اسماعیل چلنگری

با بروز بحران های متعدد اجتماعی، فرهنگی، اقتصادی، کالبدی و زیست محیطی در شهرهای دنیا در نیمه دوم قرن بیستم که ناشی از رشد شتابان شهرنشینی و عدم ارائه طرح و برنامه مناسب بود، مطلوبیت فضای شهری به ویژه در کشورهای در حال توسعه تنزل یافته است. بر همین اساس در طول سال های اخیر این موضوع به یکی از موضوعات بسیار اساسی در حوزه مطالعات انسان و همچنین محیط بدل شده است. ارزیابی کیفیت فضای شهری نه تنها بر طبق محیط عینی بلکه همین طور برپایه درک افراد از محیطی که به آن متعلق هستند صورت می پذیرد. بر همین اساس هدف پژوهش حاضر ارزیابی مطلوبیت فضای شهری سراب است. نوع تحقیق کاربردی و روش آن توصیفی – تحلیلی است. جمع آوری داده ها به صورت پیمایشی و از طریق پرسشنامه بوده است. شهر سراب جمعیتی حدود 45031 نفر داشته، که با استفاده از فرمول کوکران تعداد 380 پرسشنامه به صورت تصادفی در بین شهروندان بالای 15 سال توزیع شد. مؤلفه های تحقیق شامل: زیست محیطی (13 گویه)، دسترسی و آسایش (14 گویه)، زیبایی و بازنمایی هویت (13 گویه) و امنیت (10 گویه) بوده است. برای تجزیه و تحلیل داده ها از نرم افزار SPSS و از آزمون های آماری تی تک نمونه ای، واریانس یکطرفه، رگرسیون گام به گام و توکی استفاده شده است. نتایج تحقیق نشان می دهد که؛ وضعیت شهر سراب در تمامی مؤلفه های مورد بررسی، زیست محیطی (90/2)، دسترسی و آسایش (49/2)، زیبایی و بازنمایی هویت (62/2) و امنیت (94/2) کمتر از حد متوسط یعنی عدد 3 بوده است. در رابطه با مؤلفه های تحقیق باید گفت که مؤلفه امنیت با مقدار بتای 179/0 در مطلوبیت فضاهای شهری سراب دارای اهمیت به نسبت بیشتری می باشد و مؤلفه زیبایی و بازنمایی هویت با مقدار بتای 060/0 کمترین اهمیت را دارد. در نهایت فضای شهری سراب از نظر مطلوبیت وضعیت مطلوبی ندارد، بنابراین مدیران و برنامه ریزان شهری سراب باید با مدیریت صحیح و کارآمد در راستای مطلوبیت بخشیدن به فضای شهری، موجبات رفاه، آسایش و امنیت شهروندان را فراهم آورند.