درخت حوزه‌های تخصصی

با بروز بحران های متعدد اجتماعی، فرهنگی، اقتصادی، کالبدی و زیست محیطی در شهرهای دنیا در نیمه دوم قرن بیستم که ناشی از رشد شتابان شهرنشینی و عدم ارائه طرح و برنامه مناسب بود، مطلوبیت فضای شهری به ویژه در کشورهای در حال توسعه تنزل یافته است. بر همین اساس در طول سال های اخیر این موضوع به یکی از موضوعات بسیار اساسی در حوزه مطالعات انسان و همچنین محیط بدل شده است. ارزیابی کیفیت فضای شهری نه تنها بر طبق محیط عینی بلکه همین طور برپایه درک افراد از محیطی که به آن متعلق هستند صورت می پذیرد. بر همین اساس هدف پژوهش حاضر ارزیابی مطلوبیت فضای شهری سراب است. نوع تحقیق کاربردی و روش آن توصیفی – تحلیلی است. جمع آوری داده ها به صورت پیمایشی و از طریق پرسشنامه بوده است. شهر سراب جمعیتی حدود 45031 نفر داشته، که با استفاده از فرمول کوکران تعداد 380 پرسشنامه به صورت تصادفی در بین شهروندان بالای 15 سال توزیع شد. مؤلفه های تحقیق شامل: زیست محیطی (13 گویه)، دسترسی و آسایش (14 گویه)، زیبایی و بازنمایی هویت (13 گویه) و امنیت (10 گویه) بوده است. برای تجزیه و تحلیل داده ها از نرم افزار SPSS و از آزمون های آماری تی تک نمونه ای، واریانس یکطرفه، رگرسیون گام به گام و توکی استفاده شده است. نتایج تحقیق نشان می دهد که؛ وضعیت شهر سراب در تمامی مؤلفه های مورد بررسی، زیست محیطی (90/2)، دسترسی و آسایش (49/2)، زیبایی و بازنمایی هویت (62/2) و امنیت (94/2) کمتر از حد متوسط یعنی عدد 3 بوده است. در رابطه با مؤلفه های تحقیق باید گفت که مؤلفه امنیت با مقدار بتای 179/0 در مطلوبیت فضاهای شهری سراب دارای اهمیت به نسبت بیشتری می باشد و مؤلفه زیبایی و بازنمایی هویت با مقدار بتای 060/0 کمترین اهمیت را دارد. در نهایت فضای شهری سراب از نظر مطلوبیت وضعیت مطلوبی ندارد، بنابراین مدیران و برنامه ریزان شهری سراب باید با مدیریت صحیح و کارآمد در راستای مطلوبیت بخشیدن به فضای شهری، موجبات رفاه، آسایش و امنیت شهروندان را فراهم آورند.

تحقیق حاضر با هدف پهنه بندی خطر وقوع سیلاب در محدوده شهر سردرود، واقع در شهرستان تبریز، با رویکرد آمایشی انجام شده است. در این راستا، از تلفیق فرآیند تحلیل شبکه ای (ANP) و سامانه اطلاعات جغرافیایی (GIS) به عنوان ابزارهای اصلی تحلیل و ارزیابی استفاده شده است. به منظور دستیابی به نتایج دقیق تر و کاربردی در زمینه برنامه ریزی آمایشی، مجموعه ای از عوامل مؤثر شامل شاخص های توپوگرافی، هیدرولوژی، زمین شناسی و زیست محیطی مورد بررسی و تحلیل قرار گرفته اند. معیارهای مورد استفاده در تحقیق عبارت بودند از ارتفاع، شیب، جهت شیب، فاصله از رودخانه، تراکم رودخانه، شاخص پوشش گیاهی، کاربری اراضی و لیتولوژی. وزن دهی معیارها با استفاده از مدل فرآیند تحلیل شبکه ای و در نرم افزار Super Decisions انجام شد. نتایج وزن دهی معیارها نشان داد که معیارهای فاصله از رودخانه، شیب و کاربری اراضی به ترتیب با وزن های ۱۹۹/۰، ۱۶۰/۰ و ۱۴۹/۰ بیشترین تأثیر را داشته اند که نشان دهنده نقش مهم این عوامل در وقوع سیلاب های منطقه است. نقشه نهایی پهنه بندی خطر وقوع سیل با تلفیق تمامی لایه ها در محیط GIS تهیه شد. این نقشه خطر وقوع سیل در منطقه را به پنج طبقه خطر بسیار زیاد با ۱۰ کیلومترمربع (۱۲ درصد)، زیاد ۲۴ کیلومترمربع (۲۹ درصد)، متوسط ۵/۳۲ کیلومترمربع (۵/۳۹ درصد)، کم ۱۴ کیلومترمربع (۱۷ درصد) و بسیار کم ۲ کیلومترمربع (۵/۲ درصد) تقسیم کرد. بررسی نقشه نهایی با رویکرد آمایشی نشان داد که شهر سردرود به دلیل قرارگیری در مجاورت رودخانه و ساخت وساز در اطراف، مستعد وقوع سیل بوده و لازم است در طرح های آمایش سرزمین و مدیریت کاربری اراضی مورد توجه جدی قرار گیرد.

امنیت ملی در توانایی یک کشور در دفع تهدیدهای خارجی ضد حیات سیاسی یا منافع ملی خود نمود می یابد؛ بنابراین، امنیت ملی هدف و استراتژی روش حفظ آن است. منظور از استراتژی امنیت ملی، سیاستها و الگوهایی است که از طریق آن، کشور درصدد فراهم آوردن شرایط لازم برای تأمین امنیت ملی خود می باشد. هدف از تحقیق حاضر بررسی ضرورت توجه به مخاطرات محیطی در استراتژی امنیت ملی جمهوری اسلامی ایران بوده است. این تحقیق به روش توصیفی تحلیلی و با مطالعات کتابخانه ای انجام شده است. فرضیه پژوهش این است که مخاطرات محیطی و مخصوصاً مخاطرات انسانی و آسیب هابی اجتماعی در استراتژی امنیت ملی جمهوری اسلامی مورد غفلت واقع شده است. نتایج نشان می دهد که مخاطراتی همچون مخاطرات محیطی، مخاطرات داخلی و خارجی، مخاطرات انسانی، مخاطرات منابع و مخاطرات سایبری و شبکه اجتماعی بیشترین مخاطراتی هستند که می توانند در استراتژی امنیت ملی نقش داشته باشند. قطعاً توجه و برنامه ریزی و اجرای سیاست های نظارت، دربرگیری، حفاظت، کاهش و مقابله با طیف وسیعی از مخاطرات محیطی به افزایش امنیت ملی خواهد انجامید و زمینه افزایش توسعه و پیشرفت کشور را به دنبال خواهد داشت که این وظیفه و این امر مهم باید در تدوین استراتژی امنیت ملی مورد توجه قرار گیرد.

اشتغال غیر رسمی در واقع نوعی فعالیت برای زنده ماندن و مصون بودن از انحرافات اجتماعی است که در ایران مطالعه و شناخت بخش غیر رسمی هنوز به گونه جدی در دستور کار سیاست گذاران اقتصاد قرار نگرفته ،به طوری که درک آن ها از مبارزه با این بخش در سطح شهر می باشد . دولت ها می بایست به جای مبارزه با آن و تغییر نگاه از تهدید به فرصت جهت ارتقاء آن بکوشند زیرا باعث ثبات قیمت ها ،بازار رقابتی و از همه مهمتر بازار شهروندان کم بضاعت و محلی برای عرضه محصولات سنتی روستاییان می باشد.هدف از انچام پژوهش ساماندهی و توانمند سازی دستفروشان خیابان سلمان فارسی می باشد . روش تحقیق این پژوهش توصیفی-تحلیلی (اسنادی- پیمایشی)، مشتمل بر مطالعات کتابخانه ای، میدانی ،طراحی و تکمیل پرسشنامه و روش گردآوری اطلاعات استفاده از منابع رسمی برای داده های کمّی(پرسشنامه و مصاحبه) بوده و تکنیک کار مدل VIKOR است. یافته ها نشان داد از آنجا که حذف این گروه غیر رسمی اقتصادی عملا غیر ممکن به نظر می رسد بنابراین بهترین روش ساماندهی دستفروشان انتقال و جابجایی آنان به مکانی خارج از خیابان سلمان فارسی می باشد البته فراهم نمودن شرایط مکان جدید از جمله عدم اخذ مالیات و اجاره بها ،غرفه بندی می تواند باعث تشویق دستفروشان جهت پذیرش مکان جدید شود.

هدف از تحقیق حاضر ارائه مدل نقش توسعه گردشگری ورزشی بر اشتغال زایی بود. روش تحقیق حاضر، به لحاظ ماهیت توصیفی از نوع همبستگی و جمع آوری اطلاعات به صورت میدانی انجام گرفت. جامعه آماری تحقیق حاضر شامل تمامی اساتید مدیریت ورزشی، اساتید گردشگری و متخصصان کسب و کار در ورزش بودند و نمونه آماری از بین اعضای جامعه با بهره گیری از روش نمونه گیری در دسترس انتخاب شدند (100 نفر). ابزار تحقیق پرسشنامه محقق ساخته بود که روایی صوری و محتوایی آن توسط 10 نفر از اساتید مدیریت ورزشی و اساتید گردشگری و پایایی مرکب نیز از طریق آزمون معادلات ساختاری مورد تأیید قرار گرفت. تجزیه و تحلیل داده ها با استفاده از روش های آماری درصد فراوانی، میانگین، روایی همگرا، واگرا، پایایی مرکب و بار عاملی با استفاده از نرم افزار PLS نسخه 4 انجام گرفت. یافته های تحقیق نشان داد که گردشگری ورزشی اثر مثبتی بر اشتغال زایی مستقیم، اشتغال زایی غیرمستقیم و تمامی ابعاد آن ها دارد؛ این تأثیرات به ویژه در بخش هایی مانند خدمات حمل ونقل، هتل داری، رستوران ها، راهنمایان تور و فروشگاه های مرتبط با تجهیزات ورزشی مشهود است. علاوه بر این، گردشگری ورزشی می تواند باعث ایجاد فرصت های شغلی جدید در مناطق کمتر توسعه یافته شده و به توسعه اقتصادی و اجتماعی آن ها کمک کند؛ این نتایج نشان می دهد که گسترش گردشگری ورزشی می تواند به عنوان یک عامل کلیدی در کاهش نرخ بیکاری و ایجاد فرصت های شغلی پایدار کمک کند.

فرسایش خاک یکی از چالش های اساسی در مدیریت پایدار منابع طبیعی است که تأثیرات منفی متعددی از جمله کاهش حاصلخیزی خاک، تخریب اکوسیستم ها، و کاهش عمر سازه های هیدرولیکی مانند سدها را به دنبال دارد. این پژوهش با هدف ارزیابی تغییرات کاربری اراضی و اثرات آن بر فرسایش خاک در حوضه آبریز سد سهند (هشترود) پس از احداث سد، با استفاده از مدل تجربی EPM انجام شده است. داده های مورد نیاز شامل طبقات ارتفاعی، شیب زمین، کاربری اراضی، لیتولوژی، بارش، شاخص NDVIو بافت خاک از منابع مختلف گردآوری و با استفاده از نرم افزارهای ArcGIS و ENVI پردازش شدند. نتایج نشان دهنده پتانسیل بالای فرسایش خاک در این حوضه به دلیل ویژگی های فیزیوگرافیکی نظیر مساحت گسترده (۸۷۴ کیلومتر مربع)، اختلاف ارتفاع قابل توجه (۱۹۸۹ متر)، و شیب های تند است. بررسی تغییرات کاربری اراضی طی سال های ۱۹۹۶ تا ۲۰۲۴ نشان دهنده کاهش مساحت مراتع ضعیف و متوسط و افزایش اراضی کشاورزی دیم و آبی است که عمدتاً ناشی از فشارهای انسانی، تغییرات اقلیمی، و اقدامات مدیریتی است. نتایج مدل EPM حاکی از افزایش شدت فرسایش خاک (از 86/581 به 43/1221 متر مکعب در سال به ازای هر کیلومتر مربع) و دبی رسوب ویژه (از 37/221 به 66/426 متر مکعب در سال) است که با افزایش بارندگی و ضریب شدت فرسایش همخوانی دارد. تحلیل ها نشان داد که شیب های تندتر و کاربری های ناپایدار مانند مراتع، عوامل اصلی تشدید فرسایش هستند. این مطالعه بر ضرورت اتخاذ راهبردهای جامع مدیریت منابع طبیعی با تأکید بر حفاظت خاک و بهینه سازی کاربری اراضی برای کاهش فرسایش و حفظ پایداری اکوسیستم ها تأکید دارد.

کانسارهای پلی متال به عنوان منابع ارزشمند فلزات پایه و گران بها، از اهمیت اقتصادی بالایی برخوردار هستند. دگرسانی های مرتبط با این کانسارها، اطلاعات ارزشمندی در مورد فرآیندهای تشکیل کانسار و مناطق پتانسیل معدنی ارائه می دهند. با توجه به محدودیت های روش های سنتی اکتشاف، استفاده از فناوری های دورسنجی به عنوان یک ابزار مکمل، امکان مطالعه دقیق تر و گسترده تر دگرسانی ها را فراهم می آورد. در این پژوهش، از تصاویر ماهواره ای با قدرت تفکیک مکانی و طیفی بالا (استر و لندست) استفاده شده است. پس از پیش پردازش داده ها و تصحیح اثرات اتمسفری، از روش های پردازش طیفی برای استخراج اطلاعات معدنی از تصاویر استفاده شده است. شاخص های طیفی مختلفی برای شناسایی کانی های دگرسانی مانند سریسیتی، پروپیلیتیک، آرژیلیک، سیلیسی، آرژیلیک پیشرفته استفاده و محاسبه شده اس.، نقشه های پراکنش این شاخص ها تهیه شده و با استفاده از روش های آماری و زمین آماری، ارتباط بین آن ها و کانی سازی پلی متال بررسی شده است. استفاده از داده های دورسنجی، امکان تهیه نقشه های دقیق و سریع از مناطق دگرسانی شده را فراهم آورده است. این نقشه ها می توانند به عنوان یک ابزار کارآمد برای اکتشاف و ارزیابی پتانسیل معدنی مناطق مورد استفاده قرار گیرند. نتایج این پژوهش نشان می دهد که دورسنجی می تواند به عنوان یک ابزار مکمل در کنار روش های سنتی اکتشاف مورد استفاده قرار گیرد و به بهبود فرآیند اکتشاف و بهره برداری از کانسارهای پلی متال کمک کند.

در این تحقیق تغییر سریع کاربری زمین و تاثیر آن بر محیط های بیوفیزیکی مختلف در امتداد ساحل رودخانه سفیدرود مورد بررسی قرار گرفت. به این منظور، داده های سال های 1991، 2014 و 2023 از ماهواره های لندست 5 و 8 دانلود شده و به وسیله مدل جنگل تصادفی و شاخص های طیفی تفاوت نرمال شده پوشش گیاهی (NDVI)، تفاوت نرمال شده آب (NDWI)، شاخص اصلاح شده تفاوت نرمال شده آب (MNDWI)، شاخص تفاوت نرمال شده زمین بایر (NDBaI)، شاخص گیاهی تنظیم شده خاک (SAVI) و دمای سطح زمین (LST) پردازش شدند. روابط بین این شاخص ها با دمای سطح زمین نیز با استفاده از ضریب همبستگی پیرسون و ضریب تعیین R2 تعیین شده و صحت کاربری زمین در مدل جنگل تصادفی و هر یک از شاخص ها نیز به وسیله ضریب کاپا برآورد شد. نتایج نشان داد که روند کاهشی شاخص NDVI و SAVI با روند افزایشی شاخص های MNDWI، NDWI و NDBaI همراه بوده و این امر بر روی شاخص LST تاثیر گذاشته است. از بین شاخص های طیفی، شاخص MNDWI با مقادیر 45/0- در سال 2014 بیشترین همبستگی منفی را داشته و شاخص NDBaI با مقادیر 54/0 در سال 2014 بیشترین همبستگی مثبت را داشته است. در بین تمامی شاخص ها از سال 1991 تا 2023 روند کاهشی در همبستگی ها مشاهده شد. مقادیر حاصل از مدل جنگل تصادفی نشان داد که وسعت زمین های بایر با کاهش قابل توجه همراه بوده و از 52/8 کیلومتر مربع در سال 1991 به 82/4 کیلومتر مربع در سال 2023 کاهش یافته و به این میزان به زمین های با کاربری پوشش گیاهی تنک افزوده شده است.

پهنه های ماسه ای از مهمترین اسپای طبیعی در مناطق خشک و نیمه خشک هستند که خاصیت شفابخشی و تاثیر آنها در ارتقا سلامت انسان پیشتر به صورت تجربی و در زمان حال توسط پژوهش های متعدد تایید شده است. بنابراین با شناسایی مکانی و معرفی پهنه هایی که این قابلیت را دارند، می توان گامی در راستای توسعه پایدار اکوتوریسم برداشت. کویر لوت نیز به واسطه پهنه ماسه ای به وسعت 772/9077 کیلومترمربع دارای چنین پتانسیلی است. لذا پژوهش حاضر پهنه هایی از این ریگ را که به واسطه وجود تپه های ماسه ای، تمهیدات گردشگری، راه های دسترسی و مراکز خدماتی قابلیت ماسه درمانی دارند، توان سنجی و تحلیل مکانی کرده است. بخش نخست پژوهش از نوع مروری است و با استناد به یافته های پژوهش های پیشین به واکاوی فرسایش بادی، تبیین روش های اجرایی و خواص اسپای ماسه پرداخته است. بخش دوم آن از نوع کاربردی است که پهنه های بالقوه اسپای ماسه در محدوده ریگ لوت از طریق تحلیل داده های مکانی مستخرج از نقشه های پایه و تصاویر ماهواره ای در محیط نرم افزارهای ArcGIS و Google Earth بررسی و شناسایی شد. نتایج نشان داد که ریگزارها از جریان باد و بستر طبیعت نشأت می گیرند و خاصیت درمانی آنها منشعب از انرژی خورشید، نیروی فشار ذرات ماسه، افزایش فعالیت سوخت و ساز بدن، ایجاد تعریق و تخلیه ذهن است. بر این مبنا مهمترین روش های ماسه درمانی در طبیعت را می توان در قالب حمام ماسه، ماسه نوردی و ماسه بازی طبقه بندی نمود. نتایج تحلیل آمایشی نیز نشان داد وسعت 95/1492 کیلومترمربع از ریگ لوت دارای حداکثر تناسب ارضی برای اسپای ماسه است که در دو پهنه ی اصلی در حواشی شمال، شرق و جنوب این ریگ گستردگی دارد. تبیین پهنه های آمایشی درقالب نقشه تناسب ارضی اسپای ماسه درمانی در ریگ لوت مبین نخستین گام برنامه ریزی مکانی در جهت توسعه پایدار طبیعت گردی است و می تواند سند علمی برای مدیران و برنامه ریزان و نقشه راهی برای گردشگران طبیعت محور باشد.

در دهه های اخیر، افزایش روزافزون در ساخت و سازها باعث افزایش تخلفات ساختمانی شده است که پیامدهای جدی برای محیط زیست دارد. توجه به مسائل زیست محیطی و مسائل پایداری نظام سکونت و جلوگیری از تضییع حقوق شهروندی می تواند شرایط حداقل کیفیت زندگی را فراهم آورد، چه بسا با کوچک شمردن یک تخلف ساختمانی و حل و فصل آن با تعیین جریمه، مسائل بی شماری در سطح شهر به وجود آید. این پژوهش به بررسی پیامدهای زیست محیطی ناشی از تخلفات ساختمانی و تغییرات کاربری اراضی شهری پرداخته است. اهداف زیست محیطی کاربری زمین و آمایش فعالیت ها، کاهش اثرات مخرب تغییر کاربری ها، جلوگیری از تخریب منابع تجدیدناپذیر، حفظ اکوسیستم و استفاده از منابع و انرژی های جایگزین و مکان های با ارزش می باشد. مقاله حاضر از نوع تحقیقات بنیادی محسوب می شود و پیامدهای زیست محیطی تخلفات ساختمانی و کاربری زمین شهری، دسته بندی و در نهایت با استفاده از روش تحلیلی- توصیفی بررسی و ارائه گردیده است. نتایج نشان داد که پیامدهای زیست محیطی این تخلفات، شامل آلودگی آب و خاک، تخریب پوشش گیاهی، افزایش آلودگی هوا، آلودگی صوتی و ارتعاشات، تغییرات در چرخه هیدرولوژیکی و افزایش خطر بلایای طبیعی می باشد که این عوامل به طور مستقیم و غیرمستقیم باعث تخریب محیط زیست شهری و تهدید سلامت شهروندان می شوند. در پایان، راهکارهایی جهت کاهش این پیامدها ارائه شده است که رعایت قوانین، حفظ فضاهای سبز، مدیریت پسماند ها و فرهنگ سازی از جمله آن ها هستند. بنابراین در نظر گرفتن اثرات زیست محیطی تصمیمات برنامه ریزی کاربری زمین، اجرای برنامه ریزی و سیاست های اجرایی مؤثر کاربری و اتخاذ تدابیری برای کاهش هرگونه اثرات منفی، ضروری می باشد.

چکیده دانش پالینولوژی پتانسیل قابل توجهی برای کمک به سایر علوم دیگر در روشن شدن ابعاد شرایط گذشته و حال حوزه مورد مطالعه دارد. بررسی ها نشان می دهد که پالینولوژی در زمینه ی دیرینه آب وهواشناسی، دیرینه گیاه شناسی ، باستان شناسی، چینه نگاری و تعیین سن رسوبات طی دوره های زمین زشناسی، تعیین و جنس سازندهای رسوبی از نظر ارزیابی توان تولید سازندها برای استخراج ذخایر فسیلی و سوختی، گرده شناسی عسل ( Melissopalynology )، هوازی شناسی Entomopalynology) )، پزشکی قانونی کاربرد چشمگیری دارد. مطالعاتی که در ایران انجام شده عمده آن ها در حوزه زمین شناسی با محوریت شناسایی نوع رسوبات، تعیین سن و پتانسیل هیدروکربورزایی سازند، دیرینه اقلیم_ پوشش گیاهی و گیاه شناسی برای بررسی شرایط اقلیمی طی نوسانات و تغییرات اقلیمی گذشته، گیاه شناسی با بازشناسی گونه و تیره های گیاهی، طراحی و اجرا شده اند. که در این پژوهش به مطالعه این تحقیقات پرداخته شده است. بنابراین، موضوعات شامل؛ زمین شناسی، دیرینه اقلیم _پوشش گیاهی، گیاه شناسی، زمین شناسی با منابع فسیلی، باستان شناسی، دیرینه اکولوژی، گرده شناسی عسل می باشد. روش به کارگرفته شده در تحقیق حاضر مطالعه کتابخانه ای و جست وجو در پایگاه های استتنادی علمی مگیران، SID ، ScienceDirect و...بود. بر اساس نتایج این پژوهش، مرور تحقیقات انجام شده در زمینه پالینولوژی نشان داد که محققان زمین شناسی بیشترین ، بعد از آن گیاه شناسی و در آخر اقلیم شناسان پژوهش پالینولوژیکی انجام داده اند.

ژئوتوریسم نوعی گردشگری است که محیط زیست طبیعی، اشکال و لند فرمها را به دلیل جذاب بودن مورد مطالعه قرار می دهد. امروزه گردشگری به سرعت در حال تبدیل شدن به یکی از ارکان اصلی توسعه اقتصادی، اجتماعی، فرهنگی و سیاسی است. با توجه به همین نقش و جایگاه، گردشگری یک مکان نه تنها می تواند در توسعه آن مکان موثر باشد بلکه روند توسعه برخی شاخص ها در محیط پیرامون خود را نیز تحت تاثیر قرار می دهد. هدف از انجام این پژوهش بررسی و ارزیابی اثر بدلندهای منطقه چابهار بر ژئوتوریسم منطقه است که 8 ژئوسایت (کوه های مریخی و مینیاتوری، چشم اقیانوس، تالاب لیپار، خلیج گواتر، ساحل درک، غارهای بان مسیتی، ساحل دریا بزرگ، گل فشان تنگ) مورد بررسی قرار گرفت. پژوهش حاضر کاربردی و از نوع توصیفی-پیمایشی است که شیوه گردآوری داده ها در آن اسنادی و پیمایشی با استفاده از پرسشنامه کارشناسان و گردشگران بوده است؛ همچنین جهت تحلیل داده ها از مدل M-GAM و آزمون های آماری با استفاده از نرم افزارهای SPSS.26 و SmartPLS استفاده شده است. نتایج نشان دادند که شهرستان چابهار بدلیل وجود جاذبه های گردشگری و حضورگردشگران داخلی و خارجی فراوان سایت های آن دارای امکانات و خدمات گردشگری خوبی هستند؛ ساحل دریا بزرگ در بیشتر شاخص های مورد بررسی بیشترین امتیاز را به خود اختصاص داده است. ارزش های گردشگری با 925/0 بیشترین امتیاز و ارزش های علمی-آموزشی با 420/0 کمترین امتیاز را دارد. باتوجه به نتایج اعداد قابل قبول بدست آمده برای پایایی مرکب و AVE ، روایی پرسشنامه ها مورد تایید و سوالات آن مناسب بوده است.

یکی از مهم ترین و تاثیرگذارترین اطلاعات مورد نیاز مدیران و مسئولان منابع طبیعی، نقشه های کاربری اراضی است. امروزه تکنولوژی سنجش از دور و سیستم اطلاعات جغرافیایی ، امکانات مناسبی را برای تهیه نقشه های کاربری اراضی در اختیار تصمیم گیران کشور ارائه می دهد. با توسعه روش های گوناگون در زمینه طبقه بندی تصاویر ماهواره ای و آشکارسازی تغییرات به ویژه در دهه های اخیر انتخاب بهترین و صحیح ترین روش برای تهیه نقشه کاربری و پوشش اراضی در مناطق مختلف رشد روزافزونی داشته است. بنابراین هدف از این پژوهش تجزیه و تحلیل دقت انواع روش های طبقه بندی پیکسل پایه جهت تهیه نقشه کاربری اراضی شهرستان شهریار در استان تهران با استفاده از تصاویر ماهواره ای لندست 9 می باشد. بدین منظور شش کلاس طبقه بندی کاربری اراضی در منطقه مورد مطالعه (شامل مراتع خوب، ضعیف، مناطق مسکونی، جاده، کشاورزی، مسکونی) با استفاده از تصاویر ماهواره ای لندست 9 تعیین شدند. سپس نمونه های آموزشی از سطح منطقه با استفاده از تصاویر ماهواره ای، تصاویر آنلاین Google Earth، و بازدیدهای میدانی جمع آوری شد. در مرحله بعد با استفاده از ویژگی های تصاویر کلاس های کاربری اراضی در محدوده مورد مطالعه تعیین و پس از مشخص نمودن میزان تفکیک پذیری کلاس ها طبقه بندی به صورت روش های ماشین بردار پشتیبان، حداکثراحتمال، حداقل میانگین فاصله، و روش مالاهونیس انجام شد. نتایج ارزیابی این چهار روش نشان داد که روش های حداکثر احتمال با (دقت کلی 34/95 و ضریب کاپا 93/0 درصد)، ماشین بردار پشتیبان (دقت کلی 38/90، ضریب کاپا 93/0 درصد)، و روش های حداقل میانگین فاصله و مالاهونیس به ترتیب (دقت کلی 62/56، 06/94 و ضریب کاپای 48/0، 91/0 درصد) برخوردار است. بنابراین از نتایج این پژوهش می توان برای تهیه نقشه کاربری اراضی با دقت بالاتری بهره جست. همچنین در کارهای ارزیابی محیط زیست و منابع طبیعی در مناطق با شرایط مشابه استفاده نمود.

امروزه با پیچیده شدن مسائل شهری، افزایش بیش از حد جمعیت، تنوع و کثرت نیازها و احتیاجات، نمی توان به طور طبیعی شهرها را به حال خود رها کرد تا خود به حیاتشان ادامه دهند، از این رو طرح های توسعه شهری بنیادی ترین ابزار شکل دهی شهرها بر اساس نظم و برنامه از پیش تعیین شده محسوب می شوند. لذا هدف تحقیق حاضر ارزیابی وضعیت طرح های جامع شهری اراک در طی سال های 1378 و 1398 است. داده ها و اطلاعات موردنیاز به روش کتابخانه ای و مطالعه اسناد فرادستی به دست آمد و در بخش دوم تحقیق برای پیش بینی سناریوها از نظرات کارشناسان استفاده شد. نمونه آماری تعداد 40 نفر از کارشناسان مرتبط با موضوع پژوهش بوده که به روش گلوله برفی انتخاب شده اند. درنهایت نتایج به دست آمده مؤید این مطالب است که طرح جامع سال 1378 در زمینه پیش بینی جمعیتی و سرانه پیشنهادی برخی کاربری ها مانند آموزشی، صنعتی و تقریباً مسکونی مناسب عمل کرده است، اگرچه با استاندارد سرانه ها فاصله دارد. همچنین نتایج نشان داد که طرح جامع سال 1398 در زمینه استانداردسازی سرانه و پیش بینی جمعیتی به خوبی عمل نکرده است. در نهایت از بین 5 سناریوی دارای اینرسی بالا (احتمال وقوع و تکرارپذیری بالا) یعنی با اینرسی %60 درصد، تعداد سه سناریوی فاجعه در زمینه اقتصادی، اجتماعی و جمعیتی ارائه گردید.

برای سنجش و اولویت بندی جاذبه ها معمولا معیارهای مختلفی از قبیل: اقتصادی، اجتماعی، فرهنگی، زیر ساختی، زیست محیطی، نهادی، و... مورد توجه قرار می گیرد تا بر اساس آن ها بتوان نسبت مولفه های گونا گون گردشگری تصمیم گیری کرد. قصد دارد تا خلاء مطالعاتی موجود را پر کند و تصویری از مفاهیم آموزش گردشگری را در محتوای کتابهای درسی ارائه دهد و همچنین مولفه های درسی گردشگری درمقطع هایی ابتدایی و راهنمایی را رتبه بندی کند. لذا .جامعه آماری تحقیق کارشناسان مسئول برنامه ریزی درسی در حوزه گردشگری می باشد.روایی آن توسط اساتید دانشگاهی تایید شده است و پایایی آن طبق آفای کرونباخ78/0 درصد بوده است نتایج حاکی از آن است نتایج حاصل از آن شد که، عامل دسترسی در جایگاه اول، گردشگری چیست در جایگاه دوم، هویت گردشگری ، در رتبه سوم، نقش جامعه محلی در توسعه توریسم در رتبه چهارم ارزش اقتصادی توریسم را کسب کردند.

سکونتگاه های غیررسمی از مهم ترین چالش های مدیریت شهری در کلان شهرهای ایران به شمار می آیند و مواجهه مؤثر با آن ها نیازمند رویکردهای اجتماع محور، مشارکت جویانه و مبتنی بر توانمندسازی است. دفاتر تسهیلگری محله ای با همین هدف ایجاد شدند، اما میزان اثربخشی واقعی آن ها در محلات مختلف کمتر مورد ارزیابی تطبیقی قرار گرفته است. پژوهش حاضر با هدف سنجش و مقایسه عملکرد دفاتر تسهیلگری در چهار محله اسکان غیررسمی کلان شهر تبریز انجام شد. روش تحقیق توصیفی–تحلیلی و کاربردی است و داده ها با استفاده از پرسشنامه محقق ساخته از میان 382 نفر از ساکنان در سال ۱۴۰۱ گردآوری و با بهره گیری از مدل سازی معادلات ساختاری مبتنی بر PLS تحلیل شدند. متغیرهای اصلی شامل عملکرد دفاتر، آموزش و توانمندسازی، مشارکت و پیامدهای اجتماعی، اقتصادی و کالبدی در قالب مدل مفهومی ارزیابی گردید و شاخص های حکمروایی شهری نیز برای تکمیل تحلیل در نظر گرفته شد. نتایج نشان داد عملکرد دفاتر در محلات یکنواخت نیست و میزان اثرگذاری آن ها به کیفیت حکمرانی محلی، ثبات مدیریتی، ظرفیت نهادی و پیوند با شبکه های اجتماعی محله بستگی دارد. دفاتر ملازینال و تا حدی قربانی بیشترین کارآمدی در آموزش، مشارکت، شفافیت، مسئولیت پذیری و پیامدهای اجتماعی و کالبدی را داشتند، در حالی که دفاتر ایده لو و خلیل آباد به دلیل ناپایداری نهادی، جابه جایی، تغییرات مدیریتی و ضعف ارتباطات، اثربخشی کمتری نشان دادند. تفسیر مسیرها نشان داد عملکرد دفاتر عامل اصلی ارتقای توانمندسازی و مشارکت است و در محلاتی که این چرخه کامل تر عمل کرده، پیامدهای اجتماعی و کالبدی قوی تر بوده است. موفقیت دفاتر بیش از سیاست های کلان، تابع انسجام نهادی، حضور مستمر، کیفیت نیروی انسانی و توانایی هماهنگی بین سازمانی است؛ عواملی که مسیر توسعه اجتماع محور در سکونتگاه های غیررسمی را تسهیل یا محدود می کنند.

هدف از تحقیق حاضر، شناسایی عوامل مؤثر بر طراحی و ساخت باشگاه های ورزش روستایی بود. روش تحقیق حاضر، کاربردی از نوع تحقیقات کیفی با روش تحلیل تماتیک است. جامعه آماری تحقیق شامل، اساتید مدیریت ورزشی، مدیران و کارشناسان خبره وزارت ورزش و جوانان، مدیران و کارشناسان خبره فدراسیون ورزش روستایی و بازی های بومی محلی، رؤسای خبره هیئت های ورزشی استان ها و شهرستان های ورزش روستایی و بازی های بومی محلی بودند و نمونه آماری از بین اعضای جامعه با بهره گیری از روش نمونه گیری هدفمند و گلوله برفی انتخاب شدند. ابزار تحقیق مصاحبه نیمه ساختار یافته با 17 نفر از متخصصان تحقیق که تا مرحله اشباع نظری ادامه یافت، روایی تحقیق توسط متخصصان مربوطه مورد تأیید قرار گرفت و پایایی تحقیق با استفاده از روش توافق درون موضوعی 86 درصد به دست آمد. نتایج نشان داد، تحقیق حاضر دارای 60 تا مضامین فرعی است که این مضامین شامل 6 تا مضامین سازمان دهنده عوامل زیست محیطی، عوامل اقتصادی، عوامل مدیریتی، عوامل فرهنگی، عوامل سیاسی، عوامل اجتماعی، می باشد. در طراحی و ساخت باشگاه های ورزش روستایی باید راهکارهای مدیریت پایدار و سازگار با محیط زیست مد نظر قرار گیرد تا در آینده کمترین هزینه و آسیب به منابع و محیط زیست به وجود آید. تمامی طرح های مرتبط با باشگاه های ورزشی باید الزامات زیست محیطی را رعایت کنند و در مراحل مختلف طراحی و ساخت به آن توجه ویژه شود. به همین منظور، دستورالعمل های مدیریت محیط زیست باید از سطوح بالای مدیریتی به بخش های مربوطه ابلاغ شده و از طریق سیاست های تشویقی و انجام ارزیابی های دقیق، اجرای اصول مدیریت سبز در باشگاه های ورزش روستایی به طور کامل محقق گردد. این اقدامات نه تنها به حفظ محیط زیست کمک خواهد کرد، بلکه به پایداری و بهره وری طولانی مدت باشگاه های روستایی نیز می انجامد.

نظریه حکمروایی خوب شهری در پاسخ به چالش های مدیریت سنتی و شرایط پیچیده شهرهای امروزی شکل گرفته است. این نظریه ماهیتی کل نگر و چندبعدی دارد که به تدریج در دهه های اخیر توسعه یافته است. با این حال پژوهش های انجام شده در این حوزه اغلب براساس شاخص های کلی و جهان شمول می باشند، درحالی که این موضوع با منطق درونی حکمروایی خوب شهری سازگار نیست. بنابراین، هدف پژوهش حاضر شناسایی شاخص های حکمروایی خوب با رویکرد زمینه گرا در شهر سنندج بود که با استفاده از رویکرد کیفی و روش نظریه داده بنیاد انجام شد. جامعه پژوهش، مدیران شهری و کارشناسان شهرسازی سنندج بودند که از این بین 23 نفر از افراد یادشده به شیوه نمونه گیری نظری و هدفمند با روش معرف انتخاب و در فرایند مصاحبه های پژوهش که به صورت نیمه ساختاریافته و عمیق با قاعده اشباع نظری انجام شد، مشارکت داده شدند. پس از آن داده ها جمع آوری شدند و بعد از طی فرایند مقایسه مستمر داده ها و کدگذاری های باز، محوری و انتخابی، در قالب 102 کد باز، 18 کد محوری (ابعاد و مؤلفه ها) و 6 کد انتخابی (مقوله های اصلی) سازمان دهی شدند. نتایج پژوهش در قالب الگوی حکمروایی خوب شهری سنندج ارائه شد. در این الگو دستیابی به حکمروایی خوب در شهر سنندج، مستلزم گذار از مدیریت سنتی به رویکرد مدیریت یکپارچه با ویژگی های زمینه ای شهر سنندج است. برای رسیدن به حکمروایی خوب شهری در سنندج لازم است ابتداء مدیریت یکپارچه ای ایجاد شود تا هماهنگی و انسجام بین نهادهای شهری برقرار شود. سپس بخشی از تصمیم گیری ها و برنامه ریزی های شهری به شهروندان و سهم داران شهر سنندج واگذار شود تا در کنار متخصصان به عنوان مشاور و تسهیل گر، در همکاری با بخش دولتی نقش مؤثری ایفاء کنند. این فرآیند نیازمند توانمندسازی مردم از طریق آموزش، افزایش آگاهی و تقویت ارزش های اخلاقی در جامعه است. البته، چنین تغییراتی ناگهانی رخ نمی دهند، بلکه به صورت تدریجی و در چارچوب مدیریت یکپارچه شهری قابل تحقق خواهند بود.

هدف پژوهش حاضر درک نظام معنایی و ذهنی مدیران روستایی بود که برای تحقق آن از نظریه زمینه ای و تکنیک مصاحبه نیمه ساختاریافته استفاده شد. نمونه گیری به صورت هدفمند از بین مدیران روستایی (اعضای شوراها و دهیاران از سال 1401 - 1375) روستای بارنجگان از استان خراسان جنوبی انجام شد و تا رسیدن به اشباع نظری با تعداد 15 نفر مصاحبه شد. متن مصاحبه ها در قالب بیش از 200 مفهوم، 17 مقوله عمده فرعی و یک مقوله هسته ای کدگذاری شده است. نتیجه این پژوهش که در قالب مقوله هستی ای آمده، حاکی از آن است که معنای مدیریت روستایی در گذر زمان و از فردی به فرد دیگر متفاوت است. این مطالعه نشان داد که عواملی چون خدمت به خلق، پاداش اخروی، جاه طلبی، عرق به وطن، قومیت گرایی، پیشینه مدیریت خانوادگی، نفوذ اداری و تحصیلات پایین اهالی در برخی زمان ها برخی افراد به سمت مدیریت روستایی می کشاند. مهم ترین جادبه های مدیریت روستا که باعث می-شود علی رغم تمام آسیب های روحی، روانی و جسمی و پیامدهای نامطلوب اجتماعی بازهم تعدادی برای پذیرفتن این پست نام نویسی کنند شامل بیشتر دیده شده شدن و قدرت کلام در ادارت می باشد. افراد پس از ورود به عرصه مدیریت، بلافاصله در گروه های مدیریتی جذب می شوند و خود را با گروه هماهنگ و همرنگ می کنند. آنها در جمع خود مناسک و آداب خاصی دارند که در جهت تقویت و انسجام گروهی و کاهش سختی های کارهاست. اعضای شورا و دهیار علی رغم تعلق فراوانی که به گروه دارند، در یک دوراهی می مانند از یک سو نگاه جامعه به آن ها برحسب اعتماد است و از سوی دیگر برچسب های دیگران به آن ها آزاردهنده است. در این برزخ فکری، مدیران راهبردهای برای اداره و کنترل شرایط دارند. آن ها عمدتا مدیریت روستایی را از طریق شفاف سازی ها و تکریم بزرگان طوایف توجیه می کنند و یا آن را موقتی می دانند. آسیب های روحی، روانی و جسمی شدید از پیامدهای مدیریت روستایی است.

شرایط اجتماعی، زیرساختی و طبیعی مقاصد گردشگری، نقش اساسی در توانایی یک مقصد برای ارائه تجربیات گردشگری با کیفیت دارد. توجه به مسائل مربوط به کیفیت زندگی و اثرگذاری برنامه های توسعه گردشگری برآن اهمیت ویژه ای دارد زیرا تجربیات گردشگری باکیفیت به جمعیت میزبان پذیرا و محیط طبیعی جذاب بستگی دارد. بنابراین در این پژوهش سعی شده است، نگرش شهروندان شهراشکذرکه از مقاصد اصلی گردشگری استان یزد است، به اثرات گردشگری بر شاخص های «مدیریتی- زیرساختی» و «محیط طبیعی» تحلیل و بررسی شود.این تحقیق به لحاظ روش، از نوع پیمایشی مبتنی بر استفاده از پرسشنامه و شاخص های ذهنی است. با استفاده از قاعده ی کوکران مقدار حجم نمونه ی مورد نظر 100 نفر برآورد شده و به منظور تحلیل از روش های آماری در نرم افزار SPSS استفاده شده است. بر مبنای یافته های تحقیق می توان عنوان کرد که در عامل محیط طبیعی، «توسعه ی گردشگری» در شهر اشکذر بر روی 4 گویه ی « افزایش آلودگی بصری، آلودگی خاک، بهم خوردن اکوسیستم منطقه و آسیب رسانی به بافت طبیعی شهر» بی تأثیر بوده است. این بی تأثیری جنبه مثبت دارد چرا که هر 4 مورد جزء عوامل تخریب کننده و منفی برای اثرات توسعه ی گردشگری در هر شهری هستند. همچنین، در عامل مدیریتی-زیرساختی، «توسعه ی گردشگری» در این شهر بر روی 8 گویه ی مد نظر تأثیر مثبت داشته است. بنابراین می توان گفت مدیریت شهر اشکذر در این دو عامل موفق عمل کرده است. به طورکلی، نتایج این پژوهش حاکی از این بود که اثر «توسعه ی گردشگری» بر دو عامل «محیط طبیعی» و «مدیریتی و زیرساختی» مردم شهر اشکذر اثرگذار و این اثر در جهت مثبت است. نتایج این پژوهش در بررسی و ارزیابی اثرات توسعه گردشگری بر کیفیت زندگی می تواند هم برای مدیران شهری و هم برای مسئولان گردشگری شهر اشکذر برای برنامه ریزی موفق مهم و موثر باشد.