درخت حوزه‌های تخصصی

گروه های ویژه

حوزه‌های تخصصی
ادبیات اقتصاد تاریخ تربیت بدنی جغرافیا حقوق روانشناسی زبان شناسی علم اطلاعات و دانش‌شناسی علوم اجتماعی علوم اسلامی علوم انسانی علوم تربیتی علوم سیاسی فلسفه و منطق مدیریت مطالعات زنان هنر و معماری
اخلاق و تعلیم و تربیت اسلامی ادبیات عرب تاریخ اسلام و سیره تصوف و عرفان اسلامی تفسیر و علوم قرآن حدیث و علوم حدیث علوم غریبه فقه و اصول گروه های ویژه منطق، فلسفه و کلام اسلامی
آداب، رسوم و آموزه های مسلمانان در دیگر فرهنگ ها وملل اسلام پژوهی، حوزه ها و مراکز اسلامی تعامل و تقابل فرق و مذاهب اسلامی با فرق و ادیان دیگر نقد و بررسی کتاب هیات،نجوم،ریاضیات،شیمی و طب
ترتیب بر اساس: جدیدترینپربازدیدترین
فیلترهای جستجو: فیلتری انتخاب نشده است.
نمایش ۱٬۸۲۱ تا ۱٬۸۴۰ مورد از کل ۱٬۸۵۵ مورد.
۱۸۲۱.

تحلیلی در باب رویکرد تقریبی آیت الله واعظ زاده خراسانی(مقاله علمی وزارت علوم)

نویسنده:
منبع: مطالعات تقریبی مذاهب اسلامی سال ۱۸ پاییز و زمستان ۱۴۰۲ شماره ۶۰ 65 - 78
حوزه‌های تخصصی:
تعداد بازدید : ۲۲۲ تعداد دانلود : ۲۱۰
مسئله اصلی این مقاله، تبیین نگاه تقریب گرایانه «محمد واعظ زاده خراسانی» با توجه به اختلاف نظر شیعه و سنی در مسئله «امامت» و «خلافت» است. واعظ زاده خراسانی با توجه به دو مبنای امامت و خلافت از منظر شیعه و سنی، به زمینه های تحقق خلافت ظاهری پرداخته و این مسئله را بیشتر از منظر گروه مقابل می نگرد تا با همدلی بیشتری پیش رفته باشد. وی با الهام از قواعد اصولی، دو حکم اولیه و ثانویه در خصوص خلافت را بیان کرده و اولویت بخشی به خلافت ظاهری را با توجه به شرایط پیش آمده می پذیرد. بر این اساس، وی با تفکیک جنبه سیاسی و علمی اهل بیت در بحث امامت، معتقد است جنبه مرجعیت علمی اهل بیت مورد نیاز روزگار کنونی بوده و باید بر آن تاکید گردد. پژوهش حاضر به روش توصیفی تحلیلی می کوشد مواجهه واعظ زاده خراسانی با مسئله اختلافی امامت و خلافت و جمع آن با رویکرد تقریبی را نشان دهد.
۱۸۲۲.

واکاوی نقش مجله الأزهر در تبیین هویت گفتمان تقریب مذاهب اسلامی(مقاله علمی وزارت علوم)

نویسنده:
منبع: مطالعات تقریبی مذاهب اسلامی سال ۱۸ پاییز و زمستان ۱۴۰۲ شماره ۶۰ 165 - 181
حوزه‌های تخصصی:
تعداد بازدید : ۱۹۹ تعداد دانلود : ۲۰۷
در میانه های قرن بیستم میلادی، «مجله الأزهر» نقش مؤثری بر تبیین هویت گفتمان تقریب بین مذاهب اسلامی داشت. این مجله از سوی دانشگاه الأزهر مصر منتشر می شد که در آن زمان از آزادی عمل در سیاست گذاری آموزشی برخوردار بود و این آزادی عمل در مجله الأزهر هم متبلور گشت. پرسش اصلی این پژوهش این است که مجله الأزهر چگونه از سازوکارهای گفتمانی همچون «غیریت سازی»، «برجسته سازی»، «حاشیه رانی» و به تبع آن «مفصل بندی» فعالیتها و افکار کنشگران این گفتمان، در تبیین جایگاه هویت گفتمان تقریب و نهادهای برآمده از آن مانند دارالتقریب، استفاده کرده است؟ پژوهش پیش رو تلاش نموده است براساس داده های جمع آوری شده از منابع کتابخانه ای و بررسی شمارگانی از مجله الأزهر که بین سالیان 1937 تا 1960م منتشر گردیده و نیز رصد فعالیت کنشگران فعال در این گفتمان، چگونگی کاربست سازوکارهای گفتمانی را در مفصل بندی هویت گفتمان تقریبی واکاوی نماید. در پایان به این نتیجه رسیده است که رویکرد «فلسفی» و «اخلاقی» علت اصلی انتشار اندیشه تقریب در مجله الأزهر بوده است. به این ترتیب، ظرفیت ایجاد گفتمان تقریبی با رنگ و بوی فلسفی و اخلاقی بر مبنای تشابهات میان مذهبی و تسامح نسبت به تفاوتهای ظاهری، مهم ترین دستاورد این کار پژوهشی به شمار می آید.
۱۸۲۳.

واکاوی فقهی- حقوقی شخصیت حقوقی شرکت سهامی و آثار آن(مقاله علمی وزارت علوم)

نویسنده:
منبع: مطالعات تقریبی مذاهب اسلامی سال ۱۸ پاییز و زمستان ۱۴۰۲ شماره ۶۰ 150 - 164
حوزه‌های تخصصی:
تعداد بازدید : ۲۰۹ تعداد دانلود : ۲۰۲
ا ز ویژگی های بارز یک شرکت سهامی، داشتن شخصیت حقوقی مستقل است و وجود اهلیت، حق اقامه دعوی، اقامتگاه، تابعیت و حقوق و التزامات مستقل، از آثار این شخصیت حقوقی است که به نظر برخی از فقها وجود چنین آثاری، تنها برای انسان متصور است و نمی توان آنها را برای یک موجود اعتباری در نظر گرفت و فرض وجود شخصیت حقوقی، از نظر فقهی موجب سلب مسئولیت شرکا و سهامداران نمی شود؛ نظر دیگر بر این است که اعتبار داشتن شخصیت حقوقی (معنوی) مستقل برای شرکت سهامی آن را از ماهیت شرکتهای فقهی خارج نمی سازد؛ اما برخی فقها به جای قبول یا نفی مطلق شخصیت حقوقی شرکت سهامی، برای آن شخصیت حقوقی با مسئولیت محدود در نظر گرفته اند. مقاله حاضر که به روش توصیفی تحلیلی نگاشته شده، ضمن بیان و نقد دیدگاهها درباره شخصیت حقوقی شرکت سهامی و آثار آن از منظر فقه مذاهب اسلامی و حقوق، بر این باور است که با تحلیلی دقیق از «ذمه» می توان وجود شخصیت حقوقی را در فقه اسلامی ثابت کرد و این را پذیرفت که همان گونه که ذمه، وصفی قائم بر انسان است، منعی ندارد که این وصف بر غیرانسان (شرکت سهامی) هم باشد و به تبع آن، آثار چنین شخصیتی را مطابق با موازین فقهی دانست.
۱۸۲۵.

مطالعه تطبیقی مواجهه «نهاد دینی» و «نوسازی فرهنگی» در عربستان سعودی و کویت (نیمه نخست قرن بیستم)(مقاله علمی وزارت علوم)

نویسنده:
منبع: مطالعات تقریبی مذاهب اسلامی سال ۱۸ پاییز و زمستان ۱۴۰۲ شماره ۶۰ 131 - 149
حوزه‌های تخصصی:
تعداد بازدید : ۱۹۱ تعداد دانلود : ۲۰۵
نخستین گامهای تجدد و نوسازی در کشورهای عربی خلیج فارس از سالهای نخستین قرن بیستم میلادی با تغییراتی در حوزه فرهنگ همراه بود که از آن با تعبیر «نوسازی فرهنگی» یاد می شود. این تغییرات به ویژه در مواردی که با تحول در ساختار ارزشی و سنتهای قومی و دینی، تغییر ارزشی تلقی می شد حساسیت افکار عمومی و جریانهای دینی را برمی انگیخت. در این میان، نوع رویکرد نهاد دین در مواجهه با سیاستهای نهاد دولت برای پیشبرد نوسازی فرهنگی، حائز اهمیت است. این پژوهش سعی بر آن دارد تا با مطالعه ای تطبیقی، چگونگی این مواجهه در دو کشور عربستان سعودی و کویت را در نیمه نخست قرن بیستم میلادی ارائه نماید. بر این اساس، تلاش شده است تا با تعیین شاخصهایی از مظاهر نوسازی فرهنگی و نیز چگونگی مواجهه نهاد دینی در نهایت به این سؤال پاسخ داده شود که در هر کدام، مواجهه با فرآیند نوسازی، همگرایانه بوده است یا واگرا؟ نتیجه به دست آمده، دو مدل متفاوت از چگونگی مواجهه را نشان می دهد که در مورد عربستان، رویکرد محافظه کارانهِ واگرا و در کویت رویکرد همگرایانه غالب بوده است.
۱۸۲۶.

تأملی در اخبار من بلغ از منظر تاریخ گرایی نو(مقاله علمی وزارت علوم)

نویسنده:
منبع: مطالعات تقریبی مذاهب اسلامی سال ۱۸ پاییز و زمستان ۱۴۰۲ شماره ۶۰ 38 - 49
حوزه‌های تخصصی:
تعداد بازدید : ۱۸۲ تعداد دانلود : ۲۲۲
از دیرباز بررسیها درباره مفهوم دسته ای از احادیث با نام «اخبار من بلغ» در مطالعات فقهی و اصولی جریان داشته است. تفاوتهای جزئی اما معنادار متون این روایات، نگارنده را بر آن داشت تا با رویکرد تحلیل متن این روایات را مورد بررسی قرار دهد. پیش از تحلیل متن رسیدن به متنی که از اصالت بیشتری برخوردار است ضروری است. کهن ترین منابع حدیثی موجود شیعه که اخبار من بلغ در آنان آمده است «محاسن برقی» و «کافی کلینی»اند. محاسن برقی که متقدم ترین منبع این روایات است ثواب بر انجام عمل را مقید به رسیدن آن ثواب از سوی رسول خدا(ص) کرده است؛ اما این قید در کافی و دیگر کتب بعدی وجود ندارد. با توجه به بررسی طرق و رجال سند، روشن شد آن دسته احادیثی که قید رسیدن ثواب از پیامبر اکرم(ص) را دارند از اصالت بیشتری برخوردارند. نظریه ای که بر اساس آن تحلیل متن انجام شد «تاریخ گرایی نو» است. این نظریه که از نظریات انتقادی تحلیل متن است، نوشته را سازه ای فرهنگی می داند؛ سازه ای که روایت گر و حاصل تأثیر و تأثر گفتمانها است. از این رو در جهت یافتن گفتمانهایی که اخبار من بلغ حاصل آنها است به سه گفتمان «جایگاه سخن پیامبر(ص) به عنوان تنها منبع معتبر دینی در میان اهل سنت»، «تسامح در اخبار مربوط به سنن و فضائل در میان اهل سنت» و «زندگی مسالمت آمیز شیعیان در کنار اهل سنت» روبرو شدیم. با توجه به این سه گفتمان می توان در نظر گرفت که اخبار من بلغ در جهت مدارا و همزیستی مسالمت آمیز شیعیان با اهل سنت بیان شده باشد.
۱۸۲۹.

روحانیت، پرسش ها و نگرانی های جدید

نویسنده:
منبع: حوزه دوره جدید پاییز و زمستان ۱۴۰۱ شماره ۱۸ و ۱۹ 92 - 99
حوزه‌های تخصصی:
تعداد بازدید : ۱۷۰ تعداد دانلود : ۱۳۵
روحانیت، پرسش ها و نگرانی های جدید
۱۸۳۰.

مشترکات مذاهب در «الخلل فی الصلاه» (براساس الخلل فی الصلاه محقق کرکی)(مقاله علمی وزارت علوم)

نویسنده:
منبع: مطالعات تقریبی مذاهب اسلامی سال ۱۸ پاییز و زمستان ۱۴۰۲ شماره ۶۰ 122 - 130
حوزه‌های تخصصی:
تعداد بازدید : ۱۷۳ تعداد دانلود : ۲۰۵
فریضه نماز، به عنوان عمود دین و سبب قبول شدن دیگر اعمال عبادی مسلمانان و مهم ترین فریضه دین اسلام است. در فقه تطبیقی، «صلاه»، از مناسکی است که بررسی تحلیلی و تطبیقی ماهیت، ارکان و شرایط آن موجب آشکار شدن وجوه اشتراک و افتراق دیدگاهها و روش مواجهه مذاهب فقهی اسلامی با آن می شود. از دید فقهی غالب مذاهب خمسه، وقت، طهارت از حدث و خبث، ستر عورت، استقبال قبله و... شرایطی هستند که صحت نمازهای یومیه متوقف بر تحقق آنها است. فقه امامیه و مذاهب اربعه ، هر یک با بهره بردن از منابع و مستندات خود، احکام فقهی را استنباط و استخراج کرده اند که سه مذهب امامیه، حنفیه و حنابله با وجود اختلافاتی، واجبات نماز را به دو دسته رکنی و غیر رکنی تقسیم کرده اند؛ اما شافعیه و مالکیه معتقدند که واجباتی برای نماز غیر از ارکان وجود ندارد. کتاب «الخلل فی الصلاه» محقق کرکی، رساله فقهی و استدلالی کوتاهی در مورد خلل واقع در نماز و شکیات است که در دو قسم کلی سهو و شک نگاشته است. این مقاله پس از معرفی آن، به بررسی این موضوع به عنوان زمینه ای برای ایجاد وحدت بین مذاهب اسلامی، از طریق بیان موارد مورد اتفاق فقهای شیعه و سنی در موضوع الخلل فی الصلاه پرداخته و امکان سنجی شده است.
۱۸۳۱.

روایتهای سه گانه از روابط جمهوری اسلامی ایران و اخوان المسلمین مصر پس از بیداری اسلامی(مقاله علمی وزارت علوم)

نویسنده:
منبع: مطالعات تقریبی مذاهب اسلامی سال ۱۸ پاییز و زمستان ۱۴۰۲ شماره ۶۰ 108 - 121
حوزه‌های تخصصی:
تعداد بازدید : ۱۸۱ تعداد دانلود : ۲۴۸
مقاله حاضر به سه روایت درباره روابط ایران و اخوان المسلمین مصر پس از بیداری اسلامی می پردازد. با هدف پاسخ به این پرسش که روابط ایران و اخوان پس از وقوع بیداری اسلامی چگونه بوده و کدام یک از روایتها به شکل بهتری این رابطه را تبیین می نماید؟ چارچوب نظری نوشتار، نظریه برجسته سازی است که با استفاده از روش توصیفی تحلیلی به تبیین روایتها می پردازد. طبق نتایج تحقیق روایت اول به کاهش روابط تأکید دارد. روایت دوم طرفین را دوستان پنهانی می داند که به دنبال تسلط بر جهان اسلام اند. روایت سوم طرفین را دو قدرت مستقل می داند که در هنگام لزوم با یکدیگر متحد می شوند. طبق مستندات روایت سوم قرابت بیشتری با واقعیت دارد.
۱۸۳۲.

منزلت روحانیت و چالش های جدید

نویسنده:
منبع: حوزه دوره جدید پاییز و زمستان ۱۴۰۱ شماره ۱۸ و ۱۹ 14 - 43
حوزه‌های تخصصی:
تعداد بازدید : ۱۶۲ تعداد دانلود : ۱۴۰
منزلت  روحانیت و چالش های جدید
۱۸۳۴.

مسئله های نوپدید در نظام روحانیت و حوزه های علمیه

نویسنده:
منبع: حوزه دوره جدید پاییز و زمستان ۱۴۰۱ شماره ۱۸ و ۱۹ 188 - 195
حوزه‌های تخصصی:
تعداد بازدید : ۱۵۰ تعداد دانلود : ۱۴۸
مسئله های نوپدید در نظام روحانیت و حوزه های علمیه
۱۸۳۵.

رسالت های اجتماعی حوزه ها اصول کلی و شیوه های عملی

نویسنده:
منبع: حوزه دوره جدید پاییز و زمستان ۱۴۰۱ شماره ۱۸ و ۱۹ 196 - 214
حوزه‌های تخصصی:
تعداد بازدید : ۱۴۰ تعداد دانلود : ۱۲۰
رسالت های اجتماعی حوزه ها اصول کلی و شیوه های عملی
۱۸۳۷.

ارزیابی ادعای تأثیر حکومت اسلامی بر افول دین داری در جامعه

نویسنده:
منبع: حوزه دوره جدید پاییز و زمستان ۱۴۰۱ شماره ۱۸ و ۱۹ 100 - 120
حوزه‌های تخصصی:
تعداد بازدید : ۱۲۲ تعداد دانلود : ۱۱۵
ارزیابی ادعای تاثیر حکومت اسلامی بر افول دین داری در جامعه
۱۸۳۸.

آیه سیف از نگاه محمد عبدالسلام فرج و نقد مذاهب به آن

نویسنده:
منبع: مطالعات مقارنه ای مذاهب اسلامی سال پنجم پاییز و زمستان ۱۴۰۳ شماره ۹ 31-48
حوزه‌های تخصصی:
تعداد بازدید : ۶۸ تعداد دانلود : ۶۸
از جمله آیات مربوط به جهاد که بسیار موردتوجه اندیشمندان مذاهب اسلامی، به خصوص گروه های سلفی جهادی واقع شده، آیه پنجم سوره توبه است که نزد برخی به آیه سیف شهرت یافته است. محمد عبدالسلام فرج، رهبر گروه «الجهاد» که از اولین گروه های سلفی جهادی است دررابطه با این آیه می گوید: تمام آیات مربوط به صفح و گذشت و صبر در برابر کفار با آیه سیف نسخ شده و تنها راه انتشار اسلام، مقابله با کفار و قتال است و اگر کسی این آیه را، ناسخ آیات صفح نداند، به نفی و تعطیل جهاد قائل گشته است. پژوهش پیش رو با روش توصیفی تحلیلی به بررسی دیدگاه عبدالسلام فرج دررابطه با آیه مذکور پرداخته است. از جمله نتایج به دست آمده این بود که هیچ کدام از دیدگاه های عبدالسلام فرج دررابطه با آیه سیف صحیح نیست، چراکه ادعای ناسخ بودن آیه سیف، علاوه بر مخالفت با معنا و قواعد نسخ، برخلاف زعم عبدالسلام فرج مخالفین زیادی از میان اندیشمندان مذاهب اسلامی دارد و نیز با رد ناسخ بودن آیه، ادعای انحصار راه مقابله با کفار در قتال باتکیه بر آیه مذکور نیز جایگاهی نخواهد داشت. همچنین قائل شدن به ناسخ نبودن آیه سیف هیچ ملازمه ای با نفی و تعطیل جهاد ندارد؛ بلکه نوع جهاد باتوجه به شرایط، متفاوت می شود.
۱۸۳۹.

واکاوی فقهی حکم تأسیس بانک ذخیره سازی شیر مادران از منظر فریقین

نویسنده:
منبع: مطالعات مقارنه ای مذاهب اسلامی سال پنجم پاییز و زمستان ۱۴۰۳ شماره ۹ 69-87
حوزه‌های تخصصی:
تعداد بازدید : ۴۸ تعداد دانلود : ۷۳
تأسیس بانک شیر مادران به عنوان نهادی برای جمع آوری، پردازش و توزیع شیر مادر به نوزادان نیازمند، با چالش های فقهی مهمی مواجه است. توسعه این مراکز اگرچه می تواند به حل مشکل تغذیه نوزادان نارس و بهبود شاخص های سلامت کمک کند، اما پرسش های جدی به وجود آورده؛ مانند اینکه آیا تأسیس بانک شیر مادران و استفاده از شیرهای ذخیره شده در آن از منظر فقه شیعه و سنی، با چه شرایط و ضوابطی جایز است؟ که بررسی اجتهادی آنها از دیدگاه فقه امامیه و مقارنه آن با دیدگاه های اهل سنت اهمیت و ضرورت دارد؛ لذا آرای فقهای متقدم و معاصر هر دو مذهب و استدلال های آن ها، مورد بررسی و ارزیابی قرار گرفت و این نتیجه به دست آمد که با وجود اختلاف نظرهای موجود، در صورت رعایت شرایط خاص، از جمله عدم تحقق یقینی رضاع و پیشگیری از اختلاط انساب، تأسیس بانک شیر مادران از منظر فقهی جایز است. همچنین دو دیدگاه عمده در فقه امامیه به دست آمد؛ دیدگاه محتاطانه: با استناد به عمومات رضاع، تأسیس بانک شیر را موجب محرمیت و در نتیجه حرام می داند. دیدگاه مشهور: با شرط عدم تحقق یقینی رضاع (به دلیل عدم مکیدن مستقیم) و رعایت ضوابط شرعی، قائل به جواز است؛ اکثر فقها با استناد به قاعده «الضرر لایزال بالضرر» و «درء المفاسد مقدم علی جلب المصالح» و نگرانی از اختلاط انساب، تأسیس بانک شیر را منع کرده اند، برخی از فقهای معاصر با وضع شرایط دقیق، امکان جواز محدود را مطرح کرده اند.
۱۸۴۰.

دلالت حدیث کسر اصنام بر افضلیت و امامت امیرمؤمنان(ع) با تکیه بر منابع اهل سنت

نویسنده:
منبع: مطالعات مقارنه ای مذاهب اسلامی سال پنجم پاییز و زمستان ۱۴۰۳ شماره ۹ 119-146
حوزه‌های تخصصی:
تعداد بازدید : ۵۰ تعداد دانلود : ۶۲
یکی از احادیث کلیدی و مغفول مانده در موضوع اثبات امامت امیرمؤمنان علی(ع)، حدیث کسر اصنام است. این حدیث با تکیه بر برهان افضلیت، ظرفیت لازم برای اثبات امامت آن حضرت را دارد. پژوهش حاضر، با روش توصیفی تحلیلی و با استفاده از منابع معتبر اهل سنت، به دنبال پاسخ به این سؤال است که: چگونه حدیث کسر اصنام دلالت بر افضلیت و امامت امیرمؤمنان(ع) دلالت دارد؟ نتایج این تحقیق نشان می دهد که مفهوم افضلیت به معنای کثرت در ثواب و برتری در صفات نفسانی قابل تبیین است. در معنای اول، با استناد به قرائن برون متنی؛ همچون حکم فقهی در خصوص شکستن بت ها و نظرات علمای اهل سنت نسبت به این حدیث و همچنین با استناد به قرائن درون متنی؛ نظیر یاری رسانی امیرمؤمنان(ع)، دلالت عبارات «طوبی» و «حق» در سخن پیامبر(ص) و تصریح امیرمؤمنان(ع) مبنی بر شرافت یافتن ایشان توسط پیامبر(ص) فضیلت و ثواب امیرمؤمنان(ع) به وضوح اثبات می شود. به علاوه، به دلیل منحصربه فرد بودن این واقعه در امیرمؤمنان(ع) و با استناد به برهان «إن»، کثرت در ثواب و فضیلتِ برآمده از قرائن برون متنی و درون متنی نیز ثابت می گردد. در معنای دوم افضلیت نیز، شجاعت و دلاوری امیرمؤمنان با استناد به دیدگاه شاه ولی الله دهلوی و تطبیق مبنای او در تفضیل شیخین بر این واقعه، اثبات گردید.

پالایش نتایج جستجو

تعداد نتایج در یک صفحه:

درجه علمی

مجله

سال

زبان