موانع، قابلیت ها و پیامدهای هوشمندسازی زنجیره تأمین در صنعت ایران(مقاله علمی وزارت علوم)
حوزههای تخصصی:
صنعت 4.0 با استفاده از فناوری های پیشرفته مانند اینترنت اشیاء، هوش مصنوعی، تحلیل داده ها، رباتیک، حس گرها و شبکه های هوشمند، امکانات جدیدی برای کسب وکارها ایجاد کرده است که فرآیندهای تولیدی و عملیاتی را به صورت خودکار و بدون نیاز به دخالت انسان، بهبود بخشند. هوشمندسازی زنجیره تأمین شرکت های تولیدی و خدماتی ایران می تواند بسیار تحول آفرین و درعین حال چالش برانگیز باشد. شرکت های ایرانی با پیشرفت روزافزون فناوری، همواره به دنبال بهبود فرآیندهای زنجیره تأمین خود بوده اند، اما به دلیل برخی موانع با مشکلات زیادی روبه رو هستند. پژوهش حاضر با هدف یافتن موانع، قابلیت ها و پیامدهای به کارگیری زنجیره تأمین هوشمند در صنایع ایران انجام می شود. پژوهش دارای جهت گیری توسعه ای و کاربردی و ازنظر روش شناسی، کیفی است که با استفاده از راهبرد نظریه داده بنیاد انجام شده است. ابزار گردآوری داده ها، مصاحبه های عمیق نیمه ساختاریافته می باشد که نمونه برداری از خبرگان به روش غیراحتمالی و از نوع هدف دار یا نظری انجام شد و تا دستیابی به معیار «کفایت نظری» درمجموع با 11 نفر از مدیران صنایع پیشرو در هوشمندسازی مصاحبه گردید. جهت اعتبارسنجی، از دو روش بازبینی مشارکت کنندگان و مرور خبرگان غیرشرکت کننده در پژوهش استفاده و پس از دریافت نظرات اصلاحی، الگوی نهایی ارائه شد. برای پیاده سازی نظریه داده بنیاد، از نرم افزار MAXQDA استفاده گردید. 372 کد باز اولیه، 81 مفهوم را تشکیل که در 20 مقوله دسته بندی شدند. الزامات نرم افزاری، سخت افزاری و محیطی و سازمانی؛ شرایط علّی برای کارخانه هوشمند (مقوله محوری) هستند. شفافیت، بهینه سازی، کارایی هزینه ها، چابکی زنجیره تأمین و یکپارچه سازی؛ راهبردهایی هستند که از مقوله محوری منتج می شوند. عدم اطمینان، گستردگی روابط و انفجار داده ها؛ شرایط خاص تأثیرگذار و موانع زیرساختی، فناوری و فنی، مسائل حفاظتی، موانع مالی و اقتصادی، موانع سازمانی و مدیریتی، موانع فرهنگی و موانع محیطی؛ شرایط زمینه ای عمومی هستند که بر راهبردها تأثیر می گذارند. پیامدهای درون زنجیره ای، پیامدهای محیطی و پیامدهای مالی؛ خروجی های حاصل از به کارگیری راهبردها است. برای دیجیتال سازی زنجیره تأمین، سازمان ها به زیرساخت های فناوری اطلاعات قوی و مقیاس پذیر نیاز دارند. این زیرساخت ها شامل سرورها، شبکه ها، سیستم های ذخیره سازی داده و سیستم های ابری هستند که بتوانند حجم بالای داده ها را پردازش کنند. وجود امنیت بالا برای حفاظت از اطلاعات حساس و جلوگیری از تهدیدات سایبری ضروری است. نیروی انسانی متخصص باید در یک فرهنگ سازمانی کار کند که پذیرای نوآوری و تغییرات دیجیتال باشد. نیروی انسانی باید به طور مستمر در زمینه های مختلف تکنولوژی های جدید آموزش دیده و توانمندی های خود را به روز کند.
