پیوست تقنینی حقوق بشری: امکان سنجی و بایسته ها(مقاله علمی وزارت علوم)
منبع:
مجلس و راهبرد سال ۳۲ پاییز ۱۴۰۴ شماره ۱۲۳
383 - 413
حوزههای تخصصی:
وصول به قانونگذاری باکیفیت، نیازمند فراهم آوردن بینش کامل نمایندگان مجلس برای موضوعهای در دست تصمیمگیری است. نمایندگان برای تدارک این بینش یا به دانش و تجربیات شخصی رجوع میکنند یا از نظر کارشناسان متخصص بهصورت شفاهی یا مکتوب بهره میبرند. پیوست تقنینی، یکی از گونههای نظر کارشناسی مکتوب است که پیامدهای تصمیمگیری نمایندگان را از منظر یک یا چند بُعد تخصصی متذکر میشود. ازآنجاکه آثار حقوق بشری تصمیمات و کارکردهای نمایندگان مجلس، اهمیت روزافزونی در ساحات داخلی و بینالمللی یافتهاند، این نوشتار به این سؤال میپردازد که درخصوص طرحها و لوایح واصله به مجلس شورای اسلامی با رعایت کدامین بایستهها و با چه سازوکاری میتوان پیوست تقنینی حقوق بشری تمهید کرد. یافتههای این مقاله گویای آن است که پیوست تقنینی حقوق بشری از نوع نظر کارشناسی است و بهدلیل ماهیت و موضوع آن، این پیوستها ضمن برخورداری از زبانی جهانی و منطبق با واژهشناسی حقوق بینالملل بشر، باید از نگاهی فراتقنینی بهره برد. همچنین مقاله با بررسی فروض تعارض میان حقوق بینالملل بشر با فقه و شریعت اسلامی، راهکارهایی همچون عبور از تعارض ظاهری، توجه به جوانب نظریات منطقهالفراغ و فتوای معیار، وصول به اهداف حقوق بشری از راههای سازگار با فقه و نهایتاً ایستادگی بر «موضع حقانی مغایر حقوق بینالملل بشر» را مورد واکاوی قرار داده است. «تقویت نهادهای کنونی مرتبط با مجلس» و «استفاده از تلاش فکری جمعی کارشناسان و صاحبنظران حقوقی و فقهی»، دو اقدام ضروری در این راستا بهشمار میآید. مهمترین فایده پیوست تقنینی حقوق بشری، خارج ساختن مجلس از وضعیت انفعالی و اعطای نقش فعالانه و ابتکارعمل در ساحت حقوق بشر است.