیل پرسش نامه و تحلیل های آماری بهره گرفته شده است. جامعه آماری شامل شهروندان ساکن در حاشیه مادی نیاصرم است که با استفاده از فرمول کوکران، ۳۹۰ نفر برای تکمیل پرسش نامه انتخاب شدند. داده های گردآوری شده با استفاده از مدل سازی معادلات ساختاری و رویکرد حداقل مربعات جزئی تحلیل شدند.یافته های پژوهش نشان می دهد که الگوی زیست پیاده مدار در چهار بعد اجتماعی، کالبدی، زیست محیطی و اقتصادی - مدیریتی قابل بررسی است. نتایج تحلیل عاملی تأییدی نیز حاکی از برازش مطلوب این الگو در محدوده موردمطالعه است؛ بنابراین، الگوی پیشنهادی قابلیت کاربرد در سایر فضاهای شهری را دارد. همچنین، اولویت بندی محورهای برنامه ریزی برای تحقق کامل الگو در محدوده مادی نیاصرم به ترتیب شامل: خوداتکایی شهری، فضاهای عمومی، فرهنگ و آموزش، حمل ونقل عمومی، کیفیت کالبدی، پایداری زیست محیطی، عوامل اجتماعی، عوامل مدیریتی، چشم انداز شهری، ایمنی و امنیت، عوامل اقتصادی و پیاده مداری است.

هدف این مقاله، ارائه مدلی برای ارزیابی ظرفیت رقابت پذیری منطقه ای بر پایه سیستم مبتنی بر لنگر است. روش تحقیق، توصیفی – تحلیلی و ابزار جمع آوری اطلاعات، پرسشنامه مبتنی بر AHP و مدل تحلیل ساختار متقاطع (37*37) بوده است. چارچوب تحلیلی بر اساس سه مفهوم مهم بودن، مؤثر بودن و حساس بودن متغیرها در سه مؤلفه سازنده مدل لنگر شامل 1- جذب و استقرار مستأجر لنگر، 2- خوشه سازی و بسیج منابع چند مقیاسی و 3- هوشمندی و تثبیت موقعیت راهبری انجام شده است. بر اساس نتایج به دست آمده در جدول 1، در بخش جذب مستأجر لنگر از لحاظ مؤثر بودن، متغیرهای زنجیره های صنعت با میزان (76/1) و کیفیت و کمیت زیرساخت ها (14/1) دارای بیشترین تأثیر بر سایر متغیرهای موردبررسی بودند. در بخش خوشه سازی و بسیج منابع چند مقیاسی از لحاظ مؤثر بودن، بهترین عملکرد مربوط به متغیرهای وجود شرکت های چندملیتی و بین المللی در منطقه با (46/1) و سطح تراکم شرکت های خصوص و دولتی به همراه سطح انتقال دانش و فن آوری صنعت جهانی به منطقه در وضع موجود با امتیاز (16/1) است. در بخش هوشمندی و تثبیت موقعیت راهبری از لحاظ مؤثر بودن، بالاترین عملکرد برای متغیرهای وجود مراکز پشتیبانی نوآوری صنعت (84/0)، وجود سیستم نوآوری منطقه ای و ملی در بخش صنعت (87/0) و میزان وابستگی متقابل بین شرکت ها و سرمایه گذاران موجود و ذینفعان منطقه ای (78/0) است. درنهایت بر اساس نتایج بحث، 7 اصل و 3 فرضیه تدوین و مدل ارائه گردید.

یکی از رویکردهای اساسی به منظور توسعه آزمایشگاه های زنده شهری در مدیریت شهری کارآمد و خلاق، بهره گیری از رویکرد هم آفرینی است، که هدف آن پرداختن به نیازها و چالش های اجتماعی است که در جامعه مدرن به طور فزاینده ای تکه تکه شده اند، و شهروندان از طریق هم آفرینی می توانند یک شهروندی فعال و سیاسی بر مبنای حقوق و تعهدات به بار آیند. تحقیق حاضر با مدل ساختاری-تفسیری به دنبال تحلیل نقش هم آفرینی در توسعه آزمایشگاه های زنده شهری در شهر زنجان است. گردآوری داده ها به صورت مطالعات پیمایشی و کتابخانه ای انجام شد. جامعه آماری شامل 30 نفر نخبگان است که با روش نمونه گیری گلوله برفی انتخاب شدند. شناسایی شاخص های آزمایشگاه زنده شهری با استفاده از نظریه داده بنیاد در قالب مصاحبه نیمه ساختاریافته با کمک نرم افزار MAXQDA انجام شد. برای تحلیل داده ها از مدل معادلات ساختاری به صورت تکنیک حداقل مجذور مربع با کمک نرم افزار SmartPLS.3 استفاده شد. طبق یافته های تحقیق، هم آفرینی و آزمایشگاه های زنده شهری رابطه متقابل و معنی دار با یکدیگر دارند. ازاین رو، مشارکت ذی نفعان شهری، می تواند نقش مؤثری در ایجاد آزمایشگاه های زنده شهری به منظور اجرای طرح ها و پروژه های عمرانی و زیربنایی در شهر زنجان ایفا کند. همچنین، برای دستیابی به یک مکانیسم منسجم در «هم آفرینی پروژه های مبتنی بر آزمایشگاه های زنده شهری»، نیازمند تقویت زیرساخت های عدالت اجتماعی و اجرای پروژه های محیط زیست محور هستیم. از طرفی، از طریق تقویت «گفتگو» و «انعطاف پذیری» می توان، مشارکت و هم آفرینی بین ذی نفعان پروژه های مبتنی بر آزمایشگاه های زنده شهری در شهر زنجان را توسعه داد.

تعاونی های تولیدی کشاورزی به عنوان یک نظام بهره برداری در بخش کشاورزی، می توانند نقش مؤثری در توسعه روستایی و کشاورزی داشته باشند؛ لذا پژوهش حاضر با بهره گیری از نظریه بنیانی، به ارائه مدل پارادایمی برای شناسایی علل رکود تعاونی های تولیدی کشاورزی راکد استان کرمانشاه پرداخته است. جامعه تحقیق، مدیران عامل تعاونی های تولیدی کشاورزی راکد استان کرمانشاه بودند که برای انتخاب آنان از شیوه نمونه گیری هدفمند بهره گرفته شد (22=n). مصاحبه نیمه ساختارمند ابزار گردآوری داده ها بود. مدل مفهومی پژوهش نشان داد که گرانی فزاینده نهاده های موردنیاز و عدم دسترسی به موقع، مشکلات مالی تولیدکنندگان، ضعف بازاریابی و فروش محصولات کشاورزی، نداشتن صرفه اقتصادی تولید و تجربه و تخصص کافی برخی از تولیدکنندگان سبب رکود تعاونی ها شده اند. نبود زیرساخت های نگهداری و فرآوری محصولات، مخاطرات طبیعی و دشواری تأمین تجهیزات به عنوان شرایط زمینه ای و شرایط دشوار کسب اعتبارات و تسهیلات بانکی، دشواری صادرات محصولات و وجود دلالی و واسطه گری به عنوان شرایط مداخله گر مطرح شدند. برخی از شرایط تعاملی شامل: تعطیلی واحدهای تولیدی، تولید با ظرفیت بسیار محدود، فروش محصول با سود ناچیز و زیر قیمت بازار است. تغییر کاربری برخی از واحدهای تولیدی، بدهکاری به بانک ها و رشد فرهنگ دلالی و واسطه گری، پیامدهای حاصل از شرایط موجود بود. راهکارهای مؤثر برای برون رفت از رکود تعاونی های موردمطالعه شامل فعال سازی واحدهای تولیدی راکد از طریق اختصاص اعتبارات و تسهیلات بانکی کم بهره، ارائه مجوز تأسیس مجوز به افراد دارای تجربه و تخصص، تشویق سرمایه گذاران استان به ایجاد و توسعه صنایع تبدیلی، انبارهای استاندارد و تعاونی های بازاریابی بود.

استقلال تحمیلی جمهوری های آسیای مرکزی، این کشورها را از واحدهایی اداری تبدیل به دولت های ملی با مرزهای بین المللی کرد. استحاله شوروی سابق این امکان را بوجود آورد که انواع بحران های مختلف بین این جمهوری هایی که حاصل سیاست های شورویایی بوده است، به منصه ظهور برسند. در حالی که این جمهوری ها ویژگی های مشترک زیادی از جمله تاریخ مشترک، اقتصادهای وابسته به کشاورزی و آب و تهدید های امنیتی مشترکی دارند، چالش های مشترکی در تقابل با یکدیگر دارند. عاملیت جغرافیایی و جبر جغرافیایی بر همه مولفه های دیگر بین این جمهوری ها تاثیر داشته است، به گونه ای که امنیت را تبدیل به اولویت اصلی این کشورها کرده است. جبر جغرافیایی بر اقتصاد، محیط زیست، سیاست و همه ابعاد این جوامع تاثیر داشته است. به گونه ای که نگاه مبتنی بر احتیاط و بدبینی را بین آن ها حاکم کرده است. تاثیر جبر جغرافیایی به ویژه محصور بودند در خشکی، روابط این جمهوری ها با ایران را در شرایط ویژه ای قرار داده است که به مثابه یک فرصت برای دو طرف است. این پژوهش  با رویکرد توصیفی-تحلیلی به دنبال پاسخ به این سوال است که جبر جغرافیایی چه تاثیری بر روابط بین این جمهوری ها دارد و جایگاه ایران در این وضعیت چگونه است؟ فرضیه مورد بررسی نیز این است که جبر جغرافیایی همچنان امنیت را اولویت اصلی این کشورها قرار می دهد و ایران با توجه به ظرفیت های خود توان خروج این کشورها از جبر جغرافیایی را دارا می باشد.

مطابق با قرارگیری کشور بر روی کمربند زلزله و موضوع آسیب پذیری و کنترل بحران زلزله و با نگرش به آمار و سوابق ثبت شده از تهدیدات محیطی گذشته و معاصر، این حقیقت آشکار می شود که مدیریت بحران فعلی در حال حاضر نمی تواند به تنهایی قادر به مقابله با آثار مخرب بلایا جهت جلوگیری از اثرات ویرانگر بر مراکز حیاتی و حساس و نیروی انسانی باشند، لذا به کارگیری اصول و معیارهای پدافند غیرعامل است که می تواند به تکمیل زنجیره دفاع شهری کمکی مؤثر و قابل توجه نماید. غالباً تحقیقات موجود در رابطه با کاهش خسارات ناشی از زلزله، محور روش های ساخت وساز ساختمانی جهت افزایش مقاومت بنا در برابر زلزله بوده است. در این پژوهش با تاکید بر پدافندغیرعامل و شناسایی مولفه ها و شاخص های آسیب پذیری و پهنه بندی خطر در 4 مولفه طبیعی، کالبدی، اجتماعی و اقتصادی با 48 شاخص، در قالب پرسشنامه، مناطق آسیب پذیر ناشی از زلزله به صورت جامع در راستای کاهش خطر را مشخص نموده است. در این پژوهش بررسی و تحلیل های لازم با اعمال نظر متخصصان حوزه شهرسازی و پدافند غیرعامل و... از طریق توزیع تعداد 30 پرسشنامه و اصلاح لایه های گسل و رودخانه و... در محیط GIS Arc و همچنین تبدیل خروجی مدل های آراس و تاپسیس مناطق شهرداری کلان شهر تبریز بصورت نقشه GIS   در محیط GIS Arc نمایش داده شده است. طبق نتایج مدل های آراس و تاپسیس منطقه 10 شهرداری منطقه بحرانی و منطقه 2 شهرداری دارای کمترین میزان آسیب پذیری از زلزله تشخیص داده شد. در ادامه عوامل این افزایش آسیب پذیری و راهکارهای برون رفت از بحران در سطح مناطق ده گانه شهرداری متناسب با اصول پدافند غیرعامل و خروجی مدل ها ارائه شدند.

ایران و ترکیه به دلیل اهمیت چندبُعدی قفقاز جنوبی، به این منطقه حساسیت های خاصی دارند. ایران این منطقه را عرصه ای برای توسعه قدرت و نفوذ خود تلقی می کند و از طرفی ترکیه از آن به مثابه سرپُلی برای نقش آفرینی و ارتقای جایگاه خود در اوراسیا می نگرد. سؤال پژوهش این است که با توجه به جایگاه قفقاز جنوبی در سیاست خارجی ایران و ترکیه، این دو کشور در این منطقه چه سیاستی را دنبال می کنند؟ فرضیه پژوهش این است که با توجه به خلأ قدرتِ ایجاد شده در دوران پساجنگ سرد، قفقاز جنوبی، فرصت هایی را پیش روی ایران و ترکیه قرار داده است که در این راستا؛ دو کشور در صدد دست یابی به اهدافی همچون بهره گیری از ظرفیت های اقتصادی و انرژی منطقه و برقراری صلح و ثبات منطقه ای و از سویی، توسعه همکاری ها برآمده اند. در این میان، آنکارا با برقراری مناسبات نزدیک با بازیگران منطقه ای و فرامنطقه ای همچون آذربایجان، اسرائیل و آمریکا، سیاست مهار ایران را دنبال می کند؛ این در حالی است که تهران با ایجاد محور تهران- مسکو- ایروان، در تلاش برای کاستن از نفوذ منطقه ای آنکارا و انزوای آن در قفقاز جنوبی برآمده است. برای تحلیل داده ها از روش تحلیلِ کیفی استفاده شده است.

دو واژه Territorial integrity و Border integrityبه واسطه حضور هم زمان در حوزه های معرفت شناختی، علمی مختلف و توضیح ناکامل آن ها در قوانین بین المللی دارای معنا، کارکرد و معادل چندگانه ای شده اند. به گونه ای که نوعی آشفتگی و عدم اجماع، به ویژه در میان جغرافی دانان سیاسی را سبب گردیده است. بر طبق متون مختلف تمامیت ارضی (Territorial integrity)مفهومی انتزاعی است که با مجموعه ای از مفاهیم، ارزش ها و اندیشه ها و مسائل انسانی و فضایی درهم آمیخته است. همچنین تمامیت مرزی مفهومی انتزاعی از مسائل فضایی است. بر این اساس، پژوهش حاضر با روش فرا تحلیل کوشیده تا ابعاد فلسفی-فضایی این دو واژه را واکاوی و بازخوانی کند و به این پرسش پاسخ دهد که: چرا این دو واژه معادل ها و معانی مختلف می گیرند و گه گاه به اشتباه به جای هم به کار می روند. یافته های پژوهش نشان می دهدکه به نظر می رسد که دخیل شدن عناصر و سازه های جغرافیایی و فضایی و معرفت شناختی مختلف، عدم جامع و کامل بودن توضیحات و قوانین بین المللی راه را برای تکثر و اشتباه در تفسیر و به کارگیری دو واژه هموار کرده است. به گونه ای که آن دسته از معانی و مفاهیم بر آمده از Territorial integrity به واقعیت نزدیک تر است که علاوه بر دیدگاه ساختار- عاملیتی، دیدگاه ”فضایی‟ و ”کل نگرانه جغرافیا‟ را دخالت دهند و گزاره های مرتبط با این واژه مثل استقلال، آزادی و وحدت کشور را پوشش دهند، همچنین در مورد تمامیت مرزی آن دسته از تفسیرها که بعد فضایی و جغرافیایی را در نظر می گیرد و مربوط به مرز فیزیکی و حفاظت از آن است می تواند به کار رود.

این پژوهش با هدف کلی تحلیل عوامل اثرگذار بر رضایتمندی گردشگران مناطق روستایی از غذای محلی انجام شد. جامعه آماری پژوهش شامل تمامی گردشگران مناطق روستایی شهرستان شوشتر بود. با استفاده جدول کرجسی و مورگان 400 نفر از گردشگران روستایی با روش نمونه گیری تصادفی برای مطالعه انتخاب شدند. ابزار اصلی تحقیق پرسشنامه ای بود که روایی آن توسط پانل متخصصان و پایایی آن توسط ضریب آلفای کرونباخ تأیید شد. تجزیه وتحلیل داده ها در دو بخش آمار توصیفی و استنباطی توسط نرم افزار SPSS انجام شد. نتایج ضریب همبستگی نشان داد که بین متغیرهای تجربه فرهنگی، عوامل هیجانی، جذابیت حسی، نگرانی های بهداشتی، نگرش نسبت به غذای محلی، هنجارهای ذهنی، عوامل بین فردی، خودکارآمدی و دل بستگی به غذای محلی با رضایت گردشگران رابطه معنی داری دارد. این در حالی است که بین رضایت از غذای محلی و متغیرهای سن، درآمد، بعد خانوار، تحصیلات، جنسیت، شغل و نوهراسی غذایی رابطه معنی داری از نظر آماری یافت نشد. نتایج ضریب رگرسیون نشان داد که پنج متغیر نگرش نسبت به غذای محلی، هنجار ذهنی، خودکارآمدی، خطرات بهداشتی و دل بستگی به غذای محلی توانستند 5/70 درصد از تغییرات متغیر وابسته تحقیق یعنی رضایت گردشگران از غذای محلی را تبیین نماید.

تغییرات اقلیمی به عنوان یکی از چالش های اصلی قرن حاضر، اثرات قابل توجهی بر سیستم های غذایی جهانی گذاشته است. این مطالعه با استفاده از رویکرد مرور نظام مند، به بررسی مؤلفه های غذایی اقلیم بد سازگار در شرایط تغییرات اقلیمی می پردازد. مرور پژوهش های پیشین نشان دهنده ضعف چارچوب های موجود در مؤلفه های غذایی اقلیم بد سازگار است. بنابراین هدف پژوهش حاضر تدوین چارچوبی بر شناسایی مؤلفه های غذایی اقلیم بد سازگار در شرایط تغییرات اقلیم و ارائه یک تصویر کلی از چگونگی تأثیر بد سازگاری غذایی بر تغییرات اقلیمی است. پژوهش حاضر ازنظر هدف، بنیادی است، و با رویکرد مرور نظام مند ادبیات مرتبط با امنیت غذایی، تغییرات اقلیمی و بد سازگاری اقلیمی در فاصله سال های 2013 تا 2023، با استفاده از پنج کلیدواژه (Climate Change، Food security، Food insecurity، Climate maladaptive و Water) مشخص و از سه پایگاه فارسی (Magiran،Noormags و SID) و چهار پایگاه لاتین (google Scholar,Sincedirect، Wiley و Pubmed) اطلاعات، جمع آوری شد. پس از غربالگری و ارزیابی، تحلیل نهایی روی 127 مقاله انجام شد. با تحلیل مقاله ها به منظور شناسایی مؤلفه های غذایی اقلیم بد سازگار در شرایط تغییرات اقلیم، چهار مؤلفه شامل سیاست گذاری ها، عوامل اقتصادی، ردپای کربن و ردپای آب مؤثر مشخص شدند، که این عوامل می توانند بر بد سازگاری اقلیمی تأثیر بگذارند و اگر سیاست به درستی اجرا شوند و راهبردها رو با توجه به فرهنگ هر جامعه به کار ببرند. در نهایت می توانند باعث کاهش آسیب ها، افزایش امنیت غذایی، کاهش گازهای گلخانه ای و سازگاری در برابر تغییرات اقلیمی شود.

در سال های اخیر مهاجرت معکوس به اجتماعات روستایی و نواحی پیراشهری به عنوان یک پدیده نوین درایران مطرح شده است. برخی از پژوهشگران در سال های اخیر بر روی انگیزه های مهاجران، علل و پیامدهای این پدیده تمرکز کرده اند. هدف این پژوهش، شناسایی علل و پیامدهای مهاجرت معکوس به اجتماع روستایی در ایران با بهره گیری از رویکرد سنتزپژوهی( فراترکیب) است. واحد تحلیل در این پژوهش، مقاله های علمی – پژوهشی فارسی زبان با نمونه مطالعاتی داخلی است که در پایگاه اطلاعاتی نظیر Noormags، Magiran، SID، ISC، گوگل اسکالر، سیویلیکا، پرتال جامع علوم انسانی و علم نت، در دوره زمانی(1403-1390)  یافت شده اند. با جستجو در پایگاه های  اطلاعاتی فوق 61 مقاله یافت شد که با استفاده از برنامه مهارت های ارزیابی حیاتی (CASP)، میزان روایی این مقالات مورد بررسی قرار گرفت و درنهایت به 35 مقاله کاهش یافت. برای تجزیه وتحلیل مقالات منتخب از الگوی هفت مرحله ای سندلوسکی و باروسو استفاده شده است. یافته ها نشان می دهد که 7 مؤلفه و 32 مفهوم در شکل گیری مهاجرت معکوس مؤثر بوده اند که مهم ترین آن ها  وضعیت  شغلی و میزان درآمد  بوده است. پیامدهای مهاجرت معکوس نیز در7 مؤلفه و 27 مفهوم طبقه بندی شده اند که  ایجاد شغل و درآمد و واردکردن تسهیلات مختلف به روستاها، رشد کارآفرینی و توسعه اقتصادی  از جمله مهم ترین پیامدهای این پدیده است. یافته های این تحقیق می تواند مورداستفاده پژوهشگران، برنامه ریزان و مدیران جهت شناخت و برنامه ریزی بهتر این پدیده قرار گیرد.

مقدمه: با ادامه افزایش جمعیت شهری، کلان شهرها، به طور فزاینده ای به استراتژی های حکمرانی هوشمند برای مقابله با چالش های چند وجهی مدیریت شهری مدرن روی می آورند. به همین علت این پژوهش سعی دارد با استفاده از نرم افزار VOS Viewer روندهای پیچیده و نوظهور در حکمرانی هوشمند را بررسی نماید. به عبارت دیگر هدف این مطالعه ارائه یک نمای کلی جامع از چشم انداز در حال تحول تحقیقات حکمرانی هوشمند، شناسایی مضامین کلیدی، نویسندگان تأثیرگذار و کلیدواژه های برجسته در ادبیات است. داده و روش: پژوهش حاضر از نوع کاربردی است که به روش توصیفی و  تحلیلی و با استفاده از روش هم استنادی صورت گرفته است. داده های مورد نیاز از پایگاه های اطلاعاتی علمی مانند Scopus و Web of Science تهیه و با استفاده از نرم افزار VOS Viewer آنالیز و تحلیل شده اند. استراتژی جستجو، برای به تصویر کشیدن ادبیات مرتبط با پایداری شهری، شهرهای هوشمند و موضوعات مرتبط با حکمرانی در شهرهای هوشمند بوده است و کلمات کلیدی برای در بر گرفتن طیف وسیعی از موضوعات از جمله، شهر هوشمند، حکمرانی شهری، پایداری و شهرسازی انتخاب شده اند. پارامترهای جستجو به گونه ای اصلاح شدند که شامل انتشارات از سال 2021 تا 2024 باشد تا آخرین پیشرفت ها و روندها در این زمینه را به تصویر بکشند. تجزیه و تحلیل همزمانی کلمات کلیدی، خوشه بندی کلمات کلیدی، تجسم و تفسیر و تجسم چگالی/تراکم مراحل انجام کار جهت رسیدن به هدف تحقیق بوده اند.  یافته ها: یافته های تحقیق نشان می دهد که تأکید روزافزون بر ادغام فناوری های پیشرفته مانند اینترنت اشیا (IoT)، هوش مصنوعی (AI)، و تجزیه و تحلیل داده های بزرگ در شیوه های مدیریت شهری از الزامات و روندهای رو به رشد در تحقیقات و مطالعات است. همچنین تغییرات قابل توجهی در تمرکز پژوهش ها بر روی چارچوب های در حال تحول حاکمیت که تصمیم گیری مبتنی بر داده و مشارکت شهروندان است دیده می شود. از طرفی ظهور راه حل های جدید با هدف افزایش پایداری، انعطاف پذیری و کارایی در محیط های شهری قابل مشاهده است که توجه بیشتر به پیامدهای اخلاقی، اجتماعی و اقتصادی فناوری های هوشمند را مد نظر قرار می دهند.  نتیجه گیری: نشان دهنده عدم رضایت شهروندان است که در این رابطه مسئولان شهری باید با به کارگیری نظرات افراد در عرصه مدیریتی و سیاست گذاری ها، زمینه را برای افزایش رضایت از زندگی در شهر فراهم نمایند.

ذرات معلق یکی از مهم ترین مسیرهای مواجهه انسان با انواع آلودگی های محیطی به ویژه فلزات سنگین است. هدف از این مطالعه بررسی همبستگی بین عناصر سنگین Co، Cd، Cr، Zn و Pb و ذرات  PM 10 و ارزیابی ریسک سلامت آن ها در شهر زابل است. در این تحقیق جهت شناسایی و تعیین غلظت عناصر سنگین مورد نظر، 60 نمونه گرد و غبار با استفاده از دستگاه های نمونه بردار TCR در زمان رخداد طوفان ها و بادهای 120 روزه از اواخر اردیبهشت تا اواسط شهریور در شهر زابل تهیه شد. سپس پنج عنصر کروم، روی، سرب، کبالت و کادمیوم توسط دستگاه ICP-OES تحلیل شدند. جهت بررسی همبستگی بین عناصر سنگین گرد و غبار و غلظت ذرات PM 10 از آزمون همبستگی پیرسون استفاده شد. نتایج حاصل از تجزیه و تحلیل آماری نشان داد بین فلز کروم و غلظت PM 10 بیشترین همبستگی معنی دار وجود دارد. میانگین غلظت ذرات PM 10 در شهر زابل نشان دهنده وضعیت بحرانی این شهر است، همچنین نتایج میانگین شاخص ریسک اکولوژیکی(ER) برای فلزات سنگین مورد مطالعه در نمونه های گرد و غبار به صورت Zn>Pb>Cd>Cr بوده و روند کاهشی دارد. از طرفی بیشترین و کمترین میزان خطر غیر سرطان زایی در گروه سنی کودکان برای فلزات سنگین مطالعه شده به ترتیب 2- 10×14/1 و 16- 10×25/8 (mg/kg) و در گروه سنی بزرگسالان 3- 10×23/1 و 15- 10×42/3 (mg/kg) بوده و بیشترین مقدار مربوط به فلز کادمیوم و کروم به دست آمد. میانگین غلظت فلزات سنگین در گرد و غبار شهرستان زابل نشان داد که شهر زابل از فلزات سنگین آلوده است. این غلظت فلزات می تواند به عوامل مختلفی، از جمله برداشت و انتقال عناصر از تالاب خشک هامون، انتشار ذرات PM 10 به وسیله بادهای 120 روزه از سمت مناطق شمال و شمال شرقی یا عرض های بالاتر، فعالیت های صنعتی، ترافیک شهری و میزان جمعیت مربوط باشد.