درخت حوزه‌های تخصصی

یکی از مهم ترین و تاثیرگذارترین اطلاعات مورد نیاز مدیران و مسئولان منابع طبیعی، نقشه های کاربری اراضی است. امروزه تکنولوژی سنجش از دور و سیستم اطلاعات جغرافیایی ، امکانات مناسبی را برای تهیه نقشه های کاربری اراضی در اختیار تصمیم گیران کشور ارائه می دهد. با توسعه روش های گوناگون در زمینه طبقه بندی تصاویر ماهواره ای و آشکارسازی تغییرات به ویژه در دهه های اخیر انتخاب بهترین و صحیح ترین روش برای تهیه نقشه کاربری و پوشش اراضی در مناطق مختلف رشد روزافزونی داشته است. بنابراین هدف از این پژوهش تجزیه و تحلیل دقت انواع روش های طبقه بندی پیکسل پایه جهت تهیه نقشه کاربری اراضی شهرستان شهریار در استان تهران با استفاده از تصاویر ماهواره ای لندست 9 می باشد. بدین منظور شش کلاس طبقه بندی کاربری اراضی در منطقه مورد مطالعه (شامل مراتع خوب، ضعیف، مناطق مسکونی، جاده، کشاورزی، مسکونی) با استفاده از تصاویر ماهواره ای لندست 9 تعیین شدند. سپس نمونه های آموزشی از سطح منطقه با استفاده از تصاویر ماهواره ای، تصاویر آنلاین Google Earth، و بازدیدهای میدانی جمع آوری شد. در مرحله بعد با استفاده از ویژگی های تصاویر کلاس های کاربری اراضی در محدوده مورد مطالعه تعیین و پس از مشخص نمودن میزان تفکیک پذیری کلاس ها طبقه بندی به صورت روش های ماشین بردار پشتیبان، حداکثراحتمال، حداقل میانگین فاصله، و روش مالاهونیس انجام شد. نتایج ارزیابی این چهار روش نشان داد که روش های حداکثر احتمال با (دقت کلی 34/95 و ضریب کاپا 93/0 درصد)، ماشین بردار پشتیبان (دقت کلی 38/90، ضریب کاپا 93/0 درصد)، و روش های حداقل میانگین فاصله و مالاهونیس به ترتیب (دقت کلی 62/56، 06/94 و ضریب کاپای 48/0، 91/0 درصد) برخوردار است. بنابراین از نتایج این پژوهش می توان برای تهیه نقشه کاربری اراضی با دقت بالاتری بهره جست. همچنین در کارهای ارزیابی محیط زیست و منابع طبیعی در مناطق با شرایط مشابه استفاده نمود.

امروزه با پیچیده شدن مسائل شهری، افزایش بیش از حد جمعیت، تنوع و کثرت نیازها و احتیاجات، نمی توان به طور طبیعی شهرها را به حال خود رها کرد تا خود به حیاتشان ادامه دهند، از این رو طرح های توسعه شهری بنیادی ترین ابزار شکل دهی شهرها بر اساس نظم و برنامه از پیش تعیین شده محسوب می شوند. لذا هدف تحقیق حاضر ارزیابی وضعیت طرح های جامع شهری اراک در طی سال های 1378 و 1398 است. داده ها و اطلاعات موردنیاز به روش کتابخانه ای و مطالعه اسناد فرادستی به دست آمد و در بخش دوم تحقیق برای پیش بینی سناریوها از نظرات کارشناسان استفاده شد. نمونه آماری تعداد 40 نفر از کارشناسان مرتبط با موضوع پژوهش بوده که به روش گلوله برفی انتخاب شده اند. درنهایت نتایج به دست آمده مؤید این مطالب است که طرح جامع سال 1378 در زمینه پیش بینی جمعیتی و سرانه پیشنهادی برخی کاربری ها مانند آموزشی، صنعتی و تقریباً مسکونی مناسب عمل کرده است، اگرچه با استاندارد سرانه ها فاصله دارد. همچنین نتایج نشان داد که طرح جامع سال 1398 در زمینه استانداردسازی سرانه و پیش بینی جمعیتی به خوبی عمل نکرده است. در نهایت از بین 5 سناریوی دارای اینرسی بالا (احتمال وقوع و تکرارپذیری بالا) یعنی با اینرسی %60 درصد، تعداد سه سناریوی فاجعه در زمینه اقتصادی، اجتماعی و جمعیتی ارائه گردید.

موقعیت جغرافیایی ایران سبب شده است تا در بخش های زیادی از آن، دارای انواع تپه های ماسه ای باشیم. از جمله مناطقی که دارای تراکم و تنوع زیادی از انواع تپه های ماسه ای است، سواحل جنوبی ایران است. با توجه به اینکه تپه های ماسه ای دارای دینامیک فعالی هستند و می توانند نواحی انسانی را تهدید کنند، در این تحقیق به ارزیابی وضعیت دینامیکی و مورفولوژی تپه های ماسه ای سواحل جنوبی ایران پرداخته شده است. در این تحقیق از تصاویر ماهواره لندست، تصاویر گوگل ارث و اطلاعات آماری مربوط ایستگاه های هواشناسی منطقه منطقه به عنوان مهم ترین داده های تحقیق استفاده شده است. مهم ترین ابزارهای تحقیق، ArcGIS، WRplot و Sandrose graph بوده است. در این تحقیق ابتدا وضعیت مورفومتری و مورفولوژی تپه های ماسه ای بررسی شده است و سپس به ارزیابی خصوصیات بادهای منطقه و ارتباط آن با دینامیک و مورفولوزی تپه های ماسه ای منطقه پرداخته شده است. بر اساس نتایج حاصله، در سواحل جنوبی ایران حدود 2750 کیلومترمربع تپه ماسه ای در اشکال مختلف وجود دارد که پوشش ماسه ای کم ضخامت، پوشش ماسه ای متوسط ضخامت و عرضی مرکب به ترتیب با 8/59، 9/10 و 3/7 درصد از کل مساحت ریگزارهای منطقه، دارای بیش ترین وسعت هستند. همچنین تحت تاثیر بادهای منطقه، بخش زیادی از تپه های ماسه ای جنوب ایران دارای وضعیت فعالی هستند و با توجه به اینکه ضریب همبستگی بین شاخص های سرعت باد و DPt به فعالیت تپه های ماسه ای منطقه در فصل بهار به ترتیب 514/0 و 612/0 بوده است، بنابراین می توان گفت که بیش ترین میزان فعالیت تپه های ماسه ای مربوط به فصل بهار است.

برای سنجش و اولویت بندی جاذبه ها معمولا معیارهای مختلفی از قبیل: اقتصادی، اجتماعی، فرهنگی، زیر ساختی، زیست محیطی، نهادی، و... مورد توجه قرار می گیرد تا بر اساس آن ها بتوان نسبت مولفه های گونا گون گردشگری تصمیم گیری کرد. قصد دارد تا خلاء مطالعاتی موجود را پر کند و تصویری از مفاهیم آموزش گردشگری را در محتوای کتابهای درسی ارائه دهد و همچنین مولفه های درسی گردشگری درمقطع هایی ابتدایی و راهنمایی را رتبه بندی کند. لذا .جامعه آماری تحقیق کارشناسان مسئول برنامه ریزی درسی در حوزه گردشگری می باشد.روایی آن توسط اساتید دانشگاهی تایید شده است و پایایی آن طبق آفای کرونباخ78/0 درصد بوده است نتایج حاکی از آن است نتایج حاصل از آن شد که، عامل دسترسی در جایگاه اول، گردشگری چیست در جایگاه دوم، هویت گردشگری ، در رتبه سوم، نقش جامعه محلی در توسعه توریسم در رتبه چهارم ارزش اقتصادی توریسم را کسب کردند.

سکونتگاه های غیررسمی از مهم ترین چالش های مدیریت شهری در کلان شهرهای ایران به شمار می آیند و مواجهه مؤثر با آن ها نیازمند رویکردهای اجتماع محور، مشارکت جویانه و مبتنی بر توانمندسازی است. دفاتر تسهیلگری محله ای با همین هدف ایجاد شدند، اما میزان اثربخشی واقعی آن ها در محلات مختلف کمتر مورد ارزیابی تطبیقی قرار گرفته است. پژوهش حاضر با هدف سنجش و مقایسه عملکرد دفاتر تسهیلگری در چهار محله اسکان غیررسمی کلان شهر تبریز انجام شد. روش تحقیق توصیفی–تحلیلی و کاربردی است و داده ها با استفاده از پرسشنامه محقق ساخته از میان 382 نفر از ساکنان در سال ۱۴۰۱ گردآوری و با بهره گیری از مدل سازی معادلات ساختاری مبتنی بر PLS تحلیل شدند. متغیرهای اصلی شامل عملکرد دفاتر، آموزش و توانمندسازی، مشارکت و پیامدهای اجتماعی، اقتصادی و کالبدی در قالب مدل مفهومی ارزیابی گردید و شاخص های حکمروایی شهری نیز برای تکمیل تحلیل در نظر گرفته شد. نتایج نشان داد عملکرد دفاتر در محلات یکنواخت نیست و میزان اثرگذاری آن ها به کیفیت حکمرانی محلی، ثبات مدیریتی، ظرفیت نهادی و پیوند با شبکه های اجتماعی محله بستگی دارد. دفاتر ملازینال و تا حدی قربانی بیشترین کارآمدی در آموزش، مشارکت، شفافیت، مسئولیت پذیری و پیامدهای اجتماعی و کالبدی را داشتند، در حالی که دفاتر ایده لو و خلیل آباد به دلیل ناپایداری نهادی، جابه جایی، تغییرات مدیریتی و ضعف ارتباطات، اثربخشی کمتری نشان دادند. تفسیر مسیرها نشان داد عملکرد دفاتر عامل اصلی ارتقای توانمندسازی و مشارکت است و در محلاتی که این چرخه کامل تر عمل کرده، پیامدهای اجتماعی و کالبدی قوی تر بوده است. موفقیت دفاتر بیش از سیاست های کلان، تابع انسجام نهادی، حضور مستمر، کیفیت نیروی انسانی و توانایی هماهنگی بین سازمانی است؛ عواملی که مسیر توسعه اجتماع محور در سکونتگاه های غیررسمی را تسهیل یا محدود می کنند.

هدف از تحقیق حاضر، شناسایی عوامل مؤثر بر طراحی و ساخت باشگاه های ورزش روستایی بود. روش تحقیق حاضر، کاربردی از نوع تحقیقات کیفی با روش تحلیل تماتیک است. جامعه آماری تحقیق شامل، اساتید مدیریت ورزشی، مدیران و کارشناسان خبره وزارت ورزش و جوانان، مدیران و کارشناسان خبره فدراسیون ورزش روستایی و بازی های بومی محلی، رؤسای خبره هیئت های ورزشی استان ها و شهرستان های ورزش روستایی و بازی های بومی محلی بودند و نمونه آماری از بین اعضای جامعه با بهره گیری از روش نمونه گیری هدفمند و گلوله برفی انتخاب شدند. ابزار تحقیق مصاحبه نیمه ساختار یافته با 17 نفر از متخصصان تحقیق که تا مرحله اشباع نظری ادامه یافت، روایی تحقیق توسط متخصصان مربوطه مورد تأیید قرار گرفت و پایایی تحقیق با استفاده از روش توافق درون موضوعی 86 درصد به دست آمد. نتایج نشان داد، تحقیق حاضر دارای 60 تا مضامین فرعی است که این مضامین شامل 6 تا مضامین سازمان دهنده عوامل زیست محیطی، عوامل اقتصادی، عوامل مدیریتی، عوامل فرهنگی، عوامل سیاسی، عوامل اجتماعی، می باشد. در طراحی و ساخت باشگاه های ورزش روستایی باید راهکارهای مدیریت پایدار و سازگار با محیط زیست مد نظر قرار گیرد تا در آینده کمترین هزینه و آسیب به منابع و محیط زیست به وجود آید. تمامی طرح های مرتبط با باشگاه های ورزشی باید الزامات زیست محیطی را رعایت کنند و در مراحل مختلف طراحی و ساخت به آن توجه ویژه شود. به همین منظور، دستورالعمل های مدیریت محیط زیست باید از سطوح بالای مدیریتی به بخش های مربوطه ابلاغ شده و از طریق سیاست های تشویقی و انجام ارزیابی های دقیق، اجرای اصول مدیریت سبز در باشگاه های ورزش روستایی به طور کامل محقق گردد. این اقدامات نه تنها به حفظ محیط زیست کمک خواهد کرد، بلکه به پایداری و بهره وری طولانی مدت باشگاه های روستایی نیز می انجامد.

نظریه حکمروایی خوب شهری در پاسخ به چالش های مدیریت سنتی و شرایط پیچیده شهرهای امروزی شکل گرفته است. این نظریه ماهیتی کل نگر و چندبعدی دارد که به تدریج در دهه های اخیر توسعه یافته است. با این حال پژوهش های انجام شده در این حوزه اغلب براساس شاخص های کلی و جهان شمول می باشند، درحالی که این موضوع با منطق درونی حکمروایی خوب شهری سازگار نیست. بنابراین، هدف پژوهش حاضر شناسایی شاخص های حکمروایی خوب با رویکرد زمینه گرا در شهر سنندج بود که با استفاده از رویکرد کیفی و روش نظریه داده بنیاد انجام شد. جامعه پژوهش، مدیران شهری و کارشناسان شهرسازی سنندج بودند که از این بین 23 نفر از افراد یادشده به شیوه نمونه گیری نظری و هدفمند با روش معرف انتخاب و در فرایند مصاحبه های پژوهش که به صورت نیمه ساختاریافته و عمیق با قاعده اشباع نظری انجام شد، مشارکت داده شدند. پس از آن داده ها جمع آوری شدند و بعد از طی فرایند مقایسه مستمر داده ها و کدگذاری های باز، محوری و انتخابی، در قالب 102 کد باز، 18 کد محوری (ابعاد و مؤلفه ها) و 6 کد انتخابی (مقوله های اصلی) سازمان دهی شدند. نتایج پژوهش در قالب الگوی حکمروایی خوب شهری سنندج ارائه شد. در این الگو دستیابی به حکمروایی خوب در شهر سنندج، مستلزم گذار از مدیریت سنتی به رویکرد مدیریت یکپارچه با ویژگی های زمینه ای شهر سنندج است. برای رسیدن به حکمروایی خوب شهری در سنندج لازم است ابتداء مدیریت یکپارچه ای ایجاد شود تا هماهنگی و انسجام بین نهادهای شهری برقرار شود. سپس بخشی از تصمیم گیری ها و برنامه ریزی های شهری به شهروندان و سهم داران شهر سنندج واگذار شود تا در کنار متخصصان به عنوان مشاور و تسهیل گر، در همکاری با بخش دولتی نقش مؤثری ایفاء کنند. این فرآیند نیازمند توانمندسازی مردم از طریق آموزش، افزایش آگاهی و تقویت ارزش های اخلاقی در جامعه است. البته، چنین تغییراتی ناگهانی رخ نمی دهند، بلکه به صورت تدریجی و در چارچوب مدیریت یکپارچه شهری قابل تحقق خواهند بود.

مقدمه: اهمیت توجه به فضاهای سبز در جوامع شهری به دلیل دوری از طبیعت غیرقابل انکار می باشد، بر همین اساس هدف از پژوهش حاضر مکان یابی بهینه فضاهای سبز شهری می باشد. روش تحقیق: برای انجام تحقیق حاضر ابتدا شاخص های موردنظر به تعداد 8 شاخص از منابع معتبر استخراج گردیده و در دوطبقه سازگار و ناسازگار قرار داده شد و در ادامه برای وزن دهی و یا در واقع اهمیت دهی به شاخص ها از 11 متخصص مصاحبه صورت گرفت، سپس جهت تعیین اهمیت و اولویت هر شاخص در نرم افزار (EXPERT CHOICE) به مقایسه زوجی داده ها پرداخته و وزن هر یک از شاخص ها با ضریب ناسازگاری 0.6 که ضریب قابل قبولی است، به دست آمد و در نهایت با استفاده از ابزار WEIGHTED SUM در نرم افزار (GIS) به روی هم گزاری شاخص ها مبادرت گردید و نقشه خروجی به دست آمد. یافته ها: نتایج حاصل شده نشان داد که به دلیل تراکم بالای کاربری های مرکز شهر اردبیل فضاهای خالی و قابل دسترس چندانی وجود ندارد، همچنین در منطقه 4 و 5 اردبیل تراکم فضاهای سبز به شدت پایین بوده که در مقابل مناطق 2 و 3 دارای تراکم نسبتاً مناسبی از فضاهای سبز شهری می باشند. بحث: به طور کلی می توان بیان نمود که هر چه از مرکز شهر به اطراف شهر حرکت می کنیم مناطق مناسب جهت احداث فضاهای سبز شهری افزایش می یابند، این روند نشان از تمرکز انواع کاربری ها در نواحی مرکزی شهر اردبیل می باشد که باید برای افزایش سطح فضاهای سبز در این نواحی برنامه ریزی مناسبی صورت گیرد.

مقدمه: سالانه هزاران هکتار از اراضی مرغوب و حاصلخیز در حواشی شهرها  با مدیریت ناکارآمد شهری تبدیل به اراضی مسکونی و شهری می شود. در حالی می توان با آمایش و مدیریت اراضی با استفاده از روش های نوین، کمترین لطمه به محیط زیست شهری وارد شود و اراضی به تناسب کاربری های مورد نیاز تخصیص می یابد. افزایش روزافزون جمعیّت شهرنشین، تبدیل روستاهای بزرگ به شهر و پذیرفتن نقش جدید اداری و سیاسی باعث گسترش محدوده های شهری می گردد و باعث معضلات آمایش شهری و زیست محیطی چون حاشیه نشینی، زمین خواری، بزهکاری و اسکان غیر رسمی می گردد. هدف از این پژوهش، پهنه بندی اراضی دشت بجنورد به منظور بهینه یابی اراضی جهت توسعه فیزیکی شهر بجنورد به عنوان مرکز استان خراسان شمالی، با استفاده از روش تلفیقی فازی- تحلیل شبکه(FANP) می باشد. روش شناسی:   در این تحقیق از نقشه های توپوگرافی زمین شناسی، تصاویر ماهواره ای استفاده شد. با توجه به خصوصیات جغرافیایی منطقه  15 شاخص مهم و اساسی در 4 گروه اصلی ژئومورفولوژی، زمین شناسی، کاربری و محیطی، دسترسی، دسته بندی و در  ژئودیتابیس نرم افزار ARC MAP ذخیره و برای اعمال الگوریتم های فازی و روش تحلیل شبکه مورد استفاده قرار گرفت. در نهایت  با استفاده از روش تلفیقی ANP -FUZZY بهترین پهنه های جهت توسعه فیزیکی کالبدی شهر بجنورد معرفی و مورد ارزیابی قرار گرفت. قلمرو جغرافیایی پژوهش:   محدوده دشت بجنورد در استان خراسان شمالی می باشد و چند سالی است که با استان شدن این خطه از کشور به شدت مورد مهاجرت درون شهری از مناطق روستایی اطراف شده است. یافته ها و بحث : طبق شواهد و یافته ها،  افزایش نرخ رشد جمعیت شهری، افزایش وسعت شهر و تغییر کاربری ها در آینده اجتناب ناپذیر است. باتوجه به کوهستانی بودن منطقه، اختصاص زمین به این منظور محدودیت هایی وجود دارد. طبق محاسبات انجام شده روش فازی در اختصاص شرط های ریاضی و جبری و ایجاد لایه های اطلاعاتی دقیق و علمی و روشANP  در وزن دهی شایسته به آلترناتیوها بسیار کارا و مناسب است و روش تلفیقی آنها نقشه بسیار دقیق و جامعی برای پهنه بندی اراضی به منظور توسعه شهری ارایه می دهد. نتیجه گیری: نتایج روش FANP  نشان می دهد 11/19 درصد از مساحت دشت بجنورد در کلاس بسیار مناسب قرار دارند. نواحی غربی شهر بجنورد در مسیر جاده بجنورد به گرگان و نواحی شمالی شهر بجنورد و در حوالی روستای لنگر اراضی جنوب شرق شهر بجنورد در حوالی روستای برج و حمید مناسب و مستعد ذکر شده است که این نواحی از نظر فاکتورهای ژئومورفولوژیکی برای توسعه فیزیکی شهر بجنورد بسیار مناسب و قابل قبول به نظر می رسد.

مقدمه: سازمان تجارت جهانی مولود پدیده مرکب و پیچیده جهانی شدن و انفجار ارتباطات و اطلاعات است. تحولات ِ فراساختارهایِ تاریخی به صورت اعوجاجی و بسیار پیچیده در یک بر همکنشی متقابل و به قول میشل فوکو، "ناپیوستگی تاریخی"  در  دگرگونی حقوقیِ جغرافیایِ  تجارت تاثیر گذاشته اند. جهانی شدن اقتصاد از دیدگاه حقوقی و سیاسی آن به مفهوم در نظر گرفتن کمترین نقش برای حدود مرزهای جغرافیایی کشورها در فعالیت های اقتصادی از قبیل تجارت، سرمایه گذاری، تولید و نقل و انتقالات مالی است. هدف: محدودیت های ساختاری حل و فصل اختلافات در گات 1947 که تنها در دو ماده 22 و 23 گنجانده شده بود، بعد از دور اروگوئه  با تفاهم نامه راجع به قواعد و رویه های حاکم بر اختلافات که در 27 ماده تنظیم شده است به ساختاری منسجم دست یافته است که این ساختار با اصولی همانند اصل دولت کامله الوداد، دامپینگ، اصل تجارت آزاد و اصل انصاف و ... همراه با ظرفیت های کنوانسیون های بین المللی دیگر زمینه چرخش آزاد تجارت بین الملل و رشد آن را فراهم نموده است. روش شناسی:  تحقیق حاضر به روش اسنادی و استدلالی پیش می رود. قلمرو جغرافیایی: تحقیق در واقع مناسبات حقوقی و تاثیر آن بر فضای کلان سیاسی اقتصادی کشورهای جهان سوم است. یافته ها و بحث: نتایج تحقیق حاکی است که در فرایندهای ساختاری سازمان تجارت جهانی اصل دولت کامله الوداد و موافقت نامه ضد دامپینگ سازمان بر عرصه پهناور تجارت بین المللی موثر بوده است و امکان هایی مانند رکن حل اختلاف و ممانعت از اقدام متقابل دولت ها بر علیه همدیگر و همچنین امکان تشکیل پانل های هیات های رسیدگی و رکن استیناف و نیز ضمانت های قدرتمنت اجرایی زمینه تعادل و تداوم سازمان تجارت جهانی را و بالطبع رشد حقوق تجارت بین المللی را فراهم نموده است. نتیجه گیری: انقلاب تجاری ناشی از انفجار اطلاعات و ارتباطات و تسریع جهانی شدن بعد از  سال های 2000 میلادی، حکایت از ضرورت نهادینه شدن سازمان تجارت جهانی و عمیق تر شدن در اصول و مبانی آن در جغرافیای جدید تجارت بین الملل است که فراتر از وضعیت های ناشی اتحادیه های کلاسیک و محدود منطقه ای بلکه با تضعیف کنترل های مرزی و تعرفه های گمرکی همراه شده است.

مقدمه:   باغستان های قزوین، با قدمت تاریخی خود نشانی از هویت این شهر دارند که علی رغم اهمیتشان از دیدگاه، منظر، زیست محیطی و ...، به برنامه ریزی آنها از دیدگاه کلان توجه کافی نشده است. یکی از جدیدترین رویکردهای جهانی، به باغ های با ارزش تاریخی، احیای قابلیت های کشاورزی از طریق کشاورزی شهری است که در عین حفظ هویت، با مداخله شهروندان در تولید محصولات ارگانیک و کشاورزی ، باعث منفعت بردن مالکان و شهروندان، توسعه گردشگری و همچنین حفظ محیط زیست می شود. هدف پژوهش:   مطالعه ی حاضر به دنبال استفاده از رویکرد کشاورزی شهری در باغستان های سنتی و بافت بلافصل آن در راستای حفظ و احیای آن ها می باشد. روش شناسی:   پژوهش حاضر از نوع کاربردی و تحلیلی است. این نوشتار با تکیه بر روش اسنادی و تحلیل نتایج آنها با استفاده از ابزار پرسشگری (مصاحبه با صاحبنظران و پرسشنامه در بافت بلافصل باغستان ها) بوده و با پیمایش به بررسی وضعیت موجود و نحوه ی اجرای رویکرد کشاورزی شهری در محدوده مورد مطالعه پرداخته است. قلمرو جغرافیایی پژوهش:   باغستان های سنتی قزوین با مساحتی در حدود 3000 هکتار که به صورت نعل اسب قزوین را در برگرفته و همچنین بافت بلافصل باغستان ها که به نوعی تاثیرگذار و تاثیرپذیر از باغستان ها می باشد. یافته ها و بحث :  باغستان ها علاوه بر قدمتی که دارند، تاثیرات مثبتی برای شهر قزوین دارا می باشند که از نظر شهروندان زیبایی ورودی شهر از مهمترین تاثیرات مثبت آن ها می باشد اما متاسفانه از نظر پاسخ دهندگان وضعیت امنیت آن ها به واسطه ی حضور معتادین از وضعیت مطلوبی برخوردار نمی باشد. در این راستا 58 درصد از پاسخ دهندگان تمایل خود مبنی بر مشارکت در اقدامات کشاورزی شهری را در راستای بهبود وضعیت باغستان ها اعلام داشته اند. نتیجه گیری: اجرای رویکرد کشاورزی شهری در این باغستان ها و بافت بلافصل آن می تواند بستر لازم جهت حضورپذیری در این محدوده را فراهم نموده و به حفظ و احیای آن هاکمک کند. براساس شرایط باغستان ها نظیر تمایل به مشارکت باغداران و ... بخش هایی از باغستان ها به عنوان پایلوت جهت اجرای طرح انتخاب در نظر گرفته شود. همجنین در بافت بلافصل علاوه بر منازل مسکونی می توان این رویکرد را در زمین های رهاشده و خالی، پارک ها، فضاهای تحت تملک شهرداری، محوطه ادارات و ... اجرایی نمود.

مقدمه: دریای خزر یکی از مهم ترین منابع انرژی نفت و گاز را در بین مناطق جهان در اختیار دارد. در بین پنج کشور موجود در اطراف دریای خزر از جمله ایران خطوط مختلف انتقال انرژی کشیده است که از منظر ژئوپلیتیک و ژئواکونومیک دارای اهمیت قابل توجهی است. هدف: بر این مبنا هدف اصلی در این پژوهش بررسی تاثیرات خطوط انتقال انرژی در دریای خزر بر منافع ملی ایران است. سوال اصلی این است که ژئوپلیتیک خطوط انتقال انرژی در دریای خزر چه تاثیری بر منافع ملی ایران دارد؟ فرضیه پژوهش این است که به نظر می رسد مهم ترین تاثیر خطوط انتقال انرژی در دریای خزر بر منافع ایران، افزایش امنیت و قدرت ملی کشور به همراه تبدیل ایران به شاهراه انتقال انرژی شمال به بازارهای جهانی است. روش شناسی:   این پژوهش در قالب روش توصیفی – تحلیلی و با استفاده از منابع کتابخانه ای انجام شده است. قلمرو جغرافیایی: در این پژوهش، حوزه دریای خزر به عنوان قلمرو جغرافیایی مدنظر نگارندگان قرار گرفته است. یافته ها و بحث : نتایج نشان می دهد که دریای خزر یکی از غنی ترین مناطق از نظر منابع انرژی در جهان است و خطوط هفت گانه انتقال انرژی از این منطقه در زمره اصلی ترین خطوط انتقال انرژی در جهان هستند. در این بین، ایران از برخی ویژگی های ژئوپلیتیکی در انتقال انرژی برخوردار است که می تواند آن را به هاب انرژی در منطقه و جهان تبدیل کند. نتیجه گیری: از مهم ترین ویژگی های ژئوپلیتیکی ابران در انتقال انرژی، کاهش ریسک انتقال انرژی از بابت امنیت انرژی، دور بودن از تهدیدات و مخاطرات به واسطه عبور از یک کشور، دسترسی به بازارهای انرژی آسیایی، کاهش هزینه انتقال انرژی از مسیر ایران با روش معاوضه و ایجاد رقابت با روسیه به عنوان ابرقدرت انرژی نفت و گاز در بازارهای جهانی می تواند تامین کننده منافع ملی ایران باشد.

مقدمه:   سوانح طبیعی تأثیرات بسیار مخربی را بر روی سکونتگاه های انسانی گذاشته و خسارات و تلفات اجتماعی و اقتصادی متعددی را بر جوامع تحمیل کرده اند. در این بین جوامع روستایی به دلیل ارتباط تنگاتنگ با محیط طبیعی بیشترین اثرات را از سوانح طبیعی می بینند. به طوری که این گونه حوادث اغلب با تخریب منابع اقتصادی و امکانات رفاهی و زیستی، سلامت ساکنان را به خطر می اندازند و همیشه خطر جدی برای توسعه مناطق روستایی به شمار می روند. هدف پژوهش:   هدف پژوهش حاضر ارزیابی میزان برخورداری خانوارهای روستایی از عوامل نهادی موثر بر تاب آوری در برابر مخاطرات محیطی در روستاهای منطقه سیستان می باشد. روش شناسی:   این تحقیق به روش توصیفی- تحلیلی انجام شده است، جامعه آماری تحقیق حاضر شامل تمامی سرپرستان خانوراهای 373 روستای بالای 50 خانوار در منطقه سیستان بود که با استفاده از فرمول کوکران تعداد 189 نفر از سرپرستان خانوارها به روش تصادفی طبقه ای به عنوان نمونه انتخاب گردید. برای تجزیه و تحلیل داده ها از نرم افزارهای SPSS و WASPAS و Arc GIS استفاده شده است. قلمرو جغرافیایی پژوهش:   قلمرو جغرافیایی شامل روستاهای منطقه سیستان می باشد . یافته ها و بحث:   نتایج آزمون رگرسیون در خصوص تأثیر عوامل نهادی بر تاب آوری اجتماعات روستایی در منطقه سیستان حاکی از آن است که میزان همبستگی چندگانه برابر با (R=0.01) و ضریب تعیین برابر با (R2=0.000) می باشد که نشان می دهد عوامل نهادی هیچ تأثیری بر تاب آوری روستاییان منطقه سیستان ندارد. همچنین نتایج حاصل از تکنیک رتبه بندی WASPAS موید آن است که، روستائیان واقع در شهرستان های زهک و هیرمند دارای بیشترین میزان تاب آوری نهادی در برابر مخاطره طبیعی و روستائیان واقع در شهرستان زابل دارای کمترین میزان تاب آوری نهادی در برابر مخاطرات طبیعی می باشند. نتیجه گیری: با توجه به یافته های پژوهش، عوامل نهادی تأثیر معناداری بر تاب آوری روستاییان منطقه سیستان در برابر مخاطرات محیطی نداشته اند. این امر نشان دهنده ضعف زیرساخت های نهادی و ناکارآمدی سیاست های حمایتی در این منطقه است. بنابراین، بازنگری در سیاست گذاری ها و تقویت نهادهای محلی برای ارتقاء تاب آوری ضروری به نظر می رسد.

مقدمه: حصول توسعه پایدار که رفاه اجتماعی و توسعه اقتصادی را بدنبال می آورد مستلزم ایجاد زمینه ها و زیرساخت های مطلوبی است که از عمده ترین و کاراترین آن ها شبکه حمل و نقل برشمرده می شود، از این رو در زمینه توسعه پایدار، راهبرد حمل و نقل پایدار از مهمترین موضوعات موجود است. ضرورت ارتقاء کمیت و کیفیت در ترانزیت مناطق مرزی کشور بر کسی پوشیده نیست. در این میان اهمیت حمل ونقل دریایی از یک سو و محدودیت هایی که بنادر دریایی در توسعه خود دارند ازسویی دیگر، موجب خلق راهکار بندرخشک گردید. بندرهای خشک، مناطقی درون سرزمینی و واسطی میان مراکز تولید و جذب کالا و بندرساحلی محسوب می شوند. هدف از این بندرها پاسخگویی به گردش حمل و نقل پرظرفیت در نواحی دور از ساحل و کاهش تقاضای نیاز به استفاده از اراضی ساحلی می باشد. هدف پژوهش: هدف این پژوهش تدوین و ارزیابی راهبردهای توسعه حمل و نقل یکپارچه بر تحقق اهداف احداث بندر خشک در استان قزوین می باشد. روش شناسی: از نظر ماهیت این تحقیق اکتشافی، توصیفی، تجویزی می باشد. برای دستیابی به اطلاعات عمدتاً از طریق مراجعه به متون موجود، کتب درسی، اسناد و مدارک و مقالات خواهد بود و از روش اسنادی استفاده شده است. همچنین برای تکمیل اطلاعات از روش های میدانی همچون استفاده از پرسشنامه و از روش مصاحبه استفاده شده است. جامعه آماری تعدادی از کارشناسان و مدیران برنامه ریزی حمل ونقل استان می باشند که مورد مصاحبه قرار گرفته اند. در ادامه؛ با استفاده از تکنیک سوات (SWOT) تعدادی راهبرد ارائه می شود. قلمرو جغرافیایی پژوهش: قلمرو مورد پژوهش استان قزوین می باشد. یافته ها و بحث: در فرآیند تحقیق، راهبردهای تهاجمی (SO) استخراج شده؛ راهبردها با استفاده از مدل (ANP) تجزیه و تحلیل شده و الویت نهائی راهبردها و میزان تأثیر گذاری هر کدام ارائه می شود. نتیجه گیری: برنامه ریزی و سرمایه گذاری در بخش حمل ونقل و یکپارچه سازی آن در استان قزوین، در راستای تحقق اهدافی که موضوع احداث بندرخشک را دنبال می کنند؛ چون که ایجاد یکپارچگی و همبستگی بین اجزای صنعت حمل و نقل، ایجاد حوزه ای جدید در لجستیک و متعاقباً شکل گیری رقابت، زمینه سازی برای شکل گیری بازارهای جدید و ایجاد مشاغل جدید در منطقه و توجه بیشتر به محیط زیست به واسطه تغییر در شیوه حمل و نقل با حفظ پایه های پایداری برای افزایش ارتباطات بین المللی در این پژوهش می باشد.

مقدمه: شبکه راه ها یکی از عوامل حیاتی در توسعه و رشد اقتصادی کشورها محسوب می شود. پروژه های راه سازی می تواند استان های مختلف را از انزوا و عقب ماندگی دور کند. کشور ایران در سال های اخیر شاهد توسعه قابل توجهی در شبکه راه های خود بوده است. این توسعه شامل احداث آزاد راه ها، بزرگراه ها، راه های اصلی و فرعی و همچنین بهبود زیرساخت های روستایی می شود. توسعه و بهبود شبکه راه ها از اهمیت بالایی برخوردار است و نیز رتبه بندی را می توان معیار، قابلیت، صلاحیت و شایستگی دانست. هدف پژوهش: در این مقاله، رتبه بندی توسعه یافتگی شبکه راه های بین شهری و روستایی در ایران با استفاده از روش پرومته مورد بررسی قرار می گیرد. روش شناسی: نوع تحقیق کاربردی و از نظر ماهیت توصیفی- تحلیلی می باشد. روش گردآوری اطلاعات در تحقیق حاضر به صورت کتابخانه ای می باشد. جهت تجزیه و تحلیل داده ها از نرم افزار سیستم اطلاعات جغرافیایی (GIS) استفاده شده تا امکان تأیید عینی تر نیازهای حمل و نقل را فراهم کند و نیز از مدل پرومته استفاده شده است. قلمرو جغرافیایی پژوهش: جامعه آماری تحقیق حاضر 31 استان ایران در بازده زمانی بین سال های 1387 الی 1400 می باشد. یافته ها و بحث: نتایج حاصل از رتبه بندی توسعه یافتگی شبکه راه ها با استفاده از روش پرومته نشان می دهند که استان هایی مانند تهران، البرز، قم، مرکزی، فارس و خراسان رضوی بیشترین توسعه یافتگی را در شبکه راه ها دارند، در حالی که استان هایی مانند سیستان و بلوچستان، بوشهر، کهکلویه و بویراحمد، چهارمحال بختیاری، خراسان شمالی، گلستان، کرمانشاه و کردستان توسعه نیافته اند و دارای رتبه های پایین تری هستند. نتیجه گیری: در نتیجه استان های مرکزی کشور از توسعه یافتگی بالاتری برخوردارند، در حالی که استان های حاشیه ای و کمتر توسعه یافته با چالش های بیشتری در این زمینه مواجه هستند که با اقداماتی نظیر: تخصیص بودجه کافی و پایدار، اولویت بندی پروژه ها، استفاده از فناوری های نوین، توجه به حمل و نقل پایدار، همکاری با بخش خصوصی و توسعه نیروی انسانی متخصص می توان به بهبود قابل توجه شبکه راه های ایران امیدوار بود.

مقدمه: آب پدیده ای مناسبت ساز در حوزه های مختلف زیست اجتماعی انسان ها بوده و همواره در کانون مناسبات قدرت بازیگران و کنشگران قرار داشته است. طی سال های اخیر بر گرفته از تغیر اقلیم، کاهش و کمبود منابع آب شیرین و افزایش جمعیت، منابع آب شیرینِ مشترک به دامنه ای از مناسبات هیدروپلیتیکِ واحدهایِ سیاسی- فضایی کناره حوضه هایِ آبریز مشترک از همکاری تا کشاکش و درگیری جهت و معنا داده است. هدف: مقاله حاضر که ماهیتی کاربردی دارد، در پی درک و شناسایی مناسبات هیدروپلیتیک ایران و عراق در رودهای مرزی با بهره گیری از تفکر سیستمی است. روش شناسی: روش شناسی حاکم بر پژوهش، توصیفی- تحلیلی است. درون داده های مورد نیاز پژوهش با روش کتابخانه ای و میدانی( مصاحبه و پرسش نامه) گرد آوری و با بهره گیری از نرم افزار Vensim و مدل AHP بررسی شده است. بدین منظور ابتدا عوامل تاثیرگذار بر مناسبات هیدروپلیتیک ایران و عراق شناسایی و با نظر خبرگان رتبه بندی شدند. عواملی که بالاترین رتبه را کسب کردند به عنوان محرک های تاثیرگذار بر مناسبات هیدروپلیتیک ایران و عراق شناسایی شدند و در قالب رویکرد سیستمی مدل سازی شد. مدل نهایی پژوهش در نرم افزار Vensim شبیه سازی شد. قلمرو جغرافیایی پژوهش: قلمرو جغرافیایی این پژوهش حوضه آبریز رودخانه های مرزی ایران و عراق است. یافته ها و بحث: یافته های پژوهش نشان داد از بین 76 عامل تاثیرگذار بر مناسبات هیدروپلیتیک ایران و عراق، عوامل سدسازی های ترکیه بر سرشاخه های رودخانه های دجله و فرات، سدسازی های سوریه بر روی رودخانه فرات، تاثیر تحریم های بین المللی بر اقتصاد ایران، تاثیر منابع آب بر اشتغال ایران، تاثیر منابع آب بر توسعه در عراق، توسعه آب پایه در ایران، مهاجرت از مرزهای غرب ایران و جمعیت ساکن در غرب ایران به عنوان محرک های تاثرگذار بر مناسبات هیدروپلیتیک ایران و عراق شناسایی شدند. محرک های هیدروپلیتیکی شناسایی شده در قالب حلقه های بازخورد با رویکرد سیستمی تحلیل و شبیه سازی شدند. نتیجه گیری: نتایج پژوهش نشان داد از آنجایی که ترکیه و حتی سوریه نقش تاثیرگذاری بر مناسبات هیدروپلیتیک ایران و عراق دارند و با توجه به اینکه مکانیزم سیستمی دو کشور ایران و عراق بر پایه نیاز دو کشور به منابع آب پی ریزی شده است، همکاری دو کشور ایران و عراق برای مذاکره با کشور ترکیه به عنوان نتیجه و پیشنهاد نهایی پژوهشگران مطرح شد.

مقدمه: شهر سرعین در استان اردبیل ایران به واسطه چشمه های آب گرم معدنی و جاذبه های متنوع، به عنوان مقصدی شناخته شده در میان گردشگران مطرح است. با این حال، دستیابی به توسعه پایدار گردشگری در این شهر نیازمند درک عمیق و تحلیلی از عوامل موثر بر این فرایند است. هدف پژوهش: این پژوهش با هدف بررسی عوامل زیست محیطی، سازمانی و مربوط به مقصد بر توسعه گردشگری در شهر سرعین و ارائه راه حل هایی برای ارتقای وضعیت فعلی انجام شده است. روش شناسی: مطالعه حاضر با اتخاذ رویکردی کیفی و با استفاده از طراحی مطالعه موردی به انجام رسیده است. گردآوری داده ها از طریق مصاحبه های عمیق با خبرگان صنعت گردشگری سرعین صورت گرفته و تجزیه و تحلیل داده های کیفی به روش تحلیل محتوا انجام شده است. قلمرو جغرافیایی پژوهش: تحقیق متمرکز بر شهر سرعین واقع در استان اردبیل ایران بوده است. یافته ها و بحث: نتایج نشان می دهد که توسعه پایدار گردشگری در سرعین نیازمند اتخاذ رویکردی چندجانبه است. بازنگری و معرفی هدفمند جاذبه های موجود، از جمله چشمه های آب گرم و پتانسیل های طبیعت محور و فرهنگی منطقه، همراه با ارتقای زیرساخت های حمل ونقل برای تسهیل دسترسی گردشگران، از اولویت های کلیدی است. همکاری بخش های دولتی و خصوصی در سرمایه گذاری برای توسعه امکانات رفاهی و تفریحی، جذب سرمایه گذاری خارجی، و بهره گیری از فناوری های نوین می تواند به خلق ارزش های متمایز و افزایش جذابیت سرعین کمک کند. همچنین، تقویت فرهنگ عمومی و مشارکت جامعه محلی به عنوان فرصتی برای توسعه پایدار، نقشی اساسی در موفقیت این استراتژی ها ایفا می کند. نتیجه گیری: دستیابی به توسعه پایدار گردشگری در سرعین مستلزم تدوین و اجرای یک استراتژی جامع است که عوامل زیست محیطی، سازمانی، مربوط به گردشگران و مقصد را به طور همزمان در نظر بگیرد. این امر شامل ارتقای عرضه محصولات گردشگری، بهبود زیرساخت ها، تسهیل مشارکت های بخش های دولتی و خصوصی، و ترویج نگرشی مثبت نسبت به صنعت گردشگری در میان جامعه محلی می شود.

زمینه و هدف: مطالعات نشان می دهد که نقش سنجش از دور حرارتی در مطالعه و برآورد دمای سطح زمین بسیار حائز اهمیت است. حرارت سطح زمین شاخص مهمی در مطالعه مدل های تعادل انرژی در سطح زمین در مقیاس منطقه ای و جهانی است. با توجه به محدودیت ایستگاه های هواشناسی، سنجش از دور می تواند جایگزین مناسبی برای برآورد حرارت سطح زمین باشد. هدف اصلی از این تحقیق پایش دمای سطح زمین با استفاده از تصاویر ماهواره ای و رابطه ای که دمای سطحی و توان تشعشعی داشته باشد، می باشد. روش شناسی: به همین منظور ابتدا تصاویر مربوطه اخذ شد و پیش پردازش های لازم بر روی هر کدام اعمال شد. سپس نسبت به مدل سازی تصاویر اقدام شد. ابتدا جهت انجام این پژوهش، از تصاویر مربوط به سال 2023 ماهواره لندست 8 سنجنده OLI و سنجنده TIRS و الگوریتم سبال استفاده شد. از نرم افزارENVI جهت تصحیحات هندسی، اتمسفری و رادیومتریک تصاویر ماهواره ای و همچنین اجرای محاسبات مربوط به مدل سبال و از نرم افزار ArcGIS جهت ایجاد پایگاه داده، تحلیل های مکانی، عملیات کارتوگرافیکی و در نهایت پیاده کردن مدل استفاده گردید. نتایج و یافته ها:: نتایج حاصل نشان می دهد که میانگین بیشترین تابش موج کوتاه ورودی به میزان 769 وات بر مترمربع در ماه سپتامبر و کمترین مقدار در رتبه بعدی ماه اگوست با 730 وات بر مترمربع بوده است. و کمترین مقدار به ماه جولای با مقدار 555 وات بر مترمربع بوده است. علت این اختلاف توان تشعشعی در مقدار تابش خالص رسیده به زمین در منطقه مورد مطالعه، ناشی از تفاوت زاویه تابش خورشید و تعداد ساعات آفتابی در ماه های مختلف سال است. می توان نتیجه گرفت که تابش خورشیدی از آستانه ی تابش تا 1000 وات بر مترمربع را دریافت می کنند، می توان نتیجه گرفت که تابش خورشیدی و بیلان تشعشعی در روستاهای شهرستان چالوس پتانسیل به شکل مناسبی برای تامین برق وجود دارد.

بنیان های فرهنگ ایرانی و تحولات آن، از ترکیب مؤلفه های زمان و جغرافیا به وجود آمده و در برابر تغییرات اساسی با طمأنینه و تاب آوری رفتار می کند. از این رو، نگارنده ی پژوهش در پی پاسخ به این سؤال بود که «چگونه، دوگانه ی جغرافیا و فرهنگ ایرانی بر شکل گیری یکی از ویژگی های فرهنگی خاص ایرانیان، یعنی تاب آوری در مواجهه با مخاطرات سیاسی، اجتماعی، اقتصادی، فرهنگی و به ویژه تهاجم های خارجی تأثیرگذار بوده است؟» درون دادهای پژوهش به روش کتابخانه ای گردآوری شده و روش شناسی حاکم بر متن از ماهیتی توصیفی- تحلیلی برخوردار است. یافته های پژوهش، گویای این است که فرهنگ ایرانی به قدری دارای بُن مایه های نیرومند است که پیچیدگی رفتاری و مواجهه خاص مردمان آن با تغییرات و بحران ها، از رموز پایداری و تاب آوری آن بوده است. در نتیجه می توان گفت که بنا به تجربه تاریخی ایرانیان، در مواجهه با قدرت ها و بحران هایی نظیر تحولات سیاسی، اقتصادی و فرهنگی، تغییری بنیادی در ارکان اساسی جامعه ایران به وقوع نپیوست، مگر اینکه با مؤلفه های دو گانه مذکور در هماهنگی و تناسب قرار داشت؛ در مجموع اینکه، خردِ ایرانی، نیروی هاضمه فرهنگ ایرانی در مقابل سلطه مهاجمان خارجی، پیوست ناگسستنی جان ایرانی با خاک ایرانی و توانایی سازماندهی سیاسی فضا در اقلیمی با ویژگی های یگانه آبی، باعث شده تا ایرانیان در برابر مخاطرات محیطی، تحولات ژئوپلیتیکی و حتی بحران هایی از نوع بنیان افکن، با تکیه بر اندیشه تمدنی خود، رفتاری از جنس تاب آوری در ذیل خرد و وطن دوستی ایرانی داشته باشند.

هدف از این تحقیق شناسایی و رتبه بندی موانع توسعه پایدار با روش تحلیل سلسله مراتبی فازی می باشد. روش تحقیق حاضر به لحاظ اهداف مورد بررسی، کاربردی، به لحاظ نحوه تجزیه و تحلیل داده ها از نوع توصیفی- تحلیلی می باشد و به لحاظ نوع جمع آوری داده ها از روش پیمایش استفاده می کند. جامعه آماری این تحقیق جامعه آماری این تحقیق کلیه کارشناسان ارشد و مسئولان و مدیران شهرداری در مناطق 22 گانه تهران می باشد. حجم نمونه آماری با استفاده از فرمول کوکران 270 نفر در نظر گرفته شد. موانع توسعه پایدار شهری شامل ملاحظات اقتصادی، ملاحظات اجتماعی و فرهنگی، ملاحظات کالبدی و ملاحظات زیست محیطی می باشند. جهت تجزیه و تحلیل اطلاعات در این تحقیق، از آمار توصیفی شامل اطلاعات دموگرافیک و جمعیت شناختی نمونه آماری نظیر جداول توزیع فراوانی، نمودار توصیفی و ... و از آمار استنباطی با استفاده از روش FAHP جهت وزن دهی گزینه ها استفاده شد. با توجه به نتایج به دست آمده ملاحظات اقتصادی (ضریب 502/0) بیشترین وزن را در موانع توسعه پایدار دارد و پس از آن به ترتیب: ملاحظات اجتماعی با وزن 0.242، ملاحظات کالبدی با وزن 0.172 و ملاحظات زیست محیطی با وزن 0.084 قرار دارند.