درخت حوزه‌های تخصصی

پس از هجرت پیامبر اسلام (ص) به مدینه، روابط میان مسلمانان و سه قبیله یهود این شهر به نام بنی قینقاع، بنی نضیر و بنی قریظه، ابتدا بر اساس پیمان های صلح و همزیستی شکل گرفت؛ اما با گذشت زمان این روابط با تنش های اجتماعی، اقتصادی و نظامی همراه شد. پژوهش حاضر با هدف تحلیل نقش جغرافیا در تحول این روابط، به بررسی جغرافیای طبیعی مدینه (ویژگی های اقلیمی و محیطی ) و پراکندگی سکونت گاه های قلعه های یهودیان در بستر جغرافیای مدینه می پردازد. یافته های پژوهش نشان می دهد که جغرافیای مدینه، علاوه بر فراهم آوردن بستری اولیه برای تعاملات و همزیستی، با گذر زمان به مانعی برای استمرار این روابط تبدیل شد. محدودیت منابع طبیعی، پراکندگی استراتژیک سکونت گاه ها و تأثیر موقعیت محیطی در استراتژی های نظامی، عامل مهمی در شکل گیری منازعات میان مسلمانان و قبایل یهودی به شمار می رفت. پژوهش حاضر با روش توصیفی- تحلیلی به تحلیل داده های تاریخی و شواهد مرتبط به آن پرداخته و نتیجه می گیرد که جغرافیای مدینه نه تنها زمینه ساز تغییرات اجتماعی و سیاسی بود، بلکه به عنوان یک عامل ساختاری در ایجاد و تشدید تنش ها میان گروه ها ایفای نقش کرد. پیامبر اسلام (ص) با راهکارهای ترکیبی حقوقی، سیاسی، نظامی مانند تدوین پیمان نامه مدینه، تشویق به وقف چاه ها، تصرف قلعه ها بعد از نقض پیمان توسط یهودیان و تقسیم عادلانه آب به مدیریت این بحران پرداختند.

سلفیه معاصر متشکل از گونه های مختلفی ازجمله سنتی، جهادی، علمی و اصلاحی است که اختلافاتی با هم دارند. از میان تمام فرق سلفیه معاصر، یک گونه جدید نمود پیدا کرده که تأکید زیادی بر موافقات اهل بیت(ع) نسبت به خلفا دارد. سلفیه موافقاتی برای اثبات مدعای خود به نام گذاری فرزندان اهل بیت(ع) به نام خلفا، ازدواج خلفا با دختران اهل بیت(ع)، ازدواج فرزندان خلفا با اهل بیت(ع) و ستایش متقابل اهل بیت(ع) و خلفا دست یازیده اند. هدف سلفیه معاصر از طرح این ادعا، اثبات روابط حسنه میان اهل بیت(ع) و خلفا و نفی هرگونه اختلاف میان آنهاست. همچنین جریان مزبور شیعیان امامی را عامل گسست جهان اسلام و دروغ پردازی درباره غصب خلافت توسط خلفای سه گانه و اختلافات پس از وفات پیامبر(ص) متهم می کند. این مقاله به روش «تاریخی انتقادی» به نقد اندیشه سلفیه معاصر موافقاتی پرداخته است.

استقبال گسترده از تفسیرعلمی قرآن در قرون اخیر از سوی گروههای مختلفِ علمی، موجب شکل گیری آن در سه مرحله تاریخی (سه رویکرد استخراج، تطبیق و استخدام) شده است. دغدغه گروه نخست، بیرون کشیدن علوم از آیات قرآن بود. گروه دوم، تفسیرعلمی را تحلیل و تطبیقِ نظریه های علمی قرآن دانستند. پژواک آن دو روش، رعایت اعتدال و رویکرد سوم تفسیر بود. بی شک یکی دانستن این سه رویکرد، عامل عدم پذیرش تفسیرعلمی قرآن بین اندیشمندان اسلامی شد و برخی چون علامه طباطبائی ظاهرا به مخالفت با آن پرداختند. مقاله حاضر با روش توصیفی تحلیلی و رویکرد قرآنی برآنست دیدگاه علامه طباطبایی در مورد تفسیرعلمی و علت بیان دوگانه ایشان را در تفسیرآیات علمی دریابد. علامه در برخی موارد مخالفت خود را بطور صریح با بیان دلائل و شرایطی از تفسیرعلمی قرآن بیان داشته ولی موافقت خود را در تایید هیچکدام از انواع تفسیرعلمی مشخصاً بیان نداشته است. وی در بسیاری از موارد در کنار تفسیر آیات علمی قرآن تائید نظریه دانشمندان را نیز بیان داشته و نظریه خود را استحکام بخشیده است و در برخی از موارد تفسیری راکه مخالف با کشفیات قطعی دانشمندان بوده باطل دانسته و به مفسران، این عدم مخالفت را گوشزد نموده است. به نظر می رسد علامه را نمی توان جزء هیچکدام از گروه های علمی مذکور (مخالف، موافق، اعتدال) از طرف اندیشمندان دانست.

واکاوی گونه های مناسبات علمای تشیع، یکی از روش های متعالی شناخت سیره و سنخ شناسی اقدامات آیت الله مرعشی نجفی است که به منظور ارزیابی و معرفی الگوهای اسلامی مورد اعتناء واقع می شود. ایشان از مراجع تقلید مهم جهان تشیع بود که به علت بهره مندی از خصیصه های ارزشمند و تکامل یافته بشری در ابعاد علمی، اجتماعی و سیاسی، حائز وجوه جاویدی گردید. پژوهش حاضر که به روش توصیفی- تحلیلی گردآوری شده، درصدد فهم این مطلب است که مناسبات آیت الله مرعشی، مبتنی بر چه گونه هایی بوده و چگونه تحقق یافته است؟ این نوشتار با پردازش اطلاعات موجود به این نتیجه دست یافته است که مناسبات ایشان، در ساحت علمی و اعتقادی با ژرف اندیشی در مبانی اصیل اسلامی و تکاپو در نهادینه سازی آن، فارغ از تعصبات دینی و اعتقادی، به برقراری مناسبات هم گرایی و واگرایی معطوف بوده است. آیت الله در گونه واگرایانه با اتخاذ رفتارهای سیاسی ازجمله؛ ایستادگی در برابر ظلم و فساد، نگرش سیاست در دین را تقویت کرد. ایشان با اخذ رفتارهای تربیتی عملی، شیوه انتقال اسلوب های اصیل اسلامی را از مبانی راهبردی به کاربردی ارائه نمود. براین اساس، می توان دریافت که مناسبات آیت الله مرعشی در گونه همگرایی در حیطه های فکری، اعتقادی، اجتماعی و فرهنگی، در جایگاه نخست و در گونه واگرایی سیاسی در رتبه بعدی، شاخص بوده است.

چگونگی تحقق حکومت جهانی مهدوی و چگونگی برخورد امام مهدی علیه السلام با پیروان ادیان، مذاهب اسلامی و مخالفان یکی از عرصه های مهم مهدویت پژوهی در عصر حاضر به حساب می آید. این مقاله درصدد است با روش نقلی- تحلیلی به وضعیت پیروان ادیان الهی و غیر الهی و مذاهب اسلامی و مخالفان در عهد حکومت جهانی مهدوی بپردازد. برای تحقق این امر مقاله در دو بخش تنظیم شده است، بخش نخست به اصل حضور یا عدم حضور پیروان ادیان، مذاهب اسلامی و مخالفان پرداخته است و نتیجه حاصله حکایت از آن دارد که پیروان ادیان الهی چون مسیحیت و یهودیت در آن عهد حضور خواهند داشت، اما پیروان مذاهب مختلف اسلامی و مخالفان حضور نخواهند داشت. بخش دوم به وضعیت گروه های موجود در عهد حکومت جهانی مهدوی پرداخته و نتایج حاصله حکایت از آن دارد که گروه های مزبور در امنیت و آسایش کامل به سر خواهند برد و براساس حقیقت و عدالت با آنها برخورد خواهد شد.

زمینه و هدف: آنچه تحت عنوان مالکیت بر فضای بالا و پایین سطح زمین در قوانین مختلف مطرح شده است در عین حال که لازمه بهره مندی از زمین می باشد، اما دارای ابعاد و ابهامات متنوعی نیز می باشد. محوریت این ابعاد و ابهامات حدود این مالکیت و آثار آن می باشد. حدود مالکیت بر فضای محاذی از ابعاد مختلفی قابل تحلیل است که این نوشتار، این موضوع را از زوایای خصوصیات مالکیت بر فضای محاذی، قلمروی فضای محاذی، محدودیت های حقوق مرتبط با فضای محاذی مورد بررسی قرار می دهد. مواد و روش ها: این تحقیق از نوع نظری بوده و روش تحقیق به صورت توصیفی – تحلیلی است و روش جمع آوری اطلاعات به صورت کتابخانه ای است و با مراجعه به اسناد، کتب و مقالات صورت گرفته است. ملاحظات اخلاقی: در تحقیق حاضر، اصل امانتداری، صداقت، بی طرفی و اصالت اثر رعایت شده است. یافته ها: محتوای حق مالکیت بر فضای محاذی از جهاتی با چارچوب های حق مالک تفاوت هایی دارد. این تفاوت ها تنها محدود به محدودیت در تصرفات مالکانه نمی شود. نتیجه: در رابطه با قلمروی فضای محاذی رویکرد متحدالشکلی اتخاذ نشده است. لذا مشاهده می شود محدودیت های تصرفات نه تنها در حوزه ساخت و ساز، بلکه در حوزه استفاده از فضای محاذی نیز قابل توجه است.

هدف پژوهش حاضر بررسی دعاهای افراد در قنوت نماز شب از طریق تحلیل روایت های نمازگزاران است. این پژوهش به شیوه کیفی و با استفاده از روش روایت پژوهی انجام شده است. نمونه گیری به صورت هدفمند و از طریق نمونه در دسترس انتخاب گردید. گردآوری داده ها از طریق مصاحبه با 16 نمازگزار انجام شد و داستان دعاهای آنان در قنوت نماز شب ثبت گردید. نتایج تحقیق نشان داد که افراد در نماز شب برای اقوام و خویشان، دوستان، کسانی که نسبت به آن ها مدیون هستند، افرادی که به آن ها جفا کرده اند و از آن ها کدورت دارند، شهدا و علما دعا کرده اند. دعا برای کسانی که از آن ها دلخوری دارند، ویژگی مشترک اغلب شرکت کنندگان بود. دعا در حق افراد، به ویژه کسانی که کدورت، ناراحتی یا کینه ای نسبت به آن ها دارند، موجب بخشش آن ها از ته دل می شود. این پاک سازی دل از کینه و کدورت، زمینه ساز دعای بعدی در قنوت نماز شب است که در آن از خداوند درخواست عفو و بخشش می شود؛ و از خدا می خواهیم ما را عفو کند.

هوش عاطفی که نخستین بار توسط دانیل گلمن مفهوم پردازی شد، به توانایی شناخت و مدیریت هیجانات فردی و اجتماعی می پردازد. این مفهوم که شامل ابعاد خودآگاهی، خودمدیریتی، خودانگیزشی، آگاهی اجتماعی و مدیریت روابط است، می تواند ابزاری کارآمد برای تحلیل لایه های روان شناختی شخصیت ها در آثار ادبی باشد. بر همین اساس، پژوهش حاضر با روش توصیفی-تحلیلی به تطبیق ابعاد هوش عاطفی (EQ) بر پایه نظریه دانیل گلمن در دو رمان برجسته، «چشمهایش» اثر بزرگ علوی و «رأیتُ فیما یری النائم» اثر نجیب محفوظ می پردازد. ضرورت این پژوهش از جایگاه ممتاز دو رمان در ادبیات فارسی و عربی و نیز از ظرفیت نظریه هوش عاطفی در ایجاد پیوندی میان روان شناسی و نقد ادبی سرچشمه می گیرد. ازاین رو، اهداف نگارندگان، بررسی تطبیقی ابعاد هوش عاطفی در شخصیت های دو اثر و تبیین کارکرد سیاسی-اجتماعی آن در رمان «چشم هایش» و کارکرد وجودی-هویتی آن در رمان «رأیتُ فیما یری النائم» است. نتایج تحقیق نشان می دهد که بزرگ علوی در رمان خود شخصیت هایی را در بستر مبارزات سیاسی خلق می کند، در حالی که نجیب محفوظ از طریق روایتی سورئال به کاوش در روان انسان می پردازد. همچنین شخصیت های رمان «چشمهایش» از مؤلفه های هوش عاطفی عمدتاً در راستای پیشبرد اهداف سیاسی و مقاومت بهره می برند. در مقابل، در رمان «رأیتُ فیما یری النائم»، هوش عاطفی به شکلی فطری و درونی در شخصیت اصلی برای مواجهه با بحران های وجودی و هویتی به کار گرفته می شود. با وجود شباهت هر دو نویسنده در استفاده از هوش عاطفی برای عمق بخشیدن به شخصیت ها، تفاوت اصلی در هدف نهایی آن هاست: علوی بر کنشگری در جهان بیرون (اجتماعی-سیاسی) و محفوظ بر کاوش در جهان درون (فردی-وجودی) تمرکز کرده است. این پژوهش، کارآمدی مدل گلمن را در تحلیل لایه های عمیق روان شناختی در ادبیات داستانی با بافت های فرهنگی و سبکی متفاوت تأیید می کند.

مقاله حاضر به بررسی عناصر شکل دهنده یا دارای پیوند عمیق با مقوله اسم اعظم در منظومه معرفتی روایات امامیه می پردازد. مسئله اصلی اینکه چگونه میتوان رابطه اسم اعظم با مفاهیمی چون رؤیت ملکوت، علم الکتاب، قرآن، کتاب مبین و روح القدس را در چارچوب ولایت تبیین کرد و به دنبال آن می توان به این پاسخ این پرسش نزدیک شد که آیا اسم اعظم صرفاً یک لفظ است یا حقیقتی وجودی و تکوینی دارد؟ فرضیه پژوهش این است که اسم اعظم، هسته مفهومی منظومه غیب و ولایت را شکل میدهد و به عنوان منشأ ولایت تشریعی و تکوینی پیامبر و ائمه مطرح میشود. هدف مقاله، تبیین این منظومه مفهومی و جایگاه ایشان در آن است. روش پژوهش، تحلیلی - تفسیری و مبتنی بر مطالعه کتابخانهای منابع حدیثی امامیه است. نتیجه پژوهش نشان میدهد که اسم اعظم حقیقتی جامع و تکوینی است که پیامبر اکرم و ائمه اطهار به استثنا یک حرف (اسم مستأثر)، به تمام آن بهره مندند و این امر، ایشان را به عنوان تجلیگاه اسما الهی و واسطه فیض الهی در جهان تکوین و تشریع قرار میدهد.

پزشکان، پرستاران و دیگر تحصیل کرده های این رشته، وقتی که از تعهد مذهبی و رفتار اسلامی برخوردار باشند، برای ارائه خدمات بهتر و کسب رضایت مندی مردم، کارآیی بهتری خواهند داشت. تحقق این مهم به عنوان بخشی از «اهداف دروس معارف اسلامی»، پیش بینی شده است، این تحقیق برای بررسی و پایش دیدگاه دانشجویان به این درس و تأثیر آن در دستیابی به اهداف مورد نظر طراحی شده است. این پژوهش توصیفی تحلیلی و از نوع هم بستگی است که به صورت مقطعی انجام شده است. در این مطالعه مقطعی 348 نفر از دانشجویان دانشگاه علوم پزشکی سمنان وارد مطالعه شدند. ابزار جمع آوری داده ها، پرسش نامه سنجش نگرش مک کوچ و سیگل (۲۰۰۳) بود، مشتمل بر 35 گویه که در پنج حیطه را مورد اندازه گیری قرار می دهد. نتایج نشان داد نمره حیطه های مختلف با هم تفاوت معناداری داشت (001/0>p ). بالاترین نمره در حیطه استاد و کلاس و پایین ترین نمره در حیطه محتوا بوده است. با توجه به یافته های تحقیق می توان نتیجه گرفت که دیدگاه دانشجویان در رابطه با اساتید مطلوب بوده و رابطه خوب اساتید دستیابی به اهداف را آسان ساخته؛ اما در رابطه با محتوا رضایت کامل را جلب نکرده، و نشان دهنده این است که وضعیت خوبی نداشته و شایسته است در اصلاح آن جدیت بیشتری صورت گیرد.

چگونگی تحقق حکم اخلاقی از مباحث مهم در فلسفه اخلاق است که نظریه قراردادگرایی رالز نیز به آن می پردازد. براین اساس پژوهش حاضر با روش توصیفی تحلیلی، امکان حکم اخلاقی از توافق جمعی در نظریه قراردادگرایی رالز را بیان نموده و اعتبار آن را مورد بررسی قرار داده است. برخی از یافته ها و نتایج آن بدین شرح است: امکان تحقق حکم اخلاقی از توافق جمعی، با لحاظ دو مبنای منافع جامعه و تحقق خواسته های افراد ثابت است؛ اما اعتبار تحقق حکم اخلاقی در نظریه قراردادگرایی رالز با نقدهایی مواجه است. از جمله اینکه توافق جمعی ادعایی رالز به نحو فرضی و خیالی است؛ چرا که در عالم واقع امکان ندارد، یک فرد در وضع نخستین، خود را از همه وابستگی ها عاری کند. همچنین پلورالیسم و کثرت گرایی با توافق جمعی در احکام اخلاقی امکان ندارد و دارای پیامدهایی از جمله: سلب مسئولیت اخلاقی، بی ثمری احکام اخلاقی، شکاکیت اخلاقی است.

این پژوهش با رویکرد توصیفی- تحلیلی به بررسی سیاست های حمایتی و مقابله ای خلفای اموی و عباسی در مواجهه با علما و پیروان مذاهب اسلامی و جریان های فکری می پردازد. هدف اصلی، تحلیل سازوکارهای قدرت در قبال جریان های علمی و اعتقادی و تأثیر آن بر شکل گیری و تحول مذاهب در جهان اسلام است. در دوره اموی، سیاست عموماً مبتنی بر کنترل سیاسی و امنیتی بر مخالفان اعتقادی، به ویژه شیعیان و گروه های منتقد مشروعیت خلافت بود؛ در حالی که از اهل سنت و عالمانی که در جهت تثبیت قدرت خلفا عمل می کردند، حمایت های محدودی مشاهده می شد. در دوره عباسی، اگرچه در ابتدای حکومت، سیاست نزدیکی به علویان و اهل علم برای مشروعیت بخشی دنبال شد، اما به تدریج با تقویت ساختار خلافت، رویکردهای سخت گیرانه نسبت به جریان های مخالف و نیز مداخله در منازعات کلامی، نظیر ماجرای محنه و حمایت از معتزله، به کار گرفته شد. نتایج پژوهش نشان می دهد که تعامل یا تقابل خلفا با علما، نه از منظر اعتقادی بلکه بیشتر براساس ملاحظات سیاسی و به دلیل نیازشان به مشروعیت و حفظ اقتدار و انسجام قدرت مرکزی صورت می گرفت. به طور کلی، سیاست های مذهبی این دو حکومت، زمینه ساز نهادینه شدن مذاهب فقهی- کلامی و شکل گیری شکاف های پایدار در تاریخ اسلام شد.

محمد اقبال لاهوری از برجسته ترین شاعران و اندیشمندان مسلمان سده بیستم است که شعر را وسیله ای برای بیدارسازی انسان و احیای حیات معنوی و اجتماعی جوامع اسلامی می دانست. سیر تحول اندیشه شعری او از مرحله تجربه های رمانتیک و تغزلی آغاز می شود و به تدریج در قالب سروده هایی با مضامین معرفتی، اخلاقی و اجتماعی تجلی می یابد. پژوهش حاضر با تکیه بر تحلیل آثار اصلی اقبال به بررسی چگونگی دگرگونی عناصر فکری و هنری در شعر او می پردازد و نشان می دهد که اقبال در گذار از دوره جوانی به پختگی، زبان، تصویرپردازی و جهان بینی شعری خود را در پیوند با تحولات فکری و تاریخی زمانه بازسازی کرده است. یافته های پژوهش بیانگر آن است که شعر اقبال در مرحله نخست بر شور معنوی، تغزل شرقی و نوعی خوش بینی انسانی استوار است؛ اما با افزایش تأملات فلسفی و مواجهه او با بحران های جهان مدرن، شعر وی به ابزاری برای نقد وضع موجود و ارائه چشم اندازی تازه نسبت به انسان و جامعه بدل می شود. سروده هایی چون «پارلمان ابلیس» نشان می دهد که اقبال با بهره گیری از زبان نمادین، تمثیل و طنز فلسفی، به نقد فروپاشی اخلاقی و هویتی بشر معاصر پرداخته و از ضرورت بازگشت به ارزش های معنوی و اخلاقی سخن گفته است.

مناجات عرفانی حضرت علی(ع) در مسجد کوفه دعایی با مضامین عالی معرفتی و سرشار از نکات ناب تربیتی- توحیدی است که درآن مولای متقیان علی (ع) به ترسیم رابطه بین انسان و خدا براساس رابطه فقری و رحمت و عطوفت گسترده خدا نسبت به انسان، با ناب ترین واژگان و متعالی ترین مفاهیم پرداخته است. این پژوهش با روش توصیفی-تحلیلی انجام شده است. هدف از این پژوهش استنباط رهیافت های تربیت توحیدی در مناجات مسجد کوفه است.خداشناسی و خودشناسی کسب شده در پرتو آموزه های این مناجات، جایگاه واقعی خدا در برابر انسان را ترسیم و تبیینی حقیقی از رابطه فقری انسان با خدا ارائه می دهد. ترسیم جایگاه عبد در برابر مولا ، ارتباط و اتصال موجود فقیر با سرچشمه همه «هستی ها»، درک سرمنشاء امیدها و خوف ها ، انقطاع از غیر، دست یابی به نگرش آیه ای نسبت به پدیده ها، رهایی از تسخیر وجود و محوریت رحمت واسعه خدا از جمله آموزه های تربیتی این مناجات عرفانی است.

پیدایش و تکوین زمین همواره سوالی بنیادی بوده و تبیین علمی آن نیازمند بررسی دقیق شواهد ژئولوژیک است. این پژوهش، با استفاده از تحلیل محتوای کیفی و داده های ژئوکاسمولوژی، پترولوژی، ژئوشیمی ایزوتوپی و دیرینه شناسی، به بازسازی مراحل اولیه شکل گیری زمین پرداخته و آن را با اشارات آیات قرآن کریم به ویژه سوره فصلت مقایسه می کند. نتایج نشان می دهد که "یومین" قرآنی با دو دوره کلان در تکوین زمین همخوانی دارد: 1. یوم اول (حدود 4.567 تا 4.45 میلیارد سال پیش): این دوره شامل برافزایش سیارکی، تشکیل اقیانوس ماگما، ذوب گسترده و تفریق عناصر برای تشکیل هسته زمین است. شواهد ایزوتوپی Hf-W ، سرعت بالای این تفریق را تأیید می کند. 2. یوم دوم (حدود 4.45 تا 3.8 میلیارد سال پیش): این مرحله شامل سرد شدن جهانی، تشکیل پوسته جامد اولیه (اثبات شده توسط زیرکن های 4.4 میلیارد ساله)، و پیدایش اتمسفر و اقیانوس های اولیه است. ایزوتوپ های اکسیژن در این زیرکن ها، وجود آب مایع را نشان می دهند. علاوه بر این، شواهد زمین شناسی، این دو دوره کلان را به چهار مرحله متمایز تقسیم می کنند که انطباق شگرفی با مفهوم "اربعه ایام" در قرآن دارد و به تدبیر حیات و پایداری زمین اشاره می کند: · مرحله اول: بنیادگذاری مواد و انرژی: جمع آوری عناصر اولیه از طریق برافزایش. · مرحله دوم: تفریق و پویایی درونی: تشکیل هسته و آغاز همرفت گوشته. · مرحله سوم: شکل دهی به سطح و ذخیره اقوات: پیدایش پوسته، اقیانوس ها و آغاز هوازدگی. · مرحله چهارم: تنظیم اتمسفر و تکمیل اقوات: توسعه اتمسفر و آغاز تکتونیک صفحات برای حفظ چرخه های بیوژئوشیمیایی. این پژوهش نه تنها دیدگاهی یکپارچه از خلقت زمین ارائه می دهد، بلکه رویکردی نوین در تبیین علمی متون دینی و افزایش درک متقابل علم و دین ارائه می نماید و نشان می دهد که اشارات قرآنی با پیچیدگی ها و زمان بندی دقیق فرآیندهای ژئوکاسمولوژیک همخوانی معناداری دارند.

در خصوص علل و عوامل جمهوری خواهی رضاخان مطالب زیادی گفته شده و در تمام آنها تلاش شده است این مسئله را به بلندپروازی شخص رضاخان در رسیدن به سلطنت نسبت دهند. با این حال، کمتر کسی به نقش انگلستان در این موضوع پرداخته است. این تحقیق کوشیده است از زاویه ای جدید به این مسئله بنگرد. بنابراین، هدف اصلی این پژوهش بررسی نقش انگلستان در جمهوری خواهی رضاشاه و واکاوی علل، عوامل و شیوه های این سیاست است. روش تحقیق «اسنادی» است و بر یافته ها و شواهد تاریخی و استاد بایگانی تکیه دارد. نتایج تحقیق نشان می دهد که انگلستان با بسیج کردن نشریات، دولتمردان، بسیاری از نمایندگان مجلس و استفاده از ظرفیت های نظامی، با هدف نابودی قانون اساسی مشروطه و جایگزین کردن نظامی مشابه قانون اساسی ترکیه، کوشید نظام جمهوری را جایگزین نظام مشروطه کند. برای تحقق این هدف و به منظور اجتناب از تحریک احساسات عمومی و کاهش هزینه های سیاسی، رضاخان را به عنوان پوشش و مجری اصلی این سیاست به کار گرفت و چنین وانمود شد که او شخصاً این تصمیم را گرفته است.

ترسیم جامعه آرمانی با هدف شناسایی نقاط قوت و ضعف جامعه، نقد و ارزیابی عملکرد حاکمان و بهبود و اصلاح جامعه امری ضروری است. در این مقاله به روش توصیفی تحلیلی جامعه آرمانی یا آرمان شهر تمدنی آیت الله مصباح یزدی در سه گام تحلیل شده است: تعریف اهداف اصلی و میانی؛ ترسیم مناسبات و روابط چهارگانه انسانی؛ و شاخص های آرمان شهر. مهم ترین شاخص های آرمان شهر تمدنی از نظر ایشان عبارت اند از: ابتنای آرمان شهر بر استخلاف و امانت الهی؛ تبعیت از اراده تشریعی الهی؛ توجه توأمان به نیازهای طبیعی و فطری؛ وجود دولت حق گرای دینی؛ مردم سالاری دینی بر محور حقایق دینی؛ تعالی بخشی مادی و معنوی به مثابه کارویژه دولت؛ هم گرایی جامعه با اهداف غایی؛ برقراری امنیت فراگیر در جامعه؛ آزادی قاعده مند در چهارچوب اخلاق و شریعت، تنظیم دوستی ها و دشمنی ها بر پایه رضای الهی؛ مدارا در چهارچوب قوانین الهی؛ رشد همه جانبه و متعادل؛ پایه بودن مصالح معنوی برای انسجام اجتماعی؛ مقاومت در برابر تهدیدات؛ اصلاح اجتماعی بر پایه معرفت دینی معتبر و جامع؛ معادباوری و شهادت طلبی، تکریم و پاسداشت شعائر و ارزش های الهی؛ مسئولیت پذیری اجتماعی؛ محرومیت زدایی و مبارزه با اسراف؛ و آزادی معنوی اجتماعی.

انسان فطرتاً فرزنددوست است، اما حتی در قرن 21، کسانی با انگیزه هایی گاه مشابه با انگیزه های اعراب جاهلی، فرزندکشی می کنند. این رفتار که تحت سه عنوان دخترکشی، فرزندکشی و سقط جنین جای می گیرد، ریشه های خاصی دارد که این پژوهش به دنبال کشف آنهاست. هدف تحلیل و نقد این انگیزه ها از طریق آیات و روایات است. این پژوهش در گردآوری اطلاعات از شیوه کتابخانه ای و در پردازش، از روش توصیفی تحلیلی تفسیری استفاده کرده است. یافته های پژوهش حاکی است: 1. باورهای کژکار از قبیل اینکه دختران آفریدگان شیطان اند یا غیرت بیجا نسبت به دختران، موجب دخترکشی در جاهلیت می شدند؛ 2. باور به روزی رسان بودن والدین برای فرزندان، به فرزندکشی در شرایط فقر می انجامید؛ 3. امروزه تمایل به تحدید فرزندان، بارداری های ناخواسته و باور به حق مدیریت بدن، انگیزه های اصلی و پرتکرار سقط جنین اند؛ 4. فقر علت مشترک فرزندکشی در عصر جاهلیت و سقط جنین در دنیای مدرن است. این نتایج نشان می دهد که گرچه تفاوت هایی میان دو دوره وجود دارد، اما زمینه های مشترکی همچنان استمرار یافته اند.

زمینه و هدف: امر کسری بودجه در ادبیات اسلامی به دلیل آسیب هایی که در حقوق اقتصادی مردم ایجاد می کند، امری مضموم است. در همین راستا، در این نوشتار بر آن هستیم تا با مداقه در مبانی اسلامی در این حوزه، به آن دست یابیم که مبانی اسلامی حمایت از حقوق اقتصادی شهروندان در مقابل کسری بودجه کدامند؟ مواد و روش ها: این تحقیق از نوع نظری بوده و روش تحقیق به صورت توصیفی – تحلیلی است و روش جمع آوری اطلاعات به صورت کتابخانه ای است و با مراجعه به اسناد، کتب و مقالات صورت گرفته است. ملاحظات اخلاقی: در تحقیق حاضر، اصل امانتداری، صداقت، بی طرفی و اصالت اثر رعایت شده است. یافته ها: حقوق اقتصادی شهروندان و بهره مندی از آن، از حقوق اولیه یک ملت می باشد. اما کسری بودجه عواقب تلخ و ناگواری در احقاق این حقوق برای شهروندان ایجاد می کند و آنها را از بسیاری از حقوق اقتصادی خود محروم می کند. نتیجه: با استناد به ادله ای اعم از آیات، روایات، دلیل عقل، قواعد فقهی نظیر قاعده «بیت المال معد للمصالح» و قاعده «حفظ نظام» و همچنین اصل عدالت، حمایت از حقوق اقتصادی شهروندان در مقابل کسری بودجه ضرورت می یابد.

زمینه و هدف: بررسی ماهیت وکالتنامه های رسمی بلاعزل یکی از موضوعات بسیار مهم حقوقی است که باعث اختلاف نظر بین فقها وحقوقدانان بوده است. از طرفی گرایش روزافزون مردم به تنظیم چنین وکالتنامه هایی پرداختن به این موضوع را هم دارای جنبه نظری و هم دارای جنبه کاربردی نموده است. هدف از این پژوهش تشخیص ماهیت حقوقی وکالتنامه های رسمی بلاعزل، از نظر کاری، تضمینی یا انتقالی می باشد. مواد و رو ش ها: روش این پژوهش توصیفی تحلیلی است. ملاحظات اخلاقی: در نگارش مقاله اصالت متون، صداقتداری و امانتداری رعایت شده است. یافته ها: با توجه به اینکه وکالتنامه بلاعزل به چه منظوری اعطا شده است می توان ماهیت وکالت یا رهنی را بر آن بار نمود. نتیجه: احکام وکالت در وکالتنامه های بلاعزل نمایندگی تابع عقد وکالت می باشد و ماهیت وکالتنامه تضمینی حاکی از رهن بودن است. در نتیجه آثاری که در وکالتنامه بلاعزل انتقالی می باشد در حجر طرفین، تاثیر فوت بر وکالتنامه، شرط عدم انجام مورد وکالت و توقیف مال موضوع وکالتنامه انتقالی خلاصه می گردد. در وکالتنامه های تضمینی نیز حجر طرفین، فوت، شرط عدم انجام وکالت امری بدیهی است.