درخت حوزه‌های تخصصی

فرهنگستان زبان و ادب فارسی افزون بر دیگر اهداف و وظایف خود، به ویژه در پی حفظ و تقویت زبان فارسی به عنوان زبان رسمی کشور مطابق با بند 15 قانون اساسی است. یکی از راهکارهای اساسی برای دست یابی به چنین هدفی، انتخاب معادل های فارسی مناسب برای واژه هایی است که از زبان های خارجی وارد زبان فارسی می شوند. ناگفته پیداست که این کار فرهنگستان زبان و ادب فارسی ستودنی است؛ بااین حال، پرسشی که مطرح می شود این است که این معادل یابی ها و ترجمه ها تا چه میزان موردپذیرش جامعه و به ویژه اهل فن قرار می گیرند. برهمین اساس، در پژوهش حاضر برآنیم تا میزان کاربرد و پذیرش واژگان مصوب فرهنگستان زبان و ادب فارسی در حوزه مهندسی عمران را با توجه به آخرین اثر چاپ شده ازسوی این سازمان با نام «هزارواژه مهندسی: مجموعه واژه های سرامیک، مهندسی عمران، مهندسی محیط زیست و انرژی، مهندسی نقشه برداری و هوافضا (جلد 3)» موردارزیابی قرار دهیم. به این منظور، جامعه آماری متشکل از 120 نفر از کارشناسان این حوزه شامل 40 نفر از استادهای هیأت علمی، 40 نفر از دانشجویان کارشناسی ارشد و دکتری مهندسی عمران و همچنین 40 نفر از مهندسین عمران فعال در حوزه ساخت وساز گزینش شده و با اجرای دو پرسش نامه شامل 100 واژه تخصصی در حوزه مهندسی عمران، گزارشی از میزان پذیرش واژگان مصوب فرهنگستان ارائه شد. نتیجه گیری نهایی پژوهش نمایانگر آن است که واژگان مصوب فرهنگستان در این حوزه به طور معناداری ازسوی کارشناسان این حوزه موردتأیید قرار گرفته است چراکه درصد بالایی از آزمودنی ها این معادل ها را قابل قبول می دانند؛ این درحالی است که میزان کاربرد و حتی آشنایی با معادل های مصوب فرهنگستان در مقایسه با میزان پذیرش آن ها کمتر است. چنین تناسبی بیان گر یک حقیقت است؛ و آن اینکه ظاهراً فرهنگستان زبان و ادب فارسی، برخلاف تصویری که گاهی در فضای رسانه ای بیان می شود، توانسته به خوبی رسالت خود در حوزه واژه گزینی مناسب برای اصطلاح های تخصصی مهندسی عمران را به سرانجام برساند ولی از جنبه تبلیغ و همگانی سازی آن ها چندان موفق نبوده است.

هدف این پژوهش ارائه مدلی برایتدوین واژه نامه های تخصصی زبان شناسی دوزبانه با رعایت اصول و قواعد علمی فرهنگ نویسی است. در این مقاله مؤلفه های کلان ساختار و خردساختاری که واژه نامه های زبان شناسی موجود رعایت نکرده اند عنوان و پیشنهادهای لازم با تکیه بر منابعی که در چارچوب تحلیل مورداستفاده قرار گرفته بودند، ارائه شد. همچنین درمورد انتخاب درست بن واژه ها، ارائه یک دست معادل ها، معادل های نا دقیق، مدخل های غیرضروری، ناهم سانی معنایی در ارائه معادل ها، ارائه مشتقات مدخل ها و نیز ارائه برخی ترکیب ها به صورت گسترده بحث شد. همچنین، راه حل هایی با استفاده از چارچوب معرفی شده ارائه گردید. روش این پژوهش توصیفی است و به روش تحلیل محتوا انجام شده است. به این منظور، شش واژه نامه تخصصی دوزبانه انگلیسی-فارسی با معیار های فرهنگ نگاری موردبررسی قرار گرفتند. این پژوهش بر آن است به این پرسش پاسخ دهد که فرهنگ های دوزبانه زبان شناسی در ایران با درنظرگرفتن چه نکته های تخصصی فرهنگ نویسی تدوین شوند تا از کیفیت مطلوب برخوردار بوده و پاسخگوی نیاز مخاطبان باشند. با بررسی دقیق واژه نامه های دوزبانه زبان شناسی موجود نشان داده شد هیچ یک از فرهنگ های نگاشته شده تاکنون از اصول و قواعد فرهنگ نگاری پیروی نکرده اند. به همین سبب، پژوهش حاضر، با بررسی دقیق چگونگی نگارش فرهنگ های موجود آن ها را آسیب شناسی نموده و با آوردن نمونه هایی از مدخل های ارائه شده در آن ها، شیوه علمی و مبتنی بر اصول علمی فرهنگ نویسی را پیشنهاد نمود. درراستای این هدف از برگن هولتزو تارپ (Bergenholtz & Tarp, 1995) و منابع معتبر داخلی به عنوان چارچوب تحلیل مقاله به صورت تلفیقی بهره گرفته شد.

متون فارسی میانه زردشتی دربردارنده دستورهای اخلاقی دقیق و پردامنه ای است که همواره توجه پژوهشگران را به خود جلب کردهاست. بیشترینِ این دستورها را در اندرزنامه های زردشتی می توان یافت که کاملترین نمونه آن دینکرد ششم است. اهمیت فوقالعاده اخلاق دین زردشتی در ربط و نسبت آن با کیهانشناسی و فرجامشناسی این دین است. اخلاق باید انسان را چنان پرورش دهد که بتواند هم در انجام خویشکاری خود و هم در فزونی نیروی جبهه نیکی، و در نتیجه، به پیشبرد هدف اورمزد از آفرینش گیتی توفیق یابد. آیا میتوان برای اخلاق زردشتی معیارهای مشخصی بازشناخت؟ آیا این معیارها میتوانند ضامن پیشبرد اهدافی باشند که در چارچوب دین زردشتی از اخلاق انتظار میرود؟ برای پاسخ به این پرسشها متون اندرزنامههای معرفیشده در تاریخ ادبیات ایران پیش از اسلام را مبنا قرارداده، و آن را برپایه مطالعات اسنادی-کتابخانهای، و با روش تحلیل مضامین بررسیده ایم. با بررسی گستره و عمق محتوای اخلاقی اندرزنامه های پهلوی، برای آن دو معیار کلی بازشناختهایم: نخست، عدالت و انصاف، دوم، دیگردوستی و مهرورزی. این معیارهای اخلاقی با داستان آغاز و انجام در دین زردشتی سازگار می نماید و به انجام وظیفه انسان، فزونی نیروی نیکی در جهان، و تحقق هدف اورمزد از آفرینش یاری میرساند.

مقاله حاضر از دیدگاه برنامه کمینگی به بررسی ساخت ربطی گزاره ای در زبان فارسی می پردازد. در این مقاله براساس دو دیدگاه اساسی این نوع ساخت ربطی را مورد بررسی قرار می دهیم: تحلیل ساخت ربطی به عنوان خرده جمله متقارن و تحلیل ساخت ربطی به عنوان خرده جمله نامتقارن. زبان شناسان طرفدار ساختار نامتقارن به وجود هسته نقشی در ساخت های ربطی قائل می شوند که در آن فاعل بر محمول سازه فرمانی نامتقارن دارد، در مقابل درتحلیل متقارن اعتقاد بر این است که فاعل و محمول خرده جمله ربطی به صورت دو فرافکن بیشینه با یکدیگر ادغام می شوند و سپس یکی از دو عنصر فاعل و محمول به جایگاه شاخص گروه زمان حرکت می نماید و عنصر در جا مانده به عنوان برچسب نحوی خرده جمله ربطی انتخاب می شود. در مقاله حاضر با اشاره به عدم کارآیی فرضیه مقوله نقشی و بر پایه الگوریتم برچسب دهی چامسکی (2013، 2015) نشان داده شده است که جملات ربطی گزاره ای در زبان فارسی از ساختاری متقارن برخوردارند و در نظر گرفتن هسته نقشی تهی اصل اقتصاد کمینگی را در ساخت های ربطی زبان فارسی نادیده می گیرد.

درک و شناخت احساسات دیگران عامل مهمی در تعامل های اجتماعی است و کمبود این توانایی بر کیفیت ارتباطات تأثیر می گذارد. به سبب آنکه امکان دسترسی مستقیم به ذهن دیگران وجود ندارد، برای دریافت احساس دیگران به منابع غیرمستقیم اطلاعات مثل زبان بدن ، هیجان ها ی چهره و صدا تکیه می کنیم. بنابراین پژوهش حاضر با هدف پیش بینی شناسایی نوای هیجانی گفتار زبان ناآشنا براساس درک هیجان چهره با توجه به متغیر میانجی جنسیت در فارسی زبانان انجام گرفت. طرح پژوهش کاربردی از نوع توصیفی- همبستگی و جامعه آماری، فارسی زبانان 20 تا 40 سال شهر تهران بود. دویست فارسی زبان به روش نمونه دردسترس انتخاب شدند تا تکلیفی مبتنی بر رایانه که دربردارنده دو بخش شنیداری و دیداری بود را انجام دهند. افراد نمونه ابتدا هیجان گوینده در جمله های دارای شش هیجان اصلی به زبانی ناآشنا و سپس هیجان تصویر چهره را مشخص کردند. بر اساس داده های به دست آمده، ابتدا شاخص های توصیفی میانگین و انحراف استاندارد محاسبه و سپس فرضیه های پژوهش با روش تحلیل رگرسیون با استفاده از نرم افزار اس.پی.اس.اس (نسخه 21) موردتجزیه و تحلیل قرار گرفت. یافته های پژوهش نشان داد که درک هیجان چهره به طور معناداری درک هیجان گفتار را پیش بینی می کند(p<0/05). بررسی متغیر میانجی جنسیت نیز، روشن نمود که شناسایی نوای هیجانی گفتار توسط شرکت کنندگان براساس جنسیت آن ها متفاوت بود یعنی با افزایش درک هیجان چهره، درک هیجان گفتار در زنان بیشتر از مردان افزایش یافت. یافته های این پژوهش نشان داد که درک هیجان چهره می تواند به ما در پیش بینی شناسایی نوای هیجانی گفتار کمک کند. همچنین، متغیر جنسیت نیز می تواند تأثیری در این رابطه داشته باشد. نتایج این پژوهش نشان داد که درک هیجان چهره می تواند به ما در پیش بینی شناسایی نوای هیجانی گفتار کمک کند. همچنین، متغیر جنسیت نیز می تواند تأثیری در این رابطه داشته باشد.

پژوهش حاضر به بررسی پدیده "غیریت سازی" در گفتمان دادگاه خانواده می پردازد و نشان می دهد که چگونه زبان در شکل گیری ادراک و پویایی قدرت تاثیر می گذارد. این تحقیق با تکیه بر داده های جمع آوری شده از 26 پرونده دادگاه خانواده در شهرستان دورود، از چارچوب مربع ایدئولوژیک ون دایک (2003، 1995) برای بررسی راهبردهای زبانی و فرازبانی استفاده می کند که شرکت کنندگان برای ابراز تسلط، متقاعد کردن قضات، و به حاشیه راندن طرف های مخالف به کار می گیرند. این راهبردها با چهارچوب مربع ایدئولوژیک، که بر ساختار نظام مند برتری درون گروهی (خودی) و منفی گرایی برون گروهی (غیرخودی) تاکید دارد، نزدیک هستند. تأثیر متقابل بین عناصر زبانی و فرازبانی لایه بندی ایدئولوژیک در گفتمان دادگاه خانواده را نشان می دهد، جایی که راهبردهایی مانند قطع کلام و همپوشانی کلام نه تنها منعکس کننده باورهای شخصی هستند، بلکه ساختارهای قدرت و بازنمایی های جنسیتی را نیز تقویت می کنند. یافته ها نشان می دهد که هر دو مشارکان مرد و زن از راهبردهای غیریت سازی بر اساس دیدگاه های جنسیتی حود استفاده می کنند. زنان غالباً از طریق قطع کلام و ضمایر فاصله گذار مانند «او » بر تسلط خود تأکید می کنند، در حالی که مردان با استفاده از ضمایر شامل «ما» هویت های جمعی را پرورش می دهند. هر دو جنس از واژگان مثبت و منفی، ساخت های امری و سوگند برای تقویت ویژگی های مثبت خودی و تخفیف ویژگی های مثبت غیرخودی استفاده می کنند. این الگوها نشان می دهد که چگونه زبان به عنوان ابزاری برای تعیین جایگاه های ایدئولوژیک و تبادل قدرت در چارچوب های قانونی عمل می کند.

این مقاله به بررسی رابطه ی شدت کنترل فعل بند پایه بر زمانداری بندهای متممی زبان فارسی می پردازد. لاندا (Landau, 2006) کنترل اجباری بند پایه بر محمول بند متمم زماندار و بی زمان را نتیجه ی رخداد عمل در بند متممی می داند. تعبیر معنایی محمول بند پایه، وجه و زمانداری بند پیرو را تعیین می کند؛ این امر از طریق مشخصه ی دستوری زمانداری و مشخصه ی معنایی زمان، تحقق می یابد. مشخصه ی زمانداری از لحاظ نحوی به حوزه ی بند و مشخصه ی زمان از نظر معنایی بر رخداد گفتار دلالت می کند. از سوی دیگر گیون (Givón, 1980) معتقد است ساخت های کنترلی، نتیجه ی تلفیق دو حوزه ی معنی و نحو هستند. افزایش شدت کنترل بند اصلی بر رخداد بند متممی، درجه بی زمانی بند متمم را افزایش می دهد. هدف این مقاله، بررسی زمانداری و زمان، با توجه به دو ویژگی کنترل و بی زمانی در چارچوب کمینه گرایی لاندا (Landau, 2006) و نقش گرایی گیون (Givón, 1980) است؛ بطوریکه شدت کنترل فعل بند پایه تأثیر مستقیم بر تحقق رخداد عمل، درجه بی زمانی و بازنمایی فاعل بند متممی دارد. داده های این پژوهش، به شیوه کتابخانه ای گردآوری و به روش توصیفی- تحلیلی بررسی شده اند. نتایج نشان می دهد با کاهش شدت کنترل فعل بند پایه، وجه و زمانداری بند های متممی از التزامی بی زمان به سمت اخباری زماندار تغییر می یابد و زمان رخداد عمل بند متممی نیز ارجاع کمتری به بند پایه دارد. بطورکلی با تلفیق رویکردهای صورتگرا و نقشگرا، نتایج حاکی از مدرج بودن ویژگی نحوی زمانداری در بند های متممی است؛ بطوریکه از بی زمانی کامل به سمت زماندار ضعیف، متوسط تا کامل متغیر می شود.

با توجه به نبود کتاب دانشگاهی در حوزه آموزش زبان فارسی به غیرفارسی زبانان، در این پژوهش برآنیم افزون بر بیان ویژگی های کتاب استاندارد براساس شاخص های مطرح شده جف زوائر (Zwiers, 2008)، کتاب های آموزشی غیردانشگاهی موجود دراین زمینه را ازنظر بیشترین میزان تطابق با کتاب های آموزش زبان دانشگاهی بررسی نماییم. پرسش مهمی که در این پژوهش در پی پاسخ به آن هستیم، این است که کتاب های آموزش زبان فارسی به غیرفارسی زبانان که برای آموزش دانشگاهی زبان نوشته خواهند شد، باید از چه ویژگی هایی برخوردار باشند وکدام یک از کتاب های تدریس شده موجود در این حوزه (با انتخاب محقق)، بیشترین میزان تطابق با کتاب های دانشگاهی را دارند. این کتاب ها تا چه اندازه ای موفق بوده اند تا نیازهای زبان آموزان را برآورده سازند. در مقاله حاضر، سه کتاب آموزش زبان فارسی ۱. کتاب فارسی بیاموزیم (Zolfaghari et al., 2021) ۲. آموزش زبان فارسی دهخدا (Navab et al., 2017) ۳. آموزش زبان فارسی ثمره (Samareh, 1993) انتخاب گردیده اند. هر یک از این کتاب ها با توجه به معیارها و زیرمعیارهای زبان دانشگاهی ازدیدگاه جف زوائر (Zwiers, 2008) -که مشتمل بر معیار های خواندن، نوشتن، صحبت کردن و شنیدن بودند- موردبررسی قرار گرفته اند. در بررسی انجام گرفته از بین معیارهای اصلی مطرح شده توسط زوائر، معیار خواندن با ضریب 528/0، بیشترین وزن و معیارهای شنیدن و صحبت کردن با وزن 303/0 و نوشتن با وزن 169/0 به ترتیب اولویت های بعدی را به دست آورده اند. از بین سه کتاب موردبررسی کتاب فارسی بیاموزیم ۱با وزن 424/0 بیشترین تطابق و به ترتیب کتاب های آموزش زبان فارسی دهخدا با وزن 358/0 و کتاب آموزش زبان فارسی ثمره با وزن 218/0 رتبه های بعدی را در میزان انطباق با کتاب های دانشگاهی به دست آوردند.

در آغاز پیدایش دستور زایشی، کاوش در نظریه زبان همواره متاثر از زبانی مانند زبان انگلیسی بوده است. با گذر از آن دوره، نظریه زبان همواره بر آن بوده است که از یک سو بهنیه نگرتر شود و از سوی دیگر جهانی تر شود. یکی از ساختهایی که این پویایی نظری را در تاریخ دستور زایشی نشان می دهد، بررسی زبان گذر ساختهای کنترلی است. ساختمان نحوی و معناشناختی بندهای متممی کنترلی در زبانی مانند زبان فارسی اساساً متفاوت از همین ساختها در زبانهایی مانند زبان انگلیسی است. ساختهای کنترلی در زبان فارسی در بندهای متممی خودایستای التزامی واقع می-شوند. این بندها دارای ویژگیهای نحوی-ساختواژی [شخص]، [شمار]، و [زمان] می باشند. همچنین این بندها در درون گروههای نحوی زمان، وجه، و متمم نما جای دارند. اما همین ساختها در زبانهایی مانند زبان انگلیسی در بندهای متممی ناخودایستا و عریان مصدری جای دارند که هیچ یک از ویژگیهای نحوی-ساختواژی بالا، و نیز هیچکدام ازگروههای نحوی بالا را ندارند. این تفاوت ساختاری در نخستین انگاره های دستور زایشی توصیف ناپذیر بود. اما با گذر از آن دوره و ورود و استمرار در برنامه کمینگی، این گونه نگرشهای انگلیسی-محور اندک اندک از نظریه زبان رخت بستند تا نظریه زبان همگانی تر شود. بر این پایه، جستار کنونی بر آن است که نشان دهد که چگونه این تفاوتهای ساختاری میان متمم های خودایستا و ناخودایستای کنترلی در این دو رده از زبان توانسته است سبب بهینگی دستور زایشی، به ویژه در برنامه کمینگی شود تا نظریه زبان از یک درجه کفایت مشاهده ای ساده، به سوی کفایت توصیفی و توضیحی بیشتر گام بردارد.

اوتیسم یا درخودماندگی نوعی اختلال در روابط اجتماعی است که از علائم آن می توان به انجام رفتارهای کلیشه ای و تکراری و عدم توانایی در برقراری ارتباط و روابط اجتماعی اشاره کرد. مطالعه ی حاضر به بررسی آکوستیکی واکه ها در جایگاه تکیه بر و بدون تکیه در دختران و پسران فارسی زبان مبتلا به اوتیسم و سالم پرداخته است. بدین منظور یک جفت کمینه "تابش" انعکاس نور"و" تاب-ش" (تاب او) انتخاب شد و از 15 کودک مبتلا به اوتیسم و 15 کودک سالم (پنج دختر و ده پسر) خواسته شد تا این کلمات را دو دفعه تکرار کنند. داده ها توسط میکروفونshure ضبط شد. سپس برای هر کلمه یک شبکه متنی ساخته شد و مقدار متغیر های بسامد پایه، بسامد سازه اول و سازه دوم، شدت، دیرش واکه های [ɒ] و [e] توسط نرم افزار پرات اندازه گیری و با نرم افزار SPSS آنالیز شد. نتایج نشان داد که بیماری تاثیر معنی داری بر بسامد پایه و دیرش واکه های [ɒ, e] و بسامد سازه اول و بسامد سازه دوم و شدت واکه [e] دارد. علاوه بر این، جنسیت نیز تاثیر معنی داری بر بسامد دوم واکه [e] دارد. همچنین نتایج نشان داد تاثیر تکیه بر بسامد پایه واکه [e] و دیرش واکه [ɒ] معنی دار است.میانگین بسامد پایه واکه [e] و دیرش واکه [ɒ] در کودکان مبتلا به اوتیسم در جایگاه تکیه بر و بدون تکیه بیشتر از کودکان سالم است.بنابراین می توان گفت بسامد پایه و دیرش واکه ها تاثیر زیادی در تعیین جایگاه تکیه هم در کودکان مبتلا به اوتیسم و هم در کودکان سالم دارند.

تأثیر شفافیت معنایی در پردازش واژه های پیچیده از لحاظ صرفی در طول چند دهه گذشته یک موضوع مهم مورد مطالعه بوده است. این مطالعه به بررسی پردازش واژه های مرکب درون مرکز هسته پایان در زبان فارسی می پردازد و نقش شفافیت معنایی را از طریق یک آزمایش آماده سازی نهفته بررسی می کند. این آزمایش شامل سه شرایط متمایز شفاف، تیره و تداخل خطی است. در این آزمایش، آماده سازها واژه های مرکب درون مرکز هسته پایان هستند و وابسته های این واژه های مرکب به عنوان سازه هدف برای تحلیل استفاده شده اند. نتایج نشان داده است که تأثیرات آماده سازی قابل توجهی برای هر دو شرایط شفاف و تیره وجود دارد و شفافیت معنایی به طور قابل توجهی بر پردازش واژه مرکب تأثیر می گذارد. در مقابل، هیچ تأثیر آماده سازی در شرایط تداخل خطی مشاهده نشده است و شفافیت پردازش را در زمینه واژه های مرکب درون مرکز هسته پایان در زبان فارسی تسهیل نمی کند. این یافته ها به طور قاطع نظریه تجزیه فروواژگانی خودکار و سریع را پشتیبانی می کنند. این مدل به ویژه در پردازش واژه های مرکب درون مرکز هسته پایان در زبان فارسی مستقل از شفافیت معنایی و ساختار عمل می کند. نتایج این مطالعه بر پردازش صرفی در زبان فارسی تأکید می کند، و نشان می دهد که حتی بدون شواهد شفافیت معنایی، تجزیه واژگانی واژه های پیچیده به سرعت و به طرز موثری در سطح فروواژگانی اتفاق می افتد. این مطالعه به درک عمیق تری از مکانیسم های پردازش واژه در زبان های با ساختارهای صرفی پیچیده کمک می کند.

پژوهش های گذشته در حوزه ریتم زبان فارسی و رده بندی نوایی بر ریتم خرد تمرکز کرده اند، حال آنکه ریتم خرد به تنهایی نمی تواند تفاوت های آشکار نوایی گونه های زبانی را توضیح دهد؛ به عنوان مثال دو گونه تهرانی و کرمانی را در یک رده (زبان های تکیه ای) قرار می دهد. در پژوهش حاضر، با استفاده از پارامتر ریتم کلان (جان، 2014) به بررسی تفاوت نوایی دو گونه فارسی و کرمانی پرداخته ایم و ریتم کلان را با استفاده از داده هایی از این دو گونه زبان فارسی کمی سازی کرده و قوت آن را با یکدیگر مقایسه کرده ایم. هدف این پژوهش معرفی روش کمی سازی ریتم کلان با استفاده از داده های زبان فارسی و طبقه بندی دو گونه تهرانی و کرمانی بر اساس قوت ریتم کلان است. به این منظور نمونه های آوایی از گویشوران دو گونه کرمانی و تهرانی را با استفاده از نرم افزار پرت (نسخه 6.2.12) تجزبه و تحلیل صوت شناختی کردیم و سه شاخص کمی ریتم کلان که عبارتند از شاخص تغییرپذیری ریتم کلان (MacR_Var)، شاخص بسامد تغییرات زیروبمی در یک گروه (MacR_Freq) و شاخص تغییرپذیری دوتایی هنجاریافته (nPVI ) را برای این نمونه ها محاسبه کردیم. مقدار این شاخص ها نشان می دهد که قوت ریتم کلان گونه کرمانی قوی تر از ریتم کلان گونه تهرانی است و کمّی سازی ریتم کلان، روشی مطمئن برای مطالعه رده شناسی نوایی زبان ها است.

نظریه کنش های گفتاری به رابطه میان الفاظ و معانی موردنظر گوینده می پردازد. بنیانی ترین دیدگاه این نظریه آن است که سخن گفتن از آن جهت که تولید لفظ است عامل ارتباط نیست؛ بلکه ارتباط زبانی کامل درصورتی به انجام می رسد که کنش یا عملِ مضمون در سخن، برمبنای شرایط خاصی رخ دهد. این مقاله با به کارگیری اصول و مبانی نظریه مورداشاره به بازخوانی قصه آن آبگیر و صیّادان و آن سه ماهی در دفتر چهارم مثنوی معنوی پرداخته و کاربرد کنش های گفتاری سه ماهی (به عنوان نماد گروه های سه گانه انسان ها) و نسبت آن ها با میزان بهره گیری از موازین عقلی را واکاوی کرده و کنش ترغیبی را پرتکرارترین کنش عقل مداران یافته است. در این پژوهش با توجه به بافت موقعیتی قصّه، افزون بر تحلیل نوع کنش های گفتاری مضمون در سخنان شخصیت ها به عنوان پاره گفتارهای خُرد، روند کنش های مولانا نیز در قالب پاره گفتارهای کلان موردبررسی قرارگرفت و ارتباط چیدمان اجزاء مختلف قصه همچون افراد و گفته ها با شکل گیری کنش های گفتاری کلان و معانی مورد نظر مولانا که عبارتند از دو کنش غیرمستقیم اظهاری و ترغیبی مشخص گردید.

تحلیل گفتمان انتقادی مباحثه ای است که زبان به عنوان کارکرد اجتماعی در بازتولید قدرت و کشف ایدئولوژی موردبررسی قرار می گیرد. در این بحث نظریه کنش گفتار ازجمله مباحثی است که در تکوین و گسترش تحلیل گفتمان انتقادی نقش کاربردی داشته است. اندرو گاتلی از نظریه پردازان این حوزه اهمیت عمده نظریه کنش زبانی را در بررسی مفاهیم انتزاعی زبان با واقعیت های اجتماعی و درگیر با ایدئولوژی های پنهان عاملان کنشی می داند. گاتلی بر هر دو جنبه اجتماعی و شناختی ایدئولوژی و ظهور آن در گفتمان تأکید می کند. در جنبه های حاضر مؤلفه های ارتباطی با گویه های استعاری و کنایی نقش بسزایی را در بازخورد ایدئولوژی های پنهان عاملان دارند. مؤلفه های ارتباطی موردنظر گاتلی سویه های چند ظرفیتی، مخالفت های ارزش گذارانه و تنوع بخشی است که با بررسی هرکدام از این مؤلفه ها روابط درونی میان گویه های استعاری و کنایی در قالب اصطلاحات زبانی و حوزه های عاطفی، شناختی و غیره سنجیده شده و در راستای بازتاب ایدئولوژی های رفتاری و کلامی به کار بسته می شوند. جستار حاضر به بررسی مؤلفه های ارتباطی مزبور در گفتمان های استعاری و کنایی رمان ساعه بغداد به قلم شهدالراوی (2018) اشاره داشته است. با بررسی مؤلفه های حاضر در بافت گفتمانی استعاری و کنایی رمان مزبور چنین برداشت می شود که راوی با مدنظر قرار دادن بحث اهمیت زبانی و شرایط اجتماعی، سیاسی و فرهنگی عصر خود، با کاربست مضامین استعاری و کنایی در شالوده ارتباطی به بازتاب واقعی این شرایط اهتمام داشته است و ایدئولوژی های پنهان رفتاری و کلامی عاملان کنشی در بافت گفتمانی را به وضوح نمایان ساخته است.

Despite the growing recognition of Oral Presentation Anxiety (OPA) as a significant barrier to effective communication in English as a Foreign Language (EFL) education, previous research has predominantly examined anxiety in isolation, leaving a critical gap in understanding how these constructs interact (Tsang, 2022; Dewaele et al., 2022; Grieve, 2020). To offer a more integrated perspective, this study investigates the predictive roles of L2 grit, Foreign Language Classroom Enjoyment (FLCE), and self-efficacy in relation to Oral Presentation Anxiety among English major university students. A total of 123 participants completed an online survey that included demographic questions and established scales measuring L2 grit, FLCE, self-efficacy, and OPA. Path analysis was employed to examine the proposed relationships within the model. The findings reveal that self-efficacy significantly predicts OPA, demonstrating a strong correlation with participants' anxiety levels during oral presentations. In contrast, neither L2 grit nor FLCE emerged as significant predictors of OPA across the sample. These results highlight the importance of fostering self-efficacy to mitigate OPA in undergraduate language learners. The study concludes with practical implications for educators and stakeholders in higher education aimed at reducing foreign language presentation anxiety.

تمرکز این پژوهش ارائه الگویی برای آموزش زبان فارسی نیمه تخصصی به داوطلبان رشته مهندسی است که به یادگیری زبان های نیمه تخصصی در دوره های پیشرفته زبان فارسی می پردازند. هدف اصلی این پژوهش افزایش درک مفاهیم ریاضی و بهبود مهارت زبان فارسی است. در این پژوهش اثربخشی الگوی شپاپ در آموزش زبان به زبان آموزان با زمینه ها و انگیزه های مختلف ارزیابی می شود. بدین منظور، الگوی شپاپ که بازنگریسته و دوباره مفهوم سازی شده بود، در سه جلسه آموزشی ریاضی در مرکز آموزش زبان فارسی دانشگاه بین المللی قزوین اجرا شد. از نظر پایایی و روایی ابزار ارزیابی اعتباری سنجی شد. برای گردآوری داده ها و نیز واکاوی آماری، ارزیابی یادگیری واژه ها پیش و پس از آزمون انجام شد. نتایج به دست آمده از 28 فارسی آموز غیرایرانی نشان دهنده تفاوت آماری معنا داری میان نمرات پیش آزمون و پس آزمون بود (05/0p< ). اجرای الگوی شپاپ بازنگریسته منجر به بهبود در استفاده دقیق از واژه ها در میان فارسی آموزان غیرایرانی شد. این یافته ها پیامدهای مهمی برای تقویت آموزش زبان نیمه تخصصی و دانشگاهی به غیرایرانیان داوطلب تحصیل در دانشگاه دارد. علاوه بر این، نتایج می تواند به عنوان یک راهنمای ارزشمند آموزشی برای مدرسانی باشد که ریاضیات و علوم دیگر را به زبان آموزان ایرانی آموزش می دهند. این مطالعه اثربخشی الگوی شپاپ بازنگریسته را در افزایش یادگیری یکپارچه زبان و محتوای دانش های گوناگون برجسته می کند.

Objective: The research investigated how implementing autonomy-supportive strategies in English language classrooms contributes to increased student motivation. Methods: Participants in this study comprised 100 male EFL learners recruited from an English language institute located in Guilan, Iran. Sixty intermediate language learners were selected using the Oxford Quick Placement Test and subsequently randomly divided into two groups of 30 for the research. A motivation pretest was administered to both cohorts preceding the intervention. The treatment then commenced: the experimental group received autonomy-supportive English language instruction, and the control group followed the CLT approach. A motivation posttest was administered to all participants at the conclusion of the treatment to assess potential differences in motivation levels across the experimental (autonomy-supportive) and control (CLT) groups. Results: The findings, statistically examined with independent and paired samples t-tests, demonstrated that autonomy-supportive teaching methods effectively boosted English learning motivation in the Iranian student cohort. Conclusion: The results offer tangible proof that autonomy-supportive methods effectively cultivate more motivating language learning settings and enhance students' inherent motivation to pursue English language acquisition.

گونه های زبانی شهرستان شمیرانات آمیزه ای از دو زبان فارسی و مازندرانی هستند که گوناگونی های صرفی-نحوی قابل ملاحظه ای را نمایان می کنند. هدف از انجام پژوهش حاضر، واکاوی ساخت درونی گروه های اسمیِ وصفی و اضافی در این گونه های زبانی از منظر رده شناسی کرافت (Croft, 2003) است. در این پژوهش، برای نمایش پراکنش منطقه ای الگوهای تشکیل دهنده و شناسایی گرایش غالب در ساختار گروه های اسمی، در دو سطح ترتیب و راهبرد به بررسی پرداخته ایم. به این منظور، معادل گویشی 8 گروه اسمیِ دارای هسته اسمی مفرد که از 41 آبادی شمیرانات گردآوری شده بودند، از پرسش نامه اطلس زبانی ایران استخراج شدند و موردواکاوی قرار گرفتند. الگوی غالب در تشکیل 328 گروه اسمی مطالعه شده در پژوهش حاضر «اسم-پیونده-توصیفگر» شناسایی شد. بررسی ارتباط میان عناصر گروه های اسمی نشان داد که الگوی برجسته در این گونه ها، ازنظر حضور تکواژ افزوده «پیونده»، براساس میزان درهم تنیدگیِ دو عنصر «هیچ» و برپایه ترتیب دو عنصر «اسم-توصیفگر» است. براساس یافته های پژوهش، 78 درصد گونه های زبانی شمیرانات، ازنظر کاربرد الگوی ترتیب و راهبرد در تشکیل گروه اسمی غالباً مانند زبان فارسی رفتار می کنند، 3 درصد آن ها از نظر الگوی ترتیب مانند زبان فارسی اما از نظر کاربرد راهبرد مانند زبان مازندرانی عمل می کنند و 19 درصد آن ها الگوی ترتیب و راهبرد مشابهی مانند زبان مازندرانی دارند. پراکنش منطقه ای این الگوها نشان داد که قسمت عمده بخش غربی شمیرانات از الگوهای ترتیب و راهبرد زبان مازندرانی استفاده می کند درحالی که در بخش های مرکزی و شرقی این شهرستان غالباً الگوی ترتیب و راهبرد زبان فارسی به کار می رود.

Objective: Having in mind to address and have contributions regarding the reading comprehension, this study focuses on using hypertext reflection on the reading comprehension of Iranian Intermediate EFL learners. Methods: In this study, 60 participants were assigned into one control group and an experimental group. While the experimental group was treated with hypertext reading texts, the control group was exposed to conventional method. Results: Based on the quantitative results obtained in the participants’ pretest and post-test scores, participants’ reading comprehension was measured before and after the treatment. Quantitative findings of the study highlighted the outperformance of the experimental group in comparison with the control one regarding hypertext reflection on the reading comprehension of Iranian EFL intermediate learners. Conclusion: The results and findings of the statistical analyses run indicated that the experimental group significantly outperformed the control group after the treatment revealing that the instruction was quite successful in helping the participants to improve their reading comprehension. The implication of the current research could pave the way for instructors and curriculum designers to include hypertext as a significant element in enhancing Iranian EFL learners’ reading comprehension.

Objective: The objective of this study was to investigate the extent to which teacher-related factors, namely technological attitudes, perceived organizational support, and engagement in professional development, predict English language teachers’ instructional use of technology. Methods: This study employed a quantitative, correlational research design. Data were collected from 95 English language teachers through a questionnaire measuring technological attitudes, professional development, and organizational support. The construct validity of the instrument was confirmed via factor analysis, and multiple regression analysis was conducted to examine the predictive power of the three teacher-related variables on instructional technology use. Results: The results of the multiple regression analysis indicated that technological attitudes, professional development, and organizational support were all significant predictors of teachers’ instructional use of technology. Among these variables, technological attitudes emerged as the strongest predictor, as evidenced by the standardized regression coefficients. Conclusion: The findings highlight the pivotal role of teachers’ technological and pedagogical dispositions in effective technology integration. They suggest that fostering positive technological attitudes, alongside sustained professional development and institutional support, is essential for maximizing the instructional benefits of technology and enhancing student learning outcomes.