درخت حوزه‌های تخصصی

زمینه و هدف: مناطق مرزی با چالش های جدی امنیتی و توسعه ای روبرو هستند. تغییرات سریع جهانی، این مناطق را در معرض تهدیدات و فرصت های جدید قرار داده است. به همین دلیل، آینده نگری در مورد این مناطق از اهمیت بسیار بالایی برخوردار است در همین راستا پژوهش حاضر با رویکرد آینده پژوهی، به تحلیل نقش کلیدی پارامترهای موثر بر امنیت و توسعه پایدار در شهر مرزی کامیاران پرداخته است. روش شناسی: این پژوهش با هدف کاربردی و روش توصیفی-تحلیلی انجام شده است. داده ها از طریق منابع کتابخانه ای و پرسشنامه جمع آوری شده اند. شهر کامیاران به عنوان محدوده مطالعاتی انتخاب شده و 40 نفر از متخصصان برنامه ریزی شهری و جامعه شناسی به عنوان نمونه آماری در نظر گرفته شده اند. یافته ها و نتایج: برای تحلیل داده ها، از روش دلفی و ماتریس اثرات متقابل (میک مک) استفاده شد. نتایج نشان داد که از میان 27 عامل مؤثر بر امنیت و توسعه پایدار در شهرهای مرزی، 19 عامل به عنوان عوامل کلیدی و مؤثر شناسایی شدند. این متغیرها بیشترین تأثیرگذاری و کمترین تأثیرپذیری را بر آینده امنیت و توسعه پایدار در شهر مرزی کامیاران دارند. در نهایت نتایج مطالعات نشان داد از لحاظ تأثیرگذاری مستقیم پارامترهای تهدیدات تروریستی، نرخ بیکاری و میزان جرم و جنایت به ترتیب با امتیاز 71، 66و 65 به ترتیب در جایگاه های اول تا سوم و پارامترهای که تأثیری غیرمستقیم بر امنیت و توسعه پایدار در شهر مرزی کامیاران دارند تهدیدات تروریستی، میزان جرم و جنایت و نرخ بیکاری به ترتیب با امتیازهای 160403، 151603 و 147612، سه عامل اصلی و برجسته در بین عوامل مؤثر بر امنیت و توسعه پایدار در شهر مرزی کامیاران شناخته شده اند. نتایج کلی این پژوهش نشان داد که شهر مرزی کامیاران در حوزه امنیت و توسعه پایدار در وضعیت بحرانی قرار دارد. با این حال، یافته های این تحقیق می تواند به عنوان یک راهنمای ارزشمند برای تصمیم گیران، برنامه ریزان و سرمایه گذاران عمل کند تا با اتخاذ تدابیر مناسب، آینده ای روشن تر برای این شهر رقم بزنند.

کافه های خیابانی به عنوان فضاهای اجتماعی اقتصادی در شهرهای ایران به تدریج ظهور یافته اند و دارای پتانسیل قابل توجهی برای ارتقای کیفیت فضاهای عمومی هستند. با این حال، گسترش این فضاها غالباً بدون برنامه ریزی دقیق و هماهنگی با ساختار کالبدی اجتماعی شهر رخ داده است. هدف این پژوهش، بررسی ارتباط حضور کافه های خیابانی با ابعاد مختلف کیفیت فضاهای شهری در بلوار ارم همدان است. روش این مطالعه توصیفی تحلیلی و کاربردی است. جامعه آماری شامل کارکنان کافه ها و استفاده کنندگان مداوم بلوار ارم شامل افرادی که مسیر تردد روزانه یا محیط کارشان در این بلوار قرار دارد و نیز کسانی که برای فعالیت های ورزشی یا پیاده روی از آن استفاده می کنند بود. نمونه گیری به صورت هدفمند و در دسترس انجام شد و پرسشنامه ای با روایی محتوایی و ضریب آلفای کرونباخ 0/94 میان ۳۸۰ نفر توزیع و تکمیل شد. داده ها با استفاده از آزمون های آماری ناپارامتریک مناسب مانند کای اسکوئر و فریدمن در نرم افزار SPSS تحلیل شدند. نتایج نشان داد شاخص «سرزندگی و نشاط شهری» با میانگین 3/44 بالاترین مقدار را داشته و بیانگر نقش کافه های خیابانی در افزایش پویایی فضایی، تعاملات اجتماعی و امنیت روانی است. همچنین، شاخص های «اقتصاد محلی» (میانگین 3/40) و «زیبایی شناسی» (میانگین 3/33) عملکرد مطلوبی داشتند. در مقابل، ابعاد «پیاده مداری» (میانگین 3/09) و «محیط زیست شهری» (میانگین 2/88) ضعیف تر ارزیابی شدند و نیازمند توجه بیشتری هستند. یافته ها نشان می دهند کافه های خیابانی فراتر از کارکرد فقط مصرفی می توانند بستری برای تقویت سرمایه اجتماعی، افزایش پویایی شهری و ارتقای کیفیت زندگی فراهم کنند. نوآوری این مطالعه در ارزیابی هم زمان شاخص های اجتماعی، روان شناختی، زیبایی شناختی، اقتصادی و محیط زیستی است که تصویری جامع از نقش کافه های خیابانی در کیفیت فضاهای عمومی ارائه می دهد و می تواند به عنوان مرجع برای سیاست گذاری و برنامه ریزی انسان محور در شهرهای مشابه مورد استفاده قرار گیرد.

آب زیرزمینی به عنوان بستر تغییر و تحولات تحت عوامل تاثیر گذار بررسی گردد. توان آبی هر منطقه از طریق روش های بیلان آبی ناشی از اقلیم و هجوم انسانی قابل برآورد است. افزایش جمعیت و توسعه ی روزافزون صنعت و تخلیه ی بی حد و حصر پساب های شهری، و تغییر اقلیم، از سال های گذشته موجب نوسانات شدید آب زیرزمینی شده و بمراتب نه تنها کمییت آب زیرزمینی بلکه کیفیت آنرا تحت تاثیر قرار می دهد. آمار30 ساله عناصر اقلیمی استان گیلان تهیه و از طریق روش منکندال و psiتغییر اقلیم ایستگاه ها بررسی و تعداد سال های و دوره های تر و خشک برآورد و درون یابی شد، بیشترین تغییرات اقلیمی در شرق گیلان و بیشترین تاثیرات را بر روی آب زیرزمینی را نیز در همین منطقه برجای گذارده است. از طرف دیگر با برداشت بی رویه آب زیرزمینی استان گیلان بیشترین نوسانات آب زیرزمینی مربوط به شرق گیلان است. و تاثیراتی شگرف بر عناصر کیفی آب چاه ها به مدت 16 سال اخیر داشته؛ مؤثرترین عناصر در شوری Nacl، Ec، Na، Cl، Sar دسته بندی آنالیز و درون یابی شد. در نتیجه نقشه تغییر اقلیم، نوسانات آب زیرزمینی وکیفی (شوری) تقریباً برهم منطبقند که بیشترین همبستگی را در شرق گیلان نشان می دهد.

زمینه و هدف: دیفرانسیل شهری به پدیده ای کلیدی در جغرافیای شهری اشاره دارد که بیانگر تفاوت ها,نابرابری ها و گسست های فضایی-اجتماعی –اقتصادی درون یک شهر یا بین مناطق مختلف یک منطقه شهری است .شهر شاندرمن ،واقع در استان گیلان در شمال ایران با ویژگی های منحصر به فردی که دارد به عنوان یکی از شهرهای مهم و تاریخی این منطقه شناخته می شود. روش شناسی: پژوهش حاضر با هدف بررسی دیفرانسیل شهری در شاندرمن از سال های 1365 تا 1400 از ترکیب داده های کمّی و کیفی بهره برده است . دراین پژوهش روش پژوهش توصیفی – تحلیلی بوده که مبتنی بر داده های کمی مانند جمعیت ,دسترسی به خدمات عمومی – مهاجرت – نرخ بیکاری و همچنین به بررسی نظام سلسله مراتبی رتبه – اندازه جایگاه شهر شاندرمن در بین شهرهای استان گیلان پرداخته شده است ,داده های کیفی که عمق مسئله را نشان می دهد شامل مصاحبه نیمه ساختار یافته از کارشناسان و صاحبنظران و همچنین مدل پارادایمی جهت شناسایی شرایط علی ,زمینه ای و مداخله گر مورد استفاده قرار گرفته است. نتایج و یافته ها: تلفیق داده ها نشان می دهد سرمایه گذاری ها در زمینه های بهداشتی آموزشی و خدماتی ناکافی بوده است که حکمرانی محلی به عنوان یک عامل موثر در این زمینه به علت عدم تخصیص متوازن بودجه موجب عمیق تر شدن مسائل اجتماعی – اقتصادی برای این منطقه گشته است به طوریکه این عدم تعادل موجب شده تا قسمت های مرکزی شهر از لحاظ خدمات آموزشی-بهداشتی و سطح رفاه در بالای هرم و مناطق پیرامونی و روستایی این شهر در جهت دسترسی به امکاناتی مانند صنایع کوچک مولد, خدمات رفاهی و آموزشی در وضعیت ضعیف تری قرار بگیرند.

مکان ها و فضاهای جغرافیایی بسته به موقعیت، مشخصات و عناصر ساختاری و کارکردی خود دارای ارزش های متفاوتی هستند. بر این بنیان، امروزه نقش و اهمیت دریا در اقتصاد انکار ناپذیر است ؛زیرا ارتباط مستقیم آن با نیازها و توانمندی های منافع کشورهای صاحب دریا حائز اهمیت است که سیاست های دریایی این کشورها بر اساس این منافع شکل می گیرد. از این رو، توسعه دریا محور فرصت استثنایی برای رشد و پیشرفت روز افزون مناطق ساحلی به ویژه استان هرمزگان است. پژوهش حاضر با روش آینده پژوهی به دنبال پاسخ به این پرسش است که پیشران های ژئواکونومیکی توسعه استان هرمزگان با رویکرد اقتصاد دریامحور چه خواهد بود؟ روش پژوهش در این طرح، روش آمیخته (کمی- کیفی) می باشد. تحلیل داده ها از طریق نرم افزار MICMAC انجام شده است. یافته ها نشان می دهد که شاخصGE7 (حضور و جذب سرمایه گذاران داخلی و خارجی) در رتبه اول تأثیرگذاری مستقیم و غیرمستقیم قرار گرفته است. شاخص GE8 (مناطق آزاد، بنادر و گمرکات) در رتبه دوم تأثیرگذاری مستقیم و غیرمستقیم قرار گرفته است. شاخص GE9 (ظرفیت های جزایری استان) در رتبه سوم تأثیرگذاری مستقیم و رتبه چهارم غیرمستقیم قرار گرفته است. شاخص GE10 (میزان قابل توجه صادرات، تخلیه و بارگیری کالا) در رتبه چهارم تأثیرگذاری مستقیم و رتبه سوم غیرمستقیم قرار گرفته است. شاخص GE6 (زیرساخت های دریایی، ریلی، هوایی و جاده ای) در رتبه پنجم تأثیرگذاری مستقیم و غیرمستقیم قرار گرفته است.

آلمان در سیاست جهانی به عنوان یکی از کشورهای موثر در اتحادیه اروپا نقش آفرینی می کند و به دلیل رشد اهمیت و قدرت آن در سطح منطقه ای و بین المللی، منافع این کشور در خاورمیانه و همچنین تهدیدات آن از این منطقه افزایش یافته و سبب شده تا این کشور حضور جدی تری در منطقه و تعامل با بازیگران مختلف آن داشته باشد. از سوی دیگر، اسرائیل همواره در سیاست خارجی آلمان جایگاه ویژه ای را به خود اختصاص داده است. از این چشم انداز، کشور کوچک لبنان در سیاست خاورمیانه ای آلمان جایگاه برجسته ای می یابد. بزرگ ترین بحران های امنیتی اسرائیل در دهه های اخیر و در دوران پیشا ۷ اکتبر در مرزهای لبنان، به ویژه در سال های ۱۹۹۶ و ۲۰۰۶، رخ داده است. این درگیری ها، به ویژه جنگ ۲۰۰۶، ظرفیت حزب الله را به عنوان یک بازیگر غیردولتی با توانایی ایجاد بازدارندگی در برابر اسرائیل تثبیت کرده و واقعیت مزبور اهمیت لبنان و حزب الله را از چشم انداز سیاست خاورمیانه ای آلمان قوت بخشیده است. از منظر سیاست داخلی نیز حضور و گستره فعالیت حزب الله در آلمان مورد چالش قرار گرفته و به مجموعه ای از اقدامات دولت آلمان علیه فعالیت های آن در این کشور انجامیده است. لذا مطالعه منظم سیاست آلمان در قبال حزب الله حائز اهمیت پژوهشی است.براین اساس، مقاله حاضر به بررسی این پرسش می پردازد که «سیاست آلمان در قبال حزب الله لبنان در بازه زمانی ۱۹۸۲ تا ۲۰۲۴ چه تحولاتی را تجربه کرده و این تحولات تحت تأثیر کدام عوامل شکل گرفته است؟» در پاسخ به سوال مذکور، این فرضیه مطرح است که «سیاست آلمان در قبال حزب الله لبنان در طول دهه های گذشته تحت تاثیر عوامل هنجاری و هویتی درونی شده و عمیق، به تدریج از سیاستی محتاطانه و مداراجویانه به سوی سیاستی سخت و طردکننده میل نموده است». برای آزمون این فرضیه از نظریه سازه انگاری هویت و هنجارمحور و از روش تحلیل محتوای کیفی برای تحلیل داده های حاصل از ارزیابی اسناد رسمی و منابع مکتوب کتابخانه ای و اینترنتی استفاده شده است.

این مطالعه با هدف ارزیابی دقت تخمین عمق برف توسط دو پایگاه بازتحلیل ERA5-Land و MERRA-2 در شمالغرب ایران (10 ایستگاه همدیدی منتخب) طی یک دوره 2۰ ساله (2004 تا 2023) انجام شده است. داده های ایستگاه زمینی از سازمان هواشناسی ایران و داده های مربوط به دو پایگاه بازتحلیل از سایت ناسا برای MERRA-2 و کوپرنیکس برای ERA5-Land دریافت شدند. برای مقیاس کاهی برونداد دو پایگاه داده مذکور از روش نگاشت چارکی (Quantile Mapping) استفاده شد. دقت دو پایگاه بازتحلیل برای ارزیابی عملکردشان با روش های آماری KGE، تیلور، ضریب همبستگی پیرسن و RMSE در نرم افزار R به صورت مقایسه عمق برف برآورد شده با ایستگاه های هواشناسی همدیدی زمینی در مقیاس زمانی ماهانه انجام گرفت. محاسبات نشان داد که روش تصحیح اریبی نگاشت چارکی (QM) برای متغیر برف قابل اطمینان است. پایگاه بازتحلیل ERA5 Landتوانایی تشخیص عمق برف در شمال غرب ایران را در فصل زمستان دارد و در مقایسه با داده های پایگاه بازتحلیل 2 MERRAدقت بالاتری دارد. نتایج نشان داد که پایگاه بازتحلیل ERA5 Land در ایستگاه های مهاباد، خوی، تبریز، اهر، ارومیه و مراغه بهترین عملکرد را داشته اند. نتایج نشان داد با گذر از غرب منطقه شمالغرب ایران به سمت شرق آن بر میزان عدم قطعیت داده های عمق برف پایگاه بازتحلیل ERA5 Land افزوده می شود.

خشکسالی، برداشت بی رویه از منابع آب زیرزمینی و عدم مدیریت صحیح منابع آب موجب شده که خسارات جبران ناپذیری به منابع آب زیرزمینی وارد گردد. لذا اتخاذ تصمیمات صحیح مدیریتی برای جبران کاهش ذخایر آب زیرزمینی امری اجتناب ناپذیر است. در سال های اخیر، استفاده از پساب تصفیه شده برای تغذیه مصنوعی آبخوان ها مورد توجه قرار گرفته است. در این مطالعه، شبیه سازی منابع آب زیرزمینی آبخوان دامنه-داران با استفاده از مدل MODFLOW  و مدل سازی تغذیه مصنوعی با استفاده از پساب تصفیه شده با بهره گیری از ابزار MT3DMS و MODPATH مورد توجه قرار گرفت. چندین موقعیت با سناریوهای مختلف تک چاهی، دو چاهی و حوضچه ای برای اجرای تغذیه مصنوعی بر اساس کمترین هزینه، نزدیک ترین فاصله به محل تصفیه خانه، دورترین فاصله از مناطق مسکونی و چاه های شرب و کشاورزی و در نظر گرفتن فاصله از محل های ورودی جریانات با کیفیت تغذیه کننده آبخوان در بخش های شمالی و شمال غربی منطقه مورد ارزیابی قرار گرفت. نتایج شبیه سازی الگوی پخش آلودگی با استفاده از مدل MODPATH در الگوهای مختلف نشان داد که صرفنظر از محل تزریق، جریان پساب تصفیه شده می تواند بخش های قابل توجهی از منابع آب موجود در مسیر حرکت خود را به دلیل شرایط توپوگرافی منطقه، مسیر جریان عمومی آب زیرزمینی و بار هیدرولیکی ناشی از تغذیه مصنوعی در محل های تزریق آلوده کند. نتایج مدل تغذیه مصنوعی توسط الگوی تک چاهی و دو چاهی نشان داد که آلاینده به سمت جنوب غربی آبخوان حرکت می کند. علاوه بر این، تا 15 سال از شروع نشت، بیشینه حرکت آلاینده به حدود 1850 متر از محل تزریق رسید. نتایج مدل MT3DMS نشان داد که پس از 500، 5000، 10000 و 14000 روز از شروع نشت، به ترتیب 5، 15، 20 و 26 حلقه چاه بهره برداری تحت تأثیر هاله آلودگی قرار می گیرد.

یکی از رویکردهای اساسی به منظور توسعه آزمایشگاه های زنده شهری در مدیریت شهری کارآمد و خلاق، بهره گیری از رویکرد هم آفرینی است، که هدف آن پرداختن به نیازها و چالش های اجتماعی است که در جامعه مدرن به طور فزاینده ای تکه تکه شده اند، و شهروندان از طریق هم آفرینی می توانند یک شهروندی فعال و سیاسی بر مبنای حقوق و تعهدات به بار آیند. تحقیق حاضر با مدل ساختاری-تفسیری به دنبال تحلیل نقش هم آفرینی در توسعه آزمایشگاه های زنده شهری در شهر زنجان است. گردآوری داده ها به صورت مطالعات پیمایشی و کتابخانه ای انجام شد. جامعه آماری شامل 30 نفر نخبگان است که با روش نمونه گیری گلوله برفی انتخاب شدند. شناسایی شاخص های آزمایشگاه زنده شهری با استفاده از نظریه داده بنیاد در قالب مصاحبه نیمه ساختاریافته با کمک نرم افزار MAXQDA انجام شد. برای تحلیل داده ها از مدل معادلات ساختاری به صورت تکنیک حداقل مجذور مربع با کمک نرم افزار SmartPLS.3 استفاده شد. طبق یافته های تحقیق، هم آفرینی و آزمایشگاه های زنده شهری رابطه متقابل و معنی دار با یکدیگر دارند. ازاین رو، مشارکت ذی نفعان شهری، می تواند نقش مؤثری در ایجاد آزمایشگاه های زنده شهری به منظور اجرای طرح ها و پروژه های عمرانی و زیربنایی در شهر زنجان ایفا کند. همچنین، برای دستیابی به یک مکانیسم منسجم در «هم آفرینی پروژه های مبتنی بر آزمایشگاه های زنده شهری»، نیازمند تقویت زیرساخت های عدالت اجتماعی و اجرای پروژه های محیط زیست محور هستیم. از طرفی، از طریق تقویت «گفتگو» و «انعطاف پذیری» می توان، مشارکت و هم آفرینی بین ذی نفعان پروژه های مبتنی بر آزمایشگاه های زنده شهری در شهر زنجان را توسعه داد.

تعاونی های تولیدی کشاورزی به عنوان یک نظام بهره برداری در بخش کشاورزی، می توانند نقش مؤثری در توسعه روستایی و کشاورزی داشته باشند؛ لذا پژوهش حاضر با بهره گیری از نظریه بنیانی، به ارائه مدل پارادایمی برای شناسایی علل رکود تعاونی های تولیدی کشاورزی راکد استان کرمانشاه پرداخته است. جامعه تحقیق، مدیران عامل تعاونی های تولیدی کشاورزی راکد استان کرمانشاه بودند که برای انتخاب آنان از شیوه نمونه گیری هدفمند بهره گرفته شد (22=n). مصاحبه نیمه ساختارمند ابزار گردآوری داده ها بود. مدل مفهومی پژوهش نشان داد که گرانی فزاینده نهاده های موردنیاز و عدم دسترسی به موقع، مشکلات مالی تولیدکنندگان، ضعف بازاریابی و فروش محصولات کشاورزی، نداشتن صرفه اقتصادی تولید و تجربه و تخصص کافی برخی از تولیدکنندگان سبب رکود تعاونی ها شده اند. نبود زیرساخت های نگهداری و فرآوری محصولات، مخاطرات طبیعی و دشواری تأمین تجهیزات به عنوان شرایط زمینه ای و شرایط دشوار کسب اعتبارات و تسهیلات بانکی، دشواری صادرات محصولات و وجود دلالی و واسطه گری به عنوان شرایط مداخله گر مطرح شدند. برخی از شرایط تعاملی شامل: تعطیلی واحدهای تولیدی، تولید با ظرفیت بسیار محدود، فروش محصول با سود ناچیز و زیر قیمت بازار است. تغییر کاربری برخی از واحدهای تولیدی، بدهکاری به بانک ها و رشد فرهنگ دلالی و واسطه گری، پیامدهای حاصل از شرایط موجود بود. راهکارهای مؤثر برای برون رفت از رکود تعاونی های موردمطالعه شامل فعال سازی واحدهای تولیدی راکد از طریق اختصاص اعتبارات و تسهیلات بانکی کم بهره، ارائه مجوز تأسیس مجوز به افراد دارای تجربه و تخصص، تشویق سرمایه گذاران استان به ایجاد و توسعه صنایع تبدیلی، انبارهای استاندارد و تعاونی های بازاریابی بود.

ذرات معلق یکی از مهم ترین مسیرهای مواجهه انسان با انواع آلودگی های محیطی به ویژه فلزات سنگین است. هدف از این مطالعه بررسی همبستگی بین عناصر سنگین Co، Cd، Cr، Zn و Pb و ذرات  PM 10 و ارزیابی ریسک سلامت آن ها در شهر زابل است. در این تحقیق جهت شناسایی و تعیین غلظت عناصر سنگین مورد نظر، 60 نمونه گرد و غبار با استفاده از دستگاه های نمونه بردار TCR در زمان رخداد طوفان ها و بادهای 120 روزه از اواخر اردیبهشت تا اواسط شهریور در شهر زابل تهیه شد. سپس پنج عنصر کروم، روی، سرب، کبالت و کادمیوم توسط دستگاه ICP-OES تحلیل شدند. جهت بررسی همبستگی بین عناصر سنگین گرد و غبار و غلظت ذرات PM 10 از آزمون همبستگی پیرسون استفاده شد. نتایج حاصل از تجزیه و تحلیل آماری نشان داد بین فلز کروم و غلظت PM 10 بیشترین همبستگی معنی دار وجود دارد. میانگین غلظت ذرات PM 10 در شهر زابل نشان دهنده وضعیت بحرانی این شهر است، همچنین نتایج میانگین شاخص ریسک اکولوژیکی(ER) برای فلزات سنگین مورد مطالعه در نمونه های گرد و غبار به صورت Zn>Pb>Cd>Cr بوده و روند کاهشی دارد. از طرفی بیشترین و کمترین میزان خطر غیر سرطان زایی در گروه سنی کودکان برای فلزات سنگین مطالعه شده به ترتیب 2- 10×14/1 و 16- 10×25/8 (mg/kg) و در گروه سنی بزرگسالان 3- 10×23/1 و 15- 10×42/3 (mg/kg) بوده و بیشترین مقدار مربوط به فلز کادمیوم و کروم به دست آمد. میانگین غلظت فلزات سنگین در گرد و غبار شهرستان زابل نشان داد که شهر زابل از فلزات سنگین آلوده است. این غلظت فلزات می تواند به عوامل مختلفی، از جمله برداشت و انتقال عناصر از تالاب خشک هامون، انتشار ذرات PM 10 به وسیله بادهای 120 روزه از سمت مناطق شمال و شمال شرقی یا عرض های بالاتر، فعالیت های صنعتی، ترافیک شهری و میزان جمعیت مربوط باشد.

صنعت گردشگری ایران با وجود دارایی های فرهنگی و طبیعی غنی، در شرایط رقابت جهانی و تحولات فناورانه سریع، نیازمند رویکردهای نوین در مدیریت بازاریابی است. ظهور فناوری متاورس به عنوان یک فضای تعاملی و غوطه ور مجازی، فرصتی بی سابقه برای بازتعریف تجربه گردشگر، گسترش بازارهای هدف و ارتقای برند مقاصد فراهم کرده است. این پژوهش با هدف آینده پژوهی مدیریت بازاریابی صنعت گردشگری ایران مبتنی بر فناوری متاورس و با رویکرد سناریونویسی انجام شده است. روش تحقیق ترکیبی (کیفی-کمی) بوده و داده ها با استفاده از تکنیک دلفی و تحلیل ساختاری (MICMAC) جمع آوری و تحلیل شدند. در مرحله اول، 29 شاخص مؤثر در شش حوزه فناوری، اقتصادی، اجتماعی-فرهنگی، سیاسی-نهادی، زیست محیطی و بازاریابی شناسایی گردید. سپس با استفاده از نرم افزار MICMAC، 14 پیشران کلیدی استخراج شدند. یافته ها نشان می دهد که پیشران های اصلی عبارتند از: سیاست های دولتی حمایتی (امتیاز 1189)، سطح نفوذ فناوری های متاورس (1149)، نگرش جامعه به هویت های دیجیتال (1070)، توان مالی بخش خصوصی و دولتی (1057) و تجربیات مجازی مبتنی بر Digital Twin (985). این یافته ها بیانگر آن است که موفقیت متاورس گردشگری در ایران بیش از آن که به فناوری وابسته باشد، به حمایت نهادی، پذیرش فرهنگی و توان مالی بستگی دارد. در نتیجه، پیشنهاد می شود سیاست گذاران با تدوین چارچوب قانونی شفاف، سرمایه گذاری در زیرساخت های دیجیتال، توسعه محتوای بومی و تقویت همکاری بین بخشی، زمینه ساز بهره برداری پایدار و رقابتی از این فناوری نوظهور در صنعت گردشگری کشور شوند. این پژوهش ضمن پر کردن شکاف نظری در حوزه متاورس گردشگری در ایران، چارچوبی عملیاتی برای تصمیم گیرندگان و فعالان این صنعت ارائه می دهد.

تصور و ساخت کالبد معماری، یکی از کلیدی ترین مراحل در فرآیند طراحی است که به شدت تحت تأثیر عوامل محیطی قرار دارد. پژوهش حاضر با هدف بررسی تأثیر عوامل جغرافیایی و محیطی (متغیر مستقل) بر شکل گیری کالبد ساختمان (متغیر وابسته) در مجتمع مسکونی «زیست جزایر» واقع در شهر جدید صدرا انجام شده است. این تحقیق در پی آن است تا با شناسایی دقیق این عوامل، راهکارهایی برای ارتقای کیفی کالبد معماری در پروژه های مسکونی منطقه ارائه دهد. روش پژوهش از نوع ترکیبی (کیفی-کمی) و ماهیت آن پیمایشی است. در بخش کیفی، مبانی نظری موضوع استخراج و در بخش کمی، با استفاده از ابزار پرسشنامه محقق ساخته، دیدگاه ساکنان مورد ارزیابی قرار گرفت. حجم نمونه بر اساس فرمول کوکران ۳۶۹ نفر تعیین و پرسشنامه ها به روش تصادفی ساده توزیع گردید. جهت واکاوی داده ها و سنجش همبستگی میان متغیرها، از آزمون آماری پیرسون استفاده شد. یافته های پژوهش ضمن تأیید رابطه معنادار میان عوامل محیطی و کالبد ساختمان، نشان می دهد که طراحی معماری در این منطقه باید پیوند ناگسستنی با شرایط اقلیمی، مختصات جغرافیایی، میزان رطوبت، بارندگی و مصالح بوم آورد داشته باشد. نتایج حاکی از آن است که بهره گیری هوشمندانه از انرژی های طبیعی، خرد اقلیم ها و پتانسیل کوران هوا در کنار مقابله با بادهای مزاحم و نوسانات دمایی از طریق تدابیر معمارانه، نقشی تعیین کننده در تأمین آسایش ساکنان دارد. در نهایت، تقویت راهبردهای طراحی مبتنی بر جغرافیا می تواند منجر به بهبود کیفیت زیست و پایداری کالبدی مجتمع های مسکونی در شهرهای جدید گردد.

در این بررسی خصوصیات مورفولوژیکی و فیزیولوژیکی بوته، عملکرد و اجزای عملکرد دانه، شاخص کلروفیل، شاخص سطح برگ، شاخص برداشت و عملکرد روغن مورد ارزیابی قرار گرفتند. این آزمایش به منظور بررسی تاثیر سطوح مختلف حذف کل برگ ها، یک سوم فوقانی، تحتانی، میانی و بدون حذف برگ و سه رقم مگاسان، هایسان 36 و آذرگل بر خصوصیات مختلف از جمله عملکرد و اجزای عملکرد روغن آفتابگردان در مزرعه تحقیقاتی دانشگاه آزاد اسلامی واحد میانه، ایران در سال های 2015 و 2016 انجام شد. آزمایش به صورت فاکتوریل در قالب طرح بلوک های کامل تصادفی اجرا گردید. طبق نتایج حاصله بین سطوح مختلف حذف برگ، اجزای عملکرد و صفات مورد ارزیابی اختلاف معنی داری داشتند. همچنین بین رقم های مورد کاشت از نظر صفات مورد ارزیابی به غیر از قطر طبق، شاخص کلروفیل، شاخص سطح برگ، شاخص برداشت، وزن 1000 دانه، درصد پوکی دانه، شاخص برداشت و عملکرد دانه و روغن تفاوت معنی داری از نظر آماری مشاهده نشد. در این آزمایش اثر متقابل سطوح مختلف حذف برگ و رقم کاشت با صفات مورد ارزیابی به غیر از قطر طبق، شاخص کلروفیل، شاخص برداشت، تعداد دانه در طبق و وزن 1000 دانه معنی دار نبود. بیشترین اثر مستقیم و مثبت را وزن 1000 دانه و کمترین اثر مستقیم را قطر طبق داشتند. نیز همبستگی مثبت و بالای تعداد دانه در طبق با عملکرد دانه و روغن احتمالا از اثرهای مثبت و قوی آن از قطر طبق و وزن 1000 دانه بود. تعداد دانه پر در طبق ، وزن 1000 دانه و قطر طبق بیشترین اثرات مستقیم را بر عملکرد دانه و روغن داشت. در نهایت با در نظر گرفتن شرایط انجام این آزمایش، در مرحله گل دهی آفتابگردان آسیب برگ های بالایی بخصوص برگ های میانی توسط عوامل زنده و غیر زنده عملکرد دانه و روغن را کاهش می دهد.

دولتسازی فرآیند ایجاد و اصلاح نهادهای دولتی را برای تامین شیوه های ثبات سیاسی و عملکرد اقتصادی در پیش گرفت و معیارهای تاسیس دولت ملتسازی، شفافیت مفهومی، زمینه سازی تجربی و انتظارات واقع بینانه تعریف شد. مرکز ثقل این فرآیند، متکی به جرح و تعدیلات اساسی در چهارگانه ساختارهای نهادی، اعم از نهادهای سیاسی، قضائی، امنیتی و اداری است و تحقق اهدافی چون، ایجاد نگاه حداقلی به وحدت در جامعه، ضمانت تکثرگرایی و بهم بافتن حداقلی، تحقق جامعه مدنی پیچیده و فربه و عقب نشینی حکومت از مداخلات اساسی در جامعه، تامین امنیت داخلی، تقویت حاکمیت قانون، استقرار دولت محدود و ... را صرفا در گرو اصلاح رادیکال در چهار عرصه فوق می داند.مقاله حاضر، با استفاده از روش توصیف، تحلیل و منابع کتابخانه ای درصدد پاسخ به این سوال اصلی است که مناسبات نهادسازی در حوزه نهادهای اداری، سیاسی، قضائی و امنیتی در جغرافیای سیاسی غرب آسیا چگونه قابل توضیح است؟ یافته های تحقیق بر این باور است که وضعیت نهادسازی در حوزه های چهارگانه در این منطقه، به دلیل فقدان شاخص های کیفی نظیر اتکاه به شایستگی و رقابت پذیری حقوق و دستمزد و خودمختاری در حوزه اداری، فقدان صداقت، شفافیت و دسترسی برابر و حقوق مالکیت در حوزه قضائی و فقدان ساختار فرماندهی متمرکز، حرفه ای شدن و عدم پاسخ گوئی به غیر نظامیان در حوزه های امنیتی و فقدان دیده بانی فساد، تناسب گرائی، ثبات سازی و غلبه رشوه خواری رقابتی، فاقد شرایط مساعد برای تامین ثبات سیاسی و رشد اقتصادی در کوتاه مدت است.

TOD به عنوان یکی از پارادایم های شهرسازی، در کانون مدیریت شهری تهران قرار گرفته است. این رویکرد که بر اصولی همچون افزایش تراکم، اختلاط کاربری و پیاده محوری استوار است، نویدبخش کاهش وابستگی به خودرو و ارتقای کیفیت زیست شهری است. با این حال، دیدگاه متخصصان، بیانگر وجود چالش هایی در تفسیر اهداف TOD در رویکردهای اجرایی است. پژوهش به دنبال آن است که بفهمد این مفهوم در ذهن تصمیم گیران تهران چگونه تفسیر می شود و چه تفاوتی با مبانی نظری آن دارد. این پژوهش با استفاده از روش تحلیل مضمون و بر اساس مصاحبه های عمیق با هشت تن از متخصصان به واکاوی این موضوع می پردازد. یافته ها نشان می دهد متخصصان درک روشنی از اصول TOD، یعنی ایجاد شهری فشرده، پیاده محور و باکیفیت زندگی بالا دارند. اما این آرمان تحت الشعاع تفاسیر نادرست قرار گرفته و مفهوم «توسعه» به «کسب درآمد از تراکم» فروکاسته شده است. ریشه این تحریف، در رویکرد منفعت محور و سیاست های مدیریتی نهفته است که TOD را نه یک راهبرد شهرسازی، بلکه ابزاری برای کسب درآمد و تأمین مالی پروژه های دیگر می بیند. این رویکرد ابزاری با چالش های ساختاری و موانع اجرایی، از جمله مشکلات حقوقی، اشباع زیرساخت ها و تضاد با اسناد بالادستی مواجه است، مسیر نادرست، به جای تحقق اهداف، به پیش بینی پیامدهای منفی اجتماعی و اقتصادی منجر شده است؛ از جمله تشدید نابرابری و خدشه دار شدن هویت محلات. در نهایت، این عوامل به چشم انداز بدبینانه و پیش بینی شکست طرح در رسیدن به اهداف خود منجر می شود، به گونه ای که میراث آن نه یک شهر کارآمد، بلکه مجموعه ای از پروژه های ساختمانی گسسته خواهد بود.

حضور اتباع افغانی در ایران سابقه ای دیرینه دارد، به ویژه طی سال های پس از انقلاب اسلامی، ایران میزبان بزرگ ترین جمعیت پناهنده افغانستانی بوده است. آنچه بیشتر از همه مشکل ساز بوده، اقامت و حضور غیرقانونی گروه وسیعی از افغان ها در طی سالیان اخیر در سکونتگاه های روستایی است. حضور اتباع افغانی در جامعه روستایی جنوب شرق کشور به دلیل هم جواری با مرزهای شرقی و قرابت فرهنگی از منظر جغرافیایی و اجتماعی دارای آثار و پیامدهایی در ابعاد مختلف می باشد. هدف از انجام پژوهش کیفی حاضر که با بهره گیری از روش تئوری بنیانی صورت گرفته؛ بررسی آثار و پیامدهای ناشی از حضور اتباع افغانی در نواحی روستایی شهرستان سیب و سوران می باشد. جامعه آماری موردمطالعه 25 نفر از افراد مطلع و آگاه بودند که به روش نمونه گیری از نوع گلوله برفی موردمطالعه قرار گرفتند. داده های حاصل از پژوهش با تکنیک مصاحبه نیمه ساختارمند و متمرکز جمع آوری و در قالب سه مرحله کدگذاری باز، محوری و انتخابی تحلیل و نهایتاً در قالب 4 پیامد اصلی طبقه بندی شدند. یافته های پژوهش نشان داد حضور اتباع در سکونتگاه های روستایی به ترتیب اهمیت، پیامدهایی نظیر افزایش آسیب پذیری جامعه محلی، تغییر بافت جمعیتی روستاها، پایین بودن پایبندی به قوانین، اشتغال غیرقانونی، شکل گیری نوعی رقابت برای دسترسی به منابع، عدم تکاپوی امکانات و خدمات موجود در روستاها با افزایش حضور اتباع، افزایش ترددهای غیرمجاز، فشار بر زیرساخت های بهداشتی و آموزشی و... را در پی داشته است.

فضاهای عمومی شهری به عنوان مهم ترین بخش شهرها، عنصر ضروری برای زندگی اجتماعی هستند که سبب حرکت در فضاهای شهری، تبادل اطلاعات و آگاهی، اجتماع پذیری و غنی سازی کیفیت محیط های شهری می شوند. هدف از پژوهش حاضر بررسی و ارزیابی شاخص های احساس راحتی شهروندان از حضور در فضاهای عمومی و باز بخش مرکزی شهر ارومیه می باشد. روش پژوهش مقاله حاضر، توصیفی- تحلیلی با رویکرد آینده پژوهی است. ابزار گردآوری اطلاعات پرسشنامه محقق ساخته، و متغیرهای آن برگرفته از مبانی نظری می باشد. در این پژوهش 30 تن از کارشناسان خبره در زمینه ی فضاهای عمومی و آینده پژوهی به عنوان اعضای پانل به صورت نمونه گیری غیر احتمالی هدفمند تعیین شدند. به منظور استخراج پیشران های مؤثر بر راحتی و اجتماع پذیری در فضاهای باز و عمومی بخش مرکزی شهر ارومیه، 43 عامل به عنوان شاخص نهایی، جهت تحلیل ساختاری به نرم افزار میک مک وارد شد. در نهایت تعداد 12 متغیر به عنوان پیشران های کلیدی به دست آمدند. یافته ها نشان داد؛ پیشران های مبلمان شهری مناسب و توزیع بهینه آن، روشنایی مناسب خیابان، آسایش بصری و محیطی، دارای بیشترین اثرگذاری ها بوده و در مرکز چرخه علّی پیشران ها نقش مهمی را ایفا می کنند؛ و پیشران وجود خرده فروشی در مسیر و بهره گیری از فضای سبز مقصد پیکان بسیاری از پیشران های بوده است که بیانگر اثرپذیری شدید این پیشران ها از سایر عوامل می باشد. در نتیجه این پژوهش می توان گفت که با توجه به پیشران های به دست آمده و بهبود وضعیت این پیشران ها، فضاهای باز و عمومی بخش مرکزی شهر ارومیه می تواند به محیطی فعال و راحت جهت ارتقای تعاملات اجتماعی تبدیل شود و موجب سرزندگی و پویای بیشتر در این بخش گردد.

رویکرد شهر اسفنجی به عنوان پارادایمی نوین در مدیریت پایدار آب های سطحی، پاسخی راهبردی به چالش های ناشی از توسعه شهری شتابان و تغییر چرخه هیدرولوژیکی طبیعی است. این رویکرد با بهره گیری از زیرساخت های سبز-آبی و راه حل های طبیعت محور، تقویت تاب آوری شهری در برابر سیلاب و آب گرفتگی، به بهبود کیفیت زندگی شهروندان و حفظ سلامت اکوسیستم های شهری منجر می شود. پژوهش حاضر با روش، توصیفی–تحلیلی به بررسی و تحلیل راهبردی رویکرد شهر اسفنجی برای پهنه بندی مناطق مستعد توسعه زیرساخت های سبز در شهر زنجان پرداخته است. شاخص های تحقیق در دودسته، داده های آماری عینی که در قالب تحلیل های GIS به صورت نقشه استخراج و تحلیل گردید. دوم داده های ذهنی در قالب مؤلفه های شهر اسفنجی شامل 4 مؤلفه رفاهی-فرهنگی؛ حمایتی؛ تنظیم کننده اکوسیستم شهر؛ و تولیدی می باشد. برای تحلیل داده ها از تکنیک همپوشانی فازی در محیط GIS و آزمون تک نمونه ای T با نرم افزار SPSS و مدل معادلات ساختاری با نرم افزار SmartPLS استفاده شد. یافته های تحقیق نشان می دهد که ۴۰ درصد از مساحت شهر (عمدتاً در مناطق جنوبی و جنوب غربی) در پهنه های با اولویت بالا و بسیار بالا برای آب گرفتگی قرار دارند. این مناطق بحرانی عمدتاً با شیب کمتر از ۵ درصد، تراکم بالای بافت سخت (بیش از ۶۰٪) و فاصله بیش از ۵۰۰ متر از مسیل های اصلی مشخص می شوند. بدین ترتیب، تمرکز کانون های بحرانی آب گرفتگی در مناطق جنوبی و جنوب غربی شهر است. همچنین، مؤلفه های تولیدی با ضریب 36.83 و حمایتی با ضریب 41.32 در وضعیت نسبتاً مطلوبی قرار دارند، از طرفی، طبق تحلیل مدل معادلات ساختاری، مؤلفه رفاهی-فرهنگی با ضریب مسیر 3.356 بیشترین سهم را در تبیین شهر اسفنجی در زنجان دارد. در مجموع، تحقق شهر اسفنجی در زنجان نیازمند عزمی جدی برای تحول در مدیریت یکپارچه آب های سطحی، بازطراحی فضاهای شهری بر اساس الگوهای نفوذپذیری و تلفیق راهکارهای فنی با ارتقای شاخص های فرهنگی-رفاهی است.

زمینه و هدف: این مقاله، تجزیه وتحلیل محتوای مقالات منتشرشده در مجله برنامه ریزی و توسعه گردشگری دانشگاه مازندران طی 12 سال گذشته از زمان آغاز مجله تا کنون (1403 -1391) را بررسی می کند. نتایج این مقاله برای شناسایی روندهای پژوهشی و شکاف های دانش مورد استفاده قرار می گیرد که به نوبه خود به تعیین چارچوب های کاربرد آن در عمل و توسعه سیاست کمک می کند. روش شناسی: تحقیق حاضر از نظر هدف، از نوع تحقیقات بنیادی و براساس رویکرد، از نوع تحقیقات استقرایی و با روش کیفی است. روش جمع آوری اطلاعات از نوع مطالعه کتابخانه ای و روش تحقیق مورد استفاده در این مقاله از نوع روایت پژوهی و تحلیل روند مقالات و با استفاده از تکنیک علم سنجی است. جهت تجزیه وتحلیل داده ها نیز از نرم افزارATLAS ti  استفاده شد. یافته ها: بررسی روند و یا تبارشناسی مقالات مجله برنامه ریزی و توسعه دانشگاه مازندران به بررسی تحولات داخلی مجله شامل تحلیل عواملی مثل فراوانی روش پژوهش، دانشگاه نویسندگان، شبکه همکاری نویسندگان، موضوعات پژوهشی، گونه شناسی گردشگری، مطالعه موردی و ابرواژگانی مقالات است. نتیجه گیری و پیشنهادات: با توجه به یافته ها، در حوزه مطالعات گردشگری، دچار بحران نظری نشده ایم، بلکه به دلیل عدم وجود سیاست گذاری روشن برای صنعت گردشگری در ایران، تأثیرات تحولات سیاسی، اقتصادی، بیولوژیکی و ... بر محتوای مقالات چاپ شده در مجله به وضوح قابل مشاهده است. نوآوری و اصالت: فصل نامه های گردشگری به عنوان یک رسانه مهم در حوزه صنعت گردشگری، نقش بسیار اساسی دارند و از طریق ارائه مقالات تخصصی، گزارش ها، تحقیقات و اطلاعات به روز، به ترویج و توسعه صنعت گردشگری کمک می کنند. این مقاله به بررسی محتوای منتشرشده در مجله برنامه ریزی و توسعه گردشگری دانشگاه مازندران پرداخته تا روندهای پژوهشی و شکاف های دانش را در موضوعات پژوهشی منتشرشده در این مجله شناسایی کند.