فتوحات حکومت صفویه در شرق و شمال غربی ایران و خلیج فارس موجب تسلط آن سلسله بر راهها و مراکز تجاری شد. اگر چه این فتوحات موجب درگیری این حکومت با همسایگان ایران در مرزهای شمال غربی و شرق کشور گردید و رقابت بر سر راهها و مراکز تجاری یکی از مهم ترین علل درگیری بود، فعالیت تجاری و ارتباط با شرق و غرب در دوره این جنگها ادامه داشت.
این نوشتار به بررسی پیمان سعدآباد و عوامل مؤثر در شکل گیری آن با بهره گیری از مجموعه اسناد منتشر نشده مرکز اسناد و تاریخ دیپلماسی و نیز با استفاده از کتب و اطلاعات موجود می پردازد.
پیشینه تاسیس کنسولگری انگلیس به سال 1894 در پی ورود هیئتی انگلیسی به سرپرستی کلنل ییت به بیرجند باز می گردد. اسامی صاحب منصبان انگلیسی پس از نامبرده و موقعیت جغرافیایی و ساختمانی کنسولگری انگلیس در بیرجند از دیگر مفاد این گزارش است.
ناصر تکمیل همایون در بررسی دگرگونیهای مرزهای کشور ایران در چهار جهت جغرافیایی، از مدارک و اسناد معتبر همچون نقشه معاهده های مرزی ایران با کشورهای همسایه بهره گرفته است که خواننده را با تصویری کامل از کوششهای پیگیر استعمارگران برای تجزیه ایران در سده های نوزدهم و بیستم روبرو می کند.
نگاهی به کارنامه این مناسبات نشان می دهد که روابط دو کشور در مراحل مختلف، بارها تحولاتی از دوستی و اتحاد تا جنگ و قطع روابط را به خود دیده است. آنچه جای توجه بسیار دارد، علل و روند این دگرگونیها و عدم ثبات از یک سو و نقاط عطف موجود در آن از سوی دیگر است.
در این نوشته به مرزهای جغرافیایی ایران و توران و چگونگی ورود اسلام به آنها پرداخته شده است. همچنین به نمونه هایی از مهاجرتهای مردم توران به ایران و بر عکس آن اشاره شده که چگونه مناصب حکومتی را هم به دست آورد.
هر چند ایرانیان با نام تاتارها از طریق بوی خوش مشک که تجارت آن در انحصار تاتارها بود آشنا شدند، اما از آغاز سده سیزدهم میلادی نام تاتار بیشتر در اخبار فتوحات مغول در منابع فارسی و عربی منعکس شده است.
در آن سال شوروی امکان دخالت در امور داخلی ایران را نداشت. وظیفه اصلی روسها این بود روابط دو کشور را حفظ کرده و موانع موچود بر سر راه گسترش رابطه را بردارند. گواه این امر، حل مشکلات مالی و مرزی پس از تغییر دولت بود.
ایران و مصر به عنوان دو کانون اصلی تمدن شرق ، از گذشته با یکدیگر مراوده داشته و در پیشبرد تاریخ و تمدن بشری نقشی حیاتی ایفا کرده اند . در طول تاریخ مردم ایران و مصر ـ چنانکه خواهیم دید ـ همواره به همکاری روز افزون تمایل نشان می دادند . آشنایی با پیشینه تاریخی و فرهنگی روابط دو کشور می تواند ما را در خصوص درک موقعیت ها و ضرورت های کنونی کمک نماید . .
گرچه توجه به آثار خواجه رشید الدین فضل الله، رویکرد اصلاح طلبانه و اهداف اصلی او را روشن میکند، اما همان میانهروی او مورد ستایش تاریخ نگاران خارجی است. هر چند علمای اهل سنت همچون ابن تیمیه حکم به ارتداد و کفر نامبرده دادند.
روابط جمهوری اسلامی ایران با ابرقدرتها دارای پیشینهای است که به اوایل سدة نوزدهم میلادی باز میگردد. اکنون مهمترین وجه از مشکلات چند وجهی ایران با قدرتهای بزرگ، تصمیمگیری در مورد نوع رویارویی با آنها به عنوان قدرتهای هستهای است.
این گزارش به بررسی مختصر روابط ایران و فرانسه در دورة پهلوی دوم و شرح مسافرت شاه با هیئت همراه خود در سال 1974 به فرانسه و دستاوردهای وی پس از ملاقات و گفتگو با ژیسکار دستن میپردازد.
همکاری کتابخانه آیت الله مرعشی نجفی (ره) با مرکز اسناد و تاریخ دیپلماسی و روسها منجر به چاپ کتابی دربارة فهرست نویسی نسخههای خطی در آسیای مرکزی به ویژه ازبکستان شد. این کتابها برای افرادی که در زمینة فهرست نویسی نسخههای خطی خاورمیانه فعالیت میکنند، حائز اهمیت است.
یکی از روزنامههایی که در روشن نمودن افکار عمومی در آستانة نهضت مشروطیت ایران، نقش بسزایی داشت، روزنامة پرورش، به مدیریت میرزا علی محمد کاشانی (شیبانی) چاپ مصر بود. گزارش حاضر با استناد به بعضی از اسناد مرکز اسناد و تاریخ دیپلماسی درصدد معرفی زوایای پنهانی این شخصیت و نشریة مربوطه است.
با پافشاری لرد کرزن بر اجرای قرارداد 1919، تجاوز نیروهای نظامی بلشویکی به شمال ایران و کوششهای دولت قاجاریه برای حفظ حکومت به بهای نابودی استقلال و حاکمیت ایران ، سران کشور ایران به رایزنیهایی برای مذاکره با نمایندگان انگلیس و روسیه اقدام کردند.
از سال 1879 به بعد که ظفار تحت حاکمیت سلطان مسقط در آمد، همواره برای پذیرش جریانهای مرکزگریز، آماده بود. مداخله نظامی ایران در بحران ظفار، نشان دهنده یک رشته شرایط، علتها و دلبستگیهای سیاسی، نظامی و اقتصادی و در ارتباط تنگاتنگ با نوع راهبرد و تحول کارکردهای دولتهای ابر قدرت در سطح بین المللی بود.