محمدجواد خوب پور

استقلال تحمیلی جمهوری های آسیای مرکزی، این کشورها را از واحدهایی اداری تبدیل به دولت های ملی با مرزهای بین المللی کرد. استحاله شوروی سابق این امکان را بوجود آورد که انواع بحران های مختلف بین این جمهوری هایی که حاصل سیاست های شورویایی بوده است، به منصه ظهور برسند. در حالی که این جمهوری ها ویژگی های مشترک زیادی از جمله تاریخ مشترک، اقتصادهای وابسته به کشاورزی و آب و تهدید های امنیتی مشترکی دارند، چالش های مشترکی در تقابل با یکدیگر دارند. عاملیت جغرافیایی و جبر جغرافیایی بر همه مولفه های دیگر بین این جمهوری ها تاثیر داشته است، به گونه ای که امنیت را تبدیل به اولویت اصلی این کشورها کرده است. جبر جغرافیایی بر اقتصاد، محیط زیست، سیاست و همه ابعاد این جوامع تاثیر داشته است. به گونه ای که نگاه مبتنی بر احتیاط و بدبینی را بین آن ها حاکم کرده است. تاثیر جبر جغرافیایی به ویژه محصور بودند در خشکی، روابط این جمهوری ها با ایران را در شرایط ویژه ای قرار داده است که به مثابه یک فرصت برای دو طرف است. این پژوهش  با رویکرد توصیفی-تحلیلی به دنبال پاسخ به این سوال است که جبر جغرافیایی چه تاثیری بر روابط بین این جمهوری ها دارد و جایگاه ایران در این وضعیت چگونه است؟ فرضیه مورد بررسی نیز این است که جبر جغرافیایی همچنان امنیت را اولویت اصلی این کشورها قرار می دهد و ایران با توجه به ظرفیت های خود توان خروج این کشورها از جبر جغرافیایی را دارا می باشد.