۱.
مقدمه و هدف: یکی از اصول کلیدی نظریه های کریستوفر الکساندر، تأکید بر شناخت عمیق محیط و ارتباط با فرهنگ های محلی است. این پژوهش با هدف بررسی هویت محیطی و معماری شهر ارومیه از دیدگاه نظریات الکساندر انجام شده است. ارومیه به دلیل موقعیت جغرافیایی خاص و تنوع فرهنگی، محیطی مناسب برای تحلیل هویت محیطی و نقش معماری در تقویت همزیستی اقوام و ادیان مختلف دارد. روش پژوهش: این پژوهش به روش توصیفی-تحلیلی و به صورت مطالعه موردی انجام شده است. داده ها از طریق مشاهده، مصاحبه و عکاسی گردآوری و سپس تحلیل شده اند. رویکرد کیفی و پارادایم فرااثبات گرایی به منظور دستیابی به شناختی عمیق از هویت معماری و نقش آن در همزیستی مسالمت آمیز استفاده شده است. یافته ها: نتایج نشان می دهد که بناهای تاریخی و مذهبی ارومیه، مانند کلیسای ننه مریم و مسجد جامع، با محیط طبیعی و نیازهای فرهنگی مردم هماهنگ بوده و حس تعلق به مکان را تقویت می کنند. معماری ارومیه با بهره گیری از مصالح بومی و اصول پایداری، علاوه بر سازگاری با اقلیم، به ایجاد پیوندهای فرهنگی میان اقوام مختلف کمک کرده است. همچنین، فضاهای باز پیرامون بناها به عنوان نقاط گردهمایی اجتماعی و فرهنگی، تعاملات میان اقوام را تسهیل کرده اند. نتیجه گیری: پژوهش نشان می دهد که معماری ارومیه، به دلیل استفاده از مصالح بومی و توجه به اصول پایداری، علاوه بر همخوانی با محیط طبیعی، به عنوان نمادی از همزیستی فرهنگی و تعاملات مثبت میان اقوام مختلف عمل کرده و می تواند الگویی برای دیگر محیط های چندفرهنگی باشد.
۲.
پیدایش حکومت و دولت، نقطه عطف تاریخ بشر است. تاریخ تمدن و تکامل زندگی انسان بدون توجه به حکومت و دولت تقریباً بی معناست. در حقیقت، حکومت و دولت، مهم ترین اختراع و دستاورد جمعی بشر محسوب می شود، چرا که تمام پیشرفت ها و دستاوردهای مدنی و تمدنی انسان در ذیل حکومت و دولت شکل گرفته است. دولت و حکومت نشانه مدنیت، پیشرفت و بیانگر سیر تکوین و تکامل زندگی اجتماعی و سیاسی انسان هاست. مطالعه حکومت و دولت در ایران و واکاوی و تطبیق آن با نظریه های خاستگاه حکومت مسئله مهمی است که نیازمند مطالعه و بررسی است. سؤال اصلی پژوهش این است که خاستگاه دولت و حکومت در ایران چگونه بوده است و بر اساس کدام نظریه یا نظریه ها، خاستگاه حکومت در ایران را می توان توضیح داد و آن را تبیین کرد. پژوهش حاضر به روش توصیفی و تحلیلی انجام شده و داده های مورد نیاز پژوهش به شیوه کتابخانه ای و با استفاده از منابع معتبر جمع آوری شده است. نتایج تحقیق نشان می دهد نظریه های خاستگاه حکومت متنوع و برخی از آنها تجویزی است و لزوماً منطبق بر واقعیت های تاریخی نیست. در خصوص تجربه ایران، برخی نظریه های خاستگاه حکومت بر اساس فضای سیاسی و تکوین دولت و حکومت در ایران می توانند تا حدی و بخشی از مسئله را توضیح دهند و در برخی دیگر به کلی ناتوان هستند. در میان نظریه های مختلف، نظریه مرکزگرا و مرکزگریز ریچارد هارتشورن و نظریه سیرکلاسیون و آیکونوگرافی ژان گاتمن در جغرافیای سیاسی از تأیید پذیری و توضیح پذیری بیشتری نسبت به سایر نظریه ها درباره ایران برخوردار است.
۳.
زمینه وهدف: لزوم مقابله با جرایم وتعرضات نسبت به محیط زیست همواره مورد توجه نظام قضایی ایران وافغانستان بوده است و تاکنون، مقررات واقدامات متعددی در قالب سیاست های تقنینی و قضایی در قبال جرایم این حوزه اتخاذ شده است که از اثربخشی و بازدارندگی مؤثری برخوردار نیستند. این پژوهش با هدف شناسایی و تبیین چالش های مقابله با جرایم زیست محیطی از منظرقانون ورویه قضایی ایران وافغانستان ارائه شده است مواد و روش ها: روش تحقیق در این پژوهش به صورت مقایسه تطبیقی عرضی و توصیفی- تحلیلی ازطریق جمع آوری اطلاعات بصورت کتابخانه ای اهم ازکتب،مقالات وپژوهش هایی است.که مرتبط با موضوع بوده ودر راستای اهداف تحقیق بوده اند. یافته ها: سیاست جنایی ایران وافغانستان در قبال جرایم زیست محیطی به طورکلی در سطح قضایی، چالش هایی همچون فقدان راهبرد و خط مشی قضایی در خصوص محیط زیست، اطاله دادرسی در رسیدگی به جرایم و دعاوی زیست محیطی درعرصه داخلی و بین المللی و همچنین حفاظت از محیط زیست درقوانین ایران وافغانستان به چشم می خورند که قابلیت اخلال در انجام رسالت مقامات قضایی به منظور تضمین ضمانت اجراهای حقوق محیطزیست را درپی خواهد داشت. نتیجه گیری:ازاین رو بی توجهی جامعه جهانی به لزوم حمایت جزایی از محیط زیست موجب شده که روند آلودگی ادامه پیدا کند.سیاست جنایی تقنینی ایران وافغانستان همچنان در قبال جرایم زیست محیطی به دلیل وسعت محدوده جرم و تنوع قوانین همواره ضعیف عمل نموده است.و بهرمندی از طرفیت نهادهای مدنی در راستای راهبردمشارکتی درقبال جرایم مذکورتوصیه می شود.
۴.
با توجه به بحران کمبود آب در کشور و پایین بودن راندمان مصرف آب در بخش کشاورزی، تمرکز بر رویکردهای بهبود مصرف آب و افزایش راندمان مصرف آب در این بخش، اهمیت فراوانی دارد. یکی از مهم ترین اقدامات انجام شده در این راستا توسعه شبکه های آبیاری و زهکشی می باشد. علی رغم هزینه های فراوان جهت اجرای این شبکه ها، متاسفانه در بسیاری موارد عدم کارایی و بی استفاده ماندن آن ها مشاهده می شود. تخریب کانال ها یا تجهیزات به کاربرده شده نمونه هایی از این موارد می باشند. مدیریت مشارکتی آب و انتقال مدیریت آبیاری به بهره برداران به عنوان راه چاره برای بهبود کارایی شبکه های آبیاری در این پژوهش به شیوه مروری مورد بررسی قرار گرفته و اطلاعات با استفاده از منابع کتابخانه ای و سایت های اینترنتی جمع آوری شده است. اجرای شبکه های آبیاری و زهکشی با توجه به اثرات مفید و نقش مهم خود در احیای اراضی کشاورزی اهمیت بسیار بالایی دارد. اجرای بسیاری از این طرح ها توسط دولت و بدون دخالت و بهره گیری از نظر کشاورزان انجام شده و همین موجب شده تا در بسیاری از موارد آنان به طرح های اجرا شده تعلق خاطری نداشته باشند. علت این موضوع نواقص فنی در اجرای شبکه های آبیاری و مشکلات مربوط به بهره برداری از این شبکه ها می باشد. این مسئله در درازمدت زمینه شکست این طرح ها را فراهم می آورد. بنابراین جلب مشارکت بهره برداران در مراحل طراحی و اجرا و همچنین زمینه سازی برای واگذاری مدیریت و بهره-برداری از شبکه های آبیاری و زهکشی یک ضرورت اجتناب ناپذیر است. تجربیات اخذ شده در رابطه با جلب مشارکت های مردمی در مدیریت منابع مشترک آب، حاکی از آن است که اتخاذ این سیاست، قانونمند شدن توزیع آب در بین بهره برداران، مدیریت بهینه آب در بین بهره برداران، ارتقای مهارت های بهره برداران، مطلوب تر شدن سیاست گذاری های تخصیص آب و در نهایت بهبود کیفیت آب های سطحی را موجب می شود.
۵.
زمینه: حکمروایی یکپارچه شهری، با ایجاد هماهنگی میان نهادها و تقویت مشارکت شهروندان، می تواند به بهبود کیفیت زندگی و توسعه پایدار کمک کند. بااین حال، کلان شهرهایی مانند تهران با چالش های گوناگون و متعددی مانند ناهماهنگی میان نهادها، تعدد قوانین و ضعف در مشارکت شهروندی مواجه هستند که مانع از نهادینه سازی مدیریت یکپارچه شهری می شوند. روش: این پژوهش با استفاده از روش های ترکیبی کیفی و کمی انجام شده است. در مرحله کیفی، از مصاحبه های نیمه ساختاریافته با ۱۰ متخصص و تشکیل ۵ پنل تخصصی به منظور شناسایی موانع نهادینه سازی حکمروایی یکپارچه شهری بهره گرفته شد. در مرحله کمی، تحلیل عاملی تأییدی و شاخص های آماری مانندKMO ، آلفای کرونباخ و Q² به منظور بررسی پایایی و اعتبار ابزار اندازه گیری و توانایی پیش بینی مدل مورد استفاده قرار گرفت. یافته ها: نتایج تحلیل عاملی نشان داده است که موانع نهادینه سازی مدیریت یکپارچه شهری در چهار بعد اصلی دسته بندی می شوند: بعد سازمانی (۳۵.۷٪ واریانس)، بعد قانونی (۲۷.۵٪)، بعد فرهنگی-شناختی (۱۸.۲٪) و بعد هنجاری-اجتماعی (۱۴.۱٪). شاخص Q² توانایی پیش بینی مدل را با بیشترین مقدار برای بعد هنجاری-اجتماعی (۰.۳۷۵) و کمترین مقدار برای بعد قانونی(۰.290) تأیید می کند. نتایج: یافته ها نشان می دهند که موانع نهادینه سازی مدیریت یکپارچه شهری چندبعدی و درهم تنیده هستند. بعد هنجاری-اجتماعی با بیشترین توانایی پیش بینی، تأکید بر مسائلی مانند نابرابری های اجتماعی و ضعف مشارکت شهروندی دارد. برای رفع این موانع، نیاز به رویکردی جامع شامل اصلاح ساختارهای سازمانی، تدوین قوانین شفاف، ارتقای آگاهی عمومی و تقویت فرهنگ مشارکت است. پژوهش حاضر می تواند به عنوان چارچوبی برای بهبود حکمروایی شهری در کلان شهرهایی مانند تهران مورداستفاده قرار گیرد.
۶.
توسعه ورزش نقش کلیدی در پیشرفت شهرها ایفا می کند، چرا که با ایجاد فضاهای عمومی فعال و تقویت ارتباطات اجتماعی، به بهبود کیفیت زندگی شهری کمک می نماید. سرمایه گذاری در زیرساخت های ورزشی نه تنها فرصت های جدیدی برای جذب گردشگران و افزایش درآمدهای اقتصادی فراهم می آورد، بلکه نقش مهمی در پویایی و توسعه پایدار شهرها ایفا می کند. در همین راستا پژوهش حاضر، با اتخاذ رویکرد آینده پژوهی و با هدف کاربردی و توصیفی-تحلیلی، به بررسی شاخص های توسعه ورزش بر توسعه شهری در شهر اهواز می پردازد. داده های مورد نیاز از طریق منابع کتابخانه ای و پرسشنامه جمع آوری شده و جامعه آماری آن شامل 50 نفر از خبرگان، اساتید دانشگاه، مدیران و کارشناسان فعال در زمینه های شهر، توسعه شهری و ورزش در شهر اهواز است. تجزیه و تحلیل داده ها با استفاده از روش دلفی و ماتریس اثرات متقاطع (میک مک) انجام شده است. نتایج این پژوهش نشان داد که از میان 23 زیرشاخص، 14 عامل به عنوان محرک های کلیدی برای آینده توسعه ورزش بر توسعه شهری شناسایی شده اند که دارای بیشترین تأثیرگذاری و کمترین تأثیرپذیری هستند. در این میان، سه زیرشاخص درآمدهای مالیاتی از فعالیت های ورزشی و رویدادها، افزایش آگاهی زیست محیطی از طریق رویدادها و فعالیت های ورزشی در طبیعت و افزایش فعالیت های تجاری و گردشگری ورزشی به ترتیب بالاترین تأثیر توسعه ورزش را بر توسعه شهری اعمال می کنند. به طور کلی، توسعه زیرساختی و محیطی، با قرار گرفتن در ناحیه اول(عوامل تاثیرگذار) بیشترین پتانسیل را برای افزایش توسعه ورزشی بر توسعه شهری ایفا می کنند و نیازمند مدیریت هوشمندانه برای تقویت جنبه های مثبتشان هستند. این در حالی است که عوامل توسعه اجتماعی و فرهنگی کمترین تأثیر را نشان می دهند. که لزوماً به معنای بی اهمیتی آن ها نیست، بلکه نشان دهنده نیاز به رویکردهای مکمل و هماهنگ برای فعال سازی این بخش ها است.
۷.
نظریه حکمروایی خوب شهری در پاسخ به چالش های مدیریت سنتی و شرایط پیچیده شهرهای امروزی شکل گرفته است. این نظریه ماهیتی کل نگر و چندبعدی دارد که به تدریج در دهه های اخیر توسعه یافته است. با این حال پژوهش های انجام شده در این حوزه اغلب براساس شاخص های کلی و جهان شمول می باشند، درحالی که این موضوع با منطق درونی حکمروایی خوب شهری سازگار نیست. بنابراین، هدف پژوهش حاضر شناسایی شاخص های حکمروایی خوب با رویکرد زمینه گرا در شهر سنندج بود که با استفاده از رویکرد کیفی و روش نظریه داده بنیاد انجام شد. جامعه پژوهش، مدیران شهری و کارشناسان شهرسازی سنندج بودند که از این بین 23 نفر از افراد یادشده به شیوه نمونه گیری نظری و هدفمند با روش معرف انتخاب و در فرایند مصاحبه های پژوهش که به صورت نیمه ساختاریافته و عمیق با قاعده اشباع نظری انجام شد، مشارکت داده شدند. پس از آن داده ها جمع آوری شدند و بعد از طی فرایند مقایسه مستمر داده ها و کدگذاری های باز، محوری و انتخابی، در قالب 102 کد باز، 18 کد محوری (ابعاد و مؤلفه ها) و 6 کد انتخابی (مقوله های اصلی) سازمان دهی شدند. نتایج پژوهش در قالب الگوی حکمروایی خوب شهری سنندج ارائه شد. در این الگو دستیابی به حکمروایی خوب در شهر سنندج، مستلزم گذار از مدیریت سنتی به رویکرد مدیریت یکپارچه با ویژگی های زمینه ای شهر سنندج است. برای رسیدن به حکمروایی خوب شهری در سنندج لازم است ابتداء مدیریت یکپارچه ای ایجاد شود تا هماهنگی و انسجام بین نهادهای شهری برقرار شود. سپس بخشی از تصمیم گیری ها و برنامه ریزی های شهری به شهروندان و سهم داران شهر سنندج واگذار شود تا در کنار متخصصان به عنوان مشاور و تسهیل گر، در همکاری با بخش دولتی نقش مؤثری ایفاء کنند. این فرآیند نیازمند توانمندسازی مردم از طریق آموزش، افزایش آگاهی و تقویت ارزش های اخلاقی در جامعه است. البته، چنین تغییراتی ناگهانی رخ نمی دهند، بلکه به صورت تدریجی و در چارچوب مدیریت یکپارچه شهری قابل تحقق خواهند بود.
۸.
هدف از اجرای این پژوهش شناسایی عوامل مؤثر بر بازاریابی گردشگری ورزشی در کشور عراق بود. روش تحقیق حاضر، کاربردی از نوع تحقیقات کیفی با روش تحلیل داده بنیاد رویکرد گلیزر بود. جامعه آماری تحقیق شامل متخصصین و خبرگان حوزه بازاریابی ورزشی در کشور عراق بودندو نمونه آماری از بین اعضای جامعه با بهره گیری از روش نمونه گیری هدفمند و گلوله برفی انتخاب شدند. ابزار تحقیق مصاحبه نیمه ساختار یافته با 14 نفر از متخصصان تحقیق که تا مرحله اشباع نظری ادامه یافت، روایی تحقیق توسط متخصصان مربوطه مورد تأیید قرار گرفت و پایایی تحقیق با استفاده از روش توافق درون موضوعی 91 درصد به دست آمد. نتایج تحقیق نشان داد، عوامل موثر بر بازاریابی گردشگری ورزشی در کشور عراق شامل پویایی اقتصادی، پویایی فرهنگی، جذابیت ورزشی، گردشگری همه جانبه، سازماندهی مشتریان، سازماندهی مقاصد،کیفیت بازاریابی، ارتقای گردشگری، رویدادهای ورزشی، برنامه ریزی هوشمند، کارکردهای اقتصادی، کارکردهای فرهنگی است؛ بر این اساس می توان نتیجه گرفت با برقراری همکاری با باشگاه های ورزشی و تیم های محلی جهت جذب تماشاگران و علاقمندان به ورزش های مختلف، ساخت و توسعه بناهای مناسب و حرفه ای برای برگزاری رویدادهای ورزشی مختلف مانند استادیوم ها، سالن های ورزشی و باشگاه ها بازاریابی گردشگری ورزشی را در عراق توسعه داد.
۹.
مشارکت شهروندان در برنامه ریزی مدیریت شهری و فرآیندهای تصمیم گیری در چارچوب حکومت دموکراتیک و مشارکتی اهمیت قابل توجهی دارد. اصول اساسی حکمرانی خوب، مشارکت جامعه را به عنوان ابزاری برای تقویت دولتی که با شفافیت، پاسخگویی، فراگیر بودن، و پاسخگویی به خواسته ها و اهداف شهروندان مشخص می شود، اولویت دارد. . هدف از این پژوهش بررسی نقش مشارکت شهروندان در موفقیت مدیریت شهری دزفول و ارائه راه کارهای مناسب جهت ارتقا مشارکت شهروندان در مدیریت شهری است. مطالعه حاضر از لحاظ هدف، کاربردی و از نظر ماهیت و روش، توصیفی-تحلیلی و از نظر روش گردآوری، پیمایشی است. به منظور تجزیه و تحلیل داده ها، از آمار استنباطی (آزمون تی تک نمونه) در محیط نرم افزارspss و همچنین برای اولویت بندی متغیرهای موردنظر، از آزمون فریدمن استفاده شده است. نتایج پژوهش حاکی از آن است که ساختار سیاسی حاکمیت (75/4) ، بازسازی شهر(20/4) و تاثیر گذاری و نظارت شهروندی (88/3) ، بیشترین اولویت را دارا هستند. و در مقابل کمترین میانگین نیز مربوط به دموکراسی نمودن (32/2) ، بازنمایی قدرت شهروندان (40/1) و تمایلات جمعی(20/1) بوده است.
۱۰.
رشد فزاینده شهرنشینی و گسترش افقی بی رویه شهرها، چالش های متعددی از جمله اتلاف منابع، نابرابری فضایی، افزایش مصرف انرژی و تضعیف کیفیت زندگی شهری به همراه داشته است. در واکنش به این مسائل، الگوی «شهر فشرده» به عنوان یکی از راهکارهای توسعه پایدار شهری در دهه های اخیر مورد توجه قرار گرفته است. هدف اصلی این تحقیق، بررسی امکان سنجی تطبیق شاخص های شهر فشرده با ساختار کالبدی، مدیریتی و اجتماعی شهر اهواز است. تحقیق حاضر با استفاده از رویکرد توصیفی–تحلیلی و بر پایه مدل تاپسیس، به تحلیل نقاط قوت، ضعف، فرصت ها و تهدیدهای پیاده سازی این الگو در شهر اهواز پرداخته است. نتایج نشان می دهد که اگرچه برخی از الزامات شهر فشرده مانند تراکم نسبی جمعیت، امکان بازآفرینی بافت فرسوده و ظرفیت توسعه حمل ونقل عمومی در اهواز وجود دارد، اما ضعف زیرساخت ها، تمرکزگرایی مدیریتی، فقدان یکپارچگی نهادی و کمبود مشارکت مردمی، مانع اجرای موفق این الگو شده اند. در نهایت پیشنهاد می شود که اجرای موفق شهر فشرده در شهر اهواز نیازمند بسترسازی قانونی، بهبود سیستم حمل ونقل، تقویت ظرفیت های نهادی و بهره گیری از تجارب جهانی متناسب با بستر بومی است.
۱۱.
این پژوهش به بررسی تغییرات محیطی در منابع آبی، پوشش گیاهی و کاربری اراضی شهرستان رشت طی سال های 1994 تا 2024 می پردازد. هدف آن، دستیابی به درکی جامع از روندها و فشارهای انسانی بر منابع طبیعی است. داده های تحقیق از تصاویر ماهواره ای لندست (نسخه های TM5، ETM+7، OLI/TIRS 8 و 9) گرفته شده از پایگاه Earth Explorer و پردازش آن ها با نرم افزار ENVI انجام گرفته است. نتایج نشان می دهد که پهنه های آبی رشت طی سه دهه گذشته با روندی نزولی، از 13.05 کیلومترمربع در 1994 به 8.05 کیلومترمربع در 2024 کاهش یافته اند. کمترین سطح آبی در 2012 با 2.81 کیلومترمربع ثبت شد، اما در 2018 به دلیل وقوع سیل سراسری مارس 2018 افزایش موقتی مشاهده شد. تحلیل شاخص NDVI نیز بیانگر کاهش تدریجی پوشش گیاهی، به ویژه در نواحی مرکزی، شرقی و جنوب شرقی شهر است. این روند عمدتاً پیامد گسترش ساخت وسازهای شهری، تغییر کاربری اراضی کشاورزی و جنگلی، و توسعه بی رویه سکونتگاه های انسانی محسوب می شود.بر پایه یافته ها، فشار ناشی از فعالیت های انسانی بر منابع طبیعی به طور مداوم رو به افزایش است و نیاز فوری به سیاست های مدیریت پایدار زمین و آب وجود دارد. راهکارهای پیشنهادی شامل حفاظت و احیای پهنه های آبی، کنترل گسترش شهری، و تقویت پوشش سبز در مناطق شهری است تا پایداری زیست محیطی منطقه حفظ شود. پیامدهای زیست محیطی مشاهده شده شامل تخریب اکوسیستم های آبی، کاهش تنوع زیستی، افت نفوذپذیری خاک، افزایش رواناب سطحی، شکل گیری جزایر حرارتی شهری و تشدید آسیب پذیری در برابر تغییرات اقلیمی است. در مجموع، نتایج تحقیق تأکید می کند که برای حفظ تعادل اکولوژیکی و بهبود کیفیت زیست در شهرستان رشت، اجرای سیاست های جامع و پایدار در زمینه مدیریت منابع طبیعی ضروری است.
۱۲.
با توجه به روند بی سابقه و رو به رشد جمعیت و گسترش شهرها و با افزایش س اخت وس ازها و در محدوده, حاشیه شهری مسئله نظ ام م دیریت و برنام ه ری زی ش هری را تح ت الش عاع ق رار داده اس ت؛یکی از رویکردهای جدید در برنامه ریزی شهری، استفاده از تصاویر ماهواره ای و روش های نوین سنجش از دور می باشد. روش پژوهش حاضر توصیفی و کمی است که با هدف استفاده از الگوریتم های یادگیری ماشین بر پایه پردازش شئ گرا از تصاویر ماهواره سری لندست و سنتینل انجام گرفته است. بعد از انجام تصحیحات و تلفیق تصاویر یا Image fusion با استفاده از روش های NNDiffuse و Gram schmidt تصاویر لندست و سنتینل در نرم افزار ENVI 5.6 انجام گرفت و تصویری جدید با خصوصیات مشترک دو تصویر تولید گردید جهت قطعه بندی و طبقه بندی از نرم افزار ایکاگنیشن استفاده گردید و فرآیند قطعه بندی بر اساس مقیاس، ضریب شکل و ضریب فشردگی مناسب با هدف تولید اشیاء تصویری انجام شد. با استفاده از طبقه بندی کننده های یادگیری ماشین مبتنی بر پردازش شئ گرای محدوده فیزیکی شهر مشگین شهر تولید شد بر اساس نتایج تحقیق، طبقه بندی کننده بیز دارای دقت کلی 96 درصد و ضریب کاپای 94/0، k - نزدیکترین همسایه دارای دقت کلی 97 درصد و ضریب کاپای 94/0، ماشین بردار پشتیبان دارای دقت کلی 95 درصد و ضریب کاپای 94/0، درخت تصمیم گیری دارای دقت کلی 96 درصد و ضریب کاپای 94/0 و درخت های تصادفی دارای دقت کلی 94 درصد و ضریب کاپای 84/0 بودند. لذا از بین کلیه الگوریتم های مورد استفاده در این تحقیق، k - نزدیکترین همسایه با دقت کلی 97 درصد و ضریب کاپای 94/0 مقدار دقت بیشتری را ارائه نمود. کلاس اراضی ساخته شده بیشترین تغییر را به مقدار 92/16 درصد ازنظر افزایش مساحت داشته است.
۱۳.
ژئوتوریسم شکلی از گردشگری است که بر ویژگی های زمین شناسی زمین تأکید می کند و در قالب دو شاخه زمین شناسی و جغرافیا بیان شده است. هدف از این پژوهش شناسایی توانمندی های ژئوتوریستی و رقابت پذیری استان مازندران (مطالعه موردی: شهر های بابلسر، فریدون کنار، محمودآباد) است.در این پژوهش از مدل دینامیکی جهت شناسایی توان گردشگری و از مدل پاوولوا جهت شناسایی توان رقابت پذیری مناطق ژئوتوریستی استفاده شده است. ارزش و اهمیت مناطق ژئوتوریستی در مدل هادزیک بر شاخص ارزش های علمی و شاخص ارزش های مازاد و میزان آسیب پذیری مناطق تأکید دارد. در مدل پاوولوا ازنظر عوامل مثبت و منفی، توان رقابت پذیری مناطق برآورد می شود. مقایسه ارزیابی و بررسی نهایی ارزش پتانسیل ژئوتوریستی سه منطقه موردمطالعه نشان می دهد که سایت بابلسر با امتیاز 99/7 دارای بالاترین امتیاز است و کمترین امتیاز با 89/5 متعلق به سایت محمود آباد است با این حال هر سه سایت دارای ارزش های یکسان هستند که نشان می دهد ازنظر ارزیابی کیفی و توان ژئوتوریستی در سطح عالی هستند. نتایج این پژوهش حاکی از این است که شهرستان بابلسر ازنظر عواملی مانند آثار تاریخی و فرهنگی با امتیاز 5/0 و اشیا ی معدنی با مقدار 3 دارای بیشترین میزان رقابت پذیری جهت رقابت پذیری با مناطق ژئوتوریستی محمود آباد و فریدون کنار است که نشان می دهد یکی از مناطق گردشگری و طبیعی و حتی تاریخی در بین شهرستان های ساحلی استان مازندران به شمار می رود. پیشنهاد می گردد در مطالعات آتی مناطق مورد مطالعه جهت شناسایی بهتر جاذبه های ژئوتوریستی و جذب گردشگران داخلی و خارجی در شهرستان بابلسر زمینه مدیریتی، حفاظتی و امکانات زیرساختی بر اساس مناطق دارای امکانات رفاهی بیشتر اقدامات لازم فراهم شود. همچنین پیشنهاد می شود در پژوهش های آینده مدل های جدید تری برای ارزیابی توان ژئوتوریستی و توان رقابت پذیری به کار گرفته شود.
۱۴.
مقدمه: اهمیت توجه به فضاهای سبز در جوامع شهری به دلیل دوری از طبیعت غیرقابل انکار می باشد، بر همین اساس هدف از پژوهش حاضر مکان یابی بهینه فضاهای سبز شهری می باشد. روش تحقیق: برای انجام تحقیق حاضر ابتدا شاخص های موردنظر به تعداد 8 شاخص از منابع معتبر استخراج گردیده و در دوطبقه سازگار و ناسازگار قرار داده شد و در ادامه برای وزن دهی و یا در واقع اهمیت دهی به شاخص ها از 11 متخصص مصاحبه صورت گرفت، سپس جهت تعیین اهمیت و اولویت هر شاخص در نرم افزار (EXPERT CHOICE) به مقایسه زوجی داده ها پرداخته و وزن هر یک از شاخص ها با ضریب ناسازگاری 0.6 که ضریب قابل قبولی است، به دست آمد و در نهایت با استفاده از ابزار WEIGHTED SUM در نرم افزار (GIS) به روی هم گزاری شاخص ها مبادرت گردید و نقشه خروجی به دست آمد. یافته ها: نتایج حاصل شده نشان داد که به دلیل تراکم بالای کاربری های مرکز شهر اردبیل فضاهای خالی و قابل دسترس چندانی وجود ندارد، همچنین در منطقه 4 و 5 اردبیل تراکم فضاهای سبز به شدت پایین بوده که در مقابل مناطق 2 و 3 دارای تراکم نسبتاً مناسبی از فضاهای سبز شهری می باشند. بحث: به طور کلی می توان بیان نمود که هر چه از مرکز شهر به اطراف شهر حرکت می کنیم مناطق مناسب جهت احداث فضاهای سبز شهری افزایش می یابند، این روند نشان از تمرکز انواع کاربری ها در نواحی مرکزی شهر اردبیل می باشد که باید برای افزایش سطح فضاهای سبز در این نواحی برنامه ریزی مناسبی صورت گیرد.
۱۵.
شدت فرسایش خاک معمولا با استفاده از مدل های مختلف تخمین زده می شود. بنابراین هدف از این پژوهش، تلفیق شاخص های ژئومورفومتری و پوشش گیاهی برای برآورد خطر فرسایش خاک در حوضه آبخیز سامیان در استان اردبیل است. برای دست یافتن به هدف تحقیق از مدل تجربی فرسایش خاک اصلاح شده جهانی که شامل عامل های فرسایندگی باران، فرسایش پذیری خاک، توپوگرافی، پوشش گیاهی و عملیات حفاظتی خاک است استفاده شد. بدین منظور به ترتیب با استفاده از داده های باران سنجی اخذ شده از سازمان هواشناسی کشور، لایه بافت خاک 1:250000 ایران، مدل رقومی ارتفاع 30 متر استر و هم چنین تصویر ماهوراه ای لندست 8 OLI مربوط به سال 2023 در محیط سامانه اطلاعات مکانی تهیه شده اند و پس از روی هم گذاری لایه ها مقدار فرسایش سالانه خاک در سطح حوضه برآورد شد. در گام بعد شاخص های ژئومورفومتری که در رخداد فرسایش خاک موثر هستند شامل شاخص رطوبت توپوگرافی، توان آبراهه، انحناء دامنه، انحناء سطح، انحناء مقطع و شاخص تفاضل پوشش گیاهی عادی شده در محیط سامانه اطلاعات مکانی ایجاد و نقشه های پهنه بندی تهیه شدند. نتایج این پژوهش نشان داد که نرخ فرسایش خاک برای کل حوضه در دامنه بین 0 تا 14/321 تن در هکتار در سال برآورد شد همچنین در بین عوامل موثر مدل مورد مطالعه با فرسایش خاک عامل توپوگرافی بیش ترین هم بستگی (96/0) را نسبت به سایر عوامل را برخوردار بود. در بررسی دیگر ارتباط بین عوامل ژئومورفومتری با میزان هدررفت سالانه خاک انجام شد که نتایج نشان داد شاخص تفاضل پوشش گیاهی عادی شده با ضریب تعیین 75/0 نسبت به سایر شاخص های مورد مطالعه دارای هم بستگی بیش تری است. هم چنین شاخص انحناء مقطع با مقدار 09/0 درصد کم ترین هم بستگی را دارا می باشند. این پژوهش امکان ادغام عوامل ژئومورفومتری موثر بر فرسایش خاک را تائید می نماید.
۱۶.
چراغ راهنمایی از مهم ترین ابزارهای کنترل ترافیک با نقش مدیریت عبور و مرور ایمن و پیشگیری از بروز حوادث به شمار می رود که موجب اهمیت روز افزون توسعه تحقیقات و تصمیمات مرتبط با آن شده است؛ به نحوی که استفاده از ابزارهای پیشرفته نظیر برنامه نویسی برای مدیریت زمانِ روشن بودن چراغ ها تنها گوشه ای از این اقدامات پر دامنه است. سیر تحول چراغ راهنمایی که متناسب با نیازهای روز صورت گرفته، نشانگر رشد روزافزون ابزارگرایی در مقوله کنترل اجتماعی است که با حذف عامل انسانی و تاکید بر ابزارهای مشابه نظیر دوربین های کنترل ترافیک تشدید شده و رواج این دیدگاه در تحقیقات مرتبط قابل مشاهده است. کم توجهی به تحقیقات و مطالعات اجتماعی حداقل در ایران در مقابل توجه فزاینده به ویژگی های بصری، عوامل هندسی و ... در کنار برداشتهای منفعلانه و ماشینی از کنش ترافیکی شهروندان که مبتنی بر داده های دوربین ها و سایر حسگرهای نصب شده در شهر است، موجب عقیم ماندن نتایج طرح ها یا بهره وری پایین با وجود صرف هزینه های هنگفت اقتصادی شده و از طرفی فرصت مشارکت مدنی را برای حل مسائل شهری از شهروندان گرفته است. این پژوهش با استفاده با روش اسنادی – تحلیلی و با بهره گیری از نظریات کنترل اجتماعی پارسونز، مید، هیرشی، عقلانیت ابزاری وبر، جامعه فناورانه مارکوزه، نظریه مبادله هومنز و ... نشان می دهد که می توان از کنترل مشارکت محورانه و ابزارگرایی عاملیتی – آموزشی به جای ابزارمحوری در مقوله چراغ راهنمایی استفاده کرد.
۱۷.
این مقاله به بررسی پیشران های برند سازی گردشگری روستایی مجازی در روستای تاریخی کندوان می پردازد. با توجه به ویژگی های منحصربه فرد معماری صخره ای و فرهنگ بومی غنی کندوان، این منطقه ظرفیت بالایی برای تبدیل شدن به یک مقصد گردشگری مجازی جذاب دارد. هدف اصلی این تحقیق، شناسایی و تحلیل عوامل مؤثر در تقویت برند سازی مجازی برای این منطقه با تأکید بر فناوری های دیجیتال، شبکه های اجتماعی، و مشارکت جوامع محلی است. در این راستا، استفاده از فناوری هایی مانند واقعیت مجازی (VR) و واقعیت افزوده (AR)، توسعه زیرساخت های دیجیتال، و ایجاد محتوای کاربرمحور (UGC) به عنوان پیشران های اصلی مورد بررسی قرار گرفته اند. همچنین، نقش شبکه های اجتماعی در ارتقاء آگاهی عمومی و تبلیغات هوشمند در جذب گردشگران مجازی بررسی شده است. نتایج نشان می دهد که برند سازی مجازی می تواند تأثیرات مثبتی بر توسعه اقتصادی و اجتماعی کندوان داشته باشد و با ارتقاء زیرساخت های دیجیتال و افزایش مشارکت ساکنان محلی، این فرآیند می تواند به توسعه پایدار گردشگری روستایی منجر شود. در پایان، پیشنهاداتی برای تحقیقات آتی و بهبود استراتژی های برند سازی مجازی ارائه شده است.
۱۸.
هدف این تحقیق شناسایی عوامل تأثیرگذار بر نگرش کشاورزان نسبت به خشکسالی در بخش مرکزی شهرستان اقلید می باشد. جامعه آماری 7650 کشاورز (7650N=)، که با استفاده از روش نمونه گیری تصادفی طبقه ای متناسب، تعداد 365 کشاورز به عنوان نمونه انتخاب شدند. روش تحقیق پیمایشی و ابزار جمع آوری داده ها پرسشنامه محقق ساخت بوده است. روایی پرسشنامه از طریق بهره گیری از نظرات برخی استادان صاحب نظر دانشگاهی و کارشناسان با تجربه سازمان جهاد کشاورزی صورت گرفته و آزمون مقدماتی و اعتبار پرسشنامه از طریق تکمیل 30 پرسشنامه خارج از جامعه مورد نظر و ضریب آلفای کرونباخ برای بخش های مختلف بین 75/0 و 90/0 مورد تأیید قرار گرفت. مهم ترین یافته های این مطالعه حاکی از ارتباط معنادار سابقه فعالیت کشاورزی، میزان تحصیلات، میزان استفاده از منابع اطلاعاتی و دانش کشاورزان نسبت به راهکارهای مقابله با خشکسالی، با نگرش کشاورزان نسبت به این پدیده می باشد. علاوه بر این بین کشاورزان با دو نگرش فعال و منفعل از نظر دانش و دیدگاه در خصوص اثرات خشکسالی اختلاف معناداری وجود دارد. یافته های حاصل از رگرسیون چند متغیره گام به گام نشان داد که متغیرهای دانش کشاورزان نسبت به راهکارهای مقابله با خشکسالی و دیدگاه آن ها در خصوص اثرات اجتماعی خشکسالی، 53 درصد از تغییرات نگرش کشاورزان را نسبت به خشکسالی پیش بینی می کند.
۱۹.
میدان های تاریخی به عنوان یکی از مهم ترین عناصر ساختار فضایی، نقش مهمی در سازماندهی و شکل دهی به حیات اجتماعی بافت مرکزی و قدیمی شهرها و نیز تسهیل تعاملات انسانی ایفا می کنند. این میادین، عمدتاً در دوره هایی شکل گرفته اند که ریخت شهرها متاثر از حرکت خودرو نبوده و متناظر با حرکت و زیست عابران پیاده طراحی شده بودند و امروزه با چالش های جدی ناشی از تردد سازگاری ندارند، از این رو بازنگری در نحوه ی عملکرد و ساختار آن ها با رویکردی مبتنی بر پیاده مداری، ضرورتی انکارناپذیر در فرآیند تجدید نسل شهری به شمار می رود. پژوهش حاضر با بهره گیری از روش تحلیل نحو فضا، به مقایسه تطبیقی سه میدان تاریخی توپخانه تهران، ترافالگار لندن و تکسیم استانبول می پردازد تا ظرفیت های پنهان میدان توپخانه برای ارتقای پیاده پذیری و بازتعریف نقش اجتماعی آن شناسایی شود. با تحلیل شاخص های نحوی چون هم پیوندی، اتصال پذیری، انتخاب و عمق نسبی در دو وضعیت پیش و پس از مداخله در میادین منتخب، امکان استخراج الگوهای موفق در بازطراحی فضاهای تاریخی فراهم می شود. یافته های پژوهش نشان می دهد پروژه های متاخر تجددنسل که به کمک ابزار نحوفضا انجام شده اند در میدان هایی چون ترافالگار و تکسیم، نقش مؤثری در افزایش حضورپذیری، امنیت و تعاملات اجتماعی ایفا کرده و همچنین می تواند مبنایی برای ارائه راهکارهای کاربردی در میدان توپخانه باشد.در افق پیش رو اگر ساختمان تازه تاسیس خانه شهر (بلدیه سابق) به مثابه « خانه ای برای شهروندان» تلقی شود، می بایست از میدان توپخانه به عنوان «حیاط آن خانه» یادشود، مفهومی که بر نقش این میدان به عنوان یک مکان همگانی، در دسترس و پذیرای شهروندان تأکید دارد. این تعبیر، نقطه ی آغاز شکل گیری مسئله پژوهش حاضر بوده است تا میدان توپخانه نه صرفاً به عنوان یک گره ترافیکی یا تاریخی، بلکه به عنوان یک عنصر مهم از "خانه یی" تلقی شود که می بایست آسایش، امنیت، دسترسی و شرایط مناسبی را برای حضور شهروندان فراهم آورد.
۲۰.
مازندران در زمره استان های با اکثریت جمعیت روستانشین و برخوردار از اقتصاد کشاورزی در دوره پهلوی دوم بود. در دهه چهل شمس اما با اجرای سیاست ها و طرح های جامع گردشگری بافت برخی از روستاهای استان در دچار تغییر شد. درحالی که سیاست توسعه گردشگری با اهداف اقتصادی در دوره پهلوی دوم منجر به تغییر بافت برخی از روستاها مازندران به بافت شهری شد؛ تبدیل شدن روستای آلاشت به شهر در دوران پهلوی دوم متفاوت و متأثر از شرایطی ویژه و در نتیجه رواج و نوعی گردشگری با اهداف سیاسی و تبلیغاتی بود. بر این اساس پژوهش پیش رو در صدد است تا با استفاده از روش تحقیق تاریخی و به کارگیری اسناد آرشیوی، به طرح و پاسخگویی این پرسش بپردازد که گردشگری سیاسی برپایه اهداف سیاسی و تبلیغاتی حکومت در عصر پهلوی دوم چه تأثیری بر تبدیل موقعیت آلاشت از روستا به شهر داشت؟ یافته های تحقیق نشان می دهد که برخلاف برخی از روستاهای مازندران مانند فریدونکار، نشتارود، محمودآباد متل قو ... که در نتیجه سیاست توسعه گردشگری با اهداف اقتصادی بافت روستائی آنها تبدیل به بافت شهری شد؛ این اتفاق در مورد روستای آلاشت در نتیجه نوعی گردشگری سیاسی با اهداف تبلیغاتی به گونه دیگر رقم خورد. ضرورت فراهم آوردن امکانات زیر ساختی برای حضور، بازدید و اقامت بازدیدگنندگان از زادگاه موسس سلسله پهلوی در نتیجه سیاست های تبلیغاتی حکومت پهلوی دوم در شناساندن رضاشاه به عنوان پدر ایران نوین منجر به شکل گیری نوعی گردشگری سیاسی در این روستا شد. درپی تلاش حکومت پهلوی دوم برای توسعه گردشگری سیاسی در آلاشت اگرچه این روستا از موقیت و امکانات شهری مانند امکانات رفاهی و بهداشتی، راه، آب، برق و تلفن، شهردار، پاسگاه ژاندامری، دادگستری ... برخوردار شد و در نتیجه آن در تقسیمات اداری به عنوان حوزه شهری شناخته شد؛ اما بافت آن دچار تغییر نشد و به شکل بافت روستایی باقی ماند.
۲۱.
یکی از مخاطراتی که در طی سال های اخیر در بسیار از مناطق رخ داده است، مخاطرات ناشی از فرونشست است. موقعیت جغرافیایی ایران سبب شده است تا بسیاری از مناطق آن در معرض این مخاطره باشد، که از جمله این مناطق شهر طرقبه در دشت مشهد می باشد. طرقبه در اقلیم خشک و نیمه خشک واقع شده است. تکنیک تداخل سنجی راداری یک ابزار قوی در برآورد فرونشست با دقتی در محدوده میلی متر با استفاده از مشاهدات فاز را دارا هستند. در این مقاله به منظور پایش فرونشست اتفاق افتاده در شهر طرقبه از داده های ماهواره Sentinel 1A سال های 2017 تا 2021 استفاده شده است. نتیجه مطالعات حاصل از تداخل سنجی راداری نشان داد، در طول دوره آماری در منطقه مورد مطالعه 10 سانتی متر فرونشست اتفاق افتاده است. در ادامه به بررسی محل قرار گرفتن ژئوسایت ها و مراکز تجاری و اقامتگاه ها پرداختیم. میزان فرونشست های ثبت شده برای هر دوره به ترتیب 2 سانتی متر برای 2017-2018، برای دوره 2018-2019 حدود 1سانتی متر ، 3 سانتی متر برای دوره 2019-2020 و 4 سانتی متر برای دوره 2020-2021 بدست آمد . طبق نتیجه بدست آمده تقریبا تمامی مراکز گردشگرپذیر شهر طرقبه در مناطق بحرانی فرونشست واقع شده اند و در صورت عدم جلوگیری از این خطر در آینده شاهد تخریب این مکان ها و کاهش چشم گیر گردشگران خواهیم بود.
۲۲.
گردشگری صنعتی است که امروزه مورد توجه بسیاری از دولت ها قرار گرفته است و در حال حاضر یکی از پردرآمدترین بخش های اقتصاد جهانی می باشد. گردشگری را بسته به هدف گردشگر، به انواع مختلفی طبقه بندی کرده اند که یکی از آنها ژئوتوریسم می باشد. با اینکه ژئوتوریسم در حال حاضر بخش کوچکی از کل توریسم را به خود اختصاص داده، اما این بخش از صنعت توریسم از نرخ رشد بسیار بالایی برخوردار است. هدف از پژوهش حاضر ارزیابی توانمندی پهنه های ژئوتوریستی در محدوده روستای اشتبین می باشد. بر همین اساس، از 10 معیار تاثیر گذار شامل لیتولوژی، فاصله از روستا، پوشش گیاهی (NDVI)، شیب، طبقات ارتفاعی، جهت شیب، فاصله از رودخانه، فاصله از جاده، دما و بارندگی استفاده شد. همچنین از مدل های آنتروپی شانون برای ارزش گذاری یا وزن دهی و Topsis برای رتبه بندی گزینه ها یا جاذبه ها و مدل فازی برای استاندارد سازی معیارها و از Weight Sum برای همپوشانی معیارها و تهیه نقشه نهایی بهره گرفته شده است. نتایج حاصل از مدل آنتروپی شانون نشان داد که معیار ارتفاع و جهت شیب به ترتیب برابر با 157/0 و 032/0 در رتبه 1 و 10 قرار گرفتند. نتایج نقشه پهنه بندی ژئوتوریسم نیز نشان داد که تقریبا 07/31 درصد از کل مساحت محدوده مورد مطالعه در پهنه ی بسیار مناسب و مناسب قرار گرفته است و 89/40 درصد آن نیز در پهنه نسبتا نامناسب و نامناسب بوده است. نتایج مدل تاپسیس نیز نشان داد که رودخانه ارس با امتیاز 723/0 در رتبه 1 و جاذبه مقبره نباتی در رتبه های 12 برابر با 225/0 قرار گرفته اند.
۲۳.
جغرافیای فرهنگی به عنوان شاخه ای میان رشته ای، تعامل میان انسان، فضا و مکان در گذر زمان بررسی می کند. یکی از مهم ترین جلوه های این تعامل، بازتاب طبیعت در اسطوره ها است. مطالعه اسطوره ها در فرهنگ های ایران و یونان باستان، چشم اندازی نو از درک جغرافیای فرهنگی این جوامع فراهم می کند و چگونگی ادراک و معنا دادن به طبیعت در طول تاریخ را روشن می سازند. باورهای اسطوره ای نقشی بنیادین در تکوین نگرش انسان به طبیعت ایفا کرده اند. از این رو، هدف این پژوهش، مقایسه تطبیقی نگرش اسطوره ای به طبیعت در ایران و یونان باستان است. این پژوهش از نظر هدف، بنیادی و از نظر ماهیت، کیفی بوده و داده ها به روش کتابخانه ای گردآوری و با تحلیل محتوای کیفی بررسی و تطبیق داده شده اند. یافته ها نشان می دهند که در اسطوره های ایرانی، طبیعت دارای قداست است و رابطه ای هم افزا میان خدا، انسان و محیط طبیعی برقرار است. طبیعت نه تنها واسطه ای برای ارتباط با امر قدسی، بلکه سرچشمه برکت و نیروی محافظ در برابر شر محسوب می شود؛ نگرشی که بازتاب جهان بینی کیهانی و معنوی در بستر جغرافیای ایران است. در مقابل، اسطوره های یونانی غالباً رابطه ای خصمانه یا سلطه جویانه با طبیعت ترسیم می کنند. طبیعت در این فرهنگ، عرصه ای برای قدرت نمایی خدایان و ابزاری برای اعمال اراده آن هاست؛ نگرشی که نشان دهنده جهان بینی مادی در تعامل انسان با فضای طبیعی پیرامون خود است. این دو نوع نگرش در حافظه فرهنگی جوامع تداوم یافته اند و از طریق ساختارهای فرهنگی، هنری و نگرش های زیست محیطی بازتولید شده اند. نگاه عرفانی و احترام آمیز به طبیعت در فرهنگ ایرانی، و نگاه ابزاری و سلطه جویانه در سنت فکری غرب، گواهی بر تداوم اثرگذاری جغرافیای فرهنگی بر شکل گیری الگوهای رفتاری و ارزشی انسان ها در مواجهه با طبیعت است.
۲۴.
برنامه ریزی زیرساخت سبز شهری رویکردی در برنامه ریزی شهری است که هدف آن افزایش کیفیت زندگی و رفاه شهری است. ضرورت و اهمیت حیاتی فضاهای سبز شهری به اندازه ای است که وجود این کاربری یکی از شاخص های توسعه محسوب می شود. پژوهش از نوع تحلیلی- مقایسه ای است و با به کارگیری تکنیک چند شاخصه ماباک به بررسی و تحلیل فضاهای سبز شهری در کلانشهر مذهبی قم پرداخته شده است. داده ها و اطلاعات مورد نیاز برای انجام این پژوهش از آمارنامه کلانشهر قم در سال 1402 اقتباس شده است و با استفاده از تکنیک ماباک نابرابری های موجود در زمینه فضای سبز شهری در میان مناطق هشت گانه کلانشهر قم مورد تحلیل قرار گرفته است. میزان امتیاز نهایی تکنیک ماباک نشان می دهد، منطقه 4 کلانشهر قم با کسب امتیاز (5414/0) بیشترین امتیاز را به خود اختصاص داده است. نتایج به کارگیری مدل ماباک عدم توزیع بهینه فضاهای سبز شهری در کلانشهر قم را نشان می دهد. منطقه 7 با کسب امتیاز (2162/0-)، منطقه 6 با کسب امتیاز (1734/0-)، منطقه 5 با کسب امتیاز (1682/0-) و منطقه 1 با کسب امتیاز (0695/0-) از منظر برخورداری از فضاهای سبز شهری وضعیت خوبی را نشان نمی دهند و این مناطق نیازمند توجه ویژه و جدی هستند.
۲۵.
مقاومت ویژه الکتریکی و قطبش القایی از جمله روش هایی هستند که در مرحله اکتشافات تفصیلی به منظور شناسایی مکان کانی سازی زیرسطحی و پنهان در عمق مورد استفاده قرار می گیرند. بنابراین هدف از این پژوهش ارزیابی و مدل سازی مطالعات ژئوفیزیک با استفاده از روش های مقاومت ویژه و قطبش القایی در منطقه کهدلان استان آذربایجان شرقی می باشد. منطقه کهدلان در استان آذربایجان شرقی، به دلیل موقعیت زمین شناسی منحصر به فرد و قرارگیری در کمربند فلززایی اهر-جلفا، از نظر پتانسیل های معدنی و منابع آب زیرزمینی حائز اهمیت است. در این پژوهش، به منظور ارزیابی دقیق پراکندگی کانسارهای معدنی از روش های ژئوفیزیکی مقاومت ویژه و قطبش القایی استفاده شده است. داده های حاصل از برداشت های صحرایی با استفاده از نرم افزارهای تخصصی پردازش و تفسیر شده و نقشه های مغزه ای و مقاطع ژئوفیزیکی تهیه گردیده است. همچنین با استفاده از آرایش دایپل- دایپل بر روی سه پروفیل با طول های متفاوت و فاصله الکترودی مساوی 20 متر در مجموع 976 ایستگاه اندازه گیری مورد بررسی قرار گرفت. عمق مطالعات از سطح تا حداکثر 50 متری با استفاده از مدل های نهایی حاصل از معکوس سازی داده های پلاریزاسیون القائی و مقاومت ویژه الکتریکی به کمک نرم افزار تخصصی Res2Dinv مورد بررسی قرار گرفت. از طرفی مناطق امید بخش حاوی ماده معدنی، بصورت بی هنجاریهای ژئوفیزیکی در هر مقطع بطور جداگانه مشخص شدند و به منظور بررسی آنها نقاطی برای انجام حفاری های اکتشافی پیشنهاد گردید. نتایج این پژوهش، ضمن کمک به توسعه پایدار منطقه کهدلان، زمینه ساز انجام اکتشافات دقیق تر و هدفمند برای شناسایی و بهره برداری از منابع معدنی و آب های زیرزمینی این ناحیه خواهد شد.
۲۶.
مخاطرات زیست محیطی و دفع پسماندها به دلیل ارتباط با زندگی بشر نیاز به کنترل و اعمال سیستم مدیریت دارند. در فرآیند تعیین محل دفع زباله های شهری سعی می شود نقاطی با کمترین خطرات برای محیط زیست و سلامت انسان مدنظر قرار گیرد. هدف از انجام این تحقیق شناسایی و معرفی مکان های مناسب برای دفن مواد زائد جامد شهری، شهرستان های آزادشهر و مینودشت می باشد. برای انجام این پژوهش از 14 لایه اطلاعاتی از مجموع معیارهای هیدرولوژیکی، زیرساخت و توپوگرافی استفاده شده و با بهره گیری از فرآیند AHP فازی و تحلیل شبکه ای (ANP) و سیستم اطلاعات جغرافیایی (GIS) محل مناسب برای دفع پسماند در محدوده مطالعاتی تعیین شده است. با استفاده از روش های AHP فازی (عملگرهای AND، OR، Product، Sum و Gamma) و ANP ماتریس مقایسات زوجی معیارها تشکیل و وزن های نهایی هر یک از لایه های اطلاعاتی با استفاده از نرم افزار Excel 2013، Super Decisions محاسبه شده و در محیط GIS، مدل سازی انجام پذیرفت. نتایج نهایی مدل ها به چهار پهنه کاملا" مناسب، مناسب، نامناسب و کاملا" نامناسب به عنوان محل دفع زباله تقسیم بندی شد. بر اساس نتایج، در عملگر AND مناطق کاملا" مناسب با 6/8 درصد سطح منطقه در قسمت شرق و جنوب، در عملگر OR مناطق کاملا" مناسب 52 درصد در شمال و غرب منطقه را شامل، عملگر Product بیشتر منطقه را نامناسب برای دفع پسماند لحاظ و به میزان کمی در شرق منطقه (2 درصد) مناسب شناسایی کرده، عملگر Sum مناطق کاملا" مناسب 12 درصد در قسمت شرق و جنوب و عملگر Gamma (با ضرایب 3/0، 5/0، 7/0 و 9/0) به ترتیب مناطق کاملا" مناسب را 36، 31، 25 و 19 درصد را شامل شده و عمدتا در قسمت شرق و جنوب منطقه دیده می شود. با توجه به روش AHP فازی تنها در عملگر OR سایت دفع پسماند در منطقه کاملا" مناسب و غرب منطقه مورد مطالعه قرار دارد.
۲۷.
کانسارهای پلی متال به عنوان منابع ارزشمند فلزات پایه و گران بها، از اهمیت اقتصادی بالایی برخوردار هستند. دگرسانی های مرتبط با این کانسارها، اطلاعات ارزشمندی در مورد فرآیندهای تشکیل کانسار و مناطق پتانسیل معدنی ارائه می دهند. با توجه به محدودیت های روش های سنتی اکتشاف، استفاده از فناوری های دورسنجی به عنوان یک ابزار مکمل، امکان مطالعه دقیق تر و گسترده تر دگرسانی ها را فراهم می آورد. در این پژوهش، از تصاویر ماهواره ای با قدرت تفکیک مکانی و طیفی بالا (استر و لندست) استفاده شده است. پس از پیش پردازش داده ها و تصحیح اثرات اتمسفری، از روش های پردازش طیفی برای استخراج اطلاعات معدنی از تصاویر استفاده شده است. شاخص های طیفی مختلفی برای شناسایی کانی های دگرسانی مانند سریسیتی، پروپیلیتیک، آرژیلیک، سیلیسی، آرژیلیک پیشرفته استفاده و محاسبه شده اس.، نقشه های پراکنش این شاخص ها تهیه شده و با استفاده از روش های آماری و زمین آماری، ارتباط بین آن ها و کانی سازی پلی متال بررسی شده است. استفاده از داده های دورسنجی، امکان تهیه نقشه های دقیق و سریع از مناطق دگرسانی شده را فراهم آورده است. این نقشه ها می توانند به عنوان یک ابزار کارآمد برای اکتشاف و ارزیابی پتانسیل معدنی مناطق مورد استفاده قرار گیرند. نتایج این پژوهش نشان می دهد که دورسنجی می تواند به عنوان یک ابزار مکمل در کنار روش های سنتی اکتشاف مورد استفاده قرار گیرد و به بهبود فرآیند اکتشاف و بهره برداری از کانسارهای پلی متال کمک کند.
۲۸.
استان سیستان و بلوچستان از اهمیت ویژه در حوزه های مختلف اقتصادی، سیاسی و اجتماعی برخوردار است زیرا این منطقه به دلیل موقعیت جغرافیایی، تنوع قومی و مشکلات اقتصادی و اجتماعی، با چالش های امنیتی و توسعه ای خاصی مواجه است. نبود درک دقیق و جامع از عوامل مؤثر بر توسعه اجتماعی و امنیتی می تواند مانع از برنامه ریزی های هدفمند و اجرای سیاست های بهبود وضعیت اجتماعی و امنیتی استان شود. بنابراین، این تحقیق با هدف شناسایی مولفه های توسعه ی اجتماعی- امنیتی استان سیستان و بلوچستان با تاکید بر دیدگاه کارشناسان انجام شد. روش: روش تحقیق کیفی از نوع روش دلفی است. جامعه پژوهش مدیران و متخصصان سازمان های دولتی، اساتید متخصص در حوزه امنیت، اساتید متخصص در حوزه مسائل اجتماعی، که به صورت هدفمند 15 نفر در انتخاب شدند. ابزار تحقیق مصاحبه وسوالات نیمه ساختار یافته، تجزیه و تحلیل داده های جمع آوری شده به شیوه تحلیل کیفی و رتبه بندی نظرات و جمع بندی دیدگاه ها از طریق حذف نظرات مخالف و تقویت نظرات موافق طی سه مرحله مصاحبه بوده است. یافته ها: نتایج نشان داد هفت مولفه امنیت اقتصادی، امنیت اجتماعی، امنیت نظامی، توسعه عدالت، توسعه کیفیت زندگی، توسعه اخلاق اجتماعی و توسعه امنیت سیاسی، در تبیین توسعه ی اجتماعی- امنیتی استان سیستان و بلوچستان نقش دارند. نتیجه گیری: این پژوهش با شناسایی و اولویت بندی مولفه های کلیدی توسعه امنیتی و توسعه ای به عنوان پایه های اصلی شکوفایی استان سیستان و بلوچستان، زمینه های علمی و عملی ارزشمندی برای سیاست گذاران، مدیران و پژوهشگران فراهم کرده است و مسیر جدیدی برای تحقق توسعه پایدار و امنیتی این منطقه گشوده است.
۲۹.
گردشگری از مهم ترین فعالیت های اقتصادی در جهان امروز است که از نظر درآمدزایی و ایجاد اشتغال از جمله صنایع دارای رشد سریع است و به اقتصاد محلی، ملی و جهانی کمک می کند. اخیرا گردشگری مبتنی بر طبیعت در این صنعت مورد توجه گردشگران قرار گرفته است. در همین زمینه، مناطقی که دارای منابع آبی هستند می توانند تجربیات متنوعی در رابطه با آب به گردشگران ارائه دهند. گردشگری به منابع آبی پتانسیل زیادی می دهد و توسعه ی این منابع جذاب را تسهیل می کند. این در حالی است که برنامه ریزی برای توسعه گردشگری آبی مستلزم شناسایی ظرفیت های آبی در هر منطقه است. در واقع شناخت ظرفیت های هر منطقه این امکان را می دهد تا راه های توسعه آن را بر اساس وضع موجود و توان منطقه به طور متناسب شناسایی کرد. بر همین اساس مطالعه حاضر به منظور شناسایی مناطق دارای پتانسیل گردشگری آب در استان خوزستان طراحی و اجرا گردید. برای دستیابی به این هدف از روش مصاحبه و مشاهده استفاده شد. جامعه آماری این پژوهش، دست اندرکاران گردشگری آب در نواحی روستایی و شهری شهرستان های دارای جاذبه های گردشگری در استان خوزستان بودند. نمونه ای به روش هدفمند به تعداد 50 نفر از بین واجدان شرایط که دارای آگاهی و دانش در مورد گردشگری آب بودند، از چهار شهرستان اهواز، دزفول، شوشتر و شادگان انتخاب شد. نتایج نشان داد که بیش از نیمی از جاذبه های گردشگری در مناطق مورد مطالعه در استان خوزستان، مربوط به گردشگری آب می باشد؛ همچنین شهرستان دزفول دارای بیش ترین جاذبه ی مربوط به گردشگری آب است. علاوه بر این، توسعه ی گردشگری آب در مناطق روستایی و یا شهری در سطح استان خوزستان، باعث افزایش امکانات و زیرساخت های منطقه ای و ایجاد اشتغال و افزایش درآمد برای مردم محلی بخصوص جوانان شده است؛ همچنین ساکنین چنین مناطقی با رضایت از توسعه ی گردشگری آب و حضور گردشگران در منطقه خود، از توسعه ی بیشتر آن استقبال می کنند.
۳۰.
شهرنشینی سریع و فزاینده در جهان و به ویژه در کشورهای در حال توسعه، منجر به گسترش سکونتگاه های غیررسمی شده که چالش های پایداری شهری را افزایش داده است. اگرچه فقر اغلب دلیل اصلی این پدیده محسوب می شود، پژوهش های اخیر تاکید دارند که مقررات سخت گیرانه و ناکارآمد کاربری اراضی شهری، با افزایش قیمت زمین و محدود کردن دسترسی، خانوارهای کم درآمد را ناچار به سکونت در بخش غیررسمی می کنند. در ایران نیز این پدیده ریشه در عوامل اقتصادی، اجتماعی، نهادی و به ویژه سیاست ها و مقررات کاربری زمین دارد که به دلیل ناکارآمدی نهادهای متولی و عدم هماهنگی و مشارکت، پاسخگوی نیازهای جمعیتی و اقتصادی نیست. هدف اصلی این پژوهش، شناسایی و تحلیل نقش برنامه ریزی نظام کاربری اراضی در شکل گیری و تداوم سکونتگاه های غیررسمی است تا زمینه برای بازنگری در سیاست ها و ارائه راهکارهای کارآمدتر فراهم شود. این تحقیق کاربردی، از حیث ماهیت و روش، توصیفی-تحلیلی است و گردآوری داده ها به صورت ترکیبی (کمی و کیفی) انجام شده است. مؤلفه ها و شاخص ها از طریق مطالعه ی اسنادی و تحلیل محتوای کیفی استخراج و سپس با روش دلفی دو مرحله ای توسط 53 نفر از اساتید و متخصصان اعتبارسنجی و پالایش شدند. برای تحلیل داده های کمی و بررسی روابط علی، از مدل یابی معادلات ساختاری (SEM) و نرم افزار Smart PLS استفاده شد. نتایج تحلیل ساختاری نشان داد که عوامل تراکم زدایی و کاربری سخت گیرانه، اجرای گزینشی قوانین و دسترسی محدود به بازارهای رسمی زمین تأثیر مثبت و معناداری بر گسترش حاشیه نشینی در شهر تهران دارند، در حالی که فرآیندهای پیچیده تأثیر معناداری را نشان نداد. این مدل با ضریب تعیین811/0 حاشیه نشینی و مقدار برازش کلی 76/0 برای قدرت پیش بینی و برازش قوی برخوردار است. این یافته ها بر اهمیت اصلاح مقررات، بهبود دسترسی به زمین و مشارکت بخشی برای مقابله با گسترش حاشیه نشینی تأکید می کنند.
۳۱.
گسترش سریع شهرها، اکثر کشورهای جهان را با مشکلات متعددی مواجه ساخته است. به طوری که نه تنها سیاست های شهرسازی بلکه مسائل اقتصادی – اجتماعی و زیست محیطی بسیاری از مناطق شهری تحت تاثیر این پدیده قرار گرفته اند. شهرها به طور ذاتی با چالش های پیچیده و گسترده ای ( و مرتبط به هم ) مواجه هستند که تنها از طریق یک رویکرد سیستماتیک قابل حل است. شهر هوشمند به عنوان محور تحول و توسعه هزاره مطرح شده و به عنوان معنای گشایش مفاهیمی نو در برنامه ریزی شهری است که قابلیت های جهان واقعی و مجازی را برای حل مشکلات شهری با هم ترکیب می کند. در واقع رشد هوشمند استراتژی عاقلانه ای برای جهت دادن به پراکندگی به سمت پایداری محسوب می شود. هدف پژوهش حاضر بررسی تحلیل زمینه های پیاده سازی رشد هوشمند شهری (مطالعه موردی : کلانشهر اهواز ) می باشد. در این پژوهش از روش دلفی فازی و روش ANP استفاده شده است. در این روش 7 معیار پژوهش در اختیار 3 خبره قرار گرفت . که متغیرها شامل ارتباط، اشتراک گذاری اطلاعات، رضایت ، صرفه جویی هزینه ، ثبات اقتصادی ، توان مدیریتی ، امنیت اطلاعات می باشد. بر این اساس معیار ارتباط با وزن 0217 رتبه اول را کسب کرده است. معیار توان مدیریتی با وزن 0.2038 رتبه دوم و معیار رضایت با وزن 0.1807 رتبه سوم را کسب کرده است.
۳۲.
در دهه های اخیر، رویکردهای نوین برنامه ریزی شهری بر توجه به نیازهای گروه های اجتماعی خاص، به ویژه زنان، در طراحی و سازماندهی فضاهای شهری تأکید دارند. پژوهش حاضر با هدف تحلیل ابعاد تک جنسیتی فضاهای شهری از منظر بانوان در بلوار صنعت سبزوار انجام شده است. روش تحقیق، توصیفی-تحلیلی و مبتنی بر داده های میدانی است. ابزار گردآوری داده ها پرسش نامه ای با ۵۵ گویه در قالب ۱۱ شاخص شامل امنیت، طراحی کالبدی، تنوع عملکردی، مبلمان شهری، حمل ونقل، دسترسی پذیری، حضورپذیری، سرزندگی، مدیریت شهری، مشارکت و فرهنگ، و بهداشت محیط بوده است. روایی سازه پرسش نامه با استفاده از تحلیل عاملی اکتشافی (EFA) تأیید شد و مقدار KMO برابر با 0.903 و آزمون بارتلت معنادار (Sig=0.000) بود که کفایت نمونه گیری و امکان تحلیل عاملی را نشان داد. نتایج تحلیل عاملی نشان داد که ۱۱ عامل استخراج شده، در مجموع ۶۶.۵ درصد از واریانس کل را تبیین می کنند. همچنین، آزمون T تک نمونه ای نشان داد که کیفیت فضای مورد مطالعه در اکثر شاخص ها از دیدگاه زنان در سطح مطلوبی قرار ندارد. بر این اساس، یافته ها بیانگر ضرورت بازنگری در سیاست گذاری های شهری با رویکرد جنسیت محور و افزایش مشارکت زنان در طراحی فضاهای عمومی است.
