درخت حوزه‌های تخصصی

به منظور افزایش امنیت و توسعه مناطق میبایست شناسایی کامل فاکتورهای جغرافیایی بهویژه مشخصات توپوگرافی و ژئومورفولوژیکی در تدوین اصول و راهبردهای پدافند غیر عامل سرلوحه کار قرار گیرد. هدف از این پژوهش ارزیابی تأثیر لندفرم های ژئومورفولوژیکی در پدافند غیرعامل شهرستان زاهدان می باشد. در این پژوهش از 15 لایه متفاوت ازجمله: ارتفاع، شیب، جهت شیب، فاصله از آبراهه، فاصله از دشت سیلابی، فاصله از جاده، فاصله از گسل، خاک، زمینشناسی، کاربری اراضی، دما، بارش، فاصله از مراکز سکونتگاهی، فاصله از مخروط افکنه و وضعیت توپوگرافی (دشت و کوهستان) استفاده شده است. همچنین در این تحقیق از دو روش تحلیل سلسله مراتبی و تحلیل شبکهای بهره گرفته شده است. یافته های پژوهش نشان دادند که تاثیرگذارترین عامل در پدافند غیرعامل، مناطق کوهستانی و عامل محدودکننده مناطق پست و هموار است. به عبارت دیگر، مناطق غرب و شرق منطقه موردمطالعه، به دلیل برخورداری از ارتفاعات و کوهستانی بودن درکنار دیگر عوامل محیطی همچون بارش، نوع خاک، دشت های سیلابی و غیره باعث شده تا در خروجی نهایی پژوهش، از نظر پدافند غیرعامل دارای وضعیت مناسب باشند. از سوی دیگر، مناطق نامناسب سطح زیادی از بخش های شمال و مرکز شهرستان را دربرگرفته است، به طوری که وضعیت نامناسب این مناطق نیز با بسیاری از شاخص ها همخوانی دارد. یافته های به دست آمده از تحلیل سلسله مراتبی نشان می دهند که حدود 1233 کیلومترمربع از وسعت منطقه ازلحاظ اصول پدافند غیرعامل در وضعیت نامناسب، 89/54 کیلومترمربع در وضعیت نسبتاً مناسب و 14250 کیلومترمربع در وضعیت مناسب قرا دارند. همچنین براساس نتایج حاصل از تحلیل شبکه ای، مشخص شد که بیشتر گستره منطقه مطالعاتی در وضعیت مناسب قرار دارد.

فرونشست زمین پدیده ای مخرب است که عمدتاً در اثر استخراج بیش از حد آب های زیرزمینی ایجاد می شود و منجر به خسارات و تلفات قابل توجهی می شود. این پدیده در سراسر جهان، به ویژه در مناطق کم آب ایران مانند دشت اسفراین که نرخ فرونشست بالایی را تجربه می کند، شایع است. تحقیق حاضر با استفاده از روش تداخل سنجی راداری، فرونشست در آبخوان دشت اسفراین را با استفاده از ۵۵ تصویر Sentinel-1A از سال 1393 تا 1400 تجزیه و تحلیل کرد. در این مطالعه همچنین تغییرات سطح آب زیرزمینی با استفاده از داده های آماری چاه های پیزومتری مورد بررسی قرار گرفت. نتایج تداخل سنجی راداری نشان داد که بخش های مرکزی و شمالی آبخوان اسفراین بیشترین نرخ فرونشست را تجربه می کنند. بطوریکه حداکثر نرخ فرونشست در منطقه ای به وسعت 80 کیلومترمربع واقع در بخش مرکزی آبخوان رخ داده که بیشترین تراکم چاه های بهره برداری و بیشترین وسعت اراضی کشاورزی منطقه را شامل می شود. همچنین میانگین فرونشست طی دوره آماری مورد مطالعه در آبخوان دشت اسفراین 6/12 سانتی متر در سال می باشد. از طرفی بررسی هیدروگراف آبخوان اسفراین حاکی از روند کاهشی سطح آب زیرزمینی بوده و به طور متوسط حدود ۳۶ سانتی متر افت سطح آب زیرزمینی در سال را نشان می دهد. به طور کلی می توان نتیجه گرفت برداشت بیش از حد از منابع آب زیرزمینی و افت سطح آب زیرزمینی آبخوان دشت اسفراین می تواند یکی از دلایل احتمالی فرونشست زمین در منطقه باشد.

مدیریت تنوع قومی در عراق به عنوان یکی از مهم ترین چالش های امنیت داخلی، نقش تعیین کننده ای در ثبات سیاسی و توسعه پایدار این کشور ایفا می کند. ضعف هماهنگی نهادی، محدودیت سازوکارهای گفت وگوی اجتماعی و نبود راهبردهای جامع همزیستی، زمینه ساز تشدید تنش های قومی و تضعیف امنیت داخلی شده است. پژوهش حاضر با هدف تحلیل راهبردی مدیریت جریان های قومی و بررسی تأثیر آن بر ارتقای امنیت داخلی جمهوری عراق انجام شده است. این مطالعه با بهره گیری از روش توصیفی–تحلیلی و رویکرد ترکیبی (کمی و کیفی) و با استفاده از ابزار تحلیل SWOT، به شناسایی نقاط قوت، ضعف، فرصت ها و تهدیدهای مرتبط با مدیریت تنوع قومی پرداخته است. داده ها از طریق مطالعات اسنادی، مصاحبه های نیمه ساختاریافته و بررسی های میدانی گردآوری شد و ۴۲ نفر از کارشناسان امنیتی و سیاسی، مسئولان دولتی و دانشگاهیان در پژوهش مشارکت داشتند. یافته ها نشان می دهد که مدیریت مؤثر تنوع قومی مستلزم اتخاذ رویکردی یکپارچه در چهار بعد امنیتی–راهبردی، اقتصادی–اجتماعی، نهادی–حکومتی و سیاسی–دیپلماتیک است. تقویت سازوکارهای پیشگیرانه امنیتی، توزیع عادلانه منابع، ارتقای انسجام اجتماعی و بهبود هماهنگی نهادی می تواند نقش مؤثری در کاهش تنش های قومی و ارتقای امنیت داخلی عراق ایفا کند. نتایج این پژوهش می تواند مبنایی برای تدوین سیاست ها و راهبردهای ملی در حوزه مدیریت تنوع قومی و تقویت ثبات امنیتی در عراق فراهم آورد.

هدف پژوهش حاضر، واکاوی و مدل سازی تغییرات دمای بیشینه مناطق اقلیمی مختلف شمال ایران بود. بدین منظور، ابتدا، روند تغییرات دمای بیشینه 30 سال اخیر (2023-1994) بر اساس آزمون Kendall- Mann واکاوی گردید. در مرحله بعد، با استفاده از ریزگردان LARS-WG، دمای بیشینه دوره پایه (1980–2010) شبیه سازی و با شاخص های آماری RMSE و MAPE ارزیابی شد و سپس تحت سناریوهای اقلیمی SSP2-4.5 و SSP5-8.5 دو مدل GFDL-ESM4 و HadGEM3-GC31-LL برای 20 سال آینده (2060 -2041) پیش بینی گردید. به منظور مقایسه تغییرات دمایی دو دوره، پراکندگی دمای بیشینه دوره پایه و پیش بینی شده، در نرم افزار Arc GIS پهنه بندی گردید. طبق نتایج آزمون من- کندال، در تمامی ایستگاه ها، منحنی های U و U' در ناحیه مثبت یکدیگر را قطع کرده اند که بیانگر وجود روند صعودی دمای بیشینه سالانه طی 30 سال اخیر است. این روند صعودی در ایستگاه های سنندج، اردبیل و قزوین معنادار نبود اما در سایر ایستگاه، در سطح اطمینان 99 درصد معنادار بود. نتایج مدل سازی حاکی از افزایش دمای بیشینه 20 سال آتی تحت سناریوهای هر دو مدل بود. بیشترین درصد افزایش دما در فصول سرد (اواخر فصل پاییز تا آغاز فصل بهار) و در مناطق کوهستانی شمال غرب ایران پیش بینی شد. بر اساس یافته ها، مدل GFDL-ESM4 تحت سناریوی SSP2-4.5 کمترین خطا را داشته و به عنوان مدل مناسب تر انتخاب شد. پیش بینی افزایش 1 تا 2/2 درجه ای این مدل برای 20 سال آتی، به عنوان برآوردی واقع بینانه تر از آینده حرارتی مناطق اقلیمی مختلف شمال ایران ارزیابی می شود. این یافته ها نشان دهنده تأثیرپذیری شدید مناطق موردمطالعه از تغییرات اقلیمی آینده است.

برآوردها نشان می دهد که در ایران، 20 میلیون نفر در محله های فقیرنشین زندگی می کنند. گرچه مطالعات زیادی درباره آن به انجام رسیده؛ ولی هنوز راه حل دقیقی به دست نیامده است. ظاهراً دلیل اصلی این عدم موفقیت، نادیده گرفتن همه عناصر ذی مدخل در معادله ساماندهی بوده است. به این منظور، این بررسی به شیوه توصیفی و تحلیلی به انجام رسید. داده های موردنیاز به روش اسنادی از بررسی ها و تحقیقات قبلی به دست آمد و برای تکمیل این اطلاعات، نقطه نظرات 130 نفر از کارشناسان این حوزه اخذ گردید. اطلاعات گردآوری شده به شیوه تحلیل محتوایی و مدل سازی ساختاری تفسیری، تجزیه وتحلیل گردید. نتایج نشان داد که اقدامات صورت گرفته اغلب پراکنده، عمدتاً بی هدف و فاقد مبانی نظری در سطوح هستی شناسی، معرفت شناختی و روش شناسی بوده است. درنتیجه، چون عناصر ذی نقش در معادله ساماندهی به درستی و با ارزش واقعی جایگزین نشده اند، همیشه حاصل معادله برابر صفر بوده و به همین دلیل، هیچ تحولی حادث نشده است. بر این اساس، برای هر نوعی پیشرفتی در این قلمرو، باید محیط سیاسی (محیط فعال) آماده شده و در کنار آن، شرایط انسانی تحول پیداکرده و در نهایت با تغییر موقعیت اجتماعی همراه گردد. بر این اساس و وفق مرامنامه تأثیر شهری، موقعیت اجتماعی مساوی با کاهش طرد اجتماعی و اقتصادی است، وضعیت انسانی برابر با رفع نیازهای اساسی و ساخت و استفاده از دارایی ها و ایجاد محیطی توانمند برابر با بهبود حکمرانی است که باعث کاهش فساد و بهبود دسترسی به خدمات و منابع می شود.

شهر تهران به عنوان پایتخت ایران و شهر پیشرو در زمینه ظهور و به کارگیری فناوری های نوین در آینده این کشور به شدت تحت تأثیر تحولات اجتماعی فناورانه قرارگرفته و شهروندان از اثرات مثبت و منفی دیجیتالی شدن زندگی و رشد فناوری های مرتبط متأثر خواهند شد. ازاین رو این پژوهش با هدف شناسایی و تحلیل پیشران های اثرگذار بر آینده سلامت شهروندان و تحلیل سناریوها و تغییرات سلامت روان شهروندان (متأثر از فناوری های دیجیتال) و ارائه شیوه های اقدام انجام شده است. روش تحقیق در این پژوهش کاربردی است و از روش های مطالعات کتابخانه ای و مصاحبه برای جمع آوری و از روش های پویش محیطی، تحلیل ساختاری، سناریو نگاری و تحلیل سلسله مراتبی برای تحلیل داده ها استفاده شده است. یافته های این پژوهش نشان می دهد، چهار سناریو پیش روی آینده سلامت روان شهر تهران در خصوص تهدیدات و درمان های دیجیتال وجود دارد. با توجه به نظرخواهی از خبرگان به نظر می رسد، سناریوهای دوم و سوم محتمل ترین سناریوها هستند. سناریو اول با داشتن تمام ویژگی ها در حالت ایده آل مطلوب ترین سناریوها می باشد. سیاست گذاران شهری همچنان نیازمند تلاش برای بهبود جنبه های مختلف برای حرکت به سمت سناریو اول هستند. سناریو چهارم بدترین حالت ممکن است و سیاست گذاران شهری باید از وقوع آن جلوگیری کنند. در نتیجه با در نظر داشتن اقدامات پیشنهادی در این پژوهش می توان سلامت روان شهروندان تهرانی را در مواجه با تهدیدات و فرصت های دیجیتال ارتقا داد.

در راستای تحقق حقوق شهروندی و توسعه پایدار فضاهای شهری، طی سالیان اخیر مفاهیم متعددی توسط نظریه پردازان و برنامه ریزان شهری و منطقه ای مطرح شده است. شهر سالم، شهر دوستدار کودک، شهر سبز، شهر الکترونیک، شهر شاد و ... از این مفاهیم کلیدی هستند. در این میان شهر شاد با دربرگرفتن شاخص ها و متغیرهای متعددی، از اهمیت و جایگاه ویژه ای برخوردار است به گونه ای شهر شاد متضمن سلامت روحی و جسمی شهروندان است.   هدف این پژوهش تحلیل فضایی شاخص های شهر شاد در سطح مناطق 13 گانه کلان شهر مشهد است. پژوهش حاضر به لحاظ هدف از نوع کاربردی و به لحاظ ماهیت و روش از نوع مطالعه توصیفی -تحلیلی و روش گردآوری اطلاعات نیز اسنادی (کتابخانه ای) و میدانی (پرسشنامه) است. حجم نمونه آماری شامل شهروندان ساکن مناطق 13 گانه کلان شهر مشهد که حجم نمونه با توجه به جمعیت 3062242 سال 1395 برابر 171 پرسشنامه برآورد و با توجه به جمعیت هر منطقه توزیع شده است. برای تجزیه وتحلیل داده ها و اطلاعات از SPSS و روش های تصمیم گیری چند معیاره مانند MEREC و COCOSO و روش معادلات ساختاری (Smart PLS) بهره گرفته شده است. نتایج پژوهش نشان می دهد که مناطق 9، 1 و 4 به ترتیب دارای بالاترین و مناطق 3، 12 و 10 دارای پایین ترین سطح برخورداری از شاخص های شهر شاد، در شهر مشهد هستند. بر اساس نتایج آزمون معادلات ساختاری PLS متغیر عوامل اقتصادی با ضریب تأثیر کل (1.523) بیشترین تأثیر را بر شهر شاد داشته است و سپس به ترتیب مؤلفه های عوامل کالبدی (0.687) و عوامل اجتماعی (0.622) مؤثر بر شهر شاد می باشند.

هیدروهژمون به عنوان یکی از ابعاد مطالعاتی هیدروپلیتیک اشاره به سلطه دولت ها بر منابع آب در حوضه های آبی مشترک و جلوگیری از دسترسی سایر کشورهای حوضه از منابع آب می باشد. بررسی منابع آب در خاورمیانه بیان کننده عدم تناسب بین توزیع جمعیت و آب شیرین است که موجب بروز کشمکش های متعددی بر سر منابع آب گردیده است که این زمینه باعث شکل گیری هیدرهژمون بر حوضه های آبی مشترک گردیده است که در حال حاضر این در مواردی نظیر «رود اردن» مشاهده می گردد. بنابراین این این پژوهش با شیوه توصیفی – تحلیلی به دنبال بررسی هیدروهژمون رژیم اسرائیل بر سر رودخانه اردن و پیامدهای آن بر همسایگان می باشد. نتایج حاصل از پژوهش نشان می دهد که رژیم اسرائیل با اشغال مناطق بالادست سرشاخه های اصلی رود اردن مانند بلندی های جولان، دریاچه ها، چشمه های محلی، انتقال آب به دریاچه بحرالمیت از طریق کانال، احداث چاه های عمیق و ممانعت از احداث چاه توسط جوامع محلی سعی بر آن داشته است تا علاوه بر تأمین نیاز آبی خود، مانع از دسترسی مستقیم سایر جوامع به این منابع آبی گردد. این رژیم با بهره گیری از هیدروهژمونی نرم و با ایجاد شرایط نامناسب زندگی، جوامع محلی را مجبور به پذیرش قوانین مدنظر در جهت تامین نیازهای استراتژیک خود می نماید. مهم ترین پیامدهای این اقدامات در کشورهای پیرامون (فلسطین، سوریه، لبنان) عبارت اند از اجبار کردن جوامع بومی به مهاجرت به خصوص در بلندی های جولان و نوار غزه، مشکلات تامین آب شرب و پیامدهای معیشتی آن، کاهش توان تولید محصولات کشاورزی و حذف رقبا از بازار، اعمال نفوذ بر فرهنگ جوامع اطراف از طریق اعمال سازوکارهای اجباری برای بهره مندی از آب، مشکلات زیست محیطی و ایجاد بحران هویتی بواسطه گسترش فرهنگ صهیونیسم و زبان عبری.

پژوهش حاضر با هدف بررسی تطبیقی جایگاه و نقش قوه مقننه در سیاست خارجی، به مطالعه موردی مجلس شورای اسلامی ایران و کنگره ایالات متحده آمریکا می پردازد. در عصر حاضر که پیچیدگی های روابط بین الملل و چالش های ژئوپلیتیک افزایش یافته، نقش نهادهای قانونگذار در شکل دهی و نظارت بر سیاست خارجی اهمیت دوچندان یافته است. این پژوهش با استفاده از روش توصیفی-تحلیلی و رویکرد تطبیقی، به بررسی چارچوب های قانونی، ساختارها و مکانیسم های تأثیرگذاری هر دو نهاد در بازه زمانی ۲۰۱۵ تا ۲۰۲۳ پرداخته است. یافته های پژوهش نشان می دهد که علی رغم وجود تفاوت های ساختاری و حقوقی، هر دو نهاد از طریق ابزارهایی چون تصویب معاهدات بین المللی (اصل ۷۷ قانون اساسی ایران)، نظارت بر اجرای سیاست ها، تخصیص بودجه و دیپلماسی پارلمانی در سیاست خارجی نقش آفرینی می کنند. با این حال، کنگره آمریکا با برخورداری از اختیارات گسترده تر قانونی از جمله اعلان جنگ و کنترل بودجه، تأثیر عمیق تری بر سیاست خارجی دارد، در حالی که مجلس شورای اسلامی با محدودیت های ساختاری و قانونی متعددی مواجه است. این پژوهش با ارائه راهکارهایی همچون تقویت کمیته های تخصصی و بهبود سازوکارهای نظارتی، بر اهمیت تعامل سازنده قوای مقننه و مجریه در راستای ارتقای کارآمدی سیاست خارجی تأکید می کند.

عدالت فضایی در پراکنش فضایی مدارس از مسائل مهم  مورد توجه برنامه ریزان می باشد. این تحقیق با هدف تحلیل تمایزهای جفرافیایی استقرار مدارس از منظر عدالت فضایی انجام شده و روش تحقیق آن از نوع توصیفی – تحلیلی می باشد.  در این تحقیق برای تحلیل الگوی فضایی توزیع مدارس از متوسط نزدیکترین همسایگی، ضریب تغییرات و منحنی لورنز، برای اندازه گیری توزیع جهتی مدارس از تحلیل بیضی انحراف استاندارد، برای تهیه نقشه خوشه ها از تحلیل لکه های داغ و برای برآورد تراکم توزیع فضایی مدارس از تابع تراکم کرنل استفاده شده است. نتایج حاصل از تحلیل ها نشان می دهد توزیع مدارس در شهر اردبیل از الگوی توزیع فضایی خوشه ای تبعیت می کند و بنابراین نابرابری فضایی در دسترسی به مدارس در شهر حاکم می باشد. مرکز ثقل توزیع مدارس در محلات منطقه یک شهرداری قراردارد. نقشه خوشه های مدارس نمایانگر وجود لکه های داغ در مرکز شهر و لکه های سرد دردو محله از محلات منطقه سه شهرداری می باشد. نقشه تراکم کرنل توزیع مدارس، محرومیت محلات و نواحی حاشیه شهری در  برخورداری از مدارس را  با وضوح بیشتری به نمایش گذاشته است. برای دستیابی به عدالت فضایی و مدیریت مشکلات حاصل از نابرابری های فضایی ناشی از تصمیمات انسانی،  مکانیابی و احداث مدارس جدید در نواحی پیرامونی شهر نظیر جام جم، بهشت زهرا، ایران آباد، جین کندی و شهرک های جدیدالاحداث نظیر شهرک های نیایش، نادری، کوثر، نیروی انتظامی، پیشنهاد می گردد.  

بهسازی و نوسازی بافت های فرسوده شهری همواره یکی از مسائل و چالش های شهرهای امروزی است. تصمیم گیری در این خصوص به یکی از چالش های اساسی مدیریت شهری تبدیل شده است. در سال های اخیر سیاست های تشویقی از طرف دولت و مدیریت شهری برای بهبود این نوع بافت ها اتخاذ شده است. به همین منظور، پژوهش حاضر باهدف ارزیابی میزان اثربخشی سیاست های تشویقی مدیریت شهری در نوسازی بافت های فرسوده شهر اهواز تدوین شده است. این پژوهش ازنظر هدف، کاربردی- نظری و ازنظر روش، توصیفی- تحلیلی است. جهت تجزیه وتحلیل داده ها و آزمون فرضیات پژوهش از تکنیک های آماری آزمون t ساده، ضریب همبستگی پیرسون و رگرسیون خطی ساده در محیط نرم افزار SPSS.26 استفاده شد. نتایج حاصل از آزمون t و رگرسیون خطی نشان داد که سیاست های تشویقی در افزایش تمایل ساکنان و سرمایه گذاری در نوسازی بافت فرسوده شهری نقش داشته و این سیاست ها در تمایل ساکنان به نوسازی بافت فرسوده اثرگذار است. نتایج سنجش سیاست های تشویقی مدیریت شهری و نقش آن در تقویت انسجام محله ای نشان می دهد که این دو متغیر بر اساس ضریب همبستگی پیرسون رابطه مستقیم و معناداری دارند و نتایج آزمون t نیز گویای این است که سیاست های تشویقی مدیریت شهری باعث تقویت انسجام محله ای خواهد شد. درنهایت بر اساس ضریب همبستگی پیرسون بین سیاست های تشویقی مدیریت شهری و ارزش املاک و مستغلات بافت های فرسوده نیز رابطه مستقیم وجود داشته و این سیاست ها بر ارزش املاک و مستغلات این نوع بافت ها اثرگذار است.

وندالیسم، ازجمله رفتارهای انحرافی است که ماحصل رشد سریع شهرنشینی، توسعه ارتباطات و افزایش مشکلات اجتماعی – اقتصادی و روان شناسانه در دنیای مدرن می باشد. با توجه به اهمیت طبیعت شهری، چه از منظر زیست محیطی، و چه از جنبه اقتصادی و اجتماعی، و محدود بودن مطالعات در این زمینه علی رغم رایج بودن پدیده تخریب گری در آن، هدف پژوهش حاضر، شناسایی عوامل و کیفیات محیطی مؤثر بر کاهش رفتارهای تخریب گر طبیعت در فضاهای عمومی، و ارائه راهبردهای اجرایی در راستای بهبود وضعیت موجود به وسیله بررسی ارتباط آن با سه گروه از متغیرهاست: چیدمان فضایی، وضعیت فیزیکی طبیعت شهری و طراحی محیطی. بدین منظور، پس از مطالعه ادبیات موجود و شناخت معیارهای پژوهش، پارک حاشیه ای شهید چمران شیراز به عنوان نمونه انتخابی، از طریق تحلیل تطبیقی نقشه های میدانی و فضایی، با استفاده از نرم افزار UCL DepthMap V.10 مورد بررسی قرارگرفته است. نتایج نشان می دهند که 5 مؤلفه هم پیوندی، اتصال، کنترل پذیری، ضریب بی نظمی و میانگین عمق در ارتباط با نظام پیکره بندی فضا، دو مؤلفه بکر بودن یا طراحی شده بودن طبیعت شهری در ارتباط با ساختار فیزیکی آن، و وجود فضاهای انسان ساخت و بناهای معماری در ارتباط با مؤلفه طراحی محیطی، در بروز، کنترل و یا کاهش رفتارهای تخریب گر طبیعت شهری، موثرند. بدین صورت که حفظ ساختار طبیعی درختان، گیاهان و دیگر عناصر طبیعی و به حداقل رساندن دخالت های انسانی، حفظ حرایم طبیعت شهری در مقابل محیط های انسان ساخت، و تلاش برای چیدمان مطلوب نظام پیکره بندی فضا در راستای افزایش نظارت های عمومی بر آن، راهبردهای مؤثری در حمایت و حفظ طبیعت شهری می باشند.

آلودگی هوا و جزیره گرمایی شهری (UHI) متأثر از رشد سریع جمعیت و گسترش شهرها در شهرهایی مانند تهران تشدید شده است. این مطالعه رابطه بین ویژگی های شهریِ مناطق ساخته شده، ارتفاع ساختمان و پوشش گیاهی و شدت UHI و غلظت دی اکسید نیتروژن (NO2) را به عنوان یک آلاینده کلیدی شهری بررسی می کند. مناطق ساخته شده و ارتفاع ساختمان از داده های GHSL و پوشش گیاهی با استفاده از شاخص NDVI از طریق تصاویر Sentinel-2 استخراج شدند. محصول MOD11A2 برای شب (22:30) باقدرت تفکیک 1000 متر به منظور اندازه گیری اثر UHI در سال های 2018 تا 2022 استفاده شد و غلظت NO₂ از سنجنده TROPOMI در ماهواره Sentinel-5 برای سال های 2019 تا 2024 به دست آمد. پردازش و تجزیه وتحلیل داده ها از طریق سامانه Google Earth Engine همچنین با بهره گیری از ضریب همبستگی پیرسون انجام شد. نتایج نشان داد هر یک از ویژگی های مناطق ساخته شده و ارتفاع ساختمان ها با ضریب (45/0 و 18/0)R² رابطه ای مستقیم و معناداری با غلظت NO₂ دارند و توسعه شهری، افزایش قابل توجهی در انتشار NO₂ خواهد داشت. همبستگی مستقیمی بین پوشش گیاهی و NO₂ با ضریب (097/0)R² مشاهده شد که به توپوگرافی تهران و تجمع آلاینده در مناطق با پوشش گیاهی زیاد نسبت داده شد. همچنین نتایج این پژوهش آشکار کرد که، ارتباط مستقیم و معناداری بین مناطق ساخته شده و ارتفاع ساختمان ها با UHI با ضریب (45/0 و 18/0)R² در تهران وجود دارد که نقش این ویژگی ها را در شکل گیری و تشدید پدیده جزیره گرمایی برجسته می کند. همچنین، این مطالعه نشان داد که رابطه معکوس (اگرچه از نظر آماری معنادار نیست) بین تراکم پوشش گیاهی و اثر جزیره گرمایی وجود دارد که نشان می دهد پوشش گیاهی می تواند نقش تعدیل کننده ای در کاهش شدت جزیره گرمایی ایفا کند..

شناخت الگوی پراکنش گیاهان دارویی برای درک نقش متغیرهای اقلیمی و محیطی ضروری است. در این پژوهش، پراکنش گونه گون گزی (Astragalus adscendens) به عنوان یکی از گونه های بومی استان لرستان با استفاده از مدل حداکثر آنتروپی (MaxEnt) بررسی شد. داده های حضور گونه از طریق نمونه برداری میدانی در مناطق الیگودرز، ازنا، الشتر و نورآباد طی بهار و تابستان ۱۴۰۴ جمع آوری گردید. نتایج نشان داد بارش فصل سرد (Bio19) با اهمیت جایگشتی%4/49 و سهم نسبی %6/26، مهم ترین عامل پراکنش است و بیشترین احتمال حضور در محدوده بارش ۱۰۰ تا ۱۴۰ میلی متر مشاهده شد. شیب زمین با اهمیت جایگشتی %8/31 دومین عامل مؤثر بود؛ شیب های متوسط (۳۰–۴۰ درصد) و دامنه های شمالی بیشترین شرایط مطلوب را داشتند. دمای بهینه حضور گونه حدود ۱۳–۱۴ درجه سلسیوس و دامنه ارتفاعی مناسب ۲۴۰۰–۲۷۰۰ متر تعیین شد. خاک های لومی نیز شرایط مطلوبی برای استقرار گونه فراهم کردند. به طورکلی، متغیرهایی چون ارتفاع، کاربری اراضی و بافت خاک نقش مکمل داشته و پراکنش گونه عمدتاً تحت تأثیر دما، بارش زمستانی و ارتفاعات شیب دار و برف گیر است. تنها ۲۷/۲ کیلومترمربع از اراضی استان، عمدتاً در شرق و جنوب شرق، دارای تناسب متوسط تا بسیار زیاد بوده و زیستگاه های بسیار مطلوب در ارتفاعات قالی کوه، تمندر و اشترانکوه قرار دارند

امروزه ژئوتوریسم به عنوان زیرمجموعه گردشگری سهم زیادی در توسعه گردشگری دارد. یکی از مناطق مستعد توسعه ژئوتوریسم و گردشگری، مناطق کارستیک هستند. ازآنجایی که بخش اعظم جاذبه های ژئوتوریستی نواحی زاگرس در ایران را پدیده های کارستی تشکیل می دهد؛ در این تحقیق به ارزیابی پتانسیل ژئوتوریسم کارست منطقه هورامان در زاگرس مرتفع پرداخته شد. با بهره گیری از اطلاعات کتابخانه ای و میدانی، ژئوسایت های ارزشمند ازنظر توسعه ژئوتوریسم شناسایی شدند. با توجه به یکسان نبودن ارزش و اهمیت ژئوسایت ها، با استفاده از دو روش رینارد و گام، ژئوسایت های مستعد منطقه ارزش گذاری شدند. علاوه بر ارزش گذاری هر یک از ژئوسایت ها در این دو روش، به منظور تعیین ارزش نهایی ژئوسایت ها، ارزش های به دست آمده از دو مدل باهم ترکیب شدند. ارزش نهایی هر ژئوسایت بر اساس ژئوسایت مربوطه محاسبه شد. میزان ارزش به دست آمده برای هر ژئوسایت به صورت درصد محاسبه شد. بر مبنای این درصدها ارزش نهایی هر ژئوسایت بر اساس دو مدل رینارد و ارزیابی ژئوسایت محاسبه گردید. این ارزش ها در هر دو مدل با اندکی تفاوت مشابهت نزدیکی را نشان می دهد. بر اساس نتایج این پژوهش و میانگین درصدی حاصل از هر دو مدل، چشمه آبشاری بلبر با 64/77 درصد از مجموع امتیازات دارای بالاترین ارزش بود و بعدازآن بزرگ لاپیه های سلین با 04/69 درصد، رودخانه سیروان با 48/67 درصد و دامنه های جنوبی کوسالان با 24/64 درصد از مجموع امتیازات در رده های بعدی قرار دارند.

توسعه روستایی یک فرایند چندسطحی، چند کنشگر و چندوجهی است که به تعداد زیادی از فرایندهای به هم پیوسته متکی است و تحقق آن مستلزم درنظرگرفتن جنبه های مختلف نظیر فاکتورهای سیاسی، اقتصادی، اجتماعی، قانونی و محیطی است. به ویژه توسعه روستایی نیازمند وجود احکام قانونی مستحکم است. کشور اندونزی که به دلیل سیاست تمرکززدایی عمیق در دنیا معروف است، طی سال های اخیر تمرکززدایی در مقیاس روستا را موردتوجه قرار داده و دستور کار توسعه خود را به سمت توسعه روستایی سوق داده است. در این راستا «قانون 6/2014، جمهوری اندونزی درباره روستا» به مثابه سیاست ملی اندونزی برای توسعه روستایی جامعه محور تصویب شده است. ازجمله اهداف این قانون تبدیل روستاها از هدف توسعه به عامل توسعه است. مقاله حاضر که ازمنظر هدف از نوع تحقیقات کاربردی است و از روش تحلیل محتوای جهت دار با رویکرد تشریح بهره می گیرد، قصد پاسخ به این سؤال را دارد که دولت اندونزی برای تبدیل روستاها به عامل توسعه چه استراتژی های قانونی را اتخاذ کرده است. یافته های پژوهش نشان می دهد ایجاد ترتیبات نهادی قوی با اختیارات گسترده از طریق سیاست تمرکززدایی؛ الزام به برنامه ریزی توسعه روستایی با «رویکرد پایین به بالا»؛ اتخاذ سازوکارهای چندگانه برای مشارکت جامعه در اداره و نیز تحقق توسعه روستا؛ و تمرکززدایی مالی و انتقال منابع مالی پایدار به روستاها، چهار استراتژی اصلی دولت اندونزی برای توسعه روستایی است. به ویژه سازوکار قانونی تعیین شده در خصوص تخصیص مستقیم اعتبارات به روستاها در دنیا منحصربه فرد است. تجربه اندونزی نشان می دهد رویکرد ایده آل برای توسعه روستایی یک مدل از پایین به بالا است که با هدایت، راهبری، نظارت و تسهیل دولت تکمیل شود.

مقاله حاضر به بررسی جایگاه صنایع تبدیلی در توسعه پایدار منطقه مردق مراغه پرداخته است. این پژوهش با هدف شناسایی ظرفیت ها، چالش ها و راهکارهای اجرایی برای توسعه صنایع تبدیلی در این منطقه انجام شده است. منطقه مردق مراغه با داشتن ویژگی های اقلیمی و کشاورزی مناسب، به ویژه در تولید سیب، پتانسیل بالایی برای توسعه صنایع تبدیلی دارد. اما این پتانسیل ها با چالش هایی نظیر کمبود زیرساخت های فرآوری، نوسانات بازار، کمبود حمایت های دولتی و عدم دسترسی به فناوری های نوین روبه رو است که مانع بهره برداری کامل از این ظرفیت ها می شود. برای تحلیل این مسأله، پژوهش حاضر از روش های آماری مختلف مانند آزمون t تک نمونه ای، رگرسیون خطی و مدل معادلات ساختاری (SEM) استفاده کرده است. نتایج نشان می دهند که توسعه صنایع تبدیلی سیب در منطقه مردق، علاوه بر افزایش درآمد خانوارهای روستایی و افزایش اشتغال پایدار، می تواند مهاجرت روستایی را کاهش داده و موجب تقویت هویت تولید محلی شود. همچنین، نتایج رگرسیون نشان داد که زیرساخت های فرآوری، مشارکت در فرآوری، حمایت نهادی و آگاهی فنی بهره برداران از عوامل مؤثر در این فرآیند هستند. در نهایت، مقاله تأکید دارد که برای توسعه پایدار منطقه ای و تحقق اقتصاد دانش محور، نیاز به سرمایه گذاری هدفمند، آموزش های فنی و حمایت های دولتی است. سیاست گذاری های مؤثر در این زمینه می تواند منجر به ارتقای ارزش افزوده محصولات کشاورزی و ایجاد الگویی موفق برای سایر مناطق مشابه در کشور شود.

کنترل آبگرفتگی، سیلاب و تحلیل پیچیدگی عملکرد هیدرولیکی و هیدرولوژیکی پارامترهای موثر بر سیلاب شهری ، مستلزم استفاده از روش های محاسباتی پیشرفته و مدلسازی های جدید و کارآمدتر می باشد. هدف ازاین پژوهش شبیه سازی رواناب و تعیین مهم ترین پارامترهای موثر بر سیلاب شهری بخش هایی از شهر خرم آباد با استفاده از مدل SWMM است. ابتدا ضمن تعیین مقادیر رواناب برای بارش 24 ساعته با دوره بازگشت های مختلف بهترین توزیع آماری با توجه به نمودارهای شدت-مدت-فراوانی، پتانسیل سیلخیزی شهر خرم آباد بررسی و سپس شبیه سازی نفوذ از روش SCS و لایه اطلاعاتی خاکشناسی انجام و با استفاده از پارامترهای عرض معادل، درصد شیب، درصد مناطق نفوذ ناپذیر، ضریب زبری مانینگ مناطق نفوذ پذیر و نفوذ ناپذیر، عمق ذخیره چالابی برای مناطق نفوذ پذیر و نفوذ ناپذیر و درصد مناطق نفوذ ناپذیر بدون ذخیره چالابی، آنالیز حساسیت مدل SWMM انجام شد. با توجه به مقدار 994/0 رابطه نش-ساتکلیف ورابطه کلینگ-گوپتا به میزان913/0 نتایج واسنجی و ارزیابی مدل نشان داد که بین شاخص ارزیابی کارایی مدل جهت برآورد ارتفاع رواناب شبیه سازی و مشاهداتی، رابطه معنی داری وجود دارد و مدل برای شبیه سازی بارش و رواناب از کارایی قابل قبولی برخوردار است. نتایج نشان داد به ترتیب درصد مناطق نفوذ ناپذیر، عمق ذخیره چالابی مناطق نفوذ ناپذیر و عرض معادل بیشترین تاثیر را بر تغییر عمق رواناب دارند .نتایج واسنجی مدل نشان داد بین عمق رواناب تولیدی مدل و محاسباتی روش SCS ارتباط معنا داری وجود دارد و مدل SWMM می تواند با مدلسازی نفوذ به روش های مختلف، ضریب رواناب و پتانسیل سیل خیزی را به خوبی شبیه سازی نماید . همچنین نتایج نشان داد برخی کانال ها و گره-هایی شبکه شهری خرم آباد به درستی رفتار نمی کنند و موجب رفتار مخاطره آمیز درموقعیت های حساس و پر رفت و آمد و متراکم شهر می شوند که پیشنهاد می شود جهت رفع نواقص هیدرولیکی بهسازی شوند

شاخص های زیادی در شکل گیری پهنه های فقر در شهرها تأثیر دارند. در این میان شاخص های اقتصادی و اجتماعی تأثیر زیادی در تولید و بازتولید فقر دارند. بر همین مبنا هدف مقاله حاضر تعیین پهنه های فقیرنشین در شهر شهریار با استفاده از شاخص های اجتماعی-اقتصادی می باشد. پژوهش حاضر از لحاظ هدف کاربردی و از نظر روش، توصیفی-تحلیلی است. با استفاده از مدل  AHP به شاخص ها وزن داده شده و با استفاده از مدل تاپسیس، سطح بندی پهنه های فقر در بلوک های شهر شهریار مشخص شده اند. یافته های تلفیق تمام شاخص های اقتصادی-اجتماعی نشان می دهد که ضریب تأثیر شاخص های اشتغال، وضع زناشویی، مالکیت مسکن، سواد، وسیله نقلیه و رایانه به ترتیب برابر با 244/0، 184/0، 207/0، 215/0 و 15/0 است. بنابراین، بیشترین ضریب مربوط به اشتغال با امتیاز 244/0 و  کم ترین امتیاز مربوط به نوع وسیله نقلیه و رایانه با ضریب 15/0 است.  نتایج  فقر در شهر شهریار از لحاظ شاخص های اقتصادی و اجتماعی نشان دهنده آن است که  تنها 15 بلوک شامل حدود 10 درصد از کل بلوک های شهری شهریار  دارای کیفیت مناسب، 30 بلوک (19 درصد)  دارای کیفیت نسبتاً مناسب، تعداد 43 بلوک(28 درصد)  در وضعیت متوسط،  42 بلوک ( 27 درصد)  در وضعیت نسبتاً نامناسب و در نهایت 24 بلوک( 16 درصد)  در وضعیت نامناسبی قرار دارند. بنابراین 43 درصد بلوک های شهر شهریار از لحاظ شاخص های اجتماعی و اقتصادی در وضعیت نامناسبی قرار دارند. این مطالعه نشان می دهد که اشتغال، سواد و مالکیت خانه مهم ترین عوامل مؤثر بر مناطق فقیر در شهر هستند، این عوامل توانایی ساکنان را برای بهبود شرایط زندگی، درآمدزایی و دسترسی به خدمات اجتماعی را محدود می کند و در نتیجه فقر را در این محله ها تداوم می بخشد و بازتولید می کند. لاجرم باید سیاست هایی برای افزایش فرصت های شغلی، بهبود نرخ باسوادی و افزایش دسترسی خانواده های کم درآمد به مسکن اجرا شود. همچنین باید سیاست های برنامه ریزی و توسعه فضایی برای رفع نابرابری های اجتماعی و فضایی در شهر اجرا شود. 

امروزه پذیرفته شده است که فناوری اطلا عات و ارتباطات نقش بسیار مهم و اساسی را در رشد اقتصادی، توسعه اجتماعی و انسجام هویت فرهنگی برعهده دارد. ورود به عصر اطلاعات همچنین موجب تغییر در تمامی ساحت سیاست و به تبع آن نظام های سیاسی شده و حکومت باز به عنوان بدیل نظام های موجود معرفی گردیده است. لیکن برخی از تحقیقات بدین موضوع پرداخته اند که حکومت باز در صورت عدم بازنگری در ارکان حکومت به جهت ارتقاء مشارکت شهروندان، ابزاری نوین در اختیار نظام های غیردموکراتیک خواهد بود. بر این اساس هدف اصلی پژوهش حاضر بررسی تقاطع حکومت باز با شاخص های عملکرد ارکان حکومت (مجریه، مقننه و قضائیه) و همچنین شاخص دموکراسی است و این فرضیه مطرح شده که ارتقاء حکومت باز الزاماً به معنی بهبود شرایط عملکرد ارکان حکومت و شاخص دموکراسی نیست. نمونه مورد بررسی کشورهای منطقه جنوب آسیا است و روش پژوهش روند پژوهی است از شاخص های سازمان ملل و اکونومیست به عنوان متغیرهای پژوهش استفاده شده است. نتیجه بررسی حاکی از آن است که وضعیت کشورهای جنوب آسیا در حکومت باز الزاماً به معنی حرکت آنها به سوی دموکراسی و بهبود دسترسی شهروندان از طریق ارتقاء عملکرد ارکان حکومت نبوده است. افغانستان پس از روی کار آمدن طالبان بدترین وضعیت در میان کشورهای منطقه را داراست و در مقابل کشور نپال بهترین وضعیت در شاخص های حکومت باز و عملکرد ارکان حکومت داراست. همچنین شاخص دموکراسی در تمامی کشورها در روند بررسی شده نزولی بوده است.