ترتیب بر اساس: جدیدترینپربازدیدترین
فیلترهای جستجو: فیلتری انتخاب نشده است.
نمایش ۲۴۱ تا ۲۶۰ مورد از کل ۸۴٬۷۳۰ مورد.
۲۴۱.

بررسی خوانش قاضی سعید قمی از سخن امام رضا (علیه السلام) در خصوص «معلوم بودن کائن نزد خویش» و دیگر رهیافت های غیر مبتنی بر نفی گونه ای از خودآگاهی(مقاله علمی وزارت علوم)

نویسنده:
حوزه‌های تخصصی:
تعداد بازدید : ۱۱ تعداد دانلود : ۱۲
علم الهی و مسائل مرتبط با آن، در میراث برجای مانده از عترت طاهره (علیهم السلام) بسیار مورد توجه قرار گرفته است. یکی از مسائل مربوط به صفت علم الهی، خودآگاهی خداوندمتعال است. در میان روایاتی که در آنها بحث از خودآگاهی خداوندمتعال به میان آمده است، پاسخ منفی امام رضا (علیه السلام) به عمران صابی در خصوص «معلوم بودن خداوندمتعال در خود و نزد خود»، سخنی غریب است که شارحان بر صعوبت معنای آن تصریح کرده و در تحلیل معنای آن به تکاپو افتاده اند که سه رویکرد عمده در تحلیل این روایت به چشم می خورد؛ (1) برخی از ایشان پرسش عمران را ناظر به گونه ای از آگاهی تلقی کرده اند، که ثبوت آن برای خداوندمتعال مستلزم نقص است و (2) برخی دیگر، آن را به معنای مطلق آگاهی لحاظ کرده اند و بر اساس اطلاق ذاتی خداوندمتعال، نفی ثبوت آن را مربوط به نفی تقیّد ناشی از اثبات این صفت برای خداوندمتعال در نظر گرفته اند، و (3) عده ای دیگر اساسا پرسش عمران را غیرمربوط به خودآگاهی خداوندمتعال دانسته اند. در این نوشتار، تحلیلهای صورت گرفته بر اساس دو رویکرد اخیر مورد بررسی قرار می گیرد.
۲۴۲.

بررسی کنش سیاسی گفتاری دعبل خزاعی و تأثیر آن در ترویج فرهنگ رضوی با استفاده از نظریه پی یر انسار(مقاله علمی وزارت علوم)

نویسنده:
حوزه‌های تخصصی:
تعداد بازدید : ۱۴ تعداد دانلود : ۱۷
دعبل خزاعی (256-148 ق) با عمری حدود یک قرن خود از کلام و شعر برای بسط فرهنگ ائمه (ع) و تقابل با فرهنگ سیاسی عباسی بهره گرفت و کارنامه موثری از خود برجا گذاشت. این مقاله با رویکرد تاریخی و توصیفی تحلیلی و به روش اسنادی در صدد ارائه تصویری گویا از کارکردهای کنش سیاسی گفتاری دعبل خزاعی شاعر اهل بیت (ع) در زمان حیات طولانی خود به ویژه در عصر امام رضا (ع) است. چهارچوب نظری این مقاله رابطه زبان و ایدئولوژی در اندیشه پی یر انسار است. بر مبنای اندیشه وی، زبان به فعل سیاسی معنا و جهت می دهد. زبان، ابزار مهم عاملان سیاسی برای تحقق کنشِ شورش و انقلاب یا تثبیت است. یافته های مقاله نشان می دهد شعر سیاسی دعبل در کنش شورش در قالب هجو و نقد خلفای جور، از امویان گرفته تا عباسیان و در کنشِ تثبیت در قالب هایی چون مدح و رثای اهل بیت (ع) و دفاع از حقانیت آنان، بیان سجایای معصومین (ع) و ستایش آیندگان به خصوص مدح و ستایش و رثای امام رضا (ع) دعبل را در تثبیت فرهنگ رضوی با کنش انقلابی و جلوگیری از چیره شدن فرهنگ مخالف اهل بیت (ع) نامدار کرده است. زبان شعری دعبل، ترسیم کننده مشروعیت گفتمان امامت با ترسیم حقانیت، صلاحیت در عین مظلومیتِ معصومین (ع) و افشای ناراستی ها، خیانت ها، بی کفایتی ها و ظلم و جور حاکمان عباسی است. کنش انقلابی دعبل به نحوی است که به جای زبان پررمز و راز و دیریاب، با بهره گیری از قصاید روشن و با صراحت بیان، مخاطبان بی شمار سرزمین پهناور مسلمانان عصر خود را هدف قرار می داده است.
۲۴۳.

بررسی تطبیقی گزارش های تاریخی درباره توپ بندی حرم مطهر امام رضا(ع) (به همراه معرفی نسخه خطی نویافته درباره توپ بندی)(مقاله علمی وزارت علوم)

حوزه‌های تخصصی:
تعداد بازدید : ۱۳ تعداد دانلود : ۱۳
بمباران حرم امام رضا(ع)بدست روس هادر دهم ربیع الثانی 1330 ق یکی از وقایع مهم تاریخی در مشهد به شمار می رود بنحوی که تا مدت ها به عنوان عاشورای ثانی مراسمی برگزار و اشعاری برای آن سروده شده است.هدف از نگارش این مقاله معرفی و بررسی محتوای رساله ای نویافته درباره بمباران حرم امام رضا(ع) می باشد. در همین راستا ابتدا مهمترین منابع موجود در این باره در ذیل رسمی شامل اسناد و غیر رسمی مانند کتاب و روزنامه معرفی می گردد.در ادامه به منظور فراهم سازی امکان بررسی تطبیقی محتوای آن ها با رساله مورد بحث، موضوعات اصلی در چند محور؛ انواع خسارات مالی و جانی،نحوه حمله به حرم و چگونگی استقرار توپها،تعداد گلوله های اصابت کرده به حرم و محل آن ،اعتبار سنجی اسناد و مدارک و انواع اشعار به جای مانده دسته بندی می شود و در هر قسمت اهمیت اطلاعات نسخه در قیاس با دیگر منابع مشخص می گردد.ساختار نسخه شناسی رساله و ارزشهای اطلاعاتی آن به صورت جداگانه نیز برای تاکید بیشتر بر اهمیت محتوا معرفی می گردد.بررسی یافته های پژوهش نشان می دهد که این نسخه تا کنون ناشناس بوده و اطلاعات آن در جایی استفاده نشده است. با توجه به شکل و شیوه ارائه اطلاعات ارائه شده، نویسنده از نزدیک در جریان واقعه بوده و تلاش نموده تا ضمن ارائه تصویر دقیق به صورت منصفانه به ابعاد مختلف آن بر اساس شواهد و اسناد بپردازد.برخی از اطلاعات کتاب مانند نحوه شروع شدن و وقایع منجر به بمباران با دیگر منابع مشترک است و در برخی محورها مانند افراد درگیر ،خسارات مالی و جانی،آرایش نیروهای نظامی و نحوه بمباران و اشعار به جای مانده واجد ارزش اطلاعاتی و در مواردی مانند سرانجام یوسف خان هراتی منحصر بفرد است.
۲۴۴.

شناسایی ابعاد و مؤلفه های اقتصاد فرهنگ در آستان قدس رضوی (با تأکید بر کتاب عیون اخبار الرضا (ع) و اندیشه های مقام معظم رهبری)(مقاله علمی وزارت علوم)

حوزه‌های تخصصی:
تعداد بازدید : ۹ تعداد دانلود : ۸
حوزه اقتصاد فرهنگ از جمله حوزه های نو و سودآوری است که با مطالعه علمی می تواند راه حل های خوبی را برای حل مشکلات مالی سازمان های فرهنگی ارائه کند. سازمان آستان قدس رضوی از جمله سازمان هایی است که در زمینه اقتصاد فرهنگ فعالیت دارد؛ ولی هنوز نتوانسته است از ظرفیت های زیادی که در اختیار دارد، استفاده کند. از طرفی با توجه به کمبود پژوهشی که در این زمینه وجود دارد و نیز ملاحظات مربوط به سازمان آستان قدس رضوی مانند تصویر و برند امام رضا (ع) ، پژوهشی که بتواند این نیاز را مرتفع کند، وجود ندارد. این پژوهش تلاش می کند با تأکید بر روایات عیون الاخبار الرضا و بهره گیری از فرمایش های مقام معظم رهبری، سیاست های کلان آستان قدس رضوی و نوشته های نظری، مؤلفه های اقتصاد فرهنگ در آستان قدس رضوی را با استفاده از روش تحلیل مضمون، استخراج کند. پس از استخراج متن های مربوط به پژوهش از منابع ذکر شده، حدود 1200 مضمون پایه اولیه استخراج شد. پس از غربال و ترکیب مضامین اولیه، 99 مضمون پایه، 20 مضمون سازمان دهنده و 6 مضمون فراگیر استخراج شد؛ مضامین فراگیر شامل «بهره وری، کاهش هزینه و افزایش درآمد»، «تصویر و شأن آستان قدس رضوی»، «توجه به هم افزایی، انسجام و هماهنگی»، «برنامه ریزی راهبردی، آینده نگری، عقلانیت و آگاهی علمی»، «خلاقیت و نوآوری» و «شرایط زمینه ای و بستر فعالیت» هستند. در نهایت، شبکه مضامین ارائه شده در این پژوهش می تواند به سیاست گذاران اقتصاد فرهنگ در آستان قدس رضوی برای برنامه ریزی موفق در این حوزه کمک کند.
۲۴۵.

The Qur’anic Model of the "Differentiated Human": Reinterpreting Bowen’s Concept of Bowen’s Differentiation in Light of "Piety" and "Furqān"(مقاله علمی وزارت علوم)

حوزه‌های تخصصی:
تعداد بازدید : ۱۳ تعداد دانلود : ۱۴
The concept of "Differentiation of self" in Bowen’s Family Systems Theory, regarded as the cornerstone of mental health, refers to individuals’ ability to separate rationality from emotion and to maintain balance between individuality and togetherness. Considering the lack of an indigenous model in family psychology, the present study aims to articulate a "Differentiated Human" model based on the teachings of the Holy Qur’an. The research method is "Thematic Analysis" with a qualitative approach. The study population consisted of all Qur’anic verses, with a focus on authoritative Shi‘i exegeses, especially al‑Mīzān . After purposeful note‑taking, the data were analyzed using three‑stage coding in MAXQDA software. The findings showed that "Piety," as a process of self‑regulation, is the overarching theme of Qur’anic differentiation, which is actualized through " Furqān " (the faculty of discernment). At the intrapersonal level, this model includes cognitive components (self‑awareness, faith‑based rationality) and behavioral components (emotion regulation, patience, and trust in God). At the interpersonal level, through an assertive communication style (based on authenticity, clarity, unconditional respect, and empathy) and boundary management (rejecting fusion and emotional cutoff), it establishes a balance between independence and intimacy. Ultimately, the results indicate that the Qur’anic model, by adding monotheistic and innate dimensions to psychological components, provides a rich framework for Islamic counseling and elevates the path of growth from mental health to spiritual perfection.
۲۴۶.

تقدّم هدایت تکوینی بر تکلیف تشریعی و نقش آن در تبیین مسئولیت اعتقادی از دیدگاه آیت الله جوادی آملی(مقاله پژوهشی حوزه)

حوزه‌های تخصصی:
تعداد بازدید : ۱۳ تعداد دانلود : ۱۱
مسئله نسبت میان هدایت الهی و تکلیف تشریعی، از مباحث بنیادین کلام اسلامی و از محورهای مهم در تبیین عدالت الهی و مسئولیت اعتقادی انسان است. در بسیاری از رویکردهای رایج کلامی، هدایت الهی غالباً به «ارائه طریق» یا «اتمام حجت» فروکاسته شده و تکلیف تشریعی به مثابه امری مستقل از مراتب وجودی و ادراکی انسان تلقی گردیده است. این تلقی در تبیین وضعیت جهل غیرمقصر، حدود مؤاخذه الهی و نسبت ایمان و کفر با شرایط واقعی ادراک حق، با دشواری هایی مواجه است. مقاله حاضر با روش توصیفی تحلیلی و رویکرد انتقادی، و با تکیه بر تفسیر قرآن به قرآن، به بازسازی دیدگاه آیت الله جوادی آملی درباره تقدم هدایت تکوینی بر تکلیف تشریعی می پردازد. یافته های پژوهش نشان می دهد که در اندیشه ایشان، هدایت الهی صرفاً ابلاغ بیرونی یا شرط معذّریت نیست، بلکه حقیقتی تکوینی و وجودی است که با فطرت، عقل و افاضه الهی پیوند دارد و فعلیت تکلیف تشریعی و تحقق مسئولیت اعتقادی انسان بر آن متوقف است. بر این اساس، فقدان هدایت تکوینی نه به معنای سلب اختیار، و نه صرفاً عذری پسینی، بلکه ناظر به عدم تحقق کامل موضوع تکلیف است. نوآوری مقاله در آن است که با استخراج این مبنا از آیات قرآن و تحلیل تفسیری دیدگاه آیت الله جوادی آملی، رهیافتی دقیق تر برای فهم نسبت هدایت، تکلیف و مسئولیت عرضه می کند؛ رهیافتی که ضمن حفظ اختیار انسان، تبیین منسجم تری از عدالت الهی و مراتب مسئولیت اعتقادی فراهم می سازد.
۲۴۷.

وجود رابط از منظر استاد جوادی آملی و تفاوت های آن با دیدگاه ملاصدرا(مقاله پژوهشی حوزه)

حوزه‌های تخصصی:
تعداد بازدید : ۹ تعداد دانلود : ۱۲
مفهوم «وجود رابط» در فلسه اسلامی و خصوصا حکمت متعالیه در شمار مباحث پرچالش و پایه ای مطرح است. مساله وجود رابط از نوآوری های بنیادین صدرالمتالهین است که نسبتِ میان واجب و ممکن را تبیین و توضیح می کند. هدف این مقاله بررسی این مساله مهم از منظر آیت الله جوادی آملی، شارح و فیلسوف معاصرِ پیرو حکمت متعالیه، است. ما معتقدیم استاد جوادی آملی با پذیرش چارچوب کلی حکمت متعالیه، تفسیری متفاوت از وجود رابط ارائه داده و با تأکید بر «فقر محضِ ممکنات» و «وحدت عینی وجود»، هرگونه استقلال وجودی را از ممکنات سلب کرده است . یافته ها نشان می دهند که این تفسیر از وجود رابط، ممکنات را صرفاً به عنوان تجلیات وجود حق تعالی تلقی می کند، لذا ضمن اینکه خود را به سنت فلسفی ملاصدر پایبند نگاه می دارد از سوی دیگر، با بهره گیری از مبانی عرفانی و قرآنی، به نتایجی مشابه با نظریه «وحدت وجود» می رسد. این تحقیق با روش تحلیلی-توصیفی و با بررسی آثار اصلی این دو حکیم، به واکاوی نقاط اشتراک و افتراق دیدگاه های ایشان پرداخته و در پایان نشان می دهد که تبیین استاد جوادی آملی از وجود رابط، گرچه با تلفیق برهان و عرفان و قرآن، عمیق تر و دقیق تر شده است لیکن باز هم با چالش های جدیدی مواجه شده است، این چالش ها خود را در هماهنگی با اصولی مانند علیت، اختیار انسان و واقعیت عالم ماده بیشتر نمایان می کنند.
۲۴۸.

هنجاریت و فراهنجار در مسأله شر(مقاله علمی وزارت علوم)

حوزه‌های تخصصی:
تعداد بازدید : ۱۵ تعداد دانلود : ۱۳
وجود شرور در جهان و وجه جمع آن با وجود خدای ادیان همواره از دغدغه های بشر بوده است. با این حال، در کنار تحلیل شرور و برهان شر در ادبیات فلسفی الاهیاتی، جنبه هنجاریت شر و درنتیجه آن، تعهداتی که از این ناحیه برعهده مدافع برهان خواهد بود، کمتر مورد توجه بوده است. رویکرد غالب آن است که شر امری هنجاری است؛ با این حال، عدم توجه یا عدم التزام به تعهدات فراهنجار، ناسازگاری هایی را برای مدافعان برهان شر پدید خواهد آورد. این تعهدات در ابعاد معناشناسانه، معرفت شناسانه، هستی شناسانه و الاهیاتی نمایان خواهد شد و لازم است بین مبنای مختار در این حوزه ها با تلقی از شرور و تقریر مقدمات برهان شر، همخوانی و همبستگی وجود داشته باشد. در حوزه معناشناسی ارزش، سخن از شناختاری یا ناشناختاری بودن، در هستی شناسی آن سخن از واقعیت مستقل داشتن یا نداشتن و سنخ وجودی ارزش و در معرفت شناسی ارزش نیز بحث بر امکان، وقوع و نحوه معرفت ما به امور هنجاری است. از میان این رویکردها، اعتقاد به شناختاری بودن، عینیت و تحقق معرفت به ارزش، همبستگی کامل با تقریر برهان شر دارد. رویکردهای متقابل اما با چالش های جدی مواجه خواهند بود که حل و فصل آنها به عهده مدافع برهان خواهد بود.
۲۴۹.

نظریه گفت وگویی؛ الگویی برای حل مسئله تکثر معرفتی در دنیای معاصر (از بررسی حقیقت مُشاع در نگاه ترکیبی ملاصدرا تا دموکراسی مشورتی هابرماس)(مقاله پژوهشی حوزه)

حوزه‌های تخصصی:
تعداد بازدید : ۱۷ تعداد دانلود : ۱۵
هدف مقاله حاضر تبیین جایگاه و اهمیت رویکرد گفت وگویی در معرفت شناسی مدرن و نقش آن در حل تکثرگرایی است. با استفاده از مبانی معرفتی دیدگاه ملاصدرا و هابرماس و با روش استنباطی - تحلیلی، پژوهش ترکیبی از تحلیل استنباطی و مفهوم شناختی، چیستی و کارکرد گفت وگو را در دو منظر معرفتی روشن می کند. در فضای تقویت شده تکثرگرایی معرفتی و هم زیستی سنت های فکری، بررسی کارکرد رویکرد گفت وگویی می تواند فهم متقابل، گفت وگوی عقلانی میان مذاهب و مکاتب، و طراحی سازوکارهای اندیشه ورزی و سیاست گذاری، پاسخ گویی به چالش های دنیای ارتباطی معاصر را بهبود بخشد. در این پژوهش، ابتدا دیدگاه هابرماس با تمرکزبر عقلانیت تعاملی و دموکراسی مشورتی بررسی می شود. سپس، نظام معرفت شناسی ملاصدرا با تأکید بر منش گفت وگویی، تکثرگرایی روش شناختی و معرفت شناختی و پرهیز از التقاط تحلیل می گردد. مقایسه نشان می دهد هردو، رویکرد گفت وگویی را فضایی کارآمد برای کنش عقلانی و توافق آرا و تفهم می دانند؛ بااینکه مبانی معرفتی و استدلال هایشان متفاوت است. نتایج حاکی از آن است که رویکرد گفت وگویی می تواند مبنای تحلیل های میان رشته ای و طراحی سازوکارهای اجماع محور در مواجهه با تکثرگرایی معرفتی باشد و چشم اندازی متوازن برای مواضع اندیشمندان در جهان معاصر ارائه می دهد.
۲۵۰.

امربه معروف و نهی از منکر به مثابه الگوریتم اخلاقی؛ تأسیس پارادایم قرآن بنیان برای حکمرانی اخلاقی هوش مصنوعی(مقاله علمی وزارت علوم)

حوزه‌های تخصصی:
تعداد بازدید : ۱۳ تعداد دانلود : ۲۰
توسعه فناوری های هوش مصنوعی با چالش های اخلاقی متعددی مواجه شده است که ازجمله مهم ترین آن ها می توان به تبعیض الگوریتمی، نقض حریم خصوصی و تأثیرات منفی اجتماعی اشاره کرد. در این زمینه، نیاز به ایجاد یک چارچوب اخلاق محور برای هدایت این فناوری ها به سمت تحقق عدالت و کرامت انسانی، بیش ازپیش احساس می شود. این مقاله با روش توصیفی - تحلیلی، فریضه امربه معروف و نهی ازمنکر را به عنوان الگوریتمی اخلاقی معرفی کرده و نظریه ای تحت عنوان «پارادایم قرآن بنیاد حکمرانی اخلاقی هوش مصنوعی» ارائه می دهد. پارادایم قرآن بنیاد بر اصول بنیادین شریعت اسلامی نظیر عدالت، کرامت انسانی، مسئولیت پذیری اجتماعی، عقلانیت، تدریج و تناسب، و توازن میان عقلانیت و معنویت استوار است. این مبانی نه تنها چارچوب نظری برای حکمرانی اخلاقی در دوره هوش مصنوعی ارائه می دهند، بلکه راهبردهای عملیاتی برای طراحی سیستم های هوشمند اخلاق محور نیز محسوب می شوند. یافته های این پژوهش نشان می دهند که امربه معروف و نهی ازمنکر، به عنوان یکی از واجبات الهی، یک نظام سلسله مراتبی و تدریجی برای اصلاح رفتارهای فردی و اجتماعی فراهم می آورد. این پارادایم با ترکیب عقلانیت و وحی، الگویی اخلاقی و عملیاتی برای طراحی، توسعه و بهره برداری از هوش مصنوعی به منظور تحقق عدالت، کرامت انسانی و مسئولیت پذیری اجتماعی ارائه می دهد. این پژوهش با تجزیه و تحلیل مبانی معرفتی، ساختار و ابعاد مربوط به این پارادایم، یک استراتژی اخلاقی و تمدن ساز برای حکمرانی فناورانه معرفی کرده است که قادر است با نیازهای متغیر جامعه جهانی انطباق یابد.
۲۵۱.

امکان سنجی فقهی الزام قانونی نسبت به تخصیص سهمی از درآمد صنایع آلاینده به جوامع میزبان(مقاله پژوهشی حوزه)

حوزه‌های تخصصی:
تعداد بازدید : ۷ تعداد دانلود : ۱۲
فعالیت صنایع آلاینده، در بیشتر موارد نه تنها در مسیر توسعه و پیشرفت جوامع میزبان قرار نمی گیرد، بلکه فشارهای اجتماعی و محیطی فراوانی را بر آنان تحمیل می کند. از این رو پژوهش حاضر به شیوه توصیفی- تحلیلی درصدد است تا مشروعیت وضع مقرره قانونی نسبت به تخصیص بخشی از درآمد صنایع آلاینده به جوامع میزبان را ارزیابی کند. یافته های پژوهش حاکی از آن است که به نحو کلی می توان الزام صنایع به هزینه کرد در سه حوزه، جبران خسارت، پیشگیری و کاهش ریسک و حوزه توسعه اجتماعی، مشروع تلقی کرد. ادله ای چون قاعده لاضرر، قاعده الضمان بالخراج بر لزوم هزینه کرد در حوزه جبران خسارت و قاعده لاضرر، بر لزوم هزینه کرد در حوزه پیشگیری و کاهش ریسک دلالت دارد. اما در خصوص هزینه کرد صنایع در راستای توسعه اجتماعی جوامع میزبان، قاعده عدل و انصاف را می توان دلیلی متقن بر لزوم هزینه کرد در این حوزه دانست. علیرغم مشروعیت الزام قانونی صنایع آلاینده به هزینه کرد، قوانین موجود از جامعیت و انسجام لازم برخوردار نیستند و تنها برخی صنایع خاص را در برمی گیرند. همچنین سازوکار شفاف و الزام آوری برای نحوه تخصیص وجوه دریافتی به جبران خسارت، پیشگیری و توسعه اجتماعی پیش بینی نشده است. ازاین رو، پژوهش حاضر بر ضرورت تدوین قانون جامع و یکپارچه برای تنظیم مسئولیت صنایع آلاینده و نحوه مصرف هدفمند منابع تأکید دارد. کلیدواژه ها  
۲۵۲.

رویکرد قرآن کریم و عهد عتیق پیرامون برخورد با بی گناهان در جنگ(مقاله پژوهشی حوزه)

حوزه‌های تخصصی:
تعداد بازدید : ۱۲ تعداد دانلود : ۱۱
این مقاله به رویکرد قرآن کریم و عهد عتیق درباره برخورد با بی گناهان در جنگ می پردازد. هدف این پژوهش، بررسی آموزه اخلاقی قرآن در این زمینه، و تبیین رویکرد آن در تعامل با متون مقدس پیشین است. پژوهش با روش تاریخی - تحلیلی انجام شده است. ابتدا به این موضوع پرداخته می شود که قانون جنگی موجود در عهد عتیق در مواردی به صراحت به کشتار بی گناهان فرمان داده؛ اما در مواردی از آن نهی کرده است. این تناقضی است که در تفاسیر و تاریخ اهل کتاب نیز امتداد دارد. از سوی دیگر، با تشریح آیات جهاد در قرآن، به اشکالاتی که درباره برخورد با بی گناهان مطرح شده اند، پاسخ داده می شود. همچنین نگرش قرآن درباره سیره انبیای بنی اسرائیل - در همین موضوع - بررسی می شود. بنابر یافته های این پژوهش، قرآن علاوه بر موضع اخلاقی و منسجم خودش، تعالیم انبیا را از تحریفات بعدی جدا می کند که این حقیقت را با شواهد تاریخی و متنی هم می توان اثبات کرد. به تعبیر دیگر، دستور مجازات بی گناهان در کتاب مقدس، بعدها تحت تأثیر فضای محیط افزوده شده اند؛ ازاین رو نمی توان آنها را به انبیای بنی اسرائیل نسبت داد.
۲۵۳.

مفهوم شناسی «نطفة امشاج» با نگاهی بر تفسیر شهید آیت الله بهشتی(مقاله علمی وزارت علوم)

حوزه‌های تخصصی:
تعداد بازدید : ۲۲ تعداد دانلود : ۲۴
در آیه دوم سوره مبارکه انسان از تعبیر «نطفه أمشاج» استفاده شده و بلافاصله جمله «نبتلیه» آمده است. در اینکه معنای نطفه أمشاج چه بوده و به تبعِ آن مراد از «نبتلیه» چیست، نظرات متفاوتی وجود دارد. در این تحقیق، به روش توصیفی- تحلیلی، پس از مرور و بررسی اقوال مختلف، به دیدگاه شهید بهشتی اشاره شده و در نهایت ضمن ارائه دیدگاه مختار، تفسیر شهید بهشتی ارزیابی و تأیید شده است. نتایج این پژوهش نشان داد که «نطفه أمشاج» همسو با دیگر آیات مانند آیات ۷ تا ۱۰ سوره مبارکه شمس، به معنی فطرت آمیخته از گرایش های خیر و شر است و به تضاد درونی انسان اشاره دارد. همچنین مراد از ابتلاء در ادامه آیه، آزمایش انسان در میدان این جاذبه های متضادِ نیک و بد است. مطالعه تفاسیر موجود در این زمینه نشان می دهد شهید آیت الله بهشتی نیز بر همین باور بوده و مکرراً آیه مذکور را به همین معنا حمل نموده است.
۲۵۴.

نسبت سنجی علم در تمدن اسلامی و علم در اسلام؛ واکاوی انتقادی ادعای وحدت ارگانیک در اندیشه سنت گرایی(مقاله علمی وزارت علوم)

نویسنده:
حوزه‌های تخصصی:
تعداد بازدید : ۱۷ تعداد دانلود : ۱۰
نسبت اسلام با علم، از جمله مباحث راهبردی در بنیان گذاری تمدن نوین اسلامی است. یکی از روش های بررسی این رابطه، «الگوی عنصری» است که در آن، دو دیدگاه اصلیِ «تک عنصری» و «دوعنصری» مطرح می شود. سنت گرایان با اتخاذ دیدگاه تک عنصری، معتقدند علم تحقق یافته در تمدن اسلامی و علم در اسلام، دو مقوله جدا نیستند، بلکه دارای وحدت ارگانیک هستند. مسأله اصلی تحقیق، ارزیابی میزان کارآمدی این الگو در نشان دادن همگرایی علوم تمدن اسلامی با مفهوم علم در اسلام است. این مقاله با روش توصیفی-تحلیلی و رویکرد انتقادی، به تبیین این الگو پرداخته و نشان می دهد که ادعای وحدت ارگانیک در این دیدگاه بیشتر به یک وحدت ترکیبی و مصنوعی شباهت دارد. یافته های تحقیق حاکی از آن است که الگوی تک عنصری با وجود مزایایی مانند تأکید بر نقش معنویت در علم و ارائه نگاهی یکپارچه، از شواهد تاریخی کافی برای اثربخشی خود برخوردار نیست و در تبیین رابطه علوم تجربی با متون اسلامی با چالش هایی مواجه است. همچنین، این الگو قادر به توضیح نوسانات تاریخی تأثیر اسلام بر علوم در دوره های مختلف تمدن اسلامی نیست. در نهایت، پژوهش حاضر با اشاره به ظرفیت های قرآن در حوزه علوم طبیعی و انسانی، وحدت نسبی را به عنوان دیدگاه پیشنهادی طرح می کند.
۲۵۵.

شناخت و جایگاه مهارت های ارتباطی اسوه های دینی(مقاله علمی وزارت علوم)

حوزه‌های تخصصی:
تعداد بازدید : ۸ تعداد دانلود : ۱۰
قرآن کریم به عنوان منشور هدایت الهی، ابعاد گوناگون روابط انسانی را در چهار محور ارتباط با خدا، خود، دیگران و طبیعت تبیین کرده است. در این میان، مهارت های ارتباطی جایگاه ویژه ای در شکل گیری تعاملات مؤثر و سازنده میان انسان ها دارد. پژوهش حاضر با عنوان «شناخت و جایگاه مهارت های ارتباطی اسوه های دینی»، در پی تبیین ویژگی ها و مؤلفه های ارتباطی در سیره پیامبران و اولیای الهی بر اساس آموزه های قرآن و روایات است. روش تحقیق به صورت توصیفی تحلیلی محتوایی انجام شده است. یافته ها نشان می دهد قرآن کریم مهارت های ارتباطی را در سه ساحتِ ارتباط با خود، خدا و دیگران مطرح می سازد و بر عناصری چون خودسازی، صداقت، رعایت اصول بلاغت، ادب گفتار و رفتار و اخلاص در نیت تأکید دارد. همچنین، اسوه های دینی با تکیه بر ارزش هایی چون حکمت، حلم، مهربانی، عدالت و رعایت کرامت انسانی، الگوی کامل ارتباط مؤثر را ارائه کرده اند. در مقابلِ ارتباطات ابزاری و غیراخلاقی عصر حاضر، قرآن و سیره معصومان (ع)  بر ارتباطات مبتنی بر اخلاق، عقلانیت و فطرت تأکید دارند. درنتیجه، بازشناسی و الگوگیری از مهارت های ارتباطی اسوه های دینی می تواند راهگشای اصلاح روابط انسانی و بازسازی فرهنگی در جوامع معاصر باشد.
۲۵۶.

رهیافتی از اخلاق مراقبت برای امر حقوقی حضانت: بررسی تأثیر پرواداری در تعیین تکلیف حضانت در توافق زوجین و تصمیم دادگاه ها(مقاله علمی وزارت علوم)

نویسنده:
حوزه‌های تخصصی:
تعداد بازدید : ۹ تعداد دانلود : ۱۰
یکی از امور مهمی که در هنگام طلاق، تعیین تکلیف می گردد حضانت است. این مهم یا به موجب توافق زوجین در طلاق توافقی و یا تصمیم دادگاه صورت می گیرد. عموماً در طلاق توافقی یکی از محورهای مذاکره زوجین حضانت کودک و یا کودکان بوده و چه بسا به نوعی به عنوان دستاویزی برای توافق بر سایر امور مورد استفاده زوجین قرار می گیرد. تخلق به اخلاق مراقبت در زوجین می تواند این بازی سود و زیان را، به معادله ای انسانی که بیشترین میزان مراقبت را برای طرفین و کودک فراهم آورد؛ بدل شود. در اتخاذ تصمیم توسط مرجع قضایی نیز، با توجه به صلاحدیدی بودن موضوع و لزوم لحاظ مصلحت عالیه کودک، رویکرد اخلاقی قاضی رسیدگی کننده می تواند تأثیر به سزایی در حکم احتمالی صادره داشته باشد. در این نوشتار با بررسی کتابخانه ای و روش توصیفی- تحلیلی، تأثیر اخلاق مراقبت در موضوع حضانت کودکان از نظر خواهد گذشت.
۲۵۷.

تبعیض جنسیتی و کلاس وزن در رقابت های ورزشی(مقاله علمی وزارت علوم)

حوزه‌های تخصصی:
تعداد بازدید : ۱۱ تعداد دانلود : ۱۵
تبعیض جنسیتی در رقابت های ورزشی به معنای جلوگیری از رقابت زنان با مردان است. موافقان و مخالفان برای اخلاقی بودن و نبودن تبعیض جنسیتی در رقابت های ورزشی استدلال های زیادی اقامه کرده اند. موافقان، استدلال عدالت در رقابت و استدلال تنش شیرین عدم قطعیت نتیجه را بر اخلاقی بودن رقابت زنان با یکدیگر براساس کلاس وزن در ورزش هایی از قبیل بوکس و کشتی اقامه می کنند. به اعتقاد موافقان برای برقراری عدالت و همچنین برای قابل پیش بینی نبودن نتیجه رقابت باید طبق تقسیم بندی کلاس وزنِ ورزش ها رقابت ها به صورت مجزا صورت گیرد. بر همین اساس و به دلیل تفاوت های فیزیکی غیرقابل انکار زنان با مردان، تبعیض جنسیتی در رقابت های ورزشی اخلاقی به شمار می آید که در این مقاله به بررسی و نقد این استدلال ها پرداخته خواهد شد.
۲۵۸.

امکان سنجی جرم انگاری ترک انفاق حیوانات در نظام حقوقی ایران با رویکرد اخلاقی، فقهی و تطبیقی(مقاله علمی وزارت علوم)

حوزه‌های تخصصی:
تعداد بازدید : ۱۹ تعداد دانلود : ۱۴
در نظام حقوقی ایران، ترک انفاق حیوانات خانگی و رهاسازی آن ها با خلأ قانونی مواجه است؛ مقررات موجود، از جمله ماده ۶۷۹ قانون مجازات اسلامی (تعزیرات)، صرفاً به صدمه یا تلف عمدی پرداخته و مسئولیت مستمر مالک در تأمین نیازهای حیاتی حیوان را نادیده گرفته اند. این خلأ موجب افزایش رهاسازی، فشار بر پناهگاه ها و بروز پیامدهای بهداشتی و اجتماعی شده است. پژوهش حاضر با هدف امکان سنجی جرم انگاری ترک انفاق حیوانات، با روش توصیفی-تحلیلی و بهره گیری از مطالعات تطبیقی در نظام های حقوقی بریتانیا، ایالات متحده و اتحادیه اروپا، و نیز تحلیل کیفی داده های داخلی (مصاحبه با ذی نفعان و بررسی آمار پناهگاه ها) انجام شده است. یافته ها نشان می دهد که قوانین فعلی فاقد ضمانت اجرای مؤثر بوده و نیازمند بازتعریف مسئولیت های مالک و تعیین استانداردهای الزام آور رفاهی (خوراک، آب، سرپناه، درمان) هستند. نتیجه پژوهش حاکی از آن است که جرم انگاری ترک انفاق حیوانات در ایران نه تنها امکان پذیر بلکه ضروری است، مشروط بر آن که در قالب الگویی چندوجهی شامل جرم انگاری کیفری، مقررات اداری مکمل، حمایت از مالکان ناتوان و الزامات ثبت و شناسایی طراحی گردد. تصویب قانون خاص رفاه حیوانات، گزینه ای بهینه برای تحقق این هدف و پر کردن خلأهای موجود خواهد بود.
۲۵۹.

بررسی تأثیرات «کشاف» زمخشری در ارائه معنای ضمنی فاصله های قرآنی(مقاله علمی وزارت علوم)

حوزه‌های تخصصی:
تعداد بازدید : ۸ تعداد دانلود : ۸
در پس معنای لغوی و ظاهری کلمات، معنای ضمنی و درونی وجود دارد که در درون کلمات نهفته است و باتاثیر عوامل مختلف زبانی ( صوتی، صرفی، نحوی، بلاغی ،...) و غیر زبانی ( اجتماعی ، دینی، مکانی ، زمانی ،...) بر عواطف و احساسات درونی افراد آشکار می گردد. با توجه به اختلاف افراد در فهم و درک آن، معانی ضمنی متفاوتی برای یک کلمه پدیدار می شود و در این میان فاصله ها در قرآن به عنوان عامل صوتی با تطابق میان اصوات و معانی و با گذر از معنای ظاهری در زایش این معانی جدید (ضمنی) اثرگذارند؛ این مقاله قصد دارد با روش توصیفی - تحلیلی به توصیف چگونگی تناسب میان فاصله های چند آیه و معانی ضمنی موجود در آنها بپردازد و لایه های معنایی که در پس معانی ظاهری آن موجود است را از دیدگاه زمخشری در تفسیر " کشاف " مورد تحلیل قرار دهد.
۲۶۰.

بررسی و تحلیل تطبیقی نقدهای سبکی و علامه حلی بر آرای ابن تیمیه (مطالعه موردی مسئله زیارت قبور)(مقاله علمی وزارت علوم)

حوزه‌های تخصصی:
تعداد بازدید : ۸ تعداد دانلود : ۸
ابن تیمیه در سده های هفتم و هشتم هجری با طرح آرای نوین در حوزه های کلامی و فقهی، مخالفت گسترده ای را در میان علمای مذاهب اسلامی برانگیخت. این پژوهش به تحلیل تطبیقی آرای دو تن از برجسته ترین مخالفان وی، تقی الدین سبکی از علمای اهل سنت و علامه حلی از علمای امامیه، با تمرکز بر مسئله زیارت قبور می پردازد. مطالعه حاضر درصدد واکاوی زمینه های تاریخی این تقابل فکری و تبیین مبانی، دلایل و شیوه های نقد این دو اندیشمند است. هدف اصلی تحقیق، تبیین جامع دلایل و شیوه های مخالفت با ابن تیمیه از دو منظر فکری و شناسایی وجوه اشتراک و افتراق در روش های نقد است. روش پژوهش توصیفی-تحلیلی بوده و با اتکا بر مطالعه کتابخانه ای و بررسی تطبیقی منابع دست اول انجام شده است. در پاسخ به سؤال اصلی پژوهش که بررسی مهم ترین دلایل و وجوه اشتراک و افتراق در نقدهای وارده بوده، یافته ها نشان می دهد علی رغم اشتراک در دفاع از زیارت قبور و استفاده از روش های استدلالی مشابه، انگیزه ها و کانون های نقد کاملاً متمایز بوده است. سبکی با انگیزه حفظ وحدت امت و سنت فقهی-حدیثی مسلط به نقد پرداخت، در حالی که علامه حلی با انگیزه دفاع از امامت و هویت اعتقادی شیعه، رویکردی کلامی-تاریخی در پیش گرفت. این پژوهش به وضوح نشان می دهد که چگونه این تقابل فکری، بیانگر تکثر و پیچیدگی درون تمدنی جهان اسلام است.

پالایش نتایج جستجو

تعداد نتایج در یک صفحه:

درجه علمی

مجله

سال

زبان