امیرحسین رئیس زاده

فرهنگستان زبان و ادب فارسی افزون بر دیگر اهداف و وظایف خود، به ویژه در پی حفظ و تقویت زبان فارسی به عنوان زبان رسمی کشور مطابق با بند 15 قانون اساسی است. یکی از راهکارهای اساسی برای دست یابی به چنین هدفی، انتخاب معادل های فارسی مناسب برای واژه هایی است که از زبان های خارجی وارد زبان فارسی می شوند. ناگفته پیداست که این کار فرهنگستان زبان و ادب فارسی ستودنی است؛ بااین حال، پرسشی که مطرح می شود این است که این معادل یابی ها و ترجمه ها تا چه میزان موردپذیرش جامعه و به ویژه اهل فن قرار می گیرند. برهمین اساس، در پژوهش حاضر برآنیم تا میزان کاربرد و پذیرش واژگان مصوب فرهنگستان زبان و ادب فارسی در حوزه مهندسی عمران را با توجه به آخرین اثر چاپ شده ازسوی این سازمان با نام «هزارواژه مهندسی: مجموعه واژه های سرامیک، مهندسی عمران، مهندسی محیط زیست و انرژی، مهندسی نقشه برداری و هوافضا (جلد 3)» موردارزیابی قرار دهیم. به این منظور، جامعه آماری متشکل از 120 نفر از کارشناسان این حوزه شامل 40 نفر از استادهای هیأت علمی، 40 نفر از دانشجویان کارشناسی ارشد و دکتری مهندسی عمران و همچنین 40 نفر از مهندسین عمران فعال در حوزه ساخت وساز گزینش شده و با اجرای دو پرسش نامه شامل 100 واژه تخصصی در حوزه مهندسی عمران، گزارشی از میزان پذیرش واژگان مصوب فرهنگستان ارائه شد. نتیجه گیری نهایی پژوهش نمایانگر آن است که واژگان مصوب فرهنگستان در این حوزه به طور معناداری ازسوی کارشناسان این حوزه موردتأیید قرار گرفته است چراکه درصد بالایی از آزمودنی ها این معادل ها را قابل قبول می دانند؛ این درحالی است که میزان کاربرد و حتی آشنایی با معادل های مصوب فرهنگستان در مقایسه با میزان پذیرش آن ها کمتر است. چنین تناسبی بیان گر یک حقیقت است؛ و آن اینکه ظاهراً فرهنگستان زبان و ادب فارسی، برخلاف تصویری که گاهی در فضای رسانه ای بیان می شود، توانسته به خوبی رسالت خود در حوزه واژه گزینی مناسب برای اصطلاح های تخصصی مهندسی عمران را به سرانجام برساند ولی از جنبه تبلیغ و همگانی سازی آن ها چندان موفق نبوده است.