درخت حوزه‌های تخصصی

هدف: ناهنجاری های زیست محیطی همانند سرطان در اجزای سیارە ما در حال ریشه دواندن هستند. هر روز مراکز پژوهشی جهان از دگرگونی ها و تغییراتی خبر می دهند که ایجاد شده اند یا در شرف تکوین اند لذا تغییر رفتارهای معطوف به حفظ محیط زیست از رهگذر بسط و توسعه فن آوری های نوین اطلاعاتی و ارتباطی به میزان بسیار زیادی می تواند جلوی ناهنجاری های محیط زیست را بگیرد از این رو هدف پژوهش حاضر بررسی اثرات فن آوری اطلاعات و ارتباطات پیرامون بهبود رفتارهای معطوف به حفظ محیط زیست مناطق روستایی در شهرستان مشگین شهر می باشد. روش: این تحقیق از لحاظ هدف، توسعه ای، و از لحاظ ماهیت، توصیفی و پیمایشی و نیز از نوع تحلیلی است. جامعه آماری این پژوهش، شامل تمام روستاهای دارای دفاتر ICT روستایی شهرستان مشگین شهر است. برای برآورد حجم نمونه از روش نمونه گیری کوکران با سطح اطمینان 95 درصد و احتمال خطای 5 درصد استفاده شده است در این تحقیق روش گردآوری داده ها برای پاسخ گویی به سئوالات تحقیق، به دو صورت اسنادی (داده های ثانویه) و پیمایشی(داده های اولیه) و ابزار مورد استفاده در روش پیمایشی پرسش نامه و مصاحبه بوده است. روایی صوری پرسش نامه توسط پانل متخصصان مورد تایید قرار گرفت. مطالعه راهنما در منطقه مشابه جامعه آماری با تعداد30 پرسش نامه صورت گرفت و با داده های کسب شده و استفاده از فرمول ویژه کرونباخ آلفا در نرم افزار SPSS، پایایی بخش های مختلف پرسش نامه تحقیق 78/0 الی 89/0 بدست آمد. نتایج: در نهایت نتایج تحقیق نشان داد که به جز متغیرهای عدم فردگرایی افراطی، کم رنگ شدن اصل آهنین منافع شخصی، احساس تعلق سرزمینی و توجه به دانش بومی بین تمامی متغیرهای تحقیق و بهره گیری از خدمات ICT رابطه معنی داری وجود دارد. نتیجه گیری: نتایج نشان می دهد که استفاده از خدمات فناوری اطلاعات و ارتباطات (ICT) با اغلب متغیرهای تحقیق رابطه معناداری دارد.

هدف: با در نظر داشتن نقش مهمی که سوغاتی در ساختن تجربه گردشگری ایفا می کنند و اهمیت این صنعت در رشد اقتصادهای محلی، در سال های اخیر موضوع سوغاتی به یکی از حوزه های مهم پژوهش علمی تبدیل شده است. از این رو هدف این پژوهش گونه شناسی عوامل موثر بر خرید سوغاتی در بین گردشگران داخلی سفر کرده به استان لرستان در بازه زمانی فروردین 1400 تا مهر 1400 بوده است. روش: روش پژوهش به لحاظ ماهیت، توصیفی-پیمایشی و از حیث هدف کاربردی می باشد. همچنین از نظر ماهیت پژوهش از نوع همبستگی است. در پژوهش حاضر برای جمع آوری داده ها از روش کتابخانه ای و میدانی استفاده گردید. ابزارگردآوری داده ها پرسش نامه محقق ساخته (شامل 36 پرسش اصلی و 4 پرسش جمعیت شناختی) بوده است. داده های پژوهش با استفاده از روش تحلیل عاملی اکتشافی و تحلیل عاملی تاییدی در نرم افزارهای SPSS و Amos مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفته اند. نتایج: یافته های پژوهش نشان می دهد شش مولفه مهم تاثیرگذار بر خرید سوغاتی شامل محیط فیزیکی داخل فروشگاه، نحوه رفتار و برخورد فروشنده، منحصربه فرد بودن سوغاتی، سطح قیمت و تخفیفات، موقعیت جغرافیایی فروشگاه و محیط اجتماعی فروشگاه می باشد. نتیجه گیری: نتایج حاصل از این پژوهش بیانگر این است که متخصصان بازاریابی گردشگری با بهبود شاخص های موثر بر خرید سوغاتی می توانند زمینه ساز توسعه صنعت گردشگری در مقصد مورد مطالعه باشند.

هدف: پژوهش حاضر با هدف، طراحی معماری مبتنی بر پدافند غیرعامل؛ راهکار های کالبدی-فضایی برای افزایش تاب آوری شهری رشت، انجام شده است. روش: از این رو، بر حسب هدف کاربردی، و از لحاظ نحوه گردآوری داده ها یک تحقیق اکتشافی-توصیفی و تحلیلی است. بر حسب روش تحقیق از نوع کیفی و کمی است. ابزار گردآوری اطلاعات، مصاحبه و پرسشنامه بوده و به منظور تجزیه و تحلیل اطلاعات از روش تئوری زمینه ای و آزمون های همبستگی پیرسون و تحلیل مسیر استفاده شد. بر اساس روش تئوری زمینه ای، راهکارهای کالبدی-فضایی در سه بخش (کلانشهر، محله ای و ساختمانی) مورد بررسی قرار گرفته شد. نتایج: در بخش کلانشهر؛ 6 واحد معنایی در قالب دو مقوله: الگوی پراکندگی مراکز حیاتی و سامانه دسترسی های اضطراری؛ در بخش محله ای، 6 واحد معنایی در قالب دو مقوله: طراحی واحدهای همسایگی مقاوم و فضاهای جمعی امن، در بخش ساختمانی؛ 22 واحد معنایی در قالب اصول طراحی پدافندی، جزئیات فنی ساختمان، تلفیق دانش بومی و فناوری، معماری تطبیق با اقلیم، استانداردهای کمی طراحی (شاخص های فضایی)، ایجاد فضاهای امن، اصول پنهان سازی و اصول مستحکم، شناسایی و استخراج شدند. سپس، مقادیر ضریب همبستگی پیرسون نشان داد که بین ابعاد تاب آوری و راهکار های کالبدی-فضایی پدافند غیرعامل در معماری رابطه مثبت و معناداری در سطح اطمینان 99 درصد وجود دارد. در ادامه نیز در تحلیل رگرسیون می توان ادعا نمود که بر اساس ضریب تعیین تعدیل شده 95 درصد تغییرات متغیر وابسته (تاب آوری اقتصادی، اجتماعی-فرهنگی، زیست محیطی-کالبدی و نهادی) به وسیله متغیر راهکارهای کالبدی-فضایی پدافند غیرعامل تبیین می شود. نتیجه گیری: در مجموع، می توان نتیجه گرفت که طراحی مقاوم، فضاهای امن و استفاده از اصول پدافندی، سهم بالایی در تبیین و تقویت تاب آوری پایدار شهری ایفا می کند.

افزایش شتابان شهرنشینی و تغییرات گسترده در الگوهای کاربری اراضی، به ویژه در مناطق در حال توسعه، موجب بروز چالش هایی در زمینه مدیریت پایدار زمین، از بین رفتن منابع طبیعی و اختلال در توازن اکولوژیکی شده است. مطالعه حاضر با هدف تحلیل فضایی   زمانی تغییرات کاربری اراضی در شهر کرکوک طی دوره ۱۹۹۰ تا ۲۰۲۴ و پیش بینی روند آن تا سال ۲۰۳۶ با بهره گیری از رویکردهای پیشرفته سنجش از دور و مدل سازی انجام گرفته است. برای این منظور، از تصاویر چندزمانه ماهواره ای لندست 5 و 8 استفاده شد و پس از انجام دادن پیش پردازش های هندسی و رادیومتریکی، طبقه بندی به کمک الگوریتم یادگیری ماشین SVM در محیط نرم افزار ENVI اجرا شد. صحت طبقه بندی با استفاده از ماتریس خطا، ضریب کاپا و دقت کلّی ارزیابی شد که نتایج به ترتیب برابر با 88 درصد (Kappa=0/90) در سال ۱۹۹۰ و 91 درصد (Kappa=0/94) در سال ۲۰۲۴ برآورد شد. در ادامه، با بهره گیری از مدل ترکیبی CA– Markov در نرم افزار IDRISI، پیش بینی تغییرات تا افق ۲۰۳۶ انجام گرفت. نتایج مدل نشان داد که سطح کاربری شهری از 6/8 درصد به بیش از 3/22 درصد خواهد رسید، درحالی که اراضی بایر از حدود 88 درصد به کمتر از 74 درصد کاهش خواهد یافت. همچنین، افزایش محدود در کاربری باغی و پهنه آبی نیز مشاهده شد. این الگوها حاکی از توسعه پراکنده و ناپایدار مناطق شهری در جهت جنوب و غرب شهر است. دستاوردهای این پژوهش بیانگر کارایی بالای ترکیب الگوریتم های SVM و CA– Markov در پایش و پیش بینی تغییرات کاربری اراضی در مناطق پیچیده شهری است. همچنین، نتایج می تواند به  عنوان ابزار تصمیم یار در تدوین سیاست های فضایی، کنترل گسترش بی رویه شهری، و مدیریت منابع طبیعی به کار گرفته شود.

یکی از پیامد های منفی کمبود خدمات بهداشتی و درمانی در یک منطقه، کاهش سطح سلامت افراد است که باعث کاهش توان کار و درآمد و نهایتاً فقر اقتصادی می شود؛ بنابراین برای رفع مشکلات در زمینه برخورداری از خدمات بهداشتی و درمانی باید به شناسایی نواحی محروم در جهت ارائه خدمات دهی مناسب پرداخت. در این تحقیق، با استفاده از 54 شاخص بهداشتی و درمانی، به رتبه بندی شهرستان های استان چهارمحال و بختیاری از نظر برخورداری از خدمات بهداشتی و درمانی پرداخته شد. تحقیق حاضر از نظر هدف، کاربردی و از نظر ماهیت و روش از نوع «توصیفی – تحلیلی» می باشد. آمار و اطلاعات مربوطه از طریق کتابخانه ای و سالنامه آماری مرکز آمار ایران (سال 1395) استخراج گردید. تحلیل داده ها با استفاده از مدل آنتروپی شانون (جهت وزن دهی) و تکنیک ایداس (برای رتبه بندی) در قالب نرم افزار Excel و همچنین نمایش وضعیت شهرستان های استان چهارمحال و بختیاری با استفاده از نقشه کریجینگ در قالب نرم افزار Arc GIS صورت گرفته است. نتایج تحقیق حاکی از آن است که بعد بهداشت روستایی دارای وضعیت بهتر و بعد نهادی دارای وضعیت بدتری به لحاظ توزیع فضایی دارند. نتایج تکنیک ایداس نشان می دهد که از نظر شاخص های بهداشتی و درمانی، شهرستان شهرکرد با وزن 0.923 برخوردارترین شهرستان و بعد از آن شهرستان های فارسان با وزن 0.770، لردگان با 0.697، بروجن با 0.694، اردل با 0.573، کوهرنگ با 0.516، کیار با 0.478، سامان با 0.363، بن با وزن 0.352 به ترتیب در رتبه های دوم تا نهم و شهرستان خانمیرزا با وزن 0.163 در رتبه دهم (آخر) قرار گرفته است. به طور کلی، می توان نتیجه گرفت که تفاوت زیادی بین شهرستان های استان چهارمحال و بختیاری از نظر خدمات بهداشتی و درمانی وجود دارد که منجر به پایین آمدن سطح سلامت در برخی از شهرستان ها شده است؛ بنابراین نگاه عدالت محور در توزیع خدمات بهداشتی و درمانی برای بهبود کیفیت سلامت شهروندان لازم است.

مقدمه : بازآفرینی شهری تأثیر اجتماعی جامعی دارد که تقریباً سرمایه اجتماعی و رضایت مسکونی ساکنان را تغییر می دهد. شهر همدان به دلیل بافت های فرسوده و نیاز به بهبود کیفیت زندگی شهروندان، در سال های اخیر با پروژه های بازآفرینی شهری مواجه شده است. در این پژوهش، تأثیر بازآفرینی شهری بر تقویت سرمایه اجتماعی و افزایش رضایت مسکونی ساکنان محله های (کبابیان، حاجی، کلپا و جولان) شهرهمدان به عنوان یک مطالعه موردی، مورد بررسی قرار می گیرد. داده و روش : این پژوهش از نظر روش پیمایشی، به لحاظ هدف پژوهش کاربردی و بر اساس "مدل معادلات ساختاری" است. جامعه آماری، از ساکنان محلات مورد مطالعه شهر همدان، تشکیل شده است، تعداد نمونه 386 نفر محاسبه شد. از روش نمونه گیری تصادفی و از پرسشنامه برای جمع آوری و استخراج داده استفاده شد. از تکنیک مدل سازی معادلات ساختاری از رویکرد حداقل مربعات جزئی و از نرم افزار SmartPLS جهت بررسی داده ها و برازش مدل اندازه گیری استفاده شده است. یافته ها : نشان دهنده آن است همه متغیر ها به جز یک مورد فرضیه های پژوهش را پشتیبانی می کنند. متغیر "تخلیه و اعیان سازی پویا" در این پژوهش جدید است که در پژوهش حاضر توسعه یافته است. پویایی سرمایه اجتماعی با هدف بازآفرینی شهری با پویایی رضایت مسکونی همبستگی مثبت دارد و پویایی ارتباط اجتماعی، پویایی اعتماد اجتماعی و پویایی دوسویه بیشترین سهم را در پویایی سرمایه اجتماعی با هدف بازآفرینی شهری دارند. نتیجه گیری : نشان دهنده آن است که رضایت مسکونی تحت تأثیر ابعاد و پویایی سرمایه اجتماعی (به جز تخلیه و اعیان سازی) قرار می گیرد. نکته کلیدی این است که سرمایه اجتماعی از نظر ماهیت و پیامدهای اجتماعی-اقتصادی آن بسیار پویا است.

مقدمه : شرایط فیزیکی محیط دانشگاه بر وضعیت یادگیری و روانی دانشجویان تأثیر دارد. ایجاد محیط هایی که بتواند این نیازها را برآورده کند ضروری است. هدف این پژوهش شناسایی و رتبه بندی مؤلفه های مؤثر بر زمینه سازی نقش ستاد رفتاری در بهبود شکل کالبدی و دلبستگی مکانی فضاهای آموزشی دانشگاه ها در شهر تهران است. داده و روش : روش پژوهش ترکیبی از تحلیلی- توصیفی و تحلیل مضمون است؛ به طوری که نقش مؤلفه های قرارگاه رفتاری در بهبود شکل کالبدی و دلبستگی مکانی فضاهای آموزشی دانشگاه از طریق ادبیات و سپس مصاحبه نیمه ساختاریافته با خبرگان شناسایی و بررسی شد. یافته ها : مصاحبه ها با سه روش باز و انتخابی کدگذاری شد و در نهایت 29 مقوله و 5 شاخص بر اساس کدگذاری شناسایی شدند. در بخش کمّی، یک مدل ساختاری-تفسیری برای ارائه الگوی زمینه ای از نقش قرارگاه رفتاری در اصلاح فرم کالبدی و پیوست مکانی فضاهای آموزشی دانشگاه با نظر 15 نفر از اساتید و کارشناسان معماری در حوزه فضاهای آموزشی در نظر گرفته شد. پس از آن، موقعیت اجزای شناسایی شده با استفاده از MICMAC بر اساس قدرت نفوذ و وابستگی تعیین گردید. نتیجه گیری : نتایج به دست آمده نشان داد که طراحی فضایی مناسب، محیط اجتماعی مثبت، احساس تعلق و هویت، انعطاف پذیری و تأثیرات روانشناختی، به طور هم زمان و پویا بر دلبستگی به مکان فضاهای آموزشی تأثیر دارند و می توانند تجربه های آموزشی و ارتباطات فردی را در محیط های دانشگاهی بهبود بخشند. این شاخص ها به ارتقای فضای کالبدی، کیفیت فضاهای آموزشی و ایجاد محیط های انگیزشی و حمایت گر کمک می کنند.

هوش مصنوعی نقش کلیدی در بهینه سازی سیستم های حمل ونقل شهری دارد و با تحلیل داده های واقعی، ترافیک را کاهش و مصرف انرژی را کاهش می دهد. پژوهش حاضر با رویکرد علم سنجی کیفی-کمی و روش توصیفی-تحلیلی، به تحلیل روند، ساختار مفهومی، شکاف های پژوهشی و جهت گیری های آینده در حوزه کاربست هوش مصنوعی در حمل ونقل پایدار شهری طی سال های 2005 تا 2024 پرداخته است. جامعه آماری متشکل از 172 سند نمایه شده در پایگاه اسکوپوس است که با جست وجوی ساختاریافته و تحلیل هم رخدادی کلیدواژگان با نرم افزار VOSviewer، تحلیل گردید. بر اساس یافته ها پژوهش، تولید علمی از رشد تدریجی (2005–2015) به رشد شتابان (به ویژه از 2021 به بعد) تغییریافته که علت آن تحولات فناوری، فشارهای اقلیمی، گسترش شهرهای هوشمند و پاندمی کووید-19 هم زمان است. توزیع جغرافیایی منابع نشانگر پیشتازی کشورهایی نظیر هند، چین، ایالات متحده و ایتالیا است که نمایانگر تأثیر شهرنشینی شتابان و سیاست های ملی در تولید دانش است. تحلیل خوشه ای شش حوزه مفهومی کلیدی مشتمل بر فناوری های هوش مصنوعی، ابعاد زیست محیطی و پایداری، رفتار کاربران و تحرک، سیاست گذاری حمل ونقل، بهینه سازی سیستم ها و سیستم های پشتیبان تصمیم را آشکار نمود. نتایج نشانگر آن است که هدف نهایی هوش مصنوعی در برنامه ریزی حمل ونقل شهری، تحقق اهداف پایداری شهری است، اما با شکاف هایی در ادغام عدالت اجتماعی، جزئیات الگوریتمی، شاخص های زیست محیطی و تحلیل های زمینه محور مواجه است. ازاین رو، پژوهش های آینده باید هوش مصنوعی را از کارایی به سمت عدالت اجتماعی، یکپارچگی محیطی، الگوریتم های زمینه محور، همکاری های میان رشته ای و آزمایشگاه های زنده شهری به سمت حرکت دهند.

پژوهش حاضر با هدف بررسی رابطه الگوهای ارتباطی خانواده و تمایل به مصرف سبز با توجه به نقش واسطه ای هویت اخلاقی در میان دانش آموزان دوره دوم متوسطه شهر شیراز انجام گرفت. این پژوهش از منظر هدف کاربردی و ازنظر شیوه اجرا توصیفی همبستگی بوده است. برای این منظور 384 نفر از دانش آموزان (دختر و پسر) به روش نمونه گیری خوشه ای چندمرحله ای انتخاب و به پرسشنامه های خودگزارشی حاوی مقیاس الگوهای ارتباطی خانواده (فیتز پاتریک و ریچی،2007)، هویت اخلاقی (آکوئینو و رید،2002) و تمایل به مصرف سبز (رابرت و بیکن، 1997) پاسخ دادند ضمناً ویژگی های فنی (پایایی و روایی) مقیاس های مورداستفاده، بررسی و مورد تأیید قرار گرفت. به طورکلی نتایج تحلیل مسیر نشان داد که الگوی ارتباطی خانواده در دو بعد گفت وشنود و همنوایی بر تمایل به مصرف سبز اثر غیرمستقیم و مثبت دارد و دو بعد برونی سازی و درونی سازی هویت اخلاقی بر تمایل به مصرف سبز اثر مثبت و مستقیم دارد و اثر مستقیم و مثبت الگوی ارتباطی خانواده (گفت وشنود و همنوایی) بر هویت اخلاقی (برونی سازی و درونی سازی) مورد تأیید قرار گرفت. واریانس تبیین شده ی تمایل به مصرف سبز نیز در این پژوهش برابر با 29/0 به دست آمد و درنهایت مشخصه های برازندگی به دست آمده بیانگر برازش مناسب مدل پیش بینی تمایل به مصرف سبز با جامعه نظری بوده است.

مطالعه حاضر بر تاثیر برنامه ریزی شهری جهت ارتقاء سلامت خواب بانوان شهر مشهد با بهره گیری از فضاهای سبز شهری تاکید مینماید. با مطالعه پیشینه، ارتباط بین فضای سبز و سلامت خواب مشخص شد. همچنین مشخص گردید که سلامت خواب بر سلامت جسمانی نیز اثرگذار است و مدل تحقیق بر این مبنا رسم گردید. هر یک از این ابعاد متغیر پنهان هستند و به منظور برازش متغیرهای پنهان از مدل معادلات ساختاری در نرم افزار آموس استفاده شد. از آنجا که افراد با وضعیت اجتماعی_ اقتصادی پایین به احتمال زیاد از اختلالات خواب رنج می برند لذا سه منطقه درآمدی مختلف مشهد به عنوان جامعه آماری درنظر گرفته شدند و بر اساس فرمول کوکران 400 نفر از بانوان آن ها به عنوان نمونه انتخاب شدند. جمع آوری اطلاعات با استفاده از ابزار پرسشنامه انجام گرفت و فضای سبز از 4 بعد دسترسی، حضور، امکانات و حفاظت بررسی شد. همچنین آلفای کرونباخ پرسشنامه برابر 9/0 بدست آمد. نتایج پژوهش نشان می دهد که براساس شاخص RMSEA=0.9 مدل طراحی شده بر داده های جامعه مورد مطالعه منطبق است. همچنین اثرگذاری فضای سبز بر سلامت خواب و سلامت خواب بر سلامت جسمانی تأیید گردید. در ارتباط با ابعاد تشکیل دهنده فضای سبز، ابعاد حفاظت و امکانات بیشترین اثرگذاری را دارند. یافته های این مطالعه برای برنامه ریزان و مدیران شهری کاربردهای مهمی دارد زیرا کیفیت محیط های شهری و مخصوصا فضاهای سبز و ماهیت توسعه از عوامل اصلی سلامت هستند.

فرین های دمایی سرد علاوه بر آسیب به بخش های انرژی، کشاورزی و محیط زیست، می تواند زندگی جانداران را به خطر بیندازد. از اینرو بررسی و شناخت این مخاطره و الگوهای جوی به وجودآوردنده آن به منظور درک بهتر و پیش بینی مناسب ضروری به نظر می رسد. رودبادهای تراز بالایی وردسپهر از عوامل مهم کنترل کننده و محرک دماهای فرین سطح زمین هستند. به منظور بررسی ارتباط بین فرین های سرد و رودبادهای تراز بالایی وردسپهر، از داده های دمای30 ایستگاه هواشناسی و داده های بازتحلیل باد تراز 300 هکتوپاسکال پایگاه ECMWF در بازه زمانی 32ساله استفاده شده است. ابتدا داده های شبکه ای رودباد با به کارگیری روش شبکه عصبی خودسامان-دهنده (SOM) خوشه بندی شد. سپس فراوانی رویدادهای فرین سردِ هر دسته، محاسبه و الگوهای سینوپتیکی مربوطه تحلیل گردید. نتایج تحقیق نشان داد با توجه به روند افزایشی میانگین دمای هوای کشور بین سال های 1992 تا 2023، میانگین فراوانی رویدادهای فرین سرد کاهش یافته است. بیشترین فراوانی فرین های سرد در شرایطی رخ داده است که رودبادهای قوی در کشور حاکمیت داشته اند. این رودبادها حاصل ادغام دو رودباد جبهه قطبی و جنب حاره بوده و غالباً در ماه های سرد سال اتفاق افتاده اند. در مورد درصد کمی از رویدادهای فرین سرد که در فصل های پاییز و بهار پرتکرار بوده اند، الگوهای تراز 300 هکتوپاسکال نشان دهنده نبود رودباد قوی می باشد.

هدف این پژوهش پیش نگری تغییرات بارش در پهنه های ارتفاعی مختلف ایران تحت شرایط تغییر اقلیم جهانی است. برای این منظور داده های روزانه بارش ۱۴ ایستگاه سینوپتیک منتخب در پهنه های ارتفاعی کشور در دوره ۲۰۱۴-۱۹۸۵ و برونداد تصحیح شده مدل های فاز ششم پروژه CMIP6، تحت سه سناریوی انتشار کم (SSP1-2.6)، میانه (SSP2-4.5) و خیلی زیاد (SSP5-8.5) گازهای گلخانه ای استفاده شد. نتایج نشان داد، تغییرات بارش در ایران ناهمگون و متأثر از ارتفاع و موقعیت جغرافیایی است. در مقیاس سالانه، از شش ناحیه ارتفاعی، تنها دو ناحیه پست شمالی (سواحل دریای خزر) و پست جنوبی (سواحل خلیج فارس و دریای عمان) تغییرات معنادار بارش را تجربه می کنند که به ترتیب کاهش و افزایش بارش آنها معنادار برآورد شد. چهار ناحیه دیگر ، کوهپایه داخلی، کوهپایه بیرونی و مرکزی تغییرات بارش معناداری ندارند، در مقیاس فصلی، افزایش بارش بهار تحت سناریوی انتشار کم در بیشتر دوره های آینده نزدیک و دور قابل انتظار است. کاهش بارش تابستان برای نواحی پست شمالی و افزایش بارش تابستان و پاییز برای نواحی پست جنوبی و کوهپایه بیرونی پیش نگری شد. افزون بر این، جهت تغییرات بارش فصل پاییز در بسیاری از نواحی ارتفاعی ایران مثبت است، اگر چه در برخی سناریوها معنادار تشخیص داده نشد.

مهاجرت معمولاً به تغییرات دائمی یا طولانی مدت محل زندگی اشاره دارد. این پژوهش بر آن است تا تحلیل فضایی مهاجرت داخلی در استان های ایران را طی سال های 95-1390 با تأکید بر عوامل اقتصادی و محیطی بررسی کند. بدین منظور سه عوامل اقتصادی سرانه تولید ناخالص داخلی، نرخ بیکاری و شدت فقر به همراه عامل محیطی میزان انتشار کربن دی اکسید در الگوی برآوردی شناسایی شد. نخست بعد مکان (مجاورت و فاصله) در اطلاعات آماری مهاجرت داخلی براساس آزمون موران در سطح 95 درصد معنا دار شد. سپس براساس آزمون ناهمسانی واریانس و نیز آماره RHO وابستگی فضایی در مدل وقفه فضایی (SAR) مورد تأیید قرار گرفت. بنابراین تحلیل فضایی براساس مدل وقفه فضایی انجام شد. نتایج رگرسیون فضایی نشان داد شاخص های اقتصادی سرانه تولید ناخالص داخلی، بیکاری و شدت فقر بر خالص مهاجرت در استان های کشور از لحاظ آماری تأثیرگذار بود. به طوری که بیکاری و شدت فقر تأثیر منفی و درآمد اثر مثبت بر خالص مهاجرت در استان ها داشت. ولی میزان انتشار CO 2 رابطه مثبت با متغیر وابسته داشت. از آنجایی که هر چه میزان انتشار گاز گلخانه ای CO 2 افزایش یابد، میزان آلودگی هوا نیز افزایش می یابد، لذا انتظار بر این بود رابطه خالص مهاجرت با میزان انتشار CO 2 معکوس باشد، اما آمار توصیفی خالص مهاجرت و متوسط انتشار CO 2 نشان داد جز استان خوزستان، استان های با میزان انتشار بالای CO 2 ، مهاجرپذیر نیز بوده اند. بنابراین شاخص انتشار CO 2 بیش از اینکه اثرات سوء آلودگی هوا را نشان دهد، اثرات مثبت صنعتی شدن استان ها را نشان داده است.

امروزه با توجه به توسعه شهری، افزایش جمعیت و فعالیت های مخرب در طبیعت موجب تغییرات اکولوژیکی فراوانی شده است. همچنین فاصله گرفتن از شاخص های توسعه پایدار اثرات جبران ناپذیری بر طبیعت و محیط زندگی تمامی انسان ها گذاشته است و با گسترش فناوری های نوین و پیشرفت های چشمگیر در زمینه های فناوری اطلاعات، شهر های جهان در بیش تر کشورهای پیشرفته به دنبال هوشمند سازی شهر های خود می باشند. لذا با توجه به اهمیت این مسئله، پژوهش حاضر به دنبال تلفیق برنامه ریزی شهری هوشمند با رویکرد بیوفیلیک می باشد. در این پژوهش ابتدا به بررسی شاخص های شهر هوشمند و بیوفیلیک پرداخته شد و سپس برای رسیدن به مدل بومی شهر ارومیه، جمع آوری داده و اطلاعات از طریق توزیع پرسشنامه به متخصصان براساس طیف لیکرت و وارد کردن آن به نرم افزار Spss انجام گرفت. سپس از آزمون فریدمن و تحلیل عاملی تأییدی به ترتیب به رتبه بندی گویه ها و تأیید مدل بهره گرفته شد. نتایج خروجی نرم افزار Amos گویایی تأیید مدل می باشد. مدل بومی نیز بر اساس مفاهیمی مانند نگرش و آگاهی های بیوفیلیکی، مدیریت منابع پایدار آب، ارتقای استفاده از انرژی و منابع تجدیدپذیر و حمل ونقل سبز و هوشمند و ... می باشند. لذا براساس آن، مدلی طراحی شده است و پیشنهادهایی ارائه گردید که برای فهم دقیق تر پیشنهادها، در نقشه با عنوان نقشه پیشنهادی برای شهر بیوفیلیک و هوشمند (شهر ارومیه) آورده شد.

پژوهش حاضر با استفاده از روش کیفی، ارائه الگوی سفر گردشگران در بحران اقتصادی صنعت گردشگری با تاکید بر توان بوم شناسی با رویکرد داده بنیاد را ارائه می دهد. پژوهش از نوع اکتشافی بود و از تحلیل محتوا جهت استخراج شاخص های عمومی و مصاحبه در بخش تئوری داده بنیاد جهت استخراج شاخص های اختصاصی استفاده شد جامعه آماری این تحقیق در بخش کیفی از خبرگان و متخصصان و صاحب نظران حوزه گردشگری و مدیریت بازاریابی بود تعداد آنها 15 نفر با حداقل مدرک تحصیلی کارشناسی ارشد بود که این روند تا رسیدن به اشباع نظری رسید. روایی از طریق متخصصان و پایایی از طریق روش بررسی مجدد یا بازدید توسط خبرگان استفاده شد. در این تحقیق برای ارائه مدل کیفی از روش تحلیل محتوا و تئوری داده بنیاد با نرم افزار MAXQDA استفاده شد. به منظور ارائه الگو با توجه به نتایج مصاحبه ها و تحلیل های صورت گرفت که تحریم های اقتصادی، تغییر در میزان درآمد، تغییر در نوع تبلیغات جهت گردشگری، تغییر نگرش گردشگران، تغییر در سرمایه گذاری بخش گردشگری، تغییر در نگرش- کاهش / حذف سفرهای خارجی- افزایش طبیعت گردی– شناسایی بیشتر مناطق گردشگری – شناخت ساعت گشت و گذار- رونق بوم گردی محلی / سنتی – افزایش استفاده از بیمه سفر – جلوگیری از کاهش تبادل فرهنگی اقوام و ملتها را در پی داشته باشد.

تغییرات اقلیمی، شهرها و انسان ها را با خطرات جدی مواجه ساخته و پیامدهای ناگواری به همراه دارد. مهم ترین عامل این تغییرات، انتشار گازهای گلخانه ای است که شهرها در تولید آن نقش بسزایی دارند. کلان شهر تبریز نیز به دلیل وجود مراکز صنعتی، تردد روزانه هزاران خودرو و مصرف میلیون ها لیتر بنزین، با آلودگی هوا و انتشار گازهای گلخانه ای دست به گریبان است. هدف این پژوهش، شناسایی و تحلیل عوامل کلیدی مؤثر بر تحقق توسعه شهری کم کربن در تبریز است. پژوهش حاضر با استفاده از روش توصیفی-تحلیلی و نرم افزار MICMAC، روابط میان ۲۸ عامل کلیدی را بررسی می کند. جامعه آماری شامل کارشناسان و متخصصان حوزه شهرسازی و محیط زیست بود که با روش نمونه گیری هدفمند، ۳۰ نفر به عنوان نمونه انتخاب شدند. داده های پژوهش از طریق مرور ادبیات، مصاحبه با خبرگان و پرسشنامه گردآوری و پس از تحلیل، عوامل دسته بندی شدند. نتایج پژوهش نشان داد که حفاظت و توسعه منابع طبیعی، استفاده از انرژی تجدیدپذیر، میزان بالای سفرهای پیاده و پیاده روی، ساختار شهری خرد مقیاس و حفاظت از اکوسیستم، پیشران های تحقق توسعه شهری کم کربن در تبریز هستند. این پژوهش همچنین نشان داد که هم افزایی میان عوامل مختلف می تواند تأثیرات مثبتی در توسعه پایدار شهر تبریز داشته باشد. با توجه به نتایج پژوهش، گذار به شهر کم کربن در تبریز نیازمند توجه به عوامل کلیدی شناسایی شده و تدوین سیاست های جامع و یکپارچه است؛ سیاست هایی که بتوانند از طریق حفاظت از منابع طبیعی، توسعه انرژی های تجدیدپذیر و ایجاد زیرساخت های پایدار، زمینه را برای کاهش انتشار کربن و بهبود کیفیت زندگی شهروندان فراهم کنند.

سازمان های محیط زیستی به عنوان نهادهای تخصصی در حفاظت از منابع طبیعی و پایداری زیست بوم ها، بیش از سایر سازمان ها نیازمند کارکنانی هستند که علاوه بر انجام وظایف رسمی، رفتارهای داوطلبانه و مسئولانه در راستای مأموریت های محیط زیستی از خود نشان دهند. هدف این پژوهش بررسی تأثیر یکپارچگی سازمانی بر رفتار شهروندی زیست محور کارکنان اداره کل حفاظت محیط زیست استان ایلام با نقش میانجی به اشتراک گذاری دانش و وضوح نقش شغلی است. این مطالعه از نظر هدف کاربردی و از نظر روش گردآوری داده ها توصیفی–پیمایشی است. جامعه آماری شامل 151 نفر از کارکنان رسمی، قراردادی و پیمانی این اداره در سال 1404 بود که به روش سرشماری بررسی شدند و 148 پرسشنامه کامل جمع آوری شد. ابزار گردآوری داده ها شامل پرسشنامه های جامعه پذیری سازمانی هاوتر و همکاران (2003)، اشتراک دانش هسو (2008)، وضوح نقش ساویر (1992) و رفتار شهروندی زیست محور لی و آلن (2002) بود و پایایی آنها با آلفای کرونباخ برای متغیرهای یکپارچگی سازمانی، به اشتراک گذاری دانش، وضوح نقش شغلی و رفتار شهروندی زیست محور به ترتیب 0/87، 0/82، 0/87 و 0/91 محاسبه شد. تحلیل داده ها با استفاده از مدل سازی معادلات ساختاری و روش حداقل مربعات جزئی در نرم افزار SmartPLS انجام شد. نتایج نشان داد یکپارچگی سازمانی به طور مستقیم بر رفتار شهروندی زیست محور (β=0/276, t=6/078)، به اشتراک گذاری دانش (β=0/836, t=53/676) و وضوح نقش شغلی (β=0/868, t=68/829) تأثیر معنادار دارد. همچنین به اشتراک گذاری دانش (β=0/299, t=6/297) و وضوح نقش شغلی (β=0/294, t=7/095) به طور مستقیم بر رفتار شهروندی زیست محور اثر دارند و نقش میانجی آنها در رابطه بین یکپارچگی سازمانی و رفتار شهروندی تأیید شد (به اشتراک گذاری دانش: β=0/250, t=6/282؛ وضوح نقش شغلی: β=0/342, t=6/931). بر این اساس، رفتارهای فراتر از وظیفه کارکنان محیط زیست زمانی تقویت می شوند که یکپارچگی سازمانی با توسعه تعاملات دانشی و وضوح نقش ها همراه باشد. لذا توجه به فرایندهای جامعه پذیری هدفمند، تقویت زیرساخت های به اشتراک گذاری دانش و شفاف سازی انتظارات شغلی در سازمان های محیط زیستی توصیه می شود. نوآوری این پژوهش در بازتفسیر رفتار شهروندی زیست محور و تبیین نقش همزمان به اشتراک گذاری دانش و وضوح نقش شغلی به عنوان سازوکارهای میانجی در سازمان های محیط زیستی است.

در منظومه پیچیده روابط بین الملل، قدرت نرم به عنوان یکی از شاخه های مهم مفهوم قدرت، به مثابه مؤلفه ای تعیین کننده در تعمیق نفوذ راهبردی، ژئوپلیتیک و تأمین امنیت ملی کشورها از اهمیت ویژه ای برخوردار است. این مقاله با تمرکز بر ارزش های ملی به عنوان متغیر مستقل محوری، به واکاوی نقش این ارزش ها در تقویت قدرت نرم و در نتیجه، ارتقای امنیت ملی ایران می پردازد. پژوهش حاضر، این نقش را در چارچوب رقابت ژئوپلیتیک ایران با ترکیه به عنوان یک مطالعه موردی بررسی می کند. با توجه به سرمایه گذاری گسترده و فعال آنکارا در عرصه قدرت نرم، پرسش اصلی این است که استفاده ایران از مؤلفه های ملیِ قدرت نرم خود از جمله زبان و ادبیات فارسی و میراث تاریخی و تمدنی، به عنوان بخشی از منابع راهبردی غیرمادی برای تولید و قدرت نرم، چه تأثیری بر امنیت ملی ایران و به ویژه در رقابت های ژئوپلیتیک آن با ترکیه خواهد داشت؟ فرضیه مورد سنجش به این شرح است که استفاده هوشمندانه از این سرمایه های هویتی، نه تنها می تواند جایگاه رقابتی و موازنه ای ایران را در عرصه فرهنگی و تمدنی در مناطق حیاتی مانند قفقاز و آسیای مرکزی ارتقا بخشد، بلکه می تواند از طریق ایجاد جذابیت و مشروعیت، به افزایش نفوذ ژئوپلیتیکی و تحکیم پایه های امنیت ملی در برابر رقبای منطقه ای مانند ترکیه منجر شود. این تحقیق با اتخاذ روشی تحلیلی-تبیینی و با استفاده از منابع کتابخانه ای و اسنادی انجام شده است. یافته های آن می تواند چارچوبی مفهومی برای تدوین راهبردهای هوشمندانه تر در سیاست خارجی و دیپلماسی فرهنگی ایران در رقابت با بازیگران منطقه ای فراهم آورد.

زمینه و هدف: سکونتگاههای روستایی به عنوان بستر زندگی و فعالیت های انسان، موضوعی چند بعدی است. مسئله سکونتگاه های روستایی بخشی از مسئله گسترده تری است که تحت عنوان توسعه پایدار در سطح ملی و منطقه ای نمود پیدا می کند. از این رو از سوی برنامه ریزان روستایی، شهری و منطقه ای مورد توجه قرار می گیرد. از آنجایی که فضاها و روستاهای پیراشهری ایران، به ویژه در استان خراسان شمالی، در مقطعی حساس از روند تحول و توسعه روستایی-شهری خود قرار دارند، باید همگام با رشد افسارگسیخته، برنامه ریزی دقیقی داشته باشند. در این راستا، این پژوهش در نظر دارد با طرح برنامه 5 ساله برای روستای خداقلی، نقشی پایدار برای روستا متصور شود. روش این پژوهش از نظر ماهیت، توصیفی- تحلیلی می باشد. روش شناسی: برای گردآوری اطلاعات نیز از روش های کتابخانه ای و میدانی (پرسشنامه، مصاحبه و مشاهده) استفاده شده است. همچنین از گروه کانونی و روش کیفی برای تجزیه و تحلیل اطلاعات استفاده گردیده است. قلمرو جغرافیایی روستای خداقلی از روستاهای حریم شهر بجنورد می باشد. نتایج و یافته ها: یافته های پژوهش نشان می دهد موقعیت روستای خداقلی در حریم شهر بجنورد باعث شده تا میزان مهاجرت به این روستا افزایش یافته و باعث بروز مشکلات زیادی شود. طبق نتایج SWOT نقاط قوت و فرصت این روستا بیشتر از نقاط ضعف و تهدید می باشد. بنابراین مهمترین استراتژی توسعه آن تهاجمی است. طبق نتایج QSPM ایجاد زیرساخت های مورد نیاز گردشگری و اقامتی، توسعه خدمات، زیرساخت ها و امکانات مورد نیاز روستا، تکمیل طرح هادی روستایی، توسعه مشاغل خرد، خانگی و نوین، توسعه بخش صنعتی-کارگاهی روستا و تکمیل زنجیره ارزش محصولات روستا مهمترین راهبردهای توسعه پایدار روستا هستند.

توجه به رشد روزافزون جمعیت و افزایش استفاده از خودروهای شخصی، مشکلات ترافیکی و آلودگی هوا در شهرهای بزرگ ازجمله اهواز به معضلی جدی تبدیل شده است. هوش مصنوعی به عنوان یک فناوری نوظهور، پتانسیل بالایی برای حل این چالش ها دارد. هوش مصنوعی به عنوان یکی از فناوری های پیشرفته، به طور فزاینده ای در صنعت حمل ونقل موردتوجه قرار گرفته است. این فناوری با قابلیت های خود در تحلیل داده ها، پیش بینی رفتارها و بهینه سازی فرآیندها، می تواند تحولی اساسی در نحوه مدیریت و عملکرد سیستم های حمل ونقل ایجاد کند. به همین منظور پژوهش حاضر باهدف بررسی نقش هوش مصنوعی در بهبود سیستم حمل ونقل شهری اهواز انجام شده است. در این پژوهش، با استفاده از روش توصیفی- تحلیلی و ابزار پرسشنامه، داده های موردنیاز جمع آوری و سپس با استفاده از مدل سازی معادلات ساختاری و نرم افزارهای Spss وAmos، روابط بین متغیرهای مختلف موردبررسی قرار گرفته است. نتایج نشان می دهند که شاخص ایمنی و نظارت با بار عاملی 87/0 مؤثرترین نقش را در توسعه حمل ونقل در شهر اهواز ایفا می کند و پس ازآن شاخص های لجستیک و مدیریت ناوگان، بهینه سازی مسیر، مدیریت ترافیک هوشمند و وسیله نقلیه خودران به ترتیب مؤثرترین عوامل هستند. یافته های این پژوهش حاکی از آن است که سرمایه گذاری در توسعه زیرساخت های فناوری اطلاعات، آموزش نیروی انسانی متخصص و ایجاد هماهنگی بین سازمان های مختلف درگیر در حمل ونقل شهری، ازجمله اقدامات ضروری برای پیاده سازی موفق هوش مصنوعی در حمل ونقل شهری اهواز است.