درخت حوزه‌های تخصصی

تروریسم جنایتی هولناک و به غایت پیچیده است و مقابله با این جنایت در عصر جهانی شدن، تاکنون از طریق اقدامات متعدّدی دنبال شده است. باید دانست در رویکرد فعلی توجه کمتری به جامعه پذیری، بازپروری و بازگشت افرادی که به گروه های تروریستی پیوسته اند شده است. در واقع یک عضو گروه تروریستی پس از پیوستن به این گروه ها چاره ای جز تروریست باقی ماندن ندارد!. سوال اصلی مطرح در این پژوهش این است که در چارچوب حقوق بین الملل بازپروری مجرمین تروریست به عنوان راهکاری برای مقابله با تروریسم از چه جایگاهی برخوردار است؟ یافته های این پژوهش که با روش توصیفی- تحلیلی صورت پذیرفت نشان داد که در اسناد مختلف حقوق بین الملل که عمدتا ماهیت حقوق نرم دارند بر روش ها و شیوه های مختلف جهت بازپروری مجرمان تروریست تاکید شده است. لیکن در چارچوب اسناد الزام اور حقوق بین الملل مانند کنوانسیون کمتر به این موضوع توجه شده است. همچنین رویکردهای متناسب با هر وضعیت در خصوص بازپروری برای افزایش اثربخشی در سناریوهای مختلف اهمیت فراوانی دارد. تمرکز قابل توجهی بر ادغام تکنیک های پیشرفته باید صورت پذیرد و تلاش های مشارکتی و رویکردهای بین رشته ای نتایج برتری را به همراه دارد و به علت پیچیدگی بازپروری مجرمین تروریست ضرورت همکاری بین محققان و متخصصان حوزه های مختلف وجود دارد.

در روایتی از امام صادق علیه السلام شهر قم در امان از بلایا دانسته شده و به شیعیان توصیه شده است که به گاه فتنه ها به این شهر پناه ببرند، این در حالی است که در حوادث گوناگون، شاهد آن بوده ایم که این شهر از گزند آسیب در امان نمانده است، آسیب هایی از قبیل سیل، زلزله، بیماری های فراگیر و ... به این جهت شبهه ای در اذهان خطور می کند که این دو را چگونه می توان با یکدیگر جمع کرد؟ در این مقاله که به روش تحلیلی – توصیفی و با جستجو در نرم افزارهای روایی به ویژه نرم افزار جامع الاحادیث نور گرد آمده است به دنبال پاسخ به شبهه فوق بوده این احتمال که روایات مربوط به امنیت در قم مجعول و ساختگی باشد، رد و به بررسی محتوائی آنها پرداخته شد و به این نتیجه رسیدیم که دسته ای از این روایات زمانمند بوده به همین جهت شبهه شامل آنها نمی-شود، و روایات غیر زمانمند نیز دارای سه قسم هستند، برخی مربوط به امنیت از ستم پیشگان و برخی مربوط به عذاب و بلای آسمانی و برخی مربوط به القائات شیطانی هستند؛ که هر یک از این سه مد نظر باشد هیچ تنافی ای با وجود برخی مشکلات از قبیل سیل، بیماری و ... ندارد. و روایت صحیحی که به صورت کلی هر نوع بلا و مشکل و گرفتاری را از این شهر بدور بداند وجود ندارد.

ظهرنویسی یکی از راه های انتقال اسناد تجاری می باشد که با امضاء کردن ظهر اسناد انتقال رخ می دهد و نیاز به هیچ گونه هزینه و تشریفات ندارد و هر چقدر پشت این اسناد تجاری امضاء داشته باشد ارزش و اعتبار آن بیشتر خواهد بود. در برات اولین انتقال با ظهرنویسی است و شخصی که با ظهرنویسی اسناد تجاری را انتقال دهد دارای مسئولیت تضامنی خواهد بود. این پژوهش پیش رو با رویکردی توصیفی_ تحلیلی به این نتیجه رسیده است علی رغم ماده ۳۰۹ قانون تجارت که بیان کرده، مقررات راجع به برات در مورد سفته نیز لازم الرعایه است ولی اولین انتقال در سفته با قبض اقباض نیز رخ می دهد که همین امر سبب عدم مسئولیت انتقال دهنده خواهد بود و دو دستگی را در قانون تجارت ایجاد کرده است. بنابراین، هدف پژوهش پیش رو رفع این دو دستگی و پایبند بودن به مواد قانونی است.

نظر به اهمیت تحصیل، قانون اجبار به تحصیل از جمله قوانینی است که سابقه تقنینی طولانی داشته و در گذر زمان، دستخوش تغییرات گوناگونی گردیده است. حال، با توجه به لزوم تطبیق قوانین موضوعه با اصول و احکام شریعت، بر مبنای اصل ۷۲ قانون اساسی، یکی از موارد ضروری در خصوص این قانون بررسی میزان مشروعیت چنین اجباری است. لذا مقاله حاضر به شیوه توصیفی-تحلیلی به واکاوی مشروعیت اجبار به تحصیل مذکور در قانون حمایت از اطفال و نوجوانان مصوب ۱۳۹۹ به عنوان آخرین اراده قانون گذار در این مسئله، پرداخته است. یافته های پژوهش حاکی از آن است که الزام به تحصیل نسبت به مقطع ابتدایی با لحاظ مصالح فرد و اجتماع، دارای توجیه شرعی است؛ لذا بر فرض ممانعت اولیای کودک از تحصیل او، مجازات آنان، مشروع می باشد. اما در ارتباط با مقطع متوسطه این اجبار و به تبع آن مجازات ناشی از عدم تمکین از اجبار نه نسبت به محصل موجه به شمار می رود، نه نسبت به اولیای محصل. لذا در این بخش، قانون نیازمند اصلاح است و بهتر آن است که قانون گذار در این مورد، به جای اتخاذ شیوه قهری و الزام آور، با لحاظ راهکارهای تشویقی به مبارزه با کم سوادی برخیزد.

بر اساس منابع فقه امامیه، ولایت در مرتبه بالای آن برای پیامبر (ص) و امامان (ع) ثابت است و برای فقیه نیز مرتبه ای از آن قابل اثبات است. چنان که مرتبه نازله ای از آن برای پدر و جدّ نسبت به اولاد، ثابت می باشد. نوشتار حاضر که با روش توصیفی-تحلیلی، نگارش یافته به این نتایج دست یافته است که اگر مراجعه به حاکم شرع، موجب مشقّت، تضییع حق محجورین و غایبین باشد، مسئولیت اداره اموال و حقوق ایشان برای مؤمنان عادل جایز و در غیر این صورت، مسئولیت آن به عهده عموم مسلمانان است که در غیر امور ضروری ایشان دخالت نمایند. اما انجام امور ضروری، به نحو واجب کفایی، بر تمام مسلمانان واجب است. بر این اساس، مسلمان می تواند در صورت تحقق شرایط، در اداره اموال و امور محجورین و غایبین دخالت نموده و در صورت مصلحت به صورت فضولی تصرف نماید. البته اهلیت پذیرنده مسئولیت، حائز اهمیت است؛ چراکه در صورت عدم تحقق اهلیت، مسئولیت اداره اموال دیگران موضوعاً منتفی است؛ ادله فقهی ازجمله قاعده احسان و قاعده ضرورت را می توان نماد اثبات کننده این مسئولیت برای عموم مردم ذکر کرد. اما حوزه این مسئولیت، مطلق نیست بلکه منوط به تحقق شرایطی است تا ماهیت موضوع و قلمرو آن اعم از مالی و غیرمالی مشخص شود.

درک مفهوم «فطرت» از دیرباز در کانون اندیشه اسلامی قرار داشته است. بااین حال، نگاه متکلمانه به این مفهوم اغلب از ابعاد عرفانی آن غافل مانده است و، از همین رهگذر، ضرورت پژوهش حاضر واضح می شود. مسئله محوری این پژوهش اتکا به این پیش فرض در نظام عرفان اسلامی است که عالَم برپایه اسماء اللّه شکل گرفته است. لذا، براساس اسم «الفاطر» بر ضرورت بازخوانی مفهوم عرفانی فطرت در متون عرفانی - دعایی تأکید می کند. روش پژوهش توصیفی - تحلیلی و همراه با مطالعه اسنادی متون عرفانی و ادعیه است. یافته های تحقیق مؤید آن است که در منظومه فکری عارفان «فطرت» حقیقتی است که اوّلاً، به منزله خمیره و گوهر اولیه، هم در قلب «انسان کامل» نهفته است و هم مبنای نظم «عالم اکبر» قرار گرفته است. ثانیاً، این گوهر پیش از خلقت جسمانی و در «عالم ارواح» در قلب انسان ها به ودیعه نهاده شده و با تزکیه نفس امکان ظهور مجدد و خروج از حالت کمون را دارد. ثالثاً، این فطرت اصیل امکان خدشه دار شدن دارد. به این ترتیب که عارفان فطرتِ مخدوش شده در انسان و تأثیر آن در عالم را تحت عنوان «شر» تحلیل کرده و منشأ آن را مختار بودن انسان می دانند که این اختیار حاصل «داشتن علمِ توأم با ابزار (بدن)» است.

تدوین مرامنامه عدالت‌محور طاهر بن حسین، بنیان‌گذار دولت طاهریان خراسان (205-251 ق) به‌عنوان یکی از کهن‌ترین مرامنامه‌های حکمرانی در ایران پس از اسلام شناخته می‌شود که از ابعاد گوناگون موضوع پژوهش‌های مختلفی قرار گرفته است. یکی از ابعاد مورد توجه درباره این مرامنامه، منشأیابی اندیشه‌های عدالت محورانه‌ای است که توسط طاهر بن حسین در متن مذکور چیدمان شده است. دیدگاهی کوشیده تا با استناد به شواهد درون‌متنی و برون‌متنی آن را دنباله سنّت اندرزنامه‌نویسی عصر ساسانی بداند که با پوشش اسلامی در آغاز تشکیل نخستین دولت نیمه‌مستقل ایرانی در خراسان برپا شده و دیدگاهی دیگر با استناد به هر دو گروه از همان شواهد این مرامنامه را اقتباسی از نامه معروف امام علی g به مالک اشتر می‌داند. در این پژوهش از بررسی انتقادی این دو دیدگاه، دیدگاه سومی ارائه شده که نگارش این مرامنامه و تشکیل حکمرانی تمدنی طاهری در عهد طاهر و پسرش عبدالله(205-230 ق) را تأثیر پذیرفته از سیره عدالت‌محور حضرت رضا g در عهد ولایت‌عهدی ایشان(201-203 ق) در خراسان به شمار آورده است. با این فرض و به دلیل ماهیت تاریخی موضوع با روش توصیفی تحلیلی نیز شیوه پردازش این مقاله شده است. تشدید فضای فرهنگی شیعی، تقویت عدالت‌گستری به‌عنوان یک هنجار مهم در حکمرانی از طریق ساخت دوگانه‌های متمایز در شیوه حکمرانی نهاد امامت و نهاد خلافت در سیره حضرت رضا g تأثیر مستقیم در احیای اندیشه عدالت‌طلبی در میان کارگزاران حکومت داشته که خود را در قالب نگارش مرامنامه‌ای برای شیوه حکمرانی عادلانه (در عهد طاهر) و حکمرانی تمدنی (با دو مؤلفه عدالت‌محوری وعلم‌گستری) در عهد پسرش (عبدالله) نشان داده حاصل این پژوهش شده است.

دو اصل امر به معروف و اصل وجوب حفظ نظام از اصول فقهی پرکاربرد در منابع شیعی پیش برنده مجموعه احکام در مسائل جدید هستند. در میان منظومه فقهی شیعه هر قاعده جایگاه متمایزی دارد، اما به دلیل پویایی شرایط زمانی، قواعد فقهی، گاهی در نسبت تزاحم و گاهی در مقام هم پوشانی و تطابق در برابر یکدیگر قرار می گیرند، این دو قاعده نیز از این جریان مستثنا نبوده بنابراین، درک نسبت این دو اصل، رهنمود اندیشمندان به نسبت اندیشه سیاسی شیعه است. امر به معروف از اصول فقهی است که با ادله قرآن، روایات، اجماع و عقل ثابت شده است. در این اصل، چهار شرط ملاحظه شده است: علم مکلف به معروف و منکر، احتمال تأثیر، اصرار عاصی و نفی ضرر و مفسده. در مقابل، اختلال نظام از قواعدی عقلی است که استنادات فتوایی و مؤیدات روایی کم تری نسبت به امر به معروف دارد. به طور کلی این دو اصل، دو رویکرد نسبت به یکدیگر دارند: مقام تطابق که هم پوشانی و هماهنگی این دو اصل را نمایان می کند و مقام تزاحم که در مرحله امثال امر، مکلف را ناچار به دوران بین محدودین می کند و مکلف با ارزیابی مقام، ناچار به تقدیم یکی از اصول بر دیگری می شود.

تُعَدُّ دراسه الاستهلال الشعری مدخلاً أساسیاً لفهم البنیه الدلالیه والنفسیه للنص الأدبی، لا سیما فی الشعر الحدیث الذی اتخذ من الرمزیه والطقوسیه أداهً لتجسید الرؤى الإبداعیه. تنبع أهمیّه هذا البحث من کونه یُسلِّط الضوء على البُعد الجمالی والوظیفی للاستهلالات المناخیه فی شعر بدر شاکر السیاب، والتی لم تحظَ بدراسه معمقه تربط بین تشکیلها الرمزی والحاله النفسیه للشاعر وانعکاسها على مضمون القصیده، مما یُسهم فی سد ثغره بحثیه فی حقل الدراسات النقدیه العربیه المعاصره. کما تهدف الدراسه إلى تحلیل الدلالات الرمزیه للاستهلالات المناخیه فی دیوان "أزهار وأساطیر"، وکشف العلاقه العضویه بین اختیار المناخ (کالفصول والظواهر الجویه) والحاله النفسیه المتقلبه للسیاب، فضلاً عن دور هذه الاستهلالات فی توجیه المتلقی نحو استیعاب الرؤیه الشعریه للنص. اعتمد البحث المنهج الوصفی-التحلیلی فی تتبُّع الأنماط الاستهلالیه فی الدیوان، وربطها بالسیاق النفسی والموضوعی للقصائد. ومن أبرز النتائج التی توصل إلیها البحث أنّ السیاب وظف المناخ ک "شیفره دلالیه" تُحیل إلى مضامین النص بشکل غیر مباشر، حیث اتخذ من الخریف رمزا للیأس والجفاف الروحی، ومن الربیع إیحاءً بالانبعاث والأمل، مما یُؤسس ل "لغه مناخیه" ذات بعد وجودی. تکشف الاستهلالات عن حوار خفی بین المناخ الخارجی والداخل النفسی للشاعر، مما یجعلها جزءاً عضویاً من بنیه القصیده لا مجرد مدخل زخرفی. کذلک أعاد السیاب تشکیل الوظیفه التقلیدیه للاستهلال الجاهلی (الوقوف على الأطلال) فی صیغه حدیثه تعتمد الانزیاح الرمزی، مما یقدّم نموذجاً لتطوّر البنیه الاستهلالیه فی الشعر العربی المعاصر. تتمثل أهمیه هذه النتائج فی کشفها عن آلیات توظیف الرمز المناخی کأداهٍ جمالیهٍ وفکریهٍ تُمیِّز شعر السیاب، وتُقدِّم منظوراً جدیداً لقراءه العلاقه بین الشکل والمضمون فی الشعر الحدیث.

اصطلاح مقبوله یکی از اصطلاحات متداول نزد محدثان و فقیهان است. با این وجود، در مفهوم و حجیّت آن، اختلاف نظر دارند. گروهی در مفهوم مقبوله توسعه داده و آن را با متواتر و مشهور یکی دانسته اند و برخی دیگر، آن را به منزله ی اجماع در تصحیح حدیث می دانند. امّا مفهوم دقیق مقبوله چیست؟ اطلاق آن بر احادیث بر اساس چه شروطی است؟ و حجیّت آن نزد فریقین چگونه است؟ این مقاله با استفاده از روش توصیفی-تحلیلی و ابزار کتابخانه ای به بررسی آراء علمای فریقین درباره ی مفهوم مقبوله و حجیّت آن پرداخته و به پرسش های بالا در کنار طرح برخی دیگر از مباحث مرتبط: جایگاه مقبوله در دسته بندی احادیث، تفاوت و تشابه اصطلاح مقبوله با سایر مصطلحات حدیثی و مفید علم بودن روایت مقبوله پاسخ داده است. بر پایه ی یافته های این پژوهش، مقبوله حدیث ضعیفی است که به دلیل وجود قرائن و شواهدی از جمله: «شهرت عملی»، «تقویت خبر با قرائن خارجی»، «اجماع بر مضمون روایت»، «عدم طعن و انکار» و «نداشتن معارض» مورد پذیرش علما قرار گرفته است؛ هرچند آنان در تطبیق این شروط بر احادیث نیز گاه اختلاف کرده اند که نشان می دهد اصطلاح مقبوله نزد آنان اصطلاحی نسبی و اجتهادی بوده است.

این پژوهش نقش مادر در تعمیق ارزش های دینی و شکل گیری هویت مذهبی فرزند را با تکیه بر آیات قرآن، روایات اسلامی و تحلیل های جامعه شناختی مبتنی بر نظریه های چارلز هورتون کولی (خودآینه ای و گروه نخستین) و پی یر بوردیو (سرمایه فرهنگی و عادت واره) مطالعه می کند. روش تحقیق توصیفی-تحلیلی بوده و داده ها از طریق تحلیل آیات، روایات و منابع نظری گردآوری شده اند. یافته ها نشان می دهد که مادر به عنوان اولین مربی دینی و اجتماعی، از طریق تعاملات اولیه، گفتار نیکو، رفتارهای الگومدار، ارزیابی مستمر و تقویت روابط خانوادگی مبتنی بر محبت، هویت دینی فرزند را شکل می دهد. همچنین، مادر با ایجاد محیط دینی و آموزش اصول اخلاقی نظیر صداقت، صبر، پاکدامنی و ذکر خدا، ارزش های دینی را در فرزند درونی می کند. او با تشویق به عبادت خالصانه، اجتناب از کارهای بیهوده و رعایت تقوا و نیکوکاری، سرمایه فرهنگی و نمادین فرزند را ارتقا می دهد. در نهایت، نتایج حاکی از آن است که مادر با انتقال باورهای دینی و تقویت هویت مذهبی، رشد اجتماعی، اخلاقی و فرهنگی فرزند را به صورت همدلانه تسهیل می کند.  

امروزه کریدورهای بین المللی و منطقه ای با توجه به دگرگونی های ژئوپلیتیکی و مزایای اقتصادی، سیاسی و امنیتی اهمیت مضاعفی یافته اند. در این میان، کشور ایران از دیرباز در مرکز مهم ترین مسیرهای ترانزیتی قرار داشته و با سیاستگذاری مدون این مهم می توانست ضمن ارتقاء جایگاه ژئوپلیتیک ایران، مزیت های فراوانی برای کشور به ارمغان بیاورد. اما تحولات یک دهه اخیر گویای آن است که ایران به نوعی عامدانه از سوی دولت های خارجی از دالان اصلی کریدورها حذف شده است. سوال اصلی پژوهش از این قرار است که «عملکرد ایران در طرح های کریدوری منطقه چگونه بوده و چه پیامدهایی را به دنبال داشته است ؟» فرضیه پژوهش اینگونه تدوین یافته که: « جمهوری اسلامی ایران به رغم داشتن مزیت های ژئوپلیتیکی، به دلایل داخلی و خارجی نتوانسته است سهم چندانی از کریدورهای منطقه ای را نصیب خود کند که پیامد آن انزوا و تضعیف اقتصاد ملی، کاهش ضریب امنیتی و فرشایش ژئوپلیتیکی ایران خواهد بود.» چارچوب نظری پژوهش، نظریه ژئوپلی نومیک دمکو، وود و کازی است. روش پژوهش توصیفی- تحلیلی است و از طریق منابع کتابخانه ای – اسنادی به گردآوری، طبقه بندی و در نهایت تحلیل و تبیین داده ها پرداخته می شود. یافته های پژوهش حکایت از آن دارد که «ایران با داشتن مزیت های ژئوپلیتیک نسبت به سایر کشورهای منطقه عملا نتوانسته سهم چندانی از جغرافیای کریدورها را نصیب خود سازد که این مهم می تواند موجب تنهایی ژئوپلیتیکی شده و اثرات امنیتی، سیاسی و اقتصادی بسیار منفی داشته باشد.

یکی از موضوعات تأثیرگذار در عرصه تفسیر و مباحث علوم قرآنی، چگونگی دستیابی به ترتیب نزول صحیح سور قرآن کریم است و یکی از معیارهایی که در این راستا مورد توجّه محقّقان بوده روایات اسباب نزول بوده اند. این معیار در نقد روایات ترتیب نزول، تأیید آن ها و همچنین به صورتی مستقل از روایات، در تعیین ترتیب نزول صحیح، مورد استفاده محقّقان بوده است. در نقطه مقابل، برخی به طور کلّی قائل به بی اعتباری روایات اسباب نزول بوده و برخی نقش این روایات را در تعیین ترتیب نزول صحیح نپذیرفته اند. برای قضاوت صحیح در مورد ارزش این معیار، لازم است ادله طرفین بازنگری شود که در مقاله حاضر بدان پرداخته شده است. نتیجه بررسی حاکی از آن است که می توان در مواردی نقش روایات اسباب نزول را در تأیید و در مواردی در نقد و ترجیح ترتیب های روایی بر یکدیگر پذیرفت.

تاویل از اموری است که با تاریخ عقیده و تفکر مسلمانان آمیخته شده و کمتر مفسری را می شود یافت که در بررسی آیات قرآن، اقدام به تاویل برخی از آنان ننموده باشد. از جمله این آیات که اغلب مفسران اقدام به تاویل آن نموده اند، آیه 75 سوره ص است.اما این ناویلات که جدای از خاستگاه فکری آنان، گوناگون است، نوعا عاری از هرگونه شواهد می باشد؛ لذا مساله مورد پژوهش این است که تاویلات مفسران پیرامون یَدَیَّ در آیه 75 سوره ص چگونه است؟ روش تحقیق بصورت توصیفی- تحلیلی و کتابخانه یی می باشد. نتائج تحقیق گویای این است که مفسران تاویلات گوناگونی از قبیل نهایت اهتمام و توجه، تشریف و تعظیم، قدرت و قدرت اضافی و نور محمدی و نور سیاه ابلیسی پیرامون آیه بیان نموده اند ارزیابی دیدگاه مفسران بیانگر این است که تاویلات مفسران بدون در نظر گرفتن شواهد زبانی سوره از جمله مساله سیاق است؛ زیرا در برخی از آیات این سوره از جمله در آیاتی که به خلقت و تسخیر اشاره شده است، شاهدی براین مطلب است که هدف خداوند از این آیات بیشتر بیان خلقت می-باشد نه کیفیت خلقت. نقد دیگر بر تاویلات، عدم در نظر گرفتن عرف زبان عربی است؛ زیرا تاویلت ارایه شده باید در راستای قواعد زبان بوده و از لحاظ دلالی باید در مطابقت با آن باشد

اندیشه وران شیعی و اغلب اهل سنت، بر اساس دلایل عقلی و نقلی، اجداد پیامبر گرامی اسلام را مؤمن دانسته اند. یکی از دلایل، آیه 219 سوره شعراء است که می فرماید: *وَ تَقَلُّبَکَ فِی السَّاجِدِینَ*. پژوهش پیشِ رو، با روش توصیفی-تحلیلی، به بررسی آراء 114 تفسیر از فریقین، پرداخته و آ ن ها را در چهار دیدگاه، بازشناسانده است. دیدگاه نخست، مفاد آیه را انجام دادن رکوع و سجود پیامبر(ص) در نماز جماعت؛ و دیدگاه دوم آیه را اشاره به رؤیت اصحاب پشت سرِ خود، به هنگام نماز توسط پیامبر می داند. این دو دیدگاه، آیه را به دور از موضوع بحث دانسته اند. دیدگاه سوم، مراد از ساجدان را با استناد به روایات، اهل بیت(ع) شناسانده و دیدگاه چهارم نیز که رأی اغلب مفسرانِ فریقین است، با استنادِ به شواهد درون متنی هم چون دلالتِ واژگان و ترکیب جمله، و نیز شواهد برون متنی نظیر روایاتِ مورد اعتماد صحابیان و مفسران متقدم، معنای آیه را ناظر به انتقال نسلیِ پیامبر(ص) در اصلاب اجداد مؤمنِ اهلِ سجده، معرفی کرده است. بررسی نگارندگان، نشان می دهد که بر اساس شواهد و دلایل، استظهار موحد بودن اجداد پیامبر(ص) به عنوان معنای اظهر یا یکی از وجوه معنایی آیه بر اساس امکان حمل الفاظ بر بیش تر از معنای واحد، رواست و دیدگاه سوم نیز با آن هم سویی، تعاضد معنایی و توسعه مصداقی دارد. © محمدی آشنانی، ع؛ ناطق، الف؛ علوی مهر، ح. (1400).بررسی تحلیلی آراء قرآن پژوهان فریقین در دلالت آیه 219 سوره شعراء بر یکتاپرستی نیاکانِ پیامبر(ص) و اهل بیت(ع)، دوفصل نامه پژوهش های تفسیر تطبیقی. 7 (13)، 81-59.  Doi: 10.22091/PTT.2020.4669.1608

کارگزاران قضایی بازوان اجرایی کشور می باشند که برقراری عدالت و حفظ حقوق شهروندی و برقراری نظم اداری و عمومی در جامعه بدون همکاری این کارگزاران امکان پذیر نمی باشد. افرادی از کارگزاران قضایی به دلیل تعارض قوانین یا سکوت قانون و یا فعل و ترک فعل ناقض حقوق خواسته یا ناخواسته موجب تضعییع حقوق شهروندان می شوند، لذا ممکن است که علاوه بر تخلف اداری، مسؤولیت کیفری متوجه آن ها شود. هدف این پژوهش بررسی مسؤولیت کیفری کارگزاران قضایی درصورت تعارض قوانین در حقوق کیفری ایران با نگاهی به فقه امامیه است. این پژوهش با روش کتابخانه ای و مراجعه به کتب فقهی و حقوقی، سعی دارد مباحث مهم مسؤولیت کیفری کارگزاران قضایی را تجزیه و تحلیل کند و ضرورت های آن را بازگو نماید. از این پژوهش می توان نتیجه گرفت که کارگزاران قضایی به صورت عمد درصورت تعارض قوانین امور و فعلی را ترک نمایند یا فعلی را انجام دهند که افراد حقیقی و حقوقی یا دستگاهی دولتی متحمل ضرر و زیانی شود و یا سودی عاید کارگزار شود، مسؤولیت کیفری متوجه آن کارگزار قضایی خواهد بود.

حکمرانی زمینه ساز به مثابه راهکاری برای تحقق جامعه مطلوب در عصر غیبت کبری، از مباحث مهم در اندیشه اسلامی است. این مقاله به بررسی جایگاه و نقش دولت در حکمرانی زمینه سازِ فرج در اندیشه اسلامی می پردازد و از چگونگی تبدیل وضع موجود به وضع مطلوب (ظهور حضرت مهدی(عج) از طریق حکمرانی سخن می گوید. یافته ها نشان می دهد که انتظار فرج یک عمل اجتماعی و تمدنی است و حکمرانی زمینه ساز باید مبتنی بر بنیان های توحیدی، ترجیح آخرت بر دنیا در دو راهی ها، حکمت وحیانی و عقلانی، و در مقیاس امت باشد. همچنین کاهش دخالت مستقیم دولت و اقدام دولت در راستای افزایش مشارکت مردم در سیاست گذاری، تنظیم گری و نظارت، بر اساس منطق ولایت مداری، شرط لازم برای تحقق این نوع حکمرانی است. مقاله به چالش های فعلی جمهوری اسلامی ایران مانند دولتی بودن اداره کشور، به ویژه در عرصه اقتصاد و آموزش عالی اشاره می کند و راهکارهایی مانند تقویت نقش مردم و نخبگان پیشنهاد می دهد. این نوشتار با شیوه اسناد کتابخانه ای و روش استنباطی و دلالت که در دانش منطق تبیین شده است، تحقیق را به سامان می رساند.

بازسازی کتب مفقود حدیثی شیعه، اگرچه با اتخاذ الگویی نظام مند، در اغلب موارد به محتوای یک اثر حدیثیِ مفقود منجر می شود، اما گاه به رغم پیاده سازی همه مراحل بازسازی، ممکن است ابهام در نقش تألیفی یا انتقالی مؤلِّف، یا ابهام در عنوان تألیف، تنقیب به اثر مفقودِ مدّنظر را ناتمام یا مجمل بگذارد. این دو معضل که از آنها با عنوانِ «اجمال در تعیین مؤلِّف» و «اجمال در تعیین مؤلًّف» یاد می شود، به طور همزمان در فرایندِ بازسازیِ کتاب الغیبه ابن سماعه، محدث مشهور نسل سوم واقفه، بروز می نماید. این امر در حالی است که ابتدائاً شرایطِ بازسازی غیبت نگاری او تماماً فراهم به نظر می رسد. زیرا اولاً أسانیدِ منتهی به او در باب مهدویت، با سلسله إسناد یکسان، و با بسامد قابل اعتنایی در مهم ترین کتب غیبت متقدم ثبت شده و ثانیاً در برخی موارد، طرق منتهی به او، با طریق یاد شده برای مکتوبات وی در فهرستین، یکسان است. اگر چه دو معضل یادشده، بخش عمده ای از بازسازی اثر مذکور را ناتمام می گذارد، اما با این همه، دقت در أسانید برجای مانده از ابن سماعه، فواید حدیثی و کلامی قابل اعتنایی را دربردارد.

در نظام کنونی روابط بین الملل، یکی از مسائل راهبردی برای دولت ها و جوامع، شناسایی و به کارگیری مکانیسم های مؤثر جهت غلبه بر دشمن و تحقق پیروزی پایدار است. مسئله تحقیق بررسی تفاوت روش نظام های دینی و غیر دینی در پیروزی است. نگاه دینی، پیروزی را محصول پایبندی به آموزه های وحیانی، اعتقادات الهی و فضایل معنوی می دانند، در حالی که نگرش های غیردینی با تأکید بر عقلانیت ابزاری، عمل گرایی مادی و بهره گیری از قدرت سخت، راهبرد تحقق غلبه را شکل می دهند. این پژوهش با روش توصیفی تحلیلی و رویکرد مقایسه ای، بنیان های نظری و عملی هر دو نگرش را واکاوی کرده است. یافته های تحقیق بیان گر این است که مؤلفه های مشترک هر دو نظام، شامل سعی، آگاهی، صبر و خطرپذیری است. اما مؤلفه های اختصاصی دینی شامل توکل، دعا و التزام به ولایت است و مؤلفه های غیردینی شامل سلطه با استفاده از هر ابزار برای پیروزی و روش استکباری است.