ترتیب بر اساس: جدیدترینپربازدیدترین
فیلترهای جستجو: فیلتری انتخاب نشده است.
نمایش ۱ تا ۲۰ مورد از کل ۸٬۱۵۴ مورد.
۱.

From Cover to Story: AI-Driven Genre Classification and Illustrated Narrative Creation for Children's Literature(مقاله علمی وزارت علوم)

حوزه‌های تخصصی:
تعداد بازدید : ۵۰ تعداد دانلود : ۸۴
Storytelling is a fundamental pillar of childhood development, where visual narratives play a crucial role in enhancing engagement and cognitive processing. While Generative Artificial Intelligence (GAI) has revolutionized content creation, its application for automated story generation from book covers remains largely unexplored. This study presents an innovative pipeline that combines computer vision for genre classification with G AI to create tailored illustrated stories. After evaluating four deep learning architectures widely used in image classification tasks, ConvNeXt-Tiny was selected as the final model, achieving a Weighted F1-score of 0.6898 in categorizing children's books into 13 distinct genres through cover image analysis. To address the lack of benchmark datasets, we compiled and rigorously validated a specialized collection of 4,085 Persian children's book covers. The proposed system leverages both cover design elements and predicted genre features within structured prompts to generate coherent illustrated stories through LLMs and image-synthesis models. A sample of 26 generated stories was qualitatively evaluated by three child psychologists based on narrative coherence, genre alignment, age appropriateness, character continuity, and visual congruence. This research makes significant contributions to both Persian literary analysis and AI-driven creative systems, demonstrating how machine learning can enhance educational storytelling while preserving cultural authenticity.
۲.

DREaM: Drug-Drug Relation Extraction via Transfer Learning Method(مقاله علمی وزارت علوم)

حوزه‌های تخصصی:
تعداد بازدید : ۵۷ تعداد دانلود : ۵۵
Relation extraction between drugs plays a crucial role in identifying drug–drug interactions and predicting side effects. The advancement of machine learning methods in relation extraction, along with the development of large medical text databases, has enabled the low-cost extraction of such relations compared to other approaches that typically require expert knowledge. However, to the best of our knowledge, there are limited datasets specifically designed for drug–drug relation extraction currently available. Therefore, employing transfer learning becomes necessary to apply machine learning methods in this domain. In this study, we propose DREAM, a method that first employs a trained relation extraction model to discover relations between entities and then applies this model to a corpus of medical texts to construct an ontology of drug relationships. The main contribution of this study is adapting the ACORD model to the medical domain using transfer learning, enabling the extraction of domain-specific drug–drug relations and the construction of an ontology. The extracted relations are subsequently validated using a large language model. Quantitative results indicate that the LLM agreed with 71 % of the relations extracted from a subset of PubMed abstracts. Furthermore, our qualitative analysis indicates that this approach can uncover ambiguities in the medical domain, highlighting the challenges inherent in relation extraction in this field.
۳.

Multi-Modal Driver Drowsiness Detection in ADAS via Attention-Guided Siamese Network with Temporal Modeling(مقاله علمی وزارت علوم)

حوزه‌های تخصصی:
تعداد بازدید : ۵۰ تعداد دانلود : ۴۵
Driver drowsiness detection plays a critical role in improving road safety, as drowsiness substantially increases the likelihood of traffic accidents. In this study, we propose a novel multi-modal framework within Advanced Driver Assistance Systems (ADAS) that leverages an Attention-Guided Siamese Network coupled with temporal modeling to accurately capture both spatial and temporal patterns of driver fatigue. The Siamese network processes paired facial images, enabling the extraction of discriminative features that highlight subtle changes in driver state. The attention mechanism is explicitly applied to the spatial feature maps within each branch of the Siamese network, allowing the model to focus selectively on key facial regions—such as eyes and mouth—that are most indicative of drowsiness, while also weighting complementary sensor modalities dynamically. Temporal modeling is incorporated through a sequential module (e.g., LSTM or temporal convolution) that analyzes the extracted features over time, capturing gradual and evolving signs of drowsiness that static frame-based methods often overlook. Extensive evaluations on benchmark datasets (YawDD, NTHUDDD) and a novel real-world driving dataset demonstrate superior accuracy exceeding 98.8%, along with strong cross-subject generalization. Ablation studies confirm the critical contributions of the attention mechanism in improving feature discrimination, and the temporal modeling module in enhancing sensitivity to progressive drowsiness. The proposed method surpasses traditional approaches in temporal awareness, data efficiency, and resilience to inter-subject and environmental variations, offering a robust and interpretable solution for real-time driver drowsiness monitoring in intelligent vehicles.
۴.

Sentiment Analysis of Public Opinion on the Internet of Things (IoT) Through Social Media(مقاله علمی وزارت علوم)

حوزه‌های تخصصی:
تعداد بازدید : ۵۶ تعداد دانلود : ۴۹
Social media offers a timely lens into public perceptions of emerging technologies. To assess public opinion on the Internet of Things (IoT), we analyzed a corpus of 824,845 IoT-related posts collected from X between 2013 and 2022. Using Latent Dirichlet Allocation (LDA), we identified seven primary themes of discussion: Smart Home, Business Intelligence, Artificial Intelligence, Smart City, IoT Usage, Emerging Technologies, and Blockchain. We then applied an unsupervised machine-learning technique to evaluate sentiment toward each theme. Overall, public discourse was positive: 46.78% of tweets expressed positive sentiment, 43.41% were neutral, and 9.81% were negative. Although predictable, short-term shifts in tone occurred around specific events, interest in these themes remained consistent throughout the study period. These findings suggest that the Internet of Things is generally perceived favorably and demonstrate how large-scale social media analytics can capture authentic, real-time attitudes toward complex technologies. By linking public opinion to specific topics of discussion, our results provide valuable insights for researchers, policymakers, and product teams seeking to align IoT development with societal expectations.
۵.

Transfer Learning for Crop Classification in Data-Scarce Regions Using Satellite Imagery(مقاله علمی وزارت علوم)

حوزه‌های تخصصی:
تعداد بازدید : ۴۷ تعداد دانلود : ۵۴
Satellite imagery provides valuable data to address the growing demand for agricultural production. However, analyzing such vast amounts of data requires advanced artificial intelligence methods, such as deep learning. The primary challenge lies in the scarcity of labeled training data, as its preparation is both costly and time-consuming. To address this issue, this study integrates remote sensing data, deep neural networks, and transfer learning techniques to estimate the cultivated area of strategic crops in Iran. Given the diverse climates and topographies across Iran’s provinces, in addition to Sentinel-1 and Sentinel-2 satellite data, MODIS sensor and SRTM elevation data were also utilized. To compensate for data limitations, transfer learning was employed to enhance model performance in data-deficient regions (Kermanshah and Markazi). This approach resulted in an approximate 10% improvement in Cohen’s Kappa coefficient. Furthermore, the study investigated the minimum data required for fine-tuning the models. The results demonstrated that even with a reduction of over 60% in the target province's training data, transfer learning still achieved model performance comparable to scenarios where it was not applied.
۶.

Transformer-Based Personality Trait Recognition Enhanced by Contextual Augmentation(مقاله علمی وزارت علوم)

حوزه‌های تخصصی:
تعداد بازدید : ۶۱ تعداد دانلود : ۳۸
psychological research, it often suffers from label interference, vocabulary-driven overfitting, and limited labeled datasets. As a result, models are brittle: they can fail with small training samples and behave inconsistently across trait ranges. To address this, we employ a practical single-trait approach that uses five independent ELECTRA-based classifiers, each corresponding to one of the big five dimensions, and trained them as separate binary tasks to prevent cross-trait interference. To reduce lexical bias and double the Pennebaker and King essay corpus from 2,467 to 4,934 samples, the team applied careful synonym-replacement augmentation using WordNet and additionally incorporated contextual augmentation generated by the Gemma model. Models were adjusted methodically to ensure fair comparisons. With test AUCs above 0.75, the ensemble achieves an average test accuracy of 0.724 on the Pennebaker and King benchmark, with per-trait accuracies of 0.72, 0.71, 0.74, 0.73, and 0.72 for openness, conscientiousness, extraversion, agreeableness, and neuroticism (OCEAN), respectively. These results substantially reduce inter-trait interference while matching or surpassing LIWC baselines and other transformer approaches.
۷.

تبیین نقش میانجی چابکیِ سازمانی بر رابطه بین حاکمیت فناوری اطلاعات و بهره وری دانش در اداره کل راه و شهرسازی جنوب استان سیستان و بلوچستان(مقاله علمی وزارت علوم)

حوزه‌های تخصصی:
تعداد بازدید : ۱۰۲ تعداد دانلود : ۱۵۶
هدف: استفاده فراگیر و گسترده از فناوری اطلاعات در بسیاری از سازمان ها، مدیریت و راهبری، این پدیده را به موضوع مهمی تبدیل کرده است. کاربرد فناوری اطلاعات در «چابکی» به بهبود عملیات تجاری کمک می کند. هدف این پژوهش بررسی نقش میانجی چابکیِ سازمانی در رابطه ی بین حاکمیت فنّاوریِ اطلاعات و بهرهوری دانش می باشد. روش: پژوهش حاضر از نظر هدف، کاربردی و از نظر نحوه ی گردآوری داده ها توصیفی- پیمایشی است. جامعه ی آماری تحقیق، شامل کلیه کارکنان اداره ی کل راه و شهرسازیِ جنوب استان سیستان و بلوچستان به تعداد 632 نفر بود که نمونه ی آماری مطابق فرمول کوکران، 240 نفر تعیین شد. ابزار جمع آوری داده های این تحقیق، پرسشنامه چابکی سازمانی با اقتباس شاخص ها از پرسشنامه شریفی و ژانگ (2001)، حاکمیت فناوری اطلاعات از پرسشنامه حاکمیت فنّاوری اطلاعات ژن و همکاران (2021) و پرسشنامه بهره وری دانش بصورت محقق ساخته و با اقتباس از مولفه های پیتر دراکر (1999) بودند. آلفای کرونباخ برای همه متغیرها مقادیری بالاتر از 7/0 محاسبه گردیدکه در دامنه قابل قبول قرار داشتند. روایی محتوایی پرسشنامه ها به تأیید اساتید خبره رسیده و سپس از طریق تحلیل عاملی تأییدی نیز احراز گردید. یافته ها:پس از تجزیه و تحلیل داده ها، شاخص برازش RMSEA برابر 031/0 به دست آمده است که از مقدار 05/0 کوچکتر است بنابراین مدل ساختاری از برازش مطلوبی برخوردار است.فرضیه های تحقیق با استفاده از تحلیل مسیر در نرم افزار لیزرل آزمون شد. نتیجه گیری: نتایج نشان داد، حاکمیت فنّاوری اطلاعات بر چابکیِ سازمانی تأثیر مثبت داشته و از طریق چابکی، بهره وری دانش کارکنان در سازمان را به طور مثبت تحت تأثیر قرار خواهد داد. لذا پیشنهاد می شود سازمانها با ارتقای مطلوبیت روندهای فنّاوری اطلاعات در سازمان ها، زمینه ارتقای بهره وری دانش سازمانی را فراهم نمایند. در این پژوهش، روابط بین فرضیه ها مثبت ارزیابی شد. شایان ذکر است که بیشترین تأثیر، مربوط به فرضیه چهارم با مقدار 91/0 است که بیانگر رابطه حاکمیت فناوری با بهره وری دانش از طریق چابکی سازمانی است. Purpose: Widespread use of information technology in many organizations, management and leadership, has turned this phenomenon into an important issue. The application of information technology in "agility" helps to improve business operations. The purpose of this research is to investigate the mediating role of organizational agility in the relationship between information technology governance and knowledge productivity. Method: The current research is applied in terms of purpose and descriptive-survey in terms of data collection. The statistical population of the research included all the employees of the General Department of Roads and Urban Development in the south of Sistan and Baluchestan province, numbering 632 people, and the statistical sample was determined as 240 people according to Cochran's formula. The data collection tool of this research is organizational agility questionnaire with indicators adapted from Sharifi and Zhang (2001), information technology governance from information technology governance questionnaire by Zhen et al. (2021) and knowledge productivity questionnaire developed by researcher and adapted They were among the components of Peter Drucker (1999). Cronbach's alpha was calculated for all variables above 0.7, which were in the acceptable range. The content validity of the questionnaires was confirmed by expert professors and then it was verified through confirmatory factor analysis. Findings: After analyzing the data, the RMSEA fit index equal to 0.031 was obtained, which is smaller than the value of 0.05, so the structural model has a good fit. The research hypotheses were tested using path analysis in Lisrel software. Conclusion: The results showed that information technology governance has a positive effect on organizational agility, and through agility, it will positively affect the knowledge productivity of employees in the organization. Therefore, it is suggested that organizations improve the productivity of organizational knowledge by improving the usefulness of information technology trends in organizations. In this research, the relationships between the hypotheses were evaluated positively. It is worth mentioning that the greatest impact is related to the fourth hypothesis with a value of 0.91, which indicates the relationship between technology governance and knowledge productivity through organizational agility.
۸.

طراحی و ارزیابی هستی شناسی کسب و کارهای الکترونیک بر اساس پردازش زبان فارسی(مقاله علمی وزارت علوم)

نویسنده:
حوزه‌های تخصصی:
تعداد بازدید : ۴۲ تعداد دانلود : ۲۷
هستی‌شناسی روشی برای سازماندهی دانش است که با تعریف مفاهیم و روابط، چارچوبی منسجم ایجاد می‌کند. در حوزه کسب‌وکارهای الکترونیک فارسی، نبودِ چارچوبی بومی برای مدیریت و یکپارچه‌سازی داده‌ها چالش مهمی به‌شمار می‌رود. این پژوهش در پاسخ به این مسئله با هدف طراحی و توسعه هستی‌شناسی به ‌زبان OWL متمرکز بر پردازش زبان فارسی انجام شده است. مدل مفهومی شامل سلسله‌مراتب کلاس‌ها، روابط معنایی و ارزیابی دقت آن‌ها طراحی گردید. هستی‌شناسیِ پیشنهادی می‌تواند با بهبود مدیریت دانش و تسهیل تصمیم‌گیری، عملکرد کسب‌وکارهای الکترونیک را ارتقا دهد. این پژوهش با رویکرد کاربردی و با استفاده از روش تحلیل حوزه انجام شد. برای طراحی هستی‌شناسی حوزه کسب‌‌وکارهای الکترونیک، ابتدا مفاهیم کلیدی از منابع غیرساختاریافته فارسی با روش هم‌رخدادی واژگان و تکنیک C-value استخراج شد. روابط سلسله‌مراتبی با نظرسنجی دلفی از 10 خبره تأیید گردید. سپس، مدل مفهومی در نرم‌افزار «پروتژه» پیاده‌سازی و با زبان OWL استانداردسازی شد و در مرحله ارزیابی نهایی برای میزان دقت و اعتبار هستی‌شناسی در تأیید سه نوع روابط معنایی نیز از نظرات خبرگان با استفاده از آمار توصیفی استفاده شد. در این پژوهش با تحلیل محتوای غیرساختاریافته متون و مشارکت خبرگان، 141 مفهوم در قالب 5 کلاس اصلی و 136 زیرکلاس شناسایی شد. همچنین، 406 ویژگی داده‌ای در 17 نوع داده و 34 رابطه شیئی تعریف گردید. روابط معنایی در سه دسته داده‌ای، شیئی و تفسیری طبقه‌بندی شدند که ویژگی‌های تابعی، متقارن و متعدی را پوشش می‌دادند. ارزیابی مدل نشان داد که میانگین دقت روابط معنایی 1/83 درصد است. روابط شیئی بالاترین (1/85 درصد) و روابط داده‌ای پایین‌ترین (1/75 درصد) دقت را داشتند. نتایج پژوهش بیانگر انسجام ساختاری مدل و اثربخشی ترکیب تحلیل محتوای فارسی با نظر خبرگان است. هستی‌شناسی طراحی‌شده بستر مناسبی برای استانداردسازی و سازماندهی دانش در حوزه کسب‌‌وکارهای الکترونیک فراهم می‌آوَرد. از محدودیت‌ها می‌توان به ضعف روابط داده‌ای و کمبود نمونه‌های عملیاتی اشاره کرد. دستاورد اصلی پژوهش، ایجاد چارچوبی برای استنتاج منطقی در وب معنایی فارسی و ارائه ابزاری نوین برای پژوهشگران و شرکت‌های نوپاست. نوآوری این مطالعه نیز در تمرکز ویژه بر پردازش زبان فارسی و طراحی مدلی بومی است؛ رویکردی که کمتر در تحقیقات پیشین مورد توجه قرار گرفته است.
۹.

تأثیر فناوری های نوین بر رفتار اطلاع یابی: چالش ها، فرصت ها و نقش کلیدی سواد اطلاعاتی در دنیای دیجیتال (مروری بر ادبیات اخیر جهان)(مقاله علمی وزارت علوم)

حوزه‌های تخصصی:
تعداد بازدید : ۳۸ تعداد دانلود : ۴۱
هدف: در این مقاله مروری، به بررسی تأثیرات فناوری های نوین نظیر هوش مصنوعی و الگوریتم های یادگیری ماشین بر رفتار اطلاع یابی کاربران در دنیای دیجیتال پرداخته می شود. با پیشرفت های فناوری، نحوه جستجو و استفاده از اطلاعات به طور چشمگیری تغییر کرده و ابزارهای جستجوی هوشمند به کاربران امکان دسترسی سریع تر و دقیق تر به منابع معتبر را فراهم کرده اند. این پژوهش به بررسی مطالعات منتشر شده بین سال های 2020 تا 2024 می پردازد و نقش فناوری های نوین در بهبود غربالگری اطلاعات، کاهش بار اطلاعاتی و افزایش دقت در فرآیند اطلاع یابی را تحلیل می کند. علاوه بر این، چالش هایی مانند امنیت اطلاعات، کاهش تفکر انتقادی و اضطراب اطلاعاتی که همچنان بر این حوزه تأثیرگذارند، مورد بررسی قرار می گیرند. در نهایت، راهکارهایی برای بهبود رفتار اطلاع یابی از طریق تقویت سواد اطلاعاتی و بهبود دسترسی به منابع الکترونیکی ارائه شده است.روش شناسی:این پژوهش به صورت مروری نظام مند بر روی مطالعات و مقالات منتشر شده در زمینه رفتار اطلاع یابی انجام شده است. برای انجام این مطالعه، مراحل زیر طی شده است:جستجوی مقالات علمی از پایگاه های داده های معتبر علمی نظیرگوگل اسکالر، پاپ مد، اسکوپوس و وب اف ساینس انجام شده است. کلیدواژه هایی مانند «رفتار اطلاع یابی»، «سواد اطلاعاتی»، «جستجوی اطلاعات دیجیتال»، «هوش مصنوعی در اطلاع یابی»، و «چالش های اطلاعاتی » به انگلیسی استفاده شده اند. این کلیدواژه ها به نحوی انتخاب شده اند که تمامی جنبه های مرتبط با موضوع پژوهش پوشش داده شود. مقالات بررسی شده در این پژوهش بین سال های 2020 تا 2024 منتشر شده اند تا نتایج پژوهش های به روز و مرتبط با تحولات اخیر در حوزه اطلاع یابی و پیشرفت های فناوری مورد بررسی قرار گیرند.یافته ها: نتایج این پژوهش نشان می دهد که فناوری های نوین نقش مهمی در افزایش سرعت و دقت جستجوی اطلاعات ایفا کرده اند و به ویژه در حوزه های علمی، با استفاده از الگوریتم های هوشمند، توانسته اند کیفیت جستجو را بهبود بخشند. هوش مصنوعی و یادگیری ماشین با ایجاد ابزارهای پیشرفته، کاربران را در مدیریت اطلاعات و کاهش اضطراب اطلاعاتی یاری کرده اند. با این حال، چالش های موجود، به ویژه در زمینه امنیت اطلاعات و تفکر انتقادی، همچنان باید مورد توجه قرار گیرند. پیشنهاد می شود که آموزش سواد اطلاعاتی به عنوان یکی از راهکارهای اصلی برای بهبود رفتار اطلاع یابی در دستور کار قرار گیرد. به علاوه، بهبود دسترسی به منابع الکترونیکی و استفاده از فناوری های هوشمند جستجو نیز می تواند به کاهش بار اطلاعاتی و بهبود کیفیت اطلاعات دسترسی یافته کمک کند.
۱۰.

پیش بینی رفتار اطلاع یابی بر اساس تفکر تأملی دانشجویان حوزه علوم پزشکی در درس زبان تخصصی(مقاله علمی وزارت علوم)

حوزه‌های تخصصی:
تعداد بازدید : ۳۵ تعداد دانلود : ۳۳
تفکر تأملی فرایند استفاده از ذهن برای جستجوی معنا و درک پدیده ها، تصمیم گیری و قضاوت در جهت حل مشکل است. رفتار اطلاع یابی نیز مجموعه فعالیت هایی است که یک فرد برای رفع نیاز اطلاعاتی خود انجام می دهد. یکی از مهم ترین روش ها برای بهینه سازی رفتار اطلاع یابی استفاده از تفکر سطوح بالا بالأخص تفکر تأملی است. این پژوهش با هدف پیش بینی رفتار اطلاع یابی بر اساس تفکر تأملی دانشجویان حوزه علوم پزشکی در درس زبان انگلیسی تخصصی بود. روش پژوهش حاضر ازنظر هدف کاربردی از نوع پیمایشی بود. جامعه آماری پژوهش شامل 377 نفر از دانشجویان دانشگاه علوم پزشکی و دانشکده علوم پزشکی دانشگاه آزاد اسلامی واحد کرمانشاه بودند. جهت گردآوری داده ها از دو پرسش نامه شامل تفکر تأملی و پرسش نامه محقق ساخته رفتار اطلاع یابی استفاده شد. داده ها با استفاده آزمون نشانه و رگرسیون چندگانه به کمک نرم افزار اس پی اس اس نسخه 23 انجام شد. یافته ها نشان داد که میانگین کلی تفکر تأملی و رفتار اطلاع یابی پایین تر از میانگین نظری (3) بود. این وضعیت حاکی از آن داشت که دانشجویان در وضعیت نامناسبی از تفکر تأملی و رفتار اطلاع یابی قرار داشتند. در ضمن نتایج رگرسیون نشان داد که بین دو متغیر تفکر تأملی و رفتار اطلاع یابی رابطه معناداری وجود دارد و متغیرهای پیش بین تفکر تأملی توانستند واریانس رفتار اطلاع یابی را به صورت معناداری پیش بینی کند. توجه به سطوح عالی تفکر در دانشجویان حوزه پزشکی از اهمیت زیادی برخوردار است. این اهمیت در درس زبان تخصصی با توجه به ضرورت فراگیری زبان های خارجی دوچندان است. با توجه به یافته ها رفتار اطلاع یابی در درس زبان تخصصی در این دانشجویان در صورتی سودبخش می بود که از تفکر تأملی بهره می گرفتند. با این رویکرد، ضروری به نظر می رسد که برنامه ریزان درسی و آموزشی به ارتقای تفکر نقادانه و نقش آن در رفتار اطلاع یابی دانشجویان در درس زبان تخصصی توجه ویژه ای داشته باشند.
۱۱.

سازوکارهای حاکمیت فناوری اطلاعات مبتنی بر چارچوب کوبیت در معماری سازمانی کتابخانه های عمومی(مقاله علمی وزارت علوم)

حوزه‌های تخصصی:
تعداد بازدید : ۸۳ تعداد دانلود : ۹۴
هدف: هدف پژوهش حاضر شناسایی و تبیین سازوکارهای مؤثر حاکمیت فناوری اطلاعات براساس چارچوب کوبیت در معماری سازمانی کتابخانه های عمومی، با بهره گیری از روش فراترکیب و دلفی است. روش : در پژوهش کاربردی حاضر شناسایی سازوکارهای حاکمیت فناوری اطلاعات از روش هفت مرحله ای فراترکیب سندلوسکی و باروسو استفاده شده است و جهت اعمال آنها در کتابخانه های عمومی از روش دلفی بهره گرفته شد. پس از جستجو و اعمال معیارهای غربالگری و ورود و خروج منابع به پژوهش، 51 منبع ﺑﺮای ﺗﺠﺰﯾﻪ و ﺗﺤﻠﯿﻞ اﻃﻼﻋﺎت اﻧﺘﺨﺎب، کدگذاری و تحلیل شد. نمونه پژوهش در بخش دلفی نیز شامل 20 نفر از خبرگان حوزه کتابخانه های عمومی، معماری سازمانی و مدیریت فناوری اطلاعات بودند. یافته ها: در فرآیند شناسایی سازوکارهای حاکمیت فناوری اطلاعات، 91 سازوکارها در سه مقوله اصلی شامل ساختاری (36)، فرآیندی (29) و رابطه ای (26) طبقه بندی شدند. هر یک از این مقوله ها در چهار لایه معماری سازمانی -کسب وکار، اطلاعات، برنامه های کاربردی و فناوری- مورد تحلیل قرار گرفتند. نتیجه گیری: یافته ها نشان می دهند که موفقیت در این حوزه نیازمند توجه هم زمان به سازوکارهای ساختاری، فرآیندی و رابطه ای است. سازوکارهای فرآیندی بیشترین شاخص را دارند و نقش کلیدی در مدیریت اطلاعات و تحقق اهداف فناوری اطلاعات ایفا می کنند. همچنین، لایه اطلاعات به عنوان محور تعامل میان فناوری و معماری سازمانی شناخته شده است. رویکرد نظام مند پژوهش در تحلیل مؤلفه ها در قالب معماری سازمانی، نوآورانه بوده و می تواند مبنای طراحی مدل های بومی برای نهادهای اطلاعاتی کشور باشد. با این حال، چالش های عملی پیاده سازی و نقش فرهنگ سازمانی و تعاملات انسانی نیازمند بررسی های عمیق تر هستند.
۱۲.

بررسی میزان آشنایی اعضای هیئت علمی دانشگاه صنعتی جندی شاپور دزفول با نقش فراداده (متادیتا) در رؤیت پذیری مقالات در محیط وب(مقاله علمی وزارت علوم)

حوزه‌های تخصصی:
تعداد بازدید : ۳۵ تعداد دانلود : ۳۲
هدف: در میان خروجی های متعدد پژوهشی دانشگاه ها، توجه بیشتری معطوف مقالات منتشر شده است. در دانشگاه های اروپا و آمریکا، تعداد مقالات منتشر شده در یک سال توسط یک عضو هیئت علمی، نشانه موفقیت حرفه ای او به شمار می آید. هدف از این مطالعه، بررسی میزان آشنایی اعضای هیئت علمی دانشگاه صنعتی جندی شاپور دزفول با نقش فراداده (متادیتا) در رؤیت پذیری مقالات در محیط وب است.روش: پژوهش حاضر از نوع کاربردی است که به روش پیمایشی و با رویکرد توصیفی انجام شده است. جامعه مورد مطالعه در این پژوهش، تمامی اعضای هیئت علمی دانشگاه صنعتی جندی شاپور دزفول که 82 عضو می باشند، است که به دلیل حجم کم جامعه، روش سرشماری انجام شد. ابزار گردآوری داده ها، پرسشنامه است که شامل اطلاعات جمعیت شناختی و 53 گویه در سه بخش می باشد. بخش نخست، که مربوط به فراداده است، برگرفته از پرسشنامه متادیتا 2020 (کایزر و همکاران، 2021)؛ بخش دوم که مربوط به رؤیت پذیری است و نیز بخش سوم که مربوط به استفاده از فراداده و عناصر فراداده ای در نرم افزار Word است، محقق ساخته است که سؤالاتی را در راستای پاسخ به پرسش های پژوهش دربرمی گیرد. روایی پرسشنامه، با سنجش روایی صوری و محتوایی، مورد تأیید قرار گرفت. نتایج حاصل از آزمون پایایی پرسشنامه، با استفاده از آلفای کرونباخ در هر بخش به ترتیب 86/0، 81/0 و 77/0 به دست آمد و مورد تأیید قرار گرفت. برخی از گویه ها، بر اساس مقیاس پنج گزینه ای لیکرت؛ برخی گویه ها دارای گزینه هایی جهت اولویت دهی؛ و برخی گویه ها دارای پاسخ بله و خیر هستند. داده ها به نرم افزار اکسل منتقل شد و با استفاده از آمار توصیفی، مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفت.یافته ها: یافته ها نشان داد حدوداً نیمی از اعضای هیئت علمی، کلمات فراداده، اَبَرداده و متادیتا را ندیده یا نشنیده اند و مفهوم این کلمات برای بیشتر اعضای هیئت علمی، واضح و روشن نیست. همچنین یافته ها حاکی از این است اکثر اعضای هیئت علمی (حدود 75 درصد)، ذهنیت صحیحی از مفهوم فراداده نداشتند و فقط حدود 25 درصد از آن ها با مفهوم فراداده، آشنایی نسبی داشتند. همچنین نتایج نشان داد مهم ترین فقره های اطلاعاتی از نظر اعضای هیئت علمی جهت دسترس پذیر ساختن مقالات یا به هنگام جستجوی مقالات و یا تصمیم گیری در مورد مطالعه یا دانلود یک مقاله، به ترتیب عنوان، نویسنده، وابستگی سازمانی، چکیده و تاریخ نشر مقاله است. اعضای هیئت علمی قبل از استفاده از یک اثر تحقیقاتی، به منظور درک و پذیرش و یا عدم پذیرش آن اثر، به عنوان، فرمت و اندازه و حجم آن اثر، اهمیت زیادی می دهند و تصمیم به استفاده یا عدم استفاده از آن می گیرند. نتایج نشان می دهد که میزان تمایل و علاقه ی اعضای هیئت علمی نسبت به انتشار مقالات خود و همکاری با محققین داخلی و خارجی در تالیفات خود، در سطح بالایی است و نیز آشنایی بالایی را با پایگاه های اطلاعاتی علمی گوگل اسکالر، ریسرچ گیت و اُرکید اظهار داشتند. همچنین مواردی که استفاده و به کارگیری آن ها منجر به رؤیت پذیری بیشتر می شود توسط نیمی از اعضای هیئت علمی به کار گرفته می شود و نیمی از آن ها با عدم برخورداری از پروفایل کاربری یا شناسه در پایگاه های اطلاعاتی و شبکه های اجتماعی علمی، رؤیت پذیری خود را کاهش می دهند. مشخص شد که بیشتر اعضای هیئت علمی جهت نگارش مقالات خود، به صورت روزانه و متناوب از نرم افزار وُرد استفاده می کنند. همچنین، تعداد زیادی از اعضای هیئت علمی در نگارش مقالات خود با استفاده از نرم افزار وُرد، از انواع مختلف فراداده ها (توصیفی، ساختاری، اجرایی یا مدیریتی)، استفاده نمی کنند یا آن ها را بسیار کم به کار می برند که این منجر به عدم نمایه سازی صحیح مقاله در موتورهای جستجو و پایگاه های اطلاعاتی و در نهایت، کاهش رؤیت پذیری می شود. در پایان مشاهده شد که بیشتر اعضای هیئت علمی، با عناصر اصلی تولید فراداده در این نرم افزار آشنا نیستند و آن ها را به کار نمی برند.نتیجه گیری: آن چه از یافته ها، نتیجه می شود این است که عدم آشنایی اعضای هیئت علمی با مفهوم فراداده و نیز عدم به کارگیری آن در نگارش مقالات خود و انتشار آن در محیط وب منجر به عدم نمایه سازی صحیح مقالات در موتورها و پایگاه های جستجو و در نتیجه کاهش رؤیت پذیری مقاله و پدیدآور آن می شود. پیشنهاد می شود با برگزاری کارگاهی برای اعضای هیئت علمی، در مورد فراداده و مفهوم و انواع آن و نیز تشریح مفهوم فراداده به عنوان یکی از عوامل مهم و تأثیرگذار در افزایش رؤیت پذیری، و همچنین نحوه به کارگیری آن در نرم افزار وُرد، با این واژه و کاربرد آن، بیشتر آشنا شوند.
۱۳.

The Role of Edge Computing in Enhancing IoT Performance in 2025(مقاله علمی وزارت علوم)

حوزه‌های تخصصی:
تعداد بازدید : ۱۳۲ تعداد دانلود : ۱۳۰
Background: The growth of the number of connected devices and the extent of Internet of Things (IoT) integration has led to new and emerging needs such as the management of big data, real-time reaction, efficient bandwidth utilization, and security considerations. Due to the intrinsic latency, network load and argue of scalability, standard cloud computing models do not suffice these requirements. In response to this, edge computing the function of analyzing data closer to its source hence leading to performance gains. Objective: This article explores the impact of incorporating edge computing in the optimization of IoT systems specifically in aspects like latency minimization, bandwidth utilization, security, processing capability, flexibility in expansion, and data reliability. Methods: A combined computational model was used to mimic edge and cloud platforms. Performance metrics were evaluated under three primary IoT scenarios: traffic management of smart cities, industrial applications, and health care management applications. Regression models and confidence intervals also provided general support to the findings. Results: The findings showed edge computing to be a more effective substitute for cloud-based systems; proving that latency can be reduced by 82%, and data bandwidth by 65-68%. Perennial threats including interception of data were cut by 50-66% while processing was done at 73% higher efficiency. Other criteria such as scalability and data consistency also pointed out the application of edge computing for resilience in more extensive IoT environment. Conclusion: Essentially, edge computing helps overcome limitations of cloud-based IoT systems, and is therefore imperative to real-time, secure, and scalable IoT. Future work should consider the integration of hybrid edge-cloud models, self-healing schemes, and more robust rigorous security solutions in order to fine-tune its applicability.
۱۴.

The Role of UAVs in Enhancing Network Resilience During Natural Disasters(مقاله علمی وزارت علوم)

حوزه‌های تخصصی:
تعداد بازدید : ۱۱۹ تعداد دانلود : ۱۱۵
Background: Failures of communication usually occur during natural disasters, therefore signaling the importance of flexible networks. Unmanned Aerial Vehicles (UAVs) are anticipated to solve this problem by acting as on-the-move networks in the disaster-stricken regions. However, barriers that include challenges in UAV control coordination, resources allocation as well as security of the data being drawn are still pushing the technology backward. Objective: The article seeks to design and analyze enhanced heuristics for employing UAVs in disaster communications to enhance performance, availability, and security. Methods: Both primary, semi-structured interview and survey and post-disaster reports as well as secondary, computational analysis based on MATLAB and NS - 3 simulations were used as the data collection technique. Five algorithms: Multi-UAV Coordination, Dynamic Resource Allocation with Security, Hybrid Communication Framework, AI-Driven Path Optimization, Privacy-Preserving Data Sharing were implemented and incorporated. Theoretical models built on the basis of multi- objective optimization and the theory of games confirmed work ability to scale. Results: The introduced algorithms increased coverage by 75%, decreased latency by 27 percent, and also introduced 30 percent energy efficiency. Average privacy compliance levels floated above 90%, and an advanced resource allocation model achieved equal distribution. All these enhancements were affirmed in urban, rural and mountainous regions further proving versatility and stability. Conclusion: The article proposes a framework for UAV-enabled disaster communication system that can incorporate advanced algorithm and theoretical models to overcome the coordination challenge while ensuring the efficiency and security of the system. The presented results can be considered to be the reliable base for the UAVs usage in disaster situations.
۱۵.

استفاده مسئولانه از ابزارهای هوش مصنوعی در نگارش و ارزیابی علمی؛ کاربست های اخلاقاً مجاز و غیرمجاز(مقاله علمی وزارت علوم)

حوزه‌های تخصصی:
تعداد بازدید : ۴۹ تعداد دانلود : ۵۲
گسترش روزافزون کاربست های هوش مصنوعی در فعالیت های علمی، برخی از کنشگران این حوزه، به ویژه ناشران و دانشگاه ها، را بر ان داشته تا به تنظیم گری و هنجارمندکردن این کاربست ها بپردازند تا در کنار بهره گیری از این فناوری، پیامدهای نامطلوب آن را کنترل کنند. ناشران، انجمن ها و دانشگاه های زیادی به تدوین و ارائه سیاست هایی برای این تنظیم گری پرداخته اند بااین حال در ایران هنوز نهادهای سیاست گذار در زمینه پژوهش و همچنین موسسات آموزشی-پژوهشی به این مسئله توجه کافی نکرده اند. این پژوهش با مطالعه رویکردها و مواضع مهمترین ناشران، انجمن های حوزه اخلاق انتشار، و همچنین دانشگاه های طراز اول جهان، می کوشد مجموعه رهنمودهایی که کاربست های مجاز و غیرمجاز هوش مصنوعی در نگارش و ارزیابی علمی را مشخص می کنند ارائه دهد. ازنظر روش شناختی، رسیدن به این مجموعه از رهنمودها متشکل از چهار گام گرداوری داده تا نقطه اشباع؛ دسته بندی سیاست ها؛ تدوین و توجیه رهنمودها، و بررسی و تعدیل رهنمودها در یک گروه کانونی متشکل از متخصصین مرتبط بوده است. یافته اصلی مقاله مجموعه ای از رهنمودها برای سه کنشگر اصلی نگارش و ارزیابی علمی، یعنی مولفان، داوران و سردبیران، خواهد بود.
۱۶.

Trends and Challenges of Autonomous Drones in Enabling Resilient Telecommunication Networks(مقاله علمی وزارت علوم)

حوزه‌های تخصصی:
تعداد بازدید : ۱۱۱ تعداد دانلود : ۱۱۹
Background: The advances in use of resilient telecommunication networks have shown the possible use of autonomous drones to support connectivity in unpredictable and complex terrains. Current network infrastructures have limitations in delivering optimized service in areas like traffic congestion, area of sparseness, disasters etc., which requires some form of innovation. Objective: The article is meant to propose a framework for using autonomous drones in practical telecommunication systems, with emphasis on the energy consumption, scalability, dependability, and flexibility of the solution for various situations. Methods: The study also uses other state-of-the-art approaches such as trajectory optimization, swarm coordination, dynamic spectrum management, and machine learning based resource allocation. Various slips were used on urban, rural, and disaster-sensitive scenarios to assess performance indices including energy input, network connectivity, signal strength, and lag time. The simulation results were supported by field experiments providing insights into various circumstances. Results: The simulation results of the actually proposed framework show network scalability enhancements, where coverage area involves up to 50 km² and power saving higher than 15%. The performance improvement included near perfect trajectory anticipation at a rate of 98%, while the utilization of resources was also optimized. Dynamic spectrum management was useful in reducing interference and increasing efficiency especially in areas of high density. Conclusion: The article promotes the use of UAV based telecommunication networks where challenging questions on scalability and reliability are raised and solved. Through the work presented, strong theoretical and empirical assumptions are made to foster concepts that will solidify next generation communication network.
۱۷.

فناوری های معنایی و بازیابی اطلاعات: روندها و گرایش های پژوهشی در ایران(مقاله علمی وزارت علوم)

حوزه‌های تخصصی:
تعداد بازدید : ۴۳ تعداد دانلود : ۲۴۹
هدف: مطالعه حاضر به دنبال شناسایی تولیدات علمی بازیابی اطلاعات و فناوری های معنایی در پایگاه های فارسی و تحلیل این مطالعات از طریق مرور نظام مند می باشد. بازیابی اطلاعات از جمله موضوعات مهم و در صدر علوم کتابداری و اطلاع رسانی و وب معنایی جزء موضوعات هسته درحیطه بازیابی و دانش می باشد همچنین تعدد مطالعات در زمینه فناوری ها معنایی، بیان کننده اهمیت تحلیل و بررسی تولیدات علمی این حوزه می باشند. تحلیل تولیدات علمی حوزه فناوری های معنایی وبازیابی اطلاعات تعیین کننده روند ها و گرایش های مطالعات این حوزه و راهنما پژوهشگران برای پژوهش های آینده می باشد. روش: مطالعه حاضر با استفاده از روش مرور نظام مند انجام گرفته است. مراحل انجام مطالعه شامل مرحله اول مربوط به تعیین و شناسایی پرسش پژوهش، مرحله دوم مربوط به راهبرد جستجوی منابع که دربرگیرنده معیارهای ورود و خروج منابع، شناسایی پایگاه های اطلاعاتی، شناسایی کلیدواژه ها، و روش های مکمل شناسایی منابع، مرحله سوم ارزیابی انتقادی منابع، چکیده و متن کامل و مرحله چهارم تحلیل و جمع بندی منابع می باشد. پایگاه های اطلاعاتی فارسی شامل پژوهشگاه علوم و فناوری اطلاعات ایران (ایرانداک)، بانک اطلاعات نشریات کشور (مگیران)، پایگاه مرکز اطلاعات علمی جهاد دانشگاهی (اس آی دی)، پایگاه مجلات تخصصی نور (نورمگز)، پرتال جامع علوم انسانی، و مرجع دانش (سیویلیکا) با استفاده از کلیدواژه های "فناوری های معنایی" و "وب معنایی" در ترکیب با "بازیابی اطلاعات"؛ کلیدواژه های "موتورهای جستجو"، "پایگاه اطلاعاتی" و "کتابخانه ها" در ترکیب با "وب معنایی"؛ و از بین فناوری های وب معنایی هستی شناسی، آر دی اف و داده پیوندی در ترکیب با "بازیابی اطلاعات" مورد جستجو قرار گرفتند. قابل ذکر می باشد که برای کلیدواژه های فناوری های وب معنایی از نگارش های املائی متفاوت استفاده شد. به طور کلی 1113 تولید علمی شناسایی شد که از بین 165تولید علمی مورد تحلیل و بررسی قرار گرفت. یافته ها : تولیدات علمی حوزه بازیابی اطلاعات و فناوری های معنایی در براساس روش تحقیق به دو گروه بندی عمده پژوهشی و مروری دسته بندی شدند. از 165 منبع یافته شده، 119 منبع در گروه مطالعات پژوهشی و 46 منبع درگروه مطالعات مروری قرار گرفتند. مطالعات پژوهشی این حوزه در شش گروه شامل هستی شناسی (طراحی، کاربرد و ارزیابی)، اسپارکل، داده پیوندی، موتور جستجو معنایی و فناوری های مختلف به کارگرفته شده از فناوری معنایی دسته بندی شدند. اکثر مطالعات پژوهشی به بیان دیگر 71 پژوهش به بحث درباره طراحی، کاربرد و ارزیابی هستی شناسی پرداخته بودند. مطالعات مروری فناوری های معنایی و بازیابی اطلاعات در چهار گروه شامل سازماندهی اطلاعات و دانش، بازیابی اطلاعات، نظام های بازیابی و اطلاعات، و سایر موضوعات دسته بندی شدند. در قسمت مطالعات مروری نیز اکثر منابع در حوزه سازماندهی اطلاعات و دانش و از بین فناوری های معنایی به هستی شناسی بیش از دیگر فناوری ها پرداخته شده است. نتیجه گیری: اگرچه اکثریت مطالعات در حیطه هستی شناسی انجام گرفته است با این وجود، نیاز به انجام پژوهش در زمینه طراحی، ایجاد و کاربرد هستی شناسی در موضوعات مختلف و نظام های ذخیره و بازیابی اطلاعات احساس می شود. همچنین لازم است که در ارتباط با فناوری های معنایی دیگر نیز مطالعات بیشتری انجام گیرد تا نقش هریک از فناوری ها معنایی در بازیابی اطلاعات مشخص گردد. با توجه به اینکه تعداد قابل توجهی از مطالعات به ارائه روش، معماری و چارچوب پیشنهادی و ارزیابی آن و روش تجربی استفاده کرده بودند بنابراین انجام پژوهش در این حیطه نیاز به تخصص فنی داشته و همکاری متخصصان فناوری اطلاعات در کنار سایر متخصصان موضوعی می تواند در غنی کردن مطالعات و جهت دادن به مطالعات در راستای بکارگیری در سیستم ها موثر باشد. افزون بر این لازم است پژوهشگران انجام پژوهش در زمینه بازیابی تصاویر به صورت معنایی را مد نظر قرار دهند. به طورکلی سعی شده است با بررسی تولیدات علمی حوزه فناوری های معنایی و بازیابی اطلاعات تصویری روشن و جامع از این حوزه ارائه گردد.
۱۸.

فرایندهای قضایی در رسیدگی به سرقت علمی در ایران (با تأکید بر مرحله بدوی)(مقاله علمی وزارت علوم)

حوزه‌های تخصصی:
تعداد بازدید : ۲۴۸ تعداد دانلود : ۲۷۵
مقدمه و اهدف: سرقت علمی به عنوان چالشی اصلی در پژوهش و علم، نه تنها از نظر اخلاقی بلکه به عنوان جرم قانونی شناخته می شود. این عمل، که به معنای استفاده غیرمجاز از آثار دیگران بدون ذکر منبع است، می تواند به خلاقیت آسیب بزند. در ایران، قوانین و مقرراتی برای پیشگیری و پیگیری سرقت علمی وجود دارد، اما روند قضایی آن کمتر مورد پژوهش قرار گرفته است. این پژوهش به بررسی فرایندهای قضایی در رسیدگی به سرقت علمی در ایران، با تأکید بر مرحله بدوی، می پردازد.روش ها: این پژوهش با رویکرد توصیفی تحلیلی انجام شده است و از طریق بررسی قوانین و مقررات مرتبط با حقوق مالکیت فکری در ایران، فرایندهای قضایی را مورد تجزیه وتحلیل قرار می دهد. داده های این پژوهش از طریق تحلیل متون قانونی و مقررات قضایی مرتبط با سرقت علمی و مالکیت فکری گردآوری شده و به صورت هدفمند انتخاب شده اند.یافته ها: در ایران، سرقت علمی از طریق فرایندهای کیفری و حقوقی قابل پیگیری است. فرایندهای کیفری با طرح شکایت در دادگاه های عمومی کیفری و دادسرای فرهنگ و رسانه آغاز می شود، که هدف اصلی آن مجازات مرتکبان است. در فرایندهای حقوقی، تمرکز بر جبران خسارت های مادی به پدیدآورنده است. تشخیص سرقت علمی پیچیده است و نیازمند بررسی معیارهای مختلفی مانند استثناهای قانونی و استفاده منصفانه از آثار است.بحث و نتیجه گیری: با توجه به پیچیدگی های موجود در قوانین مالکیت فکری و فرایندهای قضایی مربوط به سرقت علمی در ایران، این پژوهش به لزوم آگاهی بیشتر پژوهشگران از حقوق خود و راهکارهای قضایی موجود برای پیگیری این تخلفات تأکید دارد.اصالت: رسیدگی به سرقت علمی در فرایندهای قضایی ایران موضوعی است که در پژوهش های دانشگاهی کم تر مورد توجه قرار گرفته است، شاید به این دلیل که شمار شکایت ها در این زمینه اندک هستند و آن هم به دلیل نبود آگاهی کافی در این زمینه است. این مقاله برای نخستین باید این فرایندها را پژوهیده است.
۱۹.

ظهور و استقرار چاپ سربی در مشهد (1320-1344ق)(مقاله علمی وزارت علوم)

حوزه‌های تخصصی:
تعداد بازدید : ۸۷ تعداد دانلود : ۹۶
هدف پژوهش: این مقاله با هدف واکاوی فرآیند ورود و تثبیت فناوری چاپ سربی در مشهد اواخر دوره قاجار، تلاش دارد تا مفهوم‌سازی همه‌جانبه‌ای از نقش چاپخانه‌های سربی در شکل‌دهی فضای فرهنگی، سیاسی و رسانه‌ای شهر ارائه دهد. همچنین، چالش‌های بومی‌سازی و نقش فعالان و تعامل چاپخانه‌های طوس و خراسان با نهادهای سنتی محلی، مورد توجه قرار گرفته‌اند. روش پژوهش: این پژوهش بر مبنای روش توصیفی-تحلیلی و با بهره‌گیری از منابع آرشیوی سامان یافته است. علاوه بر داده‌های کمّی مرتبط با دوره فعالیت چاپخانه‌ها، زمینه‌یابی تاریخی جهت فهم نقش فرهنگی-اجتماعی مطبوعات و کتاب‌های منتشرشده در مشهد مورد توجه است. هدف از این رویکرد، ارائه تصویری جامع و مستند از ورود، استقرار و تأثیر چاپ سربی در مشهد دوره قاجار است؛ تصویری که می‌تواند الگویی برای مطالعات مشابه ارائه دهد. یافته‌های پژوهش: با ورود دیرهنگام چاپ سربی به مشهد (1320ق)، دو چاپخانه طوس و خراسان، به‌ عنوان عاملی اصلی تجدید ساختار فرهنگ چاپ و اطلاع‌رسانی مشهد عمل نموده و توانستند با نوآوری فنی و تعامل با نهادهای سنتی، چالش‌های ابتدایی را رفع کنند. چاپ سربی زمینه‌ساز تحولاتی همچون: توسعه روزنامه‌ها، افزایش تنوع مطالب و انتشار متون با رویکردهای عمدتاً سیاسی و اجتماعی شد. این‌گونه از چاپ غالباً با اتکا بر سرمایه انسانی بومی و شبکه‌های محلی به‌ جای حمایت‌های دولتی، نقش بنیادی در ایجاد فضای ارتباطی مدرن و پویا برای نشر اندیشه‌های پسامشروطه در مشهد داشت، چنان که تنوع درون‌مایه‌های آثار نمایانگر گسترش نگرش‌های گوناگون و شکل‌گیری گفتمان‌های جدید است. نتیجه‌گیری: عبور از چاپ سنگی به سربی در مشهد نماد گذار از سنت به مدرنیته بود. اقبال به چاپ سربی در راستای پاسخ به نیازهای اداری و مطبوعاتی، موجب تسریع تحولات رسانه‌ای شد. چاپ سربی با محوریت چاپخانه‌های طوس و خراسان به ‌مثابۀ یکی از عناصر اصلی تحولات فرهنگی، مدنی و سیاسی، بر گفتمان جمعی مشهد تأثیر نهاد، چنان که این چاپخانه‌ها در شکل‌گیری فضای عمومی و تولید انتقادات اجتماعی نقش کلیدی ایفا کردند. این ظهور و استقرار، بخشی از فرآیند بازسازی فرهنگی و تلفیق فناوری، قدرت و هویت در مسیر مدرنیزاسیون بود.
۲۰.

جایگاه فناوری و تحولات دیجیتال در اسناد راهبردی کتابخانه ها و آرشیوهای ملی جهان(مقاله علمی وزارت علوم)

حوزه‌های تخصصی:
تعداد بازدید : ۳۸ تعداد دانلود : ۳۳
هدف: هدف اصلی پژوهش، بررسی و تحلیل جایگاه فناوری های نوین، به ویژه هوش مصنوعی و تحول دیجیتال، در اسناد راهبردی و برنامه های عملیاتی کتابخانه ها و آرشیوهای ملی جهان است. این مطالعه با رویکردی سندمحور، به دنبال شناسایی و ارزیابی نحوه استفاده از این فناوری ها در را هبردهای بلندمدت این نهادها است. همچنین، پژوهش حاضر قصد دارد وضعیت کنونی کتابخانه ها و آرشیوهای ملی را از منظر توجه به فناوری های نوین و تحول دیجیتال بررسی کند. هدف دیگر این مطالعه، ارائه چشم اندازی روشن از روندهای جهانی در این زمینه برای سازمان اسناد و کتابخانه ملی ایران است تا بتواند در تعیین راهبرد ها، اولویت ها و اقدامات آینده خود از آن بهره ببرد. درنهایت، این پژوهش به دنبال پاسخ به این پرسش اساسی است که وضعیت کتابخانه ها و آرشیوهای ملی جهان از حیث پرداختن به موضوعات مربوط به فناوری، تحول فناورانه و دیجیتال و هوش مصنوعی چگونه است. روش : پژوهش حاضر ازنظر هدف بنیادی و ازنظر رویکرد کمّی است. این پژوهش با روش تحلیل محتوای کمّی با رویکرد متن کاوی، به بررسی نظام مند و عینی بسامد واژه های مرتبط با فناوری های دیجیتال و هوش مصنوعی در اسناد رسمی کتابخانه ها و آرشیوهای ملی می پردازد. جامعه پژوهش شامل اسناد رسمی و برنامه های راهبردی 30 کتابخانه و آرشیو ملی جهان تا سال 2023 است که به زبان انگلیسی در دسترس بوده و به مباحث فناورانه پرداخته اند. داده ها از طریق جستجوی گسترده در منابع مختلف و وب سایت های رسمی کتابخانه ها و آرشیوهای ملی جمع آوری شد. برای تحلیل داده ها از نرم افزار Voyant Tools جهت متن کاوی و شناسایی کلمات کلیدی مرتبط با فناوری ها و تحولات دیجیتال استفاده شد. همچنین، نرم افزار MAXQDA برای تحلیل محتوای کمّی و طبقه بندی موضوعی به کار گرفته شد. برای تضمین روایی و پایایی پژوهش، مفاهیم کلیدی مرتبط با فناوری، هوش مصنوعی و تحول دیجیتال به طور دقیق استخراج و طبقه بندی شدند و یافته ها با مطالعات مشابه مقایسه شدند. همچنین، تمامی مراحل پژوهش مستند شده و از نرم افزار مکس کیودا برای تحلیل داده ها استفاده شد تا دقت و ثبات نتایج افزایش یابد. بخشی از تحلیل ها نیز توسط یک پژوهشگر دیگر مرور شد تا پایداری یافته ها تأیید شود. نتایج به صورت نمودارها و جداول آماری ارائه شده و الگوها و روندهای موجود در استفاده از فناوری های نوین و هوش مصنوعی در کتابخانه ها و آرشیوهای ملی مورد تحلیل و تفسیر قرار گرفته است. یافته ها: برون داد ابر کلمات نشان داد برخی کلمات در اسناد راهبردی مطالعه شده بیشترین ظهور و بروز را داشته اند. کلماتی مانند دیجیتال، اطلاعات، خدمات، عموم، مجموعه ها، دسترسی، پژوهش، مردم، دانش و داده. کلمه «دیجیتال» با 500 بار بسامد و کلمه اطلاعات با 376 بار بسامد بیشترین کلمات موجود در متن مستندات گزارش شدند، ضمن اینکه کلمات «دیجیتال»، «داده»، «دانش»، «اطلاعات» و «دسترسی» روندهای مهمی در سال های اخیر بوده اند. پیوند بین کلمات پربسامد در برنامه های راهبردی کتابخانه ها و آرشیوهای ملی نیز نشان داد واژه هایی مانند «دیجیتال» با کلماتی مانند «زیرساختار»، «داده»، «مجموعه» و «خدمات»، پیوند دارد. همچنین مفهومی مانند «اطلاعات» با «جامعه»، «دانش»، «خدمات»، «دسترسی»، «فناوری» و ... پیوند مفهومی دارند. مقوله ها و زیرمقوله های استخراج شده در فرایند تحلیل محتوا از متن مستندات و برنامه های راهبردی کتابخانه ها و آرشیوهای ملی شامل 709 کد اولیه، 6 مقوله کلی و 51 زیرمقوله کدگذاری شد. در این کدگذاری، اهداف، اصول و اولویت های راهبردی کتابخانه ها و آرشیوهای ملی به سمت تحول نوآوری و دیجیتال (270 کد) معطوف شده است. تحول گرایی (131 کد)، رهبری سازمانی (123 کد)، بلوغ سازمانی (81 کد) و داده و هوش مصنوعی (76 کد) از مقوله های نسبتاً پربسامدی هستند. نتیجه گیری: کتابخانه ها و آرشیوهای ملی در سراسر جهان به اهمیت فناوری های نوین به ویژه هوش مصنوعی و همگامی با تحول دیجیتال پی برده اند و در برنامه های راهبردی خود به این موضوع توجه ویژه ای دارند. این نهادها در حال حرکت به سمت نوآوری، مدرن سازی خدمات و سازگاری با محیط دیجیتال هستند. همچنین، اهمیت رهبری در حوزه فناوری، توسعه مهارت های دیجیتال کارکنان و استفاده از هوش مصنوعی در فرایندها مشهود است. این روند نشان دهنده تحولی عمیق در ماهیت خدمات کتابخانه ای و روابط با کاربران است. بااین حال، برای استفاده بهینه از این فناوری ها، نیاز به سرمایه گذاری در فناوری و نوآوری، توسعه مهارت های دیجیتال و آموزش نیروی انسانی، تطبیق ساختار سازمانی و طراحی برنامه های راهبردی جامع وجود دارد. 

پالایش نتایج جستجو

تعداد نتایج در یک صفحه:

درجه علمی

مجله

سال

زبان