مرتضی مملوکی

مقاومت ویژه الکتریکی و قطبش القایی از جمله روش هایی هستند که در مرحله اکتشافات تفصیلی به منظور شناسایی مکان کانی سازی زیرسطحی و پنهان در عمق مورد استفاده قرار می گیرند. بنابراین هدف از این پژوهش ارزیابی و مدل سازی مطالعات ژئوفیزیک با استفاده از روش های مقاومت ویژه و قطبش القایی در منطقه کهدلان استان آذربایجان شرقی می باشد. منطقه کهدلان در استان آذربایجان شرقی، به دلیل موقعیت زمین شناسی منحصر به فرد و قرارگیری در کمربند فلززایی اهر-جلفا، از نظر پتانسیل های معدنی و منابع آب زیرزمینی حائز اهمیت است. در این پژوهش، به منظور ارزیابی دقیق پراکندگی کانسارهای معدنی از روش های ژئوفیزیکی مقاومت ویژه و قطبش القایی استفاده شده است. داده های حاصل از برداشت های صحرایی با استفاده از نرم افزارهای تخصصی پردازش و تفسیر شده و نقشه های مغزه ای و مقاطع ژئوفیزیکی تهیه گردیده است. همچنین با استفاده از آرایش دایپل- دایپل بر روی سه پروفیل با طول های متفاوت و فاصله الکترودی مساوی 20 متر در مجموع 976 ایستگاه اندازه گیری مورد بررسی قرار گرفت. عمق مطالعات از سطح تا حداکثر 50 متری با استفاده از مدل های نهایی حاصل از معکوس سازی داده های پلاریزاسیون القائی و مقاومت ویژه الکتریکی به کمک نرم افزار تخصصی Res2Dinv مورد بررسی قرار گرفت. از طرفی مناطق امید بخش حاوی ماده معدنی، بصورت بی هنجاریهای ژئوفیزیکی در هر مقطع بطور جداگانه مشخص شدند و به منظور بررسی آنها نقاطی برای انجام حفاری های اکتشافی پیشنهاد گردید. نتایج این پژوهش، ضمن کمک به توسعه پایدار منطقه کهدلان، زمینه ساز انجام اکتشافات دقیق تر و هدفمند برای شناسایی و بهره برداری از منابع معدنی و آب های زیرزمینی این ناحیه خواهد شد.

کانسارهای پلی متال به عنوان منابع ارزشمند فلزات پایه و گران بها، از اهمیت اقتصادی بالایی برخوردار هستند. دگرسانی های مرتبط با این کانسارها، اطلاعات ارزشمندی در مورد فرآیندهای تشکیل کانسار و مناطق پتانسیل معدنی ارائه می دهند. با توجه به محدودیت های روش های سنتی اکتشاف، استفاده از فناوری های دورسنجی به عنوان یک ابزار مکمل، امکان مطالعه دقیق تر و گسترده تر دگرسانی ها را فراهم می آورد. در این پژوهش، از تصاویر ماهواره ای با قدرت تفکیک مکانی و طیفی بالا (استر و لندست) استفاده شده است. پس از پیش پردازش داده ها و تصحیح اثرات اتمسفری، از روش های پردازش طیفی برای استخراج اطلاعات معدنی از تصاویر استفاده شده است. شاخص های طیفی مختلفی برای شناسایی کانی های دگرسانی مانند سریسیتی، پروپیلیتیک، آرژیلیک، سیلیسی، آرژیلیک پیشرفته استفاده و محاسبه شده اس.، نقشه های پراکنش این شاخص ها تهیه شده و با استفاده از روش های آماری و زمین آماری، ارتباط بین آن ها و کانی سازی پلی متال بررسی شده است. استفاده از داده های دورسنجی، امکان تهیه نقشه های دقیق و سریع از مناطق دگرسانی شده را فراهم آورده است. این نقشه ها می توانند به عنوان یک ابزار کارآمد برای اکتشاف و ارزیابی پتانسیل معدنی مناطق مورد استفاده قرار گیرند. نتایج این پژوهش نشان می دهد که دورسنجی می تواند به عنوان یک ابزار مکمل در کنار روش های سنتی اکتشاف مورد استفاده قرار گیرد و به بهبود فرآیند اکتشاف و بهره برداری از کانسارهای پلی متال کمک کند.