درخت حوزه‌های تخصصی

این مقاله در صدد ارایه الگویی مناسب برای مدیریت بازاریابی فرهنگی با رویکرد توسعه فرهنگی است. در ابتدا ضرورت مدیریت و مهندسی فرهنگی در عصری که شاهد جهانی شدن و رقابت تنگاتنگ فرهنگ ها هستیم، با ابزارهای نوین و اثربخش، مورد تاکید قرار گرفته و در این رابطه مدیریت بازاریابی فرهنگی، بعنوان کارآمدترین ابزار، معرفی شده است. درادامه، دیدگاههای ناقص سازمان های فرهنگی در مورد بازاریابی، مورد تحلیل قرارگرفته و از دیدگاه محققان، چگونگی توسعه مفهوم بازاریابی در سازمان های فرهنگی تشریح گردیده است. همچنین به این موضوع پرداخته شده است که در مباحث نوین فرهنگی از جمله در نظریه چرخش فرهنگی، بازاریابی، بعنوان سرآغاز استیلای فرهنگ بر اقتصاد تلقی می شود و بدین لحاظ امروزه پارادایم اقتصاد فرهنگ، تبدیل به پارادایم نوینی تحت عنوان اقتصاد فرهنگی شده است. در پایان، مدیریت بازاریابی فرهنگی، مترادف با مدیریت تقاضاهای فرهنگی محسوب شده و ابعاد مختلف مدیریت بازاریابی فرهنگی تبیین گردیده و در نهایت الگویی راهبردی برای مدیریت بازاریابی فرهنگی ارایه شده است.

در اینجا برخی از روشهایی را برمیشماریم که میتوان به کمک آنها برندی مشخص و پایدار از خود در اذهان مخاطبان ایجاد کرد.

حسابداری بازاریابی شاید واژهی کاملاً دقیق و علمی نباشد، اما در پی آن است تا فعالیتهای بازاریابی بویژه بخشهای پنهان آن را مورد سنجش قرار دهد. حسابداری از اساس، فعالیتها را به عدد و رقم، هزینه و درآمد، و سود و زیان تبدیل میکند. این در حالی است که در بخشهای خاصی از بازاریابی نظیر تبلیغات، پیشبرد فروش، سمپلینگ، و مرچندایزینگ، هزینه ها کاملاً آشکار است اما نتایج، درآمدها، سود و زیان وضوح چندانی ندارد یا محاسبهی آن با دشواریهای زیادی روبه رو است. مدیران همواره تمایل دارند در قبال پرداخت هزینه های تبلیغات رادیو - تلویزیونی، بیلبورد، اتوبوس آگهی، مطبوعات و آگهینامه ها، از نتیجهی ریالی بازگشت سرمایهی این فعالیتها به صورت جداگانه آگاه شوند. پرسشی که پاسخگویی به آن میتواند تصمیم مدیران را آسانتر سازد. خوشبختانه با پیشرفت علوم و مطالعات میان رشته ای، ظرفیت بازاریابی برای پذیرش دیدگاههای گوناگون گسترش بیشتری یافته است و این در عمل میتواند برخی از پرسشهای پدید آمده را پاسخگو باشد. اثر حاضر نیز در پی چنین کوششی است تا محاسباتی را در اختیار مدیران بویژه مدیران حسابداری و مدیران مالی قرار دهد که نتیجهی ریالی بازگشت سرمایه را در فعالیتهای تبلیغاتی منعکس سازد. شایستهی یادآوری است توسعه مهندسی بازار تمایل دارد تا به بازتاب این نوع موضوعات بیشتر بپردازد، با این امید که عزم مدیران را برای تصمیم گیری در فعالیتهای بازاریابی بویژه در بخشهای پنهان آن نظیر تبلیغات، روابط عمومی تجاری، و... راسخ سازد.

پنج روش از مجموعه روشهای ارزیابی اثربخشی تبلیغات در شماره ی پیشین نشریه توسعه مهندسی بازار (سال چهارم، شماره 14، تابستان 1389) درج شد. در این شماره با 5 روش دیگر از روشهای ارزیابی اثربخشی تبلیغات آشنا خواهیم شد که عبارتند از: • آزمونهای ارتباطی • گروه کانون • آزمونهای روانشناختی یا فیزیولوژیکی • آزمونهای قاب به قاب • آزمونهای درون بازار در پایان، به تعدادی از مدلهای سلسله مراتب اثرات اشاره شده است که عبارتند از: • مدل آیدا، (AIDA) • تکنیک کریسپ (PRCB) • مدل لاویج و استینر • تکنیک های ترکیبی گفتنی آنکه ارزیابی اثربخشی تبلیغات سبب خواهد شد تا شرکتها،مؤسسات و اشخاص حقیقی و حقوقی بدانند در صورت عدم بازگشت سرمایه در فعالیتهای تبلیغاتی،هدفها و نتایج مغفول خواهد ماند. این در حالی است که فعالیتهای تبلیغاتی به مانند هر فعالیت دیگر مستلزم نتایج عینی، قابل سنجش و ارزیابی است؛ در غیر این صورت ره به جایی نخواهد برد.

امروزه زبان به عنوان یکی از مهمترین مشخصه های انسانی در بیشتر رشته های علمی نقش آفرینی میکند. نقش زبان در حوزهی روانشناسی، سیاست، جامعه شناسی، اقتصاد، بازرگانی و غیره باعث به وجود آمدن زمینه های تحقیقاتی جدید بسیاری شده است که از سویی به عنوان حلقهی اتصال علوم مختلف به یکدیگر موجب نزدیکتر شدن محققان رشته های مختلف به هم شده است و از سویی دیگر زمینهی به وجود آمدن تئوریهای جدید را فراهم کرده است. یکی از زمینه های تحقیقاتی که بتازگی توجه بسیاری از محققان جامعه شناسی زبان را به خود معطوف ساخته است، چشم اندازهای زبانی1 و رابطهی آن با بازاریابی و بویژه تبلیغات است. تصویب قوانینی در این خصوص در بعضی از کشورها (مانند قانون 101 ایالت کبک کانادا مبنی بر ضرورت استفاده از زبان فرانسه در چشم اندازهای زبانی2)، اهمیت این موضوع را میرساند، بدین رو در این مقاله ابتدا تعریفی از چشم اندازهای زبانی، و سپس نظریه هایی در مورد رابطهی تبلیغات و چشم اندازهای زبانی ارائه خواهد شد. در نهایت پیشنهادهایی در مورد بهکارگیری زبان در تبلیغات ارائه میشود.

شاید به بهانهی اینکه زمان آن رسیده است تا یک محیط کاری جدیدی داشته باشیم، لازم باشد به یک بازنگری در تمامی سطوح سازمان دست بزنیم. روی سخن با رهبران کسب و کارهایی است که میخواهند بهترین نیروهایشان را حفظ کنند و به بیشترین بهره وری در سازمانشان برسند. 1- چرا افراد توانمند باید علاقه مند همکاری با ما باشند؟ بهترین رهبران بخوبی میدانند که افراد بااستعداد صرفاً با پول به حرکت درنمیآیند. این افراد به پروژه هایی احتیاج دارند تا هیجان کافی را برای آنها فراهم آورد. آنها دوست دارند بخشی از یک چیز بزرگتر از خودشان باشند. این وظیفهی رهبران است تا در محیط کسب وکار افراد را باانگیزه و مصمم نگه دارند. 2- آیا میتوانیم افراد توانمند را با نگاه اول تشخیص بدهیم؟ وقتی شرکت یا دپارتمان خود را به افراد مناسب تجهیز کردیم، آنگاه رهبر مناسب بودن دیگر کار چندان سختی نخواهد بود. براستی یکی از پرچالش ترین، و وقتگیرترین موضوعات برای رهبران، پاسخ به این پرسش است که چه کسی مناسب کدام شغل در سازمان است. وقتی زمان ارزیابی استعدادها میرسد، ویژگیهای شخص پابه پای تخصص او قابل بررسی می شود. آیا میدانیم چه ویژگی افراد باعث شده است تا در تیم به ستاره تبدیل شوند و چگونه میتوان افراد بیشتری با این ویژگیها یافت؟ 3- آیا افراد توانمندی در این حوزهی کاری وجود دارد که به دنبال کارکردن با ما نباشند؟ این یک بصیرت و شمّ عمومی است که همه آن را فراموش کرده ایم: بااستعدادترین افراد دوست دارند به کارهایی مشغول شوند که دوست دارند، با افرادی که از همکاری با آنها لذت ببرند، و پروژه هایی که آنها را به چالش بکشاند. نکته اینجا است که بایستی از بین این همه به اصطلاح جویای کار منفعل، افراد مناسب خودمان را پیدا کنیم. این افراد ممکن است خارج از سازمان ما باشند، یا شاید در دیگر بخشهای سازمان به کار اشتغال داشته باشند، اما واقعیت این است که آنها برای ما کار نخواهند کرد مگر آنکه شدیداً تلاش کنیم آنها متقاعد شوند با ما پیوند بخورند. 4- آیا توان آموزش افراد بااستعداد و توانمند را داریم تا به آنها یاد دهیم تیم و شرکت ما چگونه کار میکند و برنده میشود؟ حتی افرادی که کارهای نیازمند بیشترین تمرکز فردی (برنامه نویسهای نرم افزاری، طراحان گرافیکی، نخبه ها و تئوریسینهای بازاریابی) را انجام میدهند هم اگر از نحوهی عملکرد کل سازمان بیاطلاع باشند، قادر به ارائهی بهترین کارایی و اثربخشی خود نخواهند بود. این موضوع تا اندازه ای به آگاهی از گزارشهای مالی مربوط میشود: آیا همهی افراد میتوانند یاد بگیرند چگونه مانند یک معامله گر فکر کنند؟ البته این موضوع اساساً به درک مشترک بازمیگردد و اینکه آیا افراد باهوش سازمان میتوانند دیگر کارکنان مجموعه را با واقعیتهای اداره و مدیریت آن کسب وکار آشنا کنند؟ 5- آیا به همان اندازه که به دیگران سخت میگیریم، خودمان را هم مورد مؤاخذه قرار میدهیم؟ جای تریدی نیست که افراد مستعد و بلندپرواز دارای انتظارات بالایی برای خودشان، تیم یا شرکتشان، و همکارانشان هستند. به همین علت هم هست که در کارشان اینقدر سختگیرند. تست نهایی برای افرادی که در جایگاه بالاتری قرار دارند این است که آیا آنها همان ارزشها ، نگرشها، و طرز تفکری که میخواهند شاهد آن در دیگر افراد تحت مدیریت خود باشند را از خود بروز میدهند؟ به عبارت دیگر اگر خودمان را برای کار کردن به ما پیشنهاد بدهند، آیا آن را قبول میکنیم؟

تبلیغات پنهان"" در شماره های پیشین نشریه تشریح شد. نخست تبلیغات پنهان در شبکه های خبری معرفی شد؛ اینکه چگونه شبکه های خبری در زاویه ای آشکار و پنهان، آرم و لوگوی کالا و محصوی را بیمهابا در چشم بینندگان فرو میکنند. در شماره های بعدی توسعه مهندسی بازار، از گسترش تبلیغات پنهان در دنیای شعر و موسیقی یاد شد؛ اینکه چگونه خوانندگان مشهور غرب از نام تجاری اتومبیل سازان برجسته، شرکتهای عکاسی، و گوشیهای موبایل به وضوح نام میبرند. در شمارهی سیزدهم - بهار 1389 - از نمونه های جدید تبلیغات پنهان در رمانهای گوناگون از جمله هری پاتر سخن به میان آمد که شکلاتهای خاص در آن تبلیغات میشود. از کوششهای پنتاگون در نشریهی شمارهی چهاردهم - تابستان 1389 - یاد شد که نخست بازیهای رایانه ای را تولید و پخش کرد تا در پرتو آن بتواند جنگ خلیج فارس را آشکارا به راه اندازد و از قبح آن بکاهد. در شمارهی 15 - سال چهارم، مهر و آبان 1389 - تبلیغات پنهان در فیلمهای کارتونی و انیمیشن عنوان شد که چگونه کارتون ملوان زبل توانست شرکتهای تولیدکنندهی کنسرو اسفناج را از ورشکستگی و انحلال برهاند. و در نهایت در شمارهی پیشین توسعه مهندسی بازار - شمارهی 16، سال چهارم، آذر و دی 1389 - از تبلیغات پنهان و غافلگیرانه در ورزش به تفصیل سخن به میان آمد. اما در شمارهی حاضر - شمارهی 17، سال چهارم، بهمن و اسفند 1389 - تبلیغات پنهان در مجموعه های تلویزیونی مورد بحث است. در این شماره درمییابیم که تلویزیون یک شیوهی زندگی را میفروشد، و در واقع نوعی از انتخاب را میفروشد؛ حتی در جایی که هیچ انتخابی وجود ندارد. حامیان مالی برنامه های تلویزیونی و تبلیغات پنهان کیستند؟ پاسخ این پرسش و بسیاری از هزینه های تبلیغات پنهان در برنامه های تلویزیونی، اطلاعات ارزشمندی است که این اثر تقدیم خوانندگان میکند.

روایت""، تازه ترین چارچوب ارزیابی برای بررسی برندهای دنیا است که صاحبنظران با خلا قیتی وافر، در جستجوی چنین تفسیری از برندها هستند. اثر حاضر با هوشمندی درخور به بررسی ""روایت"" نایک و آدیداس پرداخته است. نخست هر یک از لوگوهای آدیداس و نایک را جزء به جزء وارسی میکند و سپس بر فراز این نشانه شناسی، کلّیت و یکپارچگی لوگوی آدیداس و نایک را مدنظر قرار میدهد. تیزبینی مؤلف این اثر آنجا ستودنی است که بر پایهی یک نظریهی نافذ، ""انسانها با برندها درمان میشوند""، شخصیت انسانهایی که نایک را برمیگزینند از شخصیت انسانهایی که آدیداس را برمیگزینند، کاملا ً تفکیک میکند؛ نگاهی که برای مالکان برندها و نیز کلینیکهای روانشناسی، هم کاربردی و هم سودزا است.

شرکت نوشابه سازی پپسی امریکا با بیشترین تبلیغات از بیش از ده ستاره ی جام جهانی برای نوشابه خود در سطح رسانه های جهان تبلیغ کرده است. پپسی برای این کار با استفاده از حیات وحش قاره افریقا و کشور افریقای جنوبی و همچنین بهره جستن از موزیکهایی با تم آفریقایی از ستاره ای همچون مسی، تیری آنری، دروگبا، کاکا و چند ستاره ی نام آشنای دیگر استفاده کرده است. لیونل مسی در طی برگزاری بازیهای جام جهانی 2010، با شرکت در تبلیغات رایانه ای آدیداس و شرکت گسترده در تبلیغات موزیکال پپسی در تازه ترین تبلیغات برای شبکه ی غذایی امریکانا، ناگت مرغ کنتاکی را تبلیغ کرد.

اهمیت نام تجاری و تأثیر آن در فروش محصولات و خدمات به­طور فزاینده­ای در حال گسترش است و آگاهی از شخصیت نام تجاری و ابعاد آن برای همه مؤسسات حائز اهمیت می­باشد. به همین دلیل در تحقیق حاضر به شناسائی ابعاد شخصیتی نام تجاری پرداخته شده و تاثیر شخصیت نام تجاری بر رضایت، ارزش ادراکی، اعتماد و وفاداری به نام تجاری مورد بررسی قرار می­دهد. با استفاده از پرسشنامه، نظرات 212 نفر از کاربران شرکت ایرانسل جمع­آوری گردید. جهت تحلیل داده­ها از تحلیل عاملی و مدلسازی معادلات ساختاری استفاده شد. نتایج تحلیل عاملی چهار بعد را برای شخصیت نام تجاری ایرانسل معرفی می­کند. نتایج تحقیق حاکی از تاثیر مثبت و معنی­دار شخصیت نام تجاری بر رضایت و ارزش ادراکی و همچنین تاثیر معنی­دار رضایت بر اعتماد و وفاداری، و ارزش ادراکی بر رضایت و وفاداری مشتریان است. لذا، مؤسسات خدماتی باید با تمرکز بر ارتباطات و دستیابی به روابط عمومی اثربخش به ایجاد و حفظ شخصیت نام تجاری مطلوب اقدام نمایند. چراکه ارتباطات نقش حیاتی در خلق و حفظ شخصیت نام تجاری دارد.