ترتیب بر اساس: جدیدترینپربازدیدترین
فیلترهای جستجو: فیلتری انتخاب نشده است.
نمایش ۳۲۱ تا ۳۴۰ مورد از کل ۱۴٬۴۲۹ مورد.
۳۲۱.

مفهوم شناسی خشونت در کلام امام علی(ع) با تأکید بر گستره ی معنایی آن در نهج البلاغه(مقاله علمی وزارت علوم)

حوزه‌های تخصصی:
تعداد بازدید : ۱۲۷ تعداد دانلود : ۱۵۶
یکی از مهم ترین مباحث انسان شناسی و اخلاق، مسئله ی "خشونت" است. زیرا، از یک طرف دشمنان دین همواره سعی در معرفی چهره ای خشن و ناخوشایند از دین و پیشوایان آن داشته و از طرفی، در تعالیم دینی، گاه انسان حق إعمال خشونت را ندارد و گاهی هم، باید ابراز خشم و خشونت کند. این روی کَرد دوگانه ی دین و آموزه های اسلامی به مبحث خشونت و ترسیم چهره ای خشن از دین توسط مخالفان و اسلام ستیزان در سال های اخیر، نویسندگان مقاله را بر آن داشت تا به بررسی مبحث خشونت در نهج البلاغه بپردازند. پژوهش حاضر، به هدف بررسی معنا و مفهوم خشونت در کلام امام علی(ع) با تأکید بر گستره ی معنایی آن در نهج البلاغه، با روش توصیفی-تحلیلی سامان پذیرفته و به این نتایج دست یافت که أولاً؛ خشونت با تعدادی واژگان دیگر در این کتاب شریف ارتباط و ترادف معنایی آشکار دارد که هر یک، معنا و کارکردهای خاص خود را دارند و با وجود داشتن اتّحاد موضوعی، کاربردهای متفاوتی می یابند و ثانیاً؛ مراتب، کاربردها و بالتّبع کارکردهای متفاوت خشونت، شناخت دقیق و کاربست صحیح آنها را ضرورتی اجتناب ناپذیر ساخته و ثالثاً؛ می توان با شناخت هرچه دقیق تر و کامل تر آن مفاهیم، ضمن رفع اتهامِ خشونت گرایی از دین اسلام، کاربردها و کارکردهای درست آن-از جمله: دفع و رفع ظلم از جامعه و دفاع از مظلوم- را در ساحت جامعه ی دینی و انسانی به نظاره نشست.
۳۲۲.

واکاوی شرط اعلمیت در ولی فقیه؛ رویکردی قرآنی و روایی

حوزه‌های تخصصی:
تعداد بازدید : ۹۵ تعداد دانلود : ۱۰۵
اعلمیت از جمله شرایطی است که در فقه شیعه، در بحث تقلید از مرجع تقلید مورد توجه قرار می گیرد. این اصطلاح در فرهنگ فقهی به معنای برتری در دانش فقهی و آگاهی عمیق تر نسبت به احکام شرعی و توانایی استنباط احکام از منابع فقهی است. با عنایت به شرط اعلمیت در اصل ۱۰۷ قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران برای رهبری، پژوهش حاضر به تبیین و تحلیل مبانی قرآنی و روایی ضرورت رعایت این شرط برای حاکم اسلامی و نیز تبیین دقیق مفهوم اعلمیت می پردازد. با تأمل در آیات قرآن کریم و روایات معصومین(ع) که واژه «اعلم» یا عبارات هم معنا در آنها به کار رفته است، روشن می شود که این واژه غالباً در حوزه مسائل اجتماعی و حکومتی مورد استفاده قرار گرفته است. هدف اصلی این پژوهش، تبیین مفهوم اعلمیت در حاکم اسلامی با استناد به مضامین و محتوای روایات اهل بیت(ع) است. این تحقیق که با روش توصیفی-تحلیلی انجام شده است، پس از مفهوم شناسی واژه اعلمیت، به بررسی آیات و روایات مرتبط پرداخته و به این نتیجه دست یافته که منظور از «اعلمیت» در حاکم اسلامی، فقط برخورداری از قدرت اجتهاد در مسائل فقهی نیست؛ بلکه حاکم اسلامی باید افزون بر دانش فقهی، از توانایی اجتهاد در زمینه های سیاسی، اجتماعی، فرهنگی و سایر حوزه های مرتبط با اداره جامعه نیز برخوردار باشد؛ بنابراین، اعلمیت فقهی به تنهایی برای تصدی مسئولیت حاکم اسلامی کافی نخواهد بود.
۳۲۳.

بررسی اختلاف دیدگاه مفسران در اجزا و دلالت آیه ۳۵ سوره محمد و نسبت آن با آیه ۶۱ سوره انفال(مقاله علمی وزارت علوم)

حوزه‌های تخصصی:
تعداد بازدید : ۱۲۲ تعداد دانلود : ۱۳۹
مفسران در آیه ﴿فَلا تَهِنُوا وَ تَدْعُوا إِلَى السَّلْمِ وَ أَنْتُمُ الْأَعْلَوْنَ ﴾ (محمد: 35) از جهات گوناگون دچار اختلاف شده اند. از جمله در اعراب واژه ﴿تَدْعُوا﴾، معنای ﴿السَّلْمِ﴾، معنای ﴿الْأَعْلَوْنَ﴾، نقش واو در ﴿وَ أَنْتُمُ الْأَعْلَوْنَ﴾، نسبت این آیه با آیه ۶۱ سوره انفال و همچنین در دلالت آیه اختلاف وجود دارد. این آیه با لحاظ معنای صلح برای ﴿السَّلْمِ﴾ به دلیل ارتباط با مسئله فقهی حکومتی جواز یا عدم جواز صلح با مشرکان، در میان مفسران معرکه آرا بوده است. در این پژوهش با روش توصیفی- تحلیلی به نقد و بررسی دیدگاه مفسران پرداخته و به این نتیجه رسیده است که ﴿تَدْعُوا إِلَى السَّلْمِ﴾ به معنی دعوت نکردن به صلح و ﴿الْأَعْلَوْنَ﴾، برتری همیشگی جبهه حق است که به شرط ایمان محقق می شود. آیه ۳۵ سوره محمد از صلح ابتدایی که از روی ضعف و ناچاری انجام می شود نهی می کند و از این رو دو آیه مذکور تعارضی باهم ندارند.
۳۲۴.

Analysis of the Quranic Themes of the Theology of Resistance: A Case Study of Verses Related to the Battle of Uḥud(مقاله علمی وزارت علوم)

حوزه‌های تخصصی:
تعداد بازدید : ۲۳۵ تعداد دانلود : ۲۰۰
Resistance, as a successful phenomenon in Islamic thought and practical theology, is focused on monotheism, faith in God, and belief in divine victory in all social strata. The present study examines the concept of the theology of resistance with an emphasis on its Quranic themes. The theology of resistance, in addition to its cognitive, political, and social aspects, has deep religious roots in the Quran, which are manifested in concepts such as faith, patience, strong will, unity, and the continuation of the path of resistance. The current study, using a descriptive-analytical method, considers selected verses, especially those related to the Battle of Uḥud , as an example of the Quranic literature of resistance. It aims to show how these Quranic themes play a role in strengthening the social and cultural spirit of Muslim communities. The results of the research make it possible to explain the systematic theology of resistance and its practical analysis in the Battle of Uḥud as a model of resistance for believers. This research proves that conscious resistance with faith is a combination of individual and collective steadfastness that is achieved by trusting in God and believing in divine victory. It also emphasizes that promoting the discourse of the theology of resistance based on the Quran can guide the individual and collective behaviors of Muslims in confronting challenges and the domination of falsehood, and can be a factor in the honor and progress of Islamic societies. Thus, in addition to being considered a religious concept, the theology of resistance is also raised as a social and cultural need today that illuminates the path of resistance in the contemporary world
۳۲۵.

The Semantics of "Malakūt" in the Holy Quran: A Study Based on Co-occurrence and Substitution Relationships(مقاله علمی وزارت علوم)

حوزه‌های تخصصی:
تعداد بازدید : ۱۵ تعداد دانلود : ۱۲
An examination of interpretations by various scholars regarding the nature of " Malakūt " reveals a primary focus on linguistic semantics, with the phrase "Intensity in Dominion" being the most prominent expression of its meaning. However, a mere linguistic definition fails to convey the complete essence of " Malakūt ." This descriptive-analytical study investigates the semantics of " Malakūt " by analyzing its paradigmatic and syntagmatic relationships. Research indicates that the word "Mulk" in the Quran, within its syntagmatic relationships, signifies kingship, encompassing creation, the management of affairs, intercession on the Day of Judgment, and governance on the Day of Resurrection, all subject to God's will. God grants and withdraws the power of kingship and sovereignty to and from humans, providing believing individuals with the necessary authority when bestowing sovereignty upon them. "Throne" is identified as a synonym for divine sovereignty, possessing these same characteristics. The word " Malakūt ," being etymologically related to "Mulk," is associated with concepts such as power, management, glorification, and governance. Furthermore, its connection with the roots "N Ẓ R," "R ʼ Y," and "A M R" suggests varying levels of understanding regarding the realms of Malakūt . A significant observation from the context and associations of "Mulk" and " Malakūt " is that they represent two distinct worlds. The realm of Mulk is perceptible to the eye, and God delegates aspects of it to humans, with everything operating under the system of cause and effect. In contrast, the realm of Malakūt possesses a non-material essence exclusive to God, where divine will alone is sufficient for existence, without the necessity of a cause-and-effect system. Humanity's interaction with this realm is limited to its observation, a privilege reserved solely for God's saints and prophets.
۳۲۶.

Two Conceptual Metaphors in the Holy Qur'an Language: "Great Chain of Being" and the Religion Complex System(مقاله علمی وزارت علوم)

حوزه‌های تخصصی:
تعداد بازدید : ۱۹ تعداد دانلود : ۱۱
There are two general and important issues related to the Qur'an's language that require investigation. First, how the Qur'an's language metaphorically depicts the hierarchical relations and values of different entities and beings in the world, and second, how (through which cognitive mechanism) the religion's complex system is conceptualized. The first one is explained through the Great Chain of Being Metaphor (GCBM), and the second is elaborated by using the Complex Abstract System mentioned by Kövecses (2010). This paper aims to introduce GCBM and the relevant mappings in the Holy Qur'an language, as well as its sub-part, Complex Abstract System. The specific questions are: whether GCBM occurs in the Qur'an language and, if so, how it functions. Moreover, which source domains are involved in the conceptualization of the religion abstract system? Therefore, the previously extracted metaphors of the Holy Qur'an language, which conceptualize the status and attributes of entities, have been selected, categorized, and analyzed according to CMT methods. The results show that God is conceptualized in the highest position and best value, and other creatures, as lower elements of a vertical system, are evaluated about God. More importantly, humans are not intrinsically higher and better than animals, and unbelievers are depicted in the lowest position. The other finding is that religion as a Complex Abstract System can be understood through source domains of HUMAN BODY, PLANT, and BUILDING. There are abundant metaphors in the Holy Qur'an that are constructed based on the Religion Complex Abstract System.
۳۲۷.

صنعت التفات و نقش آن در مانایی متن و معارف قرآن کریم

نویسنده:
حوزه‌های تخصصی:
تعداد بازدید : ۱۰ تعداد دانلود : ۱۲
شناخت زبان یک متن، ارتباط مستقیمی با مدیریت انتظارات خوانشگر از متن دارد. التفات(در معنایی عام تر از یک صنعت ادبی)، را می توان ابرشاخصه سبک شناختی قرآن کریم خواند. شاخصه التفات در مقاله پیش رو در سه حوزه مصداقی، معنایی و ساختاری رصد شده است. در حوزه نظارت به مصادیق، عملا متن قرآن کریم بین مصداق و معانی کلی، در نوسان و التفات است. حرکت بین معانی مجازی و حقیقی نیز نمونه بارزی از انعکاس التفات در حوزه معنایی است. بارزترین نمود انعکاس التفات، التفات ساختاری است. نه کلیت معنا باید به دلیل مصداق نادیده گرفته شود و نه مصداق در سایه کلیت. شاخصه التفات ساختاری، متن قرآن کریم را از ماهیت یک متن مکتوب صِرف، متمایز می کند و لزوم تشخیص مواضع تاکید کلام را دوچندان می کند. در مجموع این مقاله به این نتیجه می رسد که صنعت التفات -با تمام تنوعی که گفته شد- نقش مهمی در مانایی متن و معارف قرآن کریم ایفا می کند.
۳۲۸.

Analysis of Discourse-Oriented Structures in the Story of Prophet Adam Based on Van Leeuwen’s Model(مقاله علمی وزارت علوم)

حوزه‌های تخصصی:
تعداد بازدید : ۱۹ تعداد دانلود : ۱۸
Critical discourse analysis is a modern approach in linguistic studies that examines texts at a level beyond standard language. Van Leeuwen’s socio-semantic theory is among the newer critical approaches that enables the identification of hidden layers of texts and the examination of the social actors within them. Applying this critical approach to the Holy Qur’an, as a comprehensive guide for humanity, can provide readers with new perspectives and teachings. Accordingly, the story of Prophet Adam, as the first experience of human life, was selected due to its diverse characters, various social agents, and the different actions performed by its actors. By analyzing these components, the deep ideas and underlying ideology of the narrative can be revealed. The present study, using a descriptive-analytical method and drawing on Van Leeuwen’s discourse-oriented structures model, seeks to examine this model in the story of Prophet Adam. The findings indicate that the model is highly effective in analyzing the story. In this regard, the component of inclusion appeared 354 times, compared with the component of elusion, which was represented 104 times. This suggests that divine emphasis and focus are placed on characters and attributes that individuals acquire through their actions; enabling audiences of Qur’anic culture to better chart their path toward eternal well-being in this world and the hereafter.
۳۲۹.

An Ontological Analysis of the Inimitability of the Qur’an with Emphasis on the Foundations of Transcendent Theosophy and Mullā Ṣadrā’s View on the Luminous Existence of the Qur’an(مقاله علمی وزارت علوم)

حوزه‌های تخصصی:
تعداد بازدید : ۱۱ تعداد دانلود : ۱۲
The question of the Iʻjāz and inimitability is one of the most fundamental theological and philosophical issues in the Islamic tradition, often explained through concepts such as eloquence, rhetoric, and linguistic structure. Despite the importance of these approaches, the question of the Qur'an's Iʻjāz underlying and ontological cause still requires a deeper philosophical explanation. The present study aims to present an ontological analysis of the Qur’an’s Iʻjāz by examining Mullā Ṣadrā ’s perspective within Transcendent Theosophy, especially the theory of luminous existence. The research method is descriptive-analytical, based on analyzing the philosophical concepts of Transcendent Theosophy and applying them to the reality of the Holy Qur’an. The findings indicate that, according to the principles of the primacy and gradation of existence, the Qur’an, before being a linguistic and historical text, is an existential and luminous reality that, at its highest level, is present in divine knowledge and, through the process of descent, appears in Arabic words. Any attempt to imitate the Qur’an, even assuming outward verbal similarity, lacks existential grounding and causal relation to divine knowledge and therefore cannot be considered a true instance of the "Like" in the challenge verses.[1] Accordingly, the inimitability of the Qur’an is not merely the result of human inability to produce linguistic imitation but is rooted in the difference between the Qur’an’s existential level and the existential realm of human beings. The innovation of this research lies in explaining the Qur’an’s Iʻjāz not as a rhetorical or merely guiding phenomenon but as an ontological reality arising from the specific mode of the Qur’an’s existence, an explanation that opens new horizons for philosophical rereading of the Qur’anic Iʻjāz in contemporary studies.  
۳۳۰.

A Lexical Study of the Semantic Field of "Faḍiḥah" in the Qur’an (Lexical Analysis and Derivation of Educational Implications)(مقاله علمی وزارت علوم)

حوزه‌های تخصصی:
تعداد بازدید : ۱۰ تعداد دانلود : ۱۴
the Qur’an and to derive its educational implications. The central term of this research, " Faḍiḥah ," appears only once in the Qur’an and signifies the exposure of faults and the complete loss of a person’s social reputation and credibility. Using a descriptive-analytical method and relying on classical lexical and exegetical sources, the study examines the relationship of this key term with six other Qur’anic cognate words: " Izdirā’ " (contempt), " Khizy " (disgrace), " Dhilla " (humiliation), " Ṣaghār " (smallness), " Maskanah " (abjectness), and " Hawān " (lowliness). Findings indicate that these words form a semantic network in which various levels of "Humiliation and Disgrace" can be ranked along an intensity spectrum: " Faḍiḥah and Khizy occupy the strongest level, Hawān and Ṣaghār the intermediate, and Izdirā’, Dhilla , and Maskanah the lower levels." From an educational perspective, this semantic analysis provides a solid foundation for identifying the causes of disgrace (such as arrogance and the spread of immorality) and the strategies to counter it (including self-purification, commanding good, and forbidding bad). The results offer a model for employing lexical analysis in systematically deriving educational concepts from the Qur’an.
۳۳۱.

پژوهشی در معنای «سامدون» در آیه ی «وَ أَنْتُمْ سامِدُون» در تفاسیر و ترجمه های فارسی و لاتین(مقاله علمی وزارت علوم)

حوزه‌های تخصصی:
تعداد بازدید : ۱۲ تعداد دانلود : ۱۴
یکی از واژگانی که مفسران و مترجمان فارسی و لاتین قرآن در معنای آن اختلاف نظر دارند، واژه ی «سامدون» در آیه ی «وَ أَنْتُمْ سامِدُون» است. غافل، آواز خوان، سرگرم بازی، متکبر، کسی که ایستاده منتظر آمدن امام جماعت است، سرگردان، مسخره کننده و... از جمله معانی است که برای این واژه ذکر شده است. خاستگاه برخی از این معانی، روایات و برخی دیگر، منابع لغت است و معدودی مؤید روایی و لغوی ندارد. این پژوهش با هدف دستیابی به معنای دقیق تر این واژه با روش توصیفی تحلیلی و استفاده از منابع کتابخانه ای انجام پذیرفته است. بررسی منابع لغت در واکاوی معنای دقیق واژه، مطالعه سیر تاریخی آن در مهمترین تفاسیر فریقین و ارائه مهمترین ترجمه های فارسی و لاتین همراه با تحلیل داده ها، ساختار پژوهش حاضر را تشکیل داده است. نتایج نشان می دهد که روایات در این زمینه با توجه به فراوانی، تعارض داشته و هر دسته از مفسران در معنای مورد نظر خود به دسته ای از روایات توسل جسته و مبنای برخی از معانی موجود در تفاسیر مشخص نیست. این اختلاف معنا در تفاسیر به ترجمه ها نیز ورود یافته و موجب تعدد ترجمه گردیده است. معنای پیشنهادی این پژوهش با توجه به معنای لغت، روایات مرجح و استفاده از آیات دیگر قرآن حاصل گردیده است.
۳۳۲.

مفهوم شناسی دو واژه وحی و ندا و بررسی نوع ترادف آنها در قرآن(مقاله علمی وزارت علوم)

حوزه‌های تخصصی:
تعداد بازدید : ۹ تعداد دانلود : ۸
دو واژه وحی و ندا درلغت و سیاق آیات قرآن، با کاربردهای متفاوت از ارزش انفرادی وترکیبی ویژ ه ای برخوردارند. لذا ترجمه و فهم درست آنها منوط به درک و آگاهی از همنشینی واژگان ، شرایط زمان نزول، و ترکیب بافت و ساختار جملات است. پژوهش حاضر پس از بررسی مفهوم لغوی واژگان "وحی و ندا" با روش تحلیل محتوا و تحلیل نمونه هایی از آیات قرآن، بررسی نموده و باورمند گردیده که اشتراکات و افتراقاتی که در معنای لغوی این دو واژه وجود دارد، با توجه به سیاق و بر اساس قرائن درون متنی و برون متنی آیات قرآن از نوع ترادف جزئی و کلی است. در این مقاله توسعه واژگان مترادف که برگرفته از متن قرآن است، مورد بررسی قرار گرفته. بدیهی است در زمینه ترادف یا عدم ترادفِ واژگانی، ملاک و معیار سنجش و ارزیابی خودِ آیات قرآن است. نتیجه آن که پس از مقایسه این دو واژه دانسته می شود که در برخی از آیات قرآن، واژه "ندا" در مفهوم"وحی"به کار رفته است.
۳۳۳.

بررسی تطبیقی قواعد تفسیری ملا فتح الله کاشانی و عایشه بنت الشاطی(مقاله علمی وزارت علوم)

حوزه‌های تخصصی:
تعداد بازدید : ۸ تعداد دانلود : ۱۰
شناخت معانی و مفاهیم آیات قرآن کریم، نیازمند رعایت قواعد و قوانین خاص و ویژه ای است که مفسر ملزم به معرفت نسبت به آنان بوده تا مصون از خطا و انحراف در تفسیر باشد. مفسران در امر تفسیر، دارای قواعد مختص رویکرد خود هستند. حال این پرسش مطرح می گردد، عایشه بنت الشاطی مفسر اهل سنت و ملافتح الله کاشانی به عنوان مفسر شیعی که هر دو دارای تفسیر ادبی هستند در تفسیر البیانی للقرآن الکریم و منهج الصادقین فی الزام المخالفین چه قواعد تفسیری را مدنظر قرار داده اند؟ تحقیق حاضر، به روش تحلیلی تطبیقی، به بررسی قواعد تفسیری، تفسیر البیانی للقرآن الکریم و منهج الصادقین فی الزام المخالفین پرداخته و میزان همگرائی این دو مفسر را بررسی نموده است. به نظر می رسد هر چند هر دو مفسر گرایش ادبی در تفسیر دارند و از روایات، خاصه اخبار سبب نزول و نیز توجه به سیاق بهره جسته اتد، لیکن در تفسیر آنان تفاوت هایی در شیوه بهره مندی از قواعد دستوری ادبیات عرب، توجه به اصول دستیابی به مفاد واژگان و در نظر گرفتن قرائات صحیح وجود دارد.
۳۳۴.

تدمیر «عرش» یا «عریش»؛ مطالعه تطبیقی رویکردهای لغوی-کلامی به مفهوم «یَعْرِشُونَ» و دلالت آن بر تصویر تمدن فرعونی(مقاله علمی وزارت علوم)

حوزه‌های تخصصی:
تعداد بازدید : ۱۱ تعداد دانلود : ۱۲
این پژوهش با روش توصیفی-تحلیلی واتخاذ رویکردی تطبیقی،به کالبدشکافی مناقشه تفسیری بنیادین پیرامون واژه «یَعْرِشُونَ»در آیه ۱۳۷ سوره اعراف می پردازد.این آیه که نقطه اوج رویارویی بنی اسرائیل و فرعونیان است، با این عبارت به پایان می رسد وتأثیری عمیق بر بازنمایی ماهیت تمدن فرعونی و فلسفه تدمیر الهی دارد.مسئله محوری تحقیق، فراتر از یک اختلاف لغوی، بر این پرسش استوار است که آیا «یَعْرِشُونَ» به «بناها و کاخ های رفیع»(عَرش) به مثابه نماد قدرت و استعلا، اشاره دارد یا ناظر بر «باغ ها وتاکستان های داربستی»(عَریش) به عنوان مظهر رفاه و تجمل است.یافته ها نشان می دهد که هر دو معنا از ریشه لغوی مشترک «ارتفاع» منشعب شده ودر میراث تفسیری فریقین،به شکل گیری دو پارادایم تحلیلی متمایز انجامیده است.خوانش نخست،تمدن فرعونی را نماد«استکبار معماری» و «علوّ» سیاسی معرفی می کند که «تدمیر» الهی،نمادهای فیزیکی قدرت استیلاگر آن را هدف گرفته است. خوانش دوم، این تمدن را نماد«اتراف مادی» و رفاه مبتنی بر غفلت می داند که تدمیر،بنیان های اقتصادی آن را نابود ساخته است.تحلیل تطبیقی تفاسیر،یک سیر تحول روش شناختی را آشکار می سازد که از ترجیح یک معنا در آثار متقدم به سمت یک رویکرد ترکیبی و جامع در آثار متأخر حرکت کرده است. نتایج بیانگر آن است که ابهام موجود دراین واژه یک صنعت بلاغی هدفمند و ایجازی است که بر اساس آن،«تدمیر» الهی به صورتی کاملاً جامع، هر دو بُعد قدرت استکباری و رفاه مفسده آمیز تمدن فرعونی را در بر می گیرد؛ یعنی هم «عرشِ» استیلا وهم «عریشِ» اتراف را شامل می شود و نشان می دهد که سقوط تمدن ها از منظر قرآن، ریشه در پیوند این دو مؤلفه دارد.
۳۳۵.

تربیت خاشعانه مؤمنان بر اساس آموزه های سوره حشر

حوزه‌های تخصصی:
تعداد بازدید : ۱۳ تعداد دانلود : ۱۵
یکی از مفاهیم ارزشی و اخلاقی قرآن کریم، خشیت از خداوند متعال است. خشیت ترس ارادی از روی علم و معرفت، همراه با تعظیم برای پروردگار است، که فرد را به فروتنی در برابر خداوند متعال وامی دارد. تربیت خاشعانه، عبودیت محض در برابر خداوند و درک عظمت او به مقتضای علم است که منجر به ربوبیت الهی و احساس مسئولیت در برابر او می گردد. پژوهش حاضر درصدد پاسخگویی به این سوال است که خداوند متعال در سوره حشر تربیت خاشعانه مومنان را چگونه مطرح کرده است. بررسی توصیفی تحلیلی این مسئله نشان می دهد براساس آیات سوره حشر در دو بعد ایجاد و تقویت صفت خشیت، با افزایش معرفت عبد به پروردگار در مظهریت اسماء حسنی الهی، مقامات مختلف برای عبد حاصل می کند. تقویت صفت خشیت در مومنان با ایجاد رفتارهای ممدوح در اندیشه و رفتار فرد، تغییرات متعددی را در زندگی فردی و اجتماعی او مقدور کرده است. تربیت عبد متقی و خویشتن دار، تضرع به درگاه الهی، تثبیت ایمان، شکل گیری روحیه ظلم ستیری، قیام علیه مستبدان، از بین رفتن سنگدلی از جمله خصلت هایی است که تقویت صفت خشیت در مومنان را پدید می آورد.
۳۳۶.

تحلیل قرآنی ساختارشکنی قدرت استکباری و بازآفرینی اقتدار ملی در منظومه فکری امام خامنه ای

نویسنده:
حوزه‌های تخصصی:
تعداد بازدید : ۵۸ تعداد دانلود : ۹۴
انقلاب اسلامی، با اتکا بر گفتمان اصیل استکبارستیزی، در منظومه فکری امام خامنه ای (مدظله العالی) به الگویی تمدن ساز برای مقابله با نظام سلطه جهانی تبدیل شده است. این پژوهش با هدف تبیین مبانی قرآنی «ساختارشکنی قدرت استکباری» و «بازآفرینی اقتدار ملی» در اندیشه ایشان، از روش توصیفی- تحلیلی بهره می گیرد و با استناد به شبکه ای منسجم از آیات قرآن کریم و بیانات راهبردی، ابعاد نظری و عملی این مفاهیم را واکاوی می کند. یافته ها حاکی از آن است که ساختارشکنی قدرت استکباری در سه سطح هستی شناختی (با محوریت توحیدمحوری، نفی سبیل و حق محوری)، معرفت شناختی (با تأکید بر ضرورت مبارزه برای دفع استیلای فساد بر زمین) و روش شناختی (شامل دشمن شناسی، مقاومت فعال، بصیرت و توکل الهی) تحلیل پذیر است. در مقابل، بازآفرینی اقتدار ملی، بر پایه راهبردهای عملی در عرصه های فرهنگی (سبک زندگی اسلامی-ایرانی و مقابله با تهاجم فرهنگی)، علمی (جهش تولید دانش بومی)، اقتصادی (اقتصاد مقاومتی و خودکفایی)، نظامی (خودکفایی دفاعی و آمادگی همه جانبه)، اجتماعی (انسجام و وحدت ملی) و دیپلماتیک (عزتمندی و حمایت از مستضعفان) استوار است؛ راهبردهایی که همگی ریشه در آموزه های قرآنی دارند. پژوهش نشان می دهد که تمسک به این منظومه فکری، نه تنها هیمنه نظام سلطه را درهم می شکند، بلکه با ارائه الگویی بدیل، زمینه ساز تحقق تمدن نوین اسلامی مبتنی بر اقتدار ملی و عزت انسانی می گردد.
۳۳۷.

واکاوی بنیادهای تربیتی در پرتو سوره مبارکه لقمان

نویسنده:
حوزه‌های تخصصی:
تعداد بازدید : ۱۲ تعداد دانلود : ۱۳
سوره مبارکه لقمان به مثابه گنجینه ای از حکمت وحیانی، بستری ممتاز برای واکاوی بنیادهای اصیل تربیت انسان در ابعاد فردی، اخلاقی و معنوی فراهم می آورد. پژوهش پیش رو با رویکردی توصیفی تحلیلی و با تمرکز بر آیات این سوره، به ویژه نصایح حکیمانه لقمان علیه السلام به فرزندش، در صدد استنباط و تبیین اصول بنیادین تربیت برآمده است. یافته ها حاکی از آن است که بنیادهای تربیتی در پرتو این سوره بر شش محور اساسی استوار می گردد: تکریم و تشویق متربی برای تقویت عزت نفس و انگیزش درونی؛ کاربست متوازن تنبیه و تشویق در جهت اصلاح رفتار و تثبیت ارزش ها؛ ضرورت برنامه ریزی راهبردی و نظام مند در فرایند تربیت؛ لزوم نظارت و هدایت مستمر بر سیر رشد و تعالی متربی؛ حاکم سازی معنویت و ارزش های الهی در کانون خانواده به مثابه بستر اصلی تربیت؛ و پرورش آینده نگری و مسئولیت پذیری در قبال پیامدهای اعمال در حیات دنیوی و اخروی. این بنیادها در تعامل با یکدیگر، رویکردی جامع و ژرف را ترسیم می کنند که افزون بر اصلاح رفتارهای ظاهری، به تزکیه باطن، تقویت بنیان های فکری و تعالی روحی متربی اهتمام می ورزد و الگویی کاربردی و کارآمد برای مربیان، به ویژه والدین، در مسیر تربیت نسلی صالح، مسئولیت پذیر و بصیر ارائه می دهد.
۳۳۸.

تحلیل قرآنی منابع قدرت رهبران سازمانی

حوزه‌های تخصصی:
تعداد بازدید : ۱۱ تعداد دانلود : ۱۳
منابع قدرت رهبران شامل عناصری است که در افزایش نفوذ و قدرت رهبر مؤثر بوده و بستر مناسب برای تصمیم ها و فعالیت رهبر را در جهت هدایت جامعه و سازمان هموار می سازد و رهبران سازمان با استفاده از این عناصری در جهت تأیید و تقویت رهبری خود بهره می برند. ازطرف دیگر قرآن به عنوان کتاب دانش هدایت بشر و قانون اساسی زندگی مسیرهای سالم و وثیق را احتوا نموده که در ابعاد مختلف زندگی فردی و سازمانی حایز اهمیت است. هدف پژوهش حاضر بررسی منابع قدرت رهبران از منظر قرآن کریم هست. در این راستا، به استفاده از روش تفسیر موضوعی شهید صدر(روش استنطاقی) منابع قدرت رهبران در گزاره های قرآنی مورد واکاوی قرارگرفته است و مدل از منابع قدرت رهبران درآیات قرآن ارائه شده است. نتایج حاکی از آن است که به نظر می رسد که قران کریم منابع قدرت رهبران را متمایز از عناصر مطرح در دانش مدیریت دانسته و در سه محور شخصیت، رفتار و معنویت می توان، تحلیل کرد؛ عناصر محور قدرت شخصیت شامل تخصص و آگاهی، سلامت و توانایی جسمی و شجاعت و در محور قدرت رفتاری شامل عدالت، شفقت و مهربانی، صبر و بردباری، شور و مشورت وامانت داری و در محور قدرت معنویت به مفاهیم چون ایمان و اطاعت پذیری، تقوا و توکل پرداخت. درنتیجه منابع قدرت رهبران در قرآن و نظریات مدیریت هم ازنظر عوامل دخیل در محورهای منابع قدرت و هم ازنظر ابعاد و محتوا متفاوت بوده و مدل جدید از منابع و عناصر قدرت را ارائه می دهد.
۳۳۹.

معنای تأویلی آیات ابتدای سوره الرحمن در پرتو حدیث رضوی (علیه السلام)

حوزه‌های تخصصی:
تعداد بازدید : ۱۰ تعداد دانلود : ۱۴
مفسران در تفسیر آیات ابتدایی سوره الرحمن خصوصاً واژه «بیان» در آیه 4 این سوره دیدگاه های متفاوتی را ارائه کرده اند. اغلب مفسران این واژه را به معنای نطق، سخن گفتن، فهم و تفهیم معنا کرده اند. در این پژوهش که به روش توصیفی- تحلیلی و با استفاده از منابع کتابخانه ای صورت پذیرفته است؛ با بررسی سندی و فقه الحدیثی روایتی از امام رضا(ع) معنای دیگری از واژه «بیان» در این سوره ارائه گردیده است. روایت مذکور از دو طریق در کتاب های بصائر الدرجات و تفسیر قمی نقل شده و در منابع حدیثی و تفسیری شیعه منعکس گردیده است، نتایج پژوهش این است که، هر چند مفسران معنای واژه «بیان» در آیه 4 سوره الرحمن را، به موضوعاتی همچون: کلام، نطق، فهم، تفهیم کردن، سخنوری و ... معنا کرده اند. اما چون قرآن ذو وجوه است و الفاظ آن تحمل معانی متعددی را دارند، با استناد به روایت امام رضا(ع) معنای دیگری هم بر آن قابل حمل است؛ که این معنا تأویل آیه است نه تفسیر آن. براساس محتوای این روایت، واژه «البیان» اشاره به مجموعه وحیانی است که همچون قرآن کریم، از جانب خداوند بر رسول اکرم(ص) نازل شده و آن حضرت نیز همه آن محتوا را به امیرمؤمنان(ع) آموخت. این معنا در آیه 19 سوره قیامت «ثُمَّ إِنَّ عَلَیْنا بَیانَه » با صراحت بیشتری ذکر شده است؛ روایات دیگری از امام علی(ع) و ائمه اطهار(ع) نیز این معنا را تأیید می کند.
۳۴۰.

تحلیل تطبیقی جایگاه تأویل قرآن به مثابه کانون نزاع معرفت شناختی دینی در نظام های کلامی اسلام

نویسنده:
حوزه‌های تخصصی:
تعداد بازدید : ۱۵ تعداد دانلود : ۱۰
تأویل، به مثابه فرایندی هرمنوتیکی جهت عبور از دلالت ظاهری قرآن به سوی معانی عمیق تر، یکی از کانون های اصلی تنش و تکامل در تاریخ اندیشه کلامی اسلام بوده است. این پژوهش با رویکردی تحلیلی-تطبیقی استدلال می کند که موضع گیری مکاتب کلامی (ظاهرگرایان، معتزله، امامیه و اشاعره) در قبال تأویل، بازتابی مستقیم از نسبت معرفت شناختی میان دو منبع «عقل» و «نقل» در هر مکتب است.یافته ها نشان می دهد که ظاهرگرایان با اصالت دادن مطلق به «ظاهر نص»، هرگونه تأویل را بدعت می شمارند، حال آنکه معتزله با حاکمیت بخشیدن به «عقل»، آن را ضرورتی منطقی برای تنزیه ذات الهی و رفع تعارضات ظاهری می دانند. در این میان، امامیه با روشی مبتنی بر تعامل «عقل و نقل معصوم»، تأویل را در چارچوبی روشمند به کار می گیرد و مکتب اشعری نیز در سیر تاریخی خود از موضع تفویض به سمت تأویل عقلانی حرکت کرده است. این مقاله در نهایت نتیجه می گیرد که جدال بر سر تأویل، در ماهیت خود، تجلی تنش بنیادین و پویای میان دو مرجعیت معرفتی عقل و وحی در تاریخ تفکر کلامی اسلام است.

پالایش نتایج جستجو

تعداد نتایج در یک صفحه:

درجه علمی

مجله

سال

زبان