تحلیل فضایی نقش مهاجرین افغانستانی در توسعه اقتصاد منطقه ای ایران (2010-2024)(مقاله علمی وزارت علوم)
منبع:
پژوهش های اقتصادی ایران سال ۳۰ پاییز ۱۴۰۴ شماره ۱۰۴
167 - 201
حوزههای تخصصی:
یکی از مهم ترین چالش های جهان امروز پدیده مهاجرت است زیرا این مسئله چالش های زیادی را در ساختارهای اجتماعی، اقتصادی و حتی سیاسی یک منطقه به وجود می آورد. هدف این مطالعه ارزیابی تأثیر مهاجران افغانستانی بر توسعه اقتصادی منطقه ای ایران بوده و داده های مورد استفاده در این پژوهش بازه زمانی 2010 تا 2024 را پوشش می دهد؛ بااین حال به منظور حفظ پیوستگی زمانی، برآورد مدل پانل فضایی براساس یک زیر بازه ده ساله پیوسته انجام شده است. این تحقیق از نظر هدف کاربردی و از نظر ماهیت و روش تحلیلی- توصیفی است. در ابتدا یک شاخص ترکیبی توسعه منطقه ای بر پایه ۱۲ شاخص اقتصادی و اجتماعی و با بهره گیری از روش تصمیم گیری چندمعیاره تاپسیس (TOPSIS) تدوین شد سپس به منظور تحلیل روابط فضایی و بررسی اثرات مستقیم و غیرمستقیم متغیرهای مرتبط با مهاجرین، از مدل اقتصادسنجی پانل فضایی دوربین (SDM) با اثرات ثابت مکانی استفاده گردید. برآورد مدل با روش حداکثر درست نمایی انجام شد تا هم اثرات محلی و هم اثرات سرریز فضایی میان استان های همجواراندازه گیری شود. این تحقیق نشان داد که سرریزهای فضایی، بر استان های همجوار اثرگذار بوده و نرخ مشارکت اقتصادی مهاجرین افغانستانی اثر مثبت و معناداری بر توسعه اقتصاد منطقه ای داشته است. همچنین سرمایه گذاری مستقیم خارجی دارای اثر مثبت محلی اما اثر منفی فضایی بود که نشان دهنده رقابت منطقه ای برای جذب سرمایه است.