ترتیب بر اساس: جدیدترینپربازدیدترین
فیلترهای جستجو: فیلتری انتخاب نشده است.
نمایش ۱۹٬۲۸۱ تا ۱۹٬۳۰۰ مورد از کل ۱۹٬۳۴۳ مورد.
۱۹۲۸۱.

بازخوانی مفهوم انسان کامل بر اساس واکاوی وجوه عدالت در مراتب وجودی او در حکمت صدرایی(مقاله علمی وزارت علوم)

حوزه‌های تخصصی:
تعداد بازدید : ۳۹ تعداد دانلود : ۳۹
انسان برای نیل به کمال نیازمند شناخت انسان کامل و الگوی کمال یافته نوع خود است. در مکاتب عرفانی و فلسفی که دغدغه شناخت انسان را دارند، ویژگی های گوناگونی برای انسان کامل بیان شده است تا از رهگذر این اوصاف، حقیقت او آشکار شود. در این نوشتار برآنیم تا با بررسی منابع کتابخانه ای و روش تفسیر متن و استدلال و تحلیل فلسفی، دیدگاه حکمت متعالیه را-که خود را عرفان مدلل می داند- در این خصوص مورد کاوش قرار دهیم. در این کاوش، از مفهوم «عدالت» بهره می گیریم چرا که عدالت، مفهومی عام، شناخته شده و جامع است و در اندیشه صدرایی، به مثابه حقیقتی مشکک، مراتب و اقسام گوناگونی دارد. به این منظور، در این پژوهش وجوهی از عدالت همچون عدالت طبیعی، عدالت اخلاقی و فقهی، عدالت ظهوری و عدالت شهودی در حکمت صدرایی احصاء شده است که می تواند تصویر نوی از عدالت در انسان کامل را به تصویر کشد و از این طریق، در بازخوانی حقیقت انسان کامل و شناخت دقیق تر آن راهگشا باشد.
۱۹۲۸۲.

ارزیابی دیدگاه های کلامی درباره رابطه توحید افعالی و افعال انسانی مبتنی بر صمدیّت الهی از منظر آیت الله جوادی آملی(مقاله علمی وزارت علوم)

حوزه‌های تخصصی:
تعداد بازدید : ۳۳ تعداد دانلود : ۳۰
رابطه میان توحید افعالی خداوند متعال و افعال انسان و وجه جمع میان این دو یکی از مهم ترین موضوعات در جهان بینی توحیدی است. یافته های پژوهش نشان داد که وجوه جمع جبر، تفویض، علت قریب در برابر علت بعید و علت اعدادی در برابر علت حقیقی راهکارهایی هستند که با صمدیّت الهی سازگاری ندارند. تنها وجه جمعی که با صمدیّت خداوند قابل تبیین است، ارجاع علیّت انسان در افعال خود به مظهریت و تشأن است. همانگونه که انسان بر اساس صمدیّت الهی در هستی خود مظهر خداوند متعال است، در افعال خود نیز مظهر و مرآت افعال الهی خواهد بود. از این رو افعال انسان با حفظ جنبه اختیاری آن در پرتو افعال خداوند متعال و وجود او تحلیل و تفسیر می شوند. در این پژوهش با بهره گیری از روش توصیفی تحلیلی دیدگاه متکلمان را ناظر به کارکردهای صمدیّت الهی در تبیین رابطه میان توحید افعالی و افعال انسان مورد ارزیابی قرار می دهیم.
۱۹۲۸۳.

کاربست قاعده کلامی امر بین الامرین در ساحت افعال الهی با تمرکز بر ساحت خَلق الهی(مقاله علمی وزارت علوم)

حوزه‌های تخصصی:
تعداد بازدید : ۲۶ تعداد دانلود : ۲۹
امر بین الامرین، آموزه ای کاربردی است که از سوی ائمه شیعه (علیهم السلام) برای انتساب صحیح افعال به خدا و مخلوقات بیان شده است، اما به علت شیوع نزاع کلامی جبرگرایان و مفوّضه در سده های ابتدایی اسلام، در حل جبر و تفویض مصطلح، منحصر شده است. این تحقیق با روش توصیفی تحلیلی سعی بر این داشته که امر بین الامرین را در ساحت خالقیت الهی به کار بندد. خلق به معنای هستی بخشی و خلق از عدم، مخصوص خدا بوده اما ایجاد یک شی از شی دیگر و جمع اجزاء برای تشکیل شکل جدید، در مورد ممکنات بر اساس اذن الهی صحیح است و در ساحت خلق الهی به این معناست که در افعال مخلوقات نه این گونه است که فقط خدا خالق باشد و مخلوقات هیچ اثری نداشته باشند و نه فقط مخلوقات بلکه تاثیر هر کدام با سه تفسیر طولی، اعدادی و تشان و تجلی پذیرفته است.
۱۹۲۸۴.

بازخوانی انتقادی استلزامات کلامی و معرفتی انگاره اصالت عقل در نظریه نواندیشان معاصر(مقاله علمی وزارت علوم)

حوزه‌های تخصصی:
تعداد بازدید : ۲۸ تعداد دانلود : ۳۴
در این مقاله دیدگاه ملکیان در مورد مسئله رابطه عقل و دین با تمرکز بر اصالت عقل و بازتفسیر دین بررسی می شود. ملکیان با استناد به اصالت عقل ، ایمان را به عنوان یک ناواقع گرایی تلقی می کند و با نفی ماوراء الطبیعه ، معنا و حقیقت دین را به چالش می کشد. این دیدگاه، ایشان را به سمت شکاکیت و نسبیت معنا و نفی تعبد و تقدس در دین هدایت می کند. این مقاله با استفاده از روش تحلیل محتوا، استلزامات کلامی و معرفت شناسی دیدگاه ایشان را بررسی می کند. یافته های تحقیق نشان می دهد تلقی پوچ انگارانه از ایمان، اثبات پذیری گزاره های دینی، سمبلیک دانستن اعمال عبادی، فهم نادرست از تعبد و این نکته که امور تعبدی مفقود الدلیل اند نه فاقد الدلیل، از جمله نقدهایی است که بر اندیشه ایشان وارد است. با وجود این لوازم و نقدهای وارد برآن، این انگاره و رویکرد، در مواجهه با دین و آموزه های وحیانی، کارایی خود را از دست می دهد.
۱۹۲۸۵.

بررسی دیدگاه متکلمان مسلمان درباره چشم زخم(مقاله علمی وزارت علوم)

نویسنده:
حوزه‌های تخصصی:
تعداد بازدید : ۳۹ تعداد دانلود : ۲۴
چشم زخم از باورهای شایع در بین جوامع مختلف ازجمله جوامع مسلمان است. محدثان روایات این موضوع را ثبت کرده و مفسران نیز برخی از آیات قرآن را به این موضوع مرتبط دانسته اند. از نظر متکلمان ماهیت و چگونگی تأثیر چشم زخم محل بحث بوده است. این نوشتار در پی جمع آوری، بررسی و نقد دیدگاه های متکلمان مسلمان درباره چشم زخم با روش توصیفی - تحلیلی است. ابوعلی جبائی منکر چشم زخم شده و آن را باوری عامیانه و فاقد دلیل دانسته است. جاحظ عامل آن را خروج اشعه ای از چشم دانسته است. متکلمان معتزله و امامیه آن را نتیجه تغییر نعمت به خاطر رعایت مصلحت بندگان به وسیله خدا دانسته و چشم را فاقد تأثیر دانسته اند. اشاعره و محدثان هم زمانی نگاه خیره با زوال نعمت را دلیل بر سببیت ندانسته و فاعل و مؤثر را تنها خدا می دانند، دیدگاهی که مورد انتقاد سلفیه قرار گرفته است. از سویی دلایل ارائه شده قادر به اثبات چشم زخم نیستند، بلکه در صورت اثبات وجود آن با تجربه یا دلایل نقلی در صدد تبیین آن هستند و آن را امری محتمل دانسته اند.
۱۹۲۸۶.

بررسی تطبیقی و انتقادی مساله توحید در اندیشه شیخ احمد سرهندی و محمد بن عبدالوهاب(مقاله علمی وزارت علوم)

حوزه‌های تخصصی:
تعداد بازدید : ۳۰ تعداد دانلود : ۲۸
مسئله تحقیق در این پژوهش رد ادعای برخی از علماء وهابی مبنی بر همسان انگاری مفهوم توحید در نظام فکری، شیخ احمد سرهندی (۹۷۱-۱۰۳۴ ق/۱۵۶۴-۱۶۲۴ م)، و محمد بن عبدالوهاب (۱۱۱۵-۱۲۰۶ ق/۱۷۰۳-۱۷۹۲ م) است، روش تحقیق در این نوشتار به روش تحلیلی و تطبیقی است، یافته های تحقیق نشان می دهد که علی رغم اشتراکات لفظی و کلی در دعوت به توحید، تفاوت های ماهوی و بنیادینی در روش شناسی، مبانی معرفت شناختی، تعاریف اقسام توحید، گستره و مصادیق شرک و رویکرد به مسائلی چون استغاثه، توسل و جایگاه اولیاء در اندیشه آنان وجود دارد. نظام توحیدی سرهندی، در کلام ماتریدی، طریقت نقشبندیه و تجربه عرفانی مبتنی بر «وحدت شهود» ریشه دارد، بر خلاف خوانش ظاهرگرا، نقل محور و تجسیم پذیر افراطی محمد بن عبدالوهاب، که منجر به تعریفی موسع از شرک در عبادت و تکفیر بسیاری از اعمال رایج در میان مسلمانان می شود.
۱۹۲۸۷.

تحلیلی بر عصمت انبیا از خطا در امور عادی با تکیه بر داستان مهمانی حضرت ابراهیم(ع)(مقاله علمی وزارت علوم)

حوزه‌های تخصصی:
تعداد بازدید : ۲۰ تعداد دانلود : ۲۴
براساس آیات قرآن کریم ابراهیم(ع) در برخورد با ملائکه الهی آنان را نشناخت؛ از این رو همانند برخورد با انسان ها با کباب از آنان پذیرایی کرد. از طرف دیگر برخی محققان شیعه با تکیه بر برهان «نقض غرض و اعتماد» انبیا را از هرگونه خطایی حتی در امور عادی معصوم می دانند. بدیهی است که بین این دو گزاره ناسازگاری وجود دارد. «بازخوانی دیدگاه اندیشمندان پیرامون عصمت انبیا» و «به کارگیری داستان مهمانی ابراهیم(ع) در تبیین آموزه های کلامی» ضرورت بررسی این ناسازگاری را روشن می کند. بررسی تحلیلی این داستان نشان می دهد اولاً: این مهمانی قسمتی از زندگی عادی ابراهیم(ع) است؛ ثانیاً: وی در اثر نشناختن ملائکه دچار «خطای در تطبیق» شد؛ ثالثاً: دلالت این داستان بر وقوع خطا از جهت سند و دلالت کامل است؛ ازاین رو دیدگاه دانشمندان مذکور نیازمند تعدیل است؛ زیرا وقوع این خطا در زمان ابراهیم(ع) و نقل آن در قرآن نشان می دهد این خطاها نه تنها باعث نقض غرض خداوند از بعثت پیامبران و موجب سلب اعتماد مردم نمی شود، بلکه برای ابراهیم(ع)، پیامبراکرم(ص) و مسلمانان جنبه های تربیتی هم دارد.
۱۹۲۸۸.

تحلیل ابعاد هستی شناسی آیات خزائن(مقاله علمی وزارت علوم)

حوزه‌های تخصصی:
تعداد بازدید : ۴ تعداد دانلود : ۲
واژه ی «خزائن» با مفاد تفسیری کلامی، جمع «خزینه» است که در متون قرآنی و دینی تنها ناظر به ذخایر مادی و انبارهای محسوس نبوده، بلکه حقیقتی عمیق تر را بازگو می کند. حقیقتی که از آن به عنوان مظهر اراده و فیاضیت الهی در نظام خلقت یاد می شود. مسأله ی محوری پژوهش جایگاه خزائن در ساختار وجودی و نظام فیاض الهی و کیفیت اشتمال آن بر منابع طبیعی و مادی محدود یا مراتب متعالی تر و مجردی است. پژوهش با هدف تبیین و تحلیل ابعاد هستی شناختی مفهوم «خزائن» در قرآن کریم به شیوه ی توصیفی تحلیلی و بر پایه ی داده های تفسیری و کلامی معتبر سامان یافته است. بررسی ها نشانگر آن است که مفهوم «خزائن» در سه ساحت عمده قابل تحلیل است؛ نخست، خزائن مادی مشتمل برآسمان ها، زمین و ذخایر طبیعی در عالم محسوس است؛ دوم، خزائن معنوی که به جلوه هایی چون علم، رحمت، وحی، و قدرت مطلق الهی مربوط می شود؛ و سوم، خزائن اُخروی که ناظر به پاداش و کیفر در عالم قیامت است. بر اساس یافته های پژوهش، «خزائن الهی» نشانگر احاطه مطلق خداوند بر مراتب هستی در مقام ایجاد، بقا و تدبیر است؛ بدین معنا که هر موجودی در عرصه هستی، ظهور و تحقق خود را از خزائن بی پایان حق تعالی دریافت می کند و هیچ ذره ای از قلمرو وجود، از فیض و علم بی کران او بیرون نیست. از این رو، تحلیل مفهوم «خزائن» می تواند راهی در جهت فهم عمیق تر از نظام فیاض و وحدت وجودی عالم در پرتو ربوبیت الهی باشد.
۱۹۲۸۹.

نقش انسان در برابر مصائب الهی: مطالعه تطور دیدگاه مفسران در آیه ۱۱ تغابن(مقاله علمی وزارت علوم)

حوزه‌های تخصصی:
تعداد بازدید : ۳ تعداد دانلود : ۲
مصیبت ها همواره بخشی از تجربه انسانی بوده اند که نه تنها زندگی فردی و اجتماعی، بلکه باورهای دینی و فلسفی انسان را تحت تأثیر قرار داده اند. آیه ۱۱ سوره تغابن با طرح پرسشی بنیادین درباره منشأ مصیبت ها، زمینه ای برای بازنگری در مفاهیم اختیار، مسئولیت پذیری و رابطه انسان با خدا فراهم می سازد.بررسی تحول دیدگاه های تفسیری درباره این آیه از دوره های متقدم تا معاصر، با تمرکز بر نقش انسان در برابر مصائب الهی و تأثیر آن بر نگرش دینی و اخلاقی. تحقیق به شیوه توصیفی–تحلیلی و با استفاده از منابع کتابخانه ای انجام شده و تفاسیر معتبر اسلامی در دوره های مختلف بررسی شده اند. در تفاسیر اولیه، مصیبت ها جلوه ای از حکمت الهی و دعوتی به صبر بودند. در تفاسیر متأخر، مفهوم آزمون الهی و ثبات ایمان برجسته شد. در دوره معاصر، با تأکید بر توحید افعالی، انسان از موضع انفعال به جایگاه مسئولیت پذیری اخلاقی ارتقا یافت. تفسیر المیزان نیز مصیبت را ابزاری برای رشد معنوی و مشارکت آگاهانه انسان در مسیر هدایت الهی معرفی کرده است. تحول معرفتی در فهم آیه ۱۱ تغابن، نشان دهنده پویایی تفسیر قرآن و ظرفیت آن برای پاسخ گویی به نیازهای انسان در طول تاریخ است. این تحول، نگرش انسان را از تسلیم صرف به مشارکت فعال در مسیر هدایت الهی سوق داده است.
۱۹۲۹۰.

مطالعه تطبیقی نشوز زوجه در حقوق ایران و مصر(مقاله علمی وزارت علوم)

حوزه‌های تخصصی:
تعداد بازدید : ۱ تعداد دانلود : ۳
نشوز زوجه خودداری او از ادای حقوق زوج در امر استمتاع می باشد که دارای آثار فقهی و حقوقی می باشد. بررسی تطبیقی حقوق مصر و ایران درباره نشوز زوجه، برخی اختلافات را در شرایط تحقق نشوز و هم چنین آثار آن نشان می دهد. این نوشتار با روش توصیفی-تحلیل و با تحقیقات کتابخانه ای به بررسی این موضوع می پردازد. حقوقدانان ایرانی تمکین را به دو دسته عام و خاص تقسیم کرده اند و نشوز زوجه را عدم رعایت این دو تمکین می دانند. حقوقدانان مصری گرچه از اصطلاح تمکین و تقسیمات آن استفاده نکرده اند اما بررسی مصادیق ذکر شده برای نشوز نشان می دهد اختلافی در مصادیق نشوز با حقوق ایران ندارند. آنچه موجب اختلاف شده است شرایط تحقق نشوز و هم چنین آثار مترتب بر نشوز است. موجهات شرعی خروج از منزل بدون اذن زوج در حقوق مصر کمتر از حقوق ایران است، بنابراین احتمال ناشزه محسوب شدن زوجه در حقوق مصر بیشتر است، از طرف دیگر آثار مترتب بر نشوز در حقوق ایران بیشتر از حقوق مصر است و این باعث می شود بازدارندگی از نشوز در ایران بیشتر از مصر باشد.
۱۹۲۹۱.

طرح کلی حرکت حضرت داود (علیه السلام) در قرآن و عهد عتیق(مقاله علمی وزارت علوم)

حوزه‌های تخصصی:
تعداد بازدید : ۴ تعداد دانلود : ۲
دو چهره و توصیف از شخصیت حضرت داود، در عهد عتیق وجود دارد که با هم سازگار نیستند، یکی بنده خدا و مطیع او و دیگری چهره ای گناهکار و سرکش در برابر حضرت حق. گرچه از او به عنوان یکی پادشاهان مهم یهودیت یاد می شود، قرآن کریم او را در زمره انبیائی قرار می دهد که به مقام خلافت و پادشاهی ظاهری نیز دست یافت. این پژوهش درصدد است تا بر مبنای اسناد کتابخانه ای پس از معرفی ایشان، به تبیین ویژگی های شخصیتی و شاخصه های حکومت آن حضرت در دو متن عهد عتیق و قرآن کریم پرداخته، و با بیان اشتراکات و تفاوت ها، ویژگی های برجسته آن حضرت در قرآن را معرفی و تبیین کند. از مهمترین یافته های تحقیق می توان، به مسیحا بودن حضرت داود در عهد عتیق، عصمت او در دیدگاه قرآن، معجزات فراوان و الهی بودن حکومت ایشان در دو سند اشاره نمود.
۱۹۲۹۲.

نقش علیت مردم در زمینه سازی حکومت امام زمان (عج)(مقاله علمی وزارت علوم)

نویسنده:
حوزه‌های تخصصی:
تعداد بازدید : ۲ تعداد دانلود : ۳
تحقق هر هدفی و امری، به ابزار و اسباب خاص خود نیاز دارد. در این جهان پدیده ای بی اسباب و علل به وقوع نمی پیوندد. امکان ندارد انسان بدون ابزار و وسیله به مقصد یا هدفی دست پیدا کند. جهت بهره مندی جهانیان از پدیده بی نظیر حکومت دینی امام عصر(عج)، علاوه بر اراده و نصرت الهی و اقداماتی از جانب امام مهدی(عج)، لازم است مردم نیز نقش ایفا کنند. نوشتار حاضر با روش تحلیل اسنادی، نقش علیّت و سببیت مردم برای تحقق این حکومت دینی را مورد بررسی قرار داده است. بالا رفتن سطح معرفت جهانیان برای پذیرش موعود، شایستگی و آمادگی برای تحقق این حکومت، تلاش کامل انسان ها در ساختن سرنوشت خود و جهان پیرامون، حمایت و پیروی همه جانبه از حاکم این حکومت، مهم ترین اقداماتی است که مردم بایستی برای برپایی چنین حکومتی انجام دهند. از این رو مناسبت ترین راهکارها که باید به وسیله مردم عملی شود، دانش افزایی، خودسازی، دگرسازی و سرانجام پیروی و یاری همه جانبه از امام آن حکومت در جهت ریشه کن کردن فساد و ستم است.
۱۹۲۹۳.

واکاوی تطبیقی شاخص های پیروزی در چارچوب فکری دینی و غیردینی(مقاله علمی وزارت علوم)

حوزه‌های تخصصی:
تعداد بازدید : ۳۵ تعداد دانلود : ۴۱
در نظام کنونی روابط بین الملل، یکی از مسائل راهبردی برای دولت ها و جوامع، شناسایی و به کارگیری مکانیسم های مؤثر جهت غلبه بر دشمن و تحقق پیروزی پایدار است. مسئله تحقیق بررسی تفاوت روش نظام های دینی و غیر دینی در پیروزی است. نگاه دینی، پیروزی را محصول پایبندی به آموزه های وحیانی، اعتقادات الهی و فضایل معنوی می دانند، در حالی که نگرش های غیردینی با تأکید بر عقلانیت ابزاری، عمل گرایی مادی و بهره گیری از قدرت سخت، راهبرد تحقق غلبه را شکل می دهند. این پژوهش با روش توصیفی تحلیلی و رویکرد مقایسه ای، بنیان های نظری و عملی هر دو نگرش را واکاوی کرده است. یافته های تحقیق بیان گر این است که مؤلفه های مشترک هر دو نظام، شامل سعی، آگاهی، صبر و خطرپذیری است. اما مؤلفه های اختصاصی دینی شامل توکل، دعا و التزام به ولایت است و مؤلفه های غیردینی شامل سلطه با استفاده از هر ابزار برای پیروزی و روش استکباری است.
۱۹۲۹۴.

بررسی تئوری ظهور خدا و دین دیجیتالی در آینده(مقاله علمی وزارت علوم)

حوزه‌های تخصصی:
تعداد بازدید : ۲۳ تعداد دانلود : ۳۴
هراری نظریه پرداز افول خدا و الهیات سنتی وتئوریسین انسان و فرا انسان خداگونه در جهان بدون معنای آینده، سیر خداشناسی بشر و باورها و مفاهیم دینی را ازگذشته تا آینده در چهارگانه ابداعی انقلاب های انسان خردمند،آنچنان هدفمند با الگوریتم های هوشمندانه مهندسی می کند که هر مخاطب مجذوبی، پیشگویی های او را پیرامون خدا و دین آینده جهان، قطعی بداند و تسلیم آرمان شهر او گردد. مسئله پژوهش این مقاله پیشگویی های هراری درباره خدا و دین نوظهور می باشد و یافته های تحقیق نشان می دهد، هراری براساس منطق تکامل گرایانه حاکم برساختار ذهنی خود پیرامون خدا و دین نوظهور به دنبال قرائت جدیدی از اندیشه های فلسفی و نظریات علمی و تاریخی در راستای اثبات خدای فرا انسان هوشمند یعنی «اینترنت همه چیز» و دین «داده باوری» می باشد، درحالی که نقدهای جدی برایده های او از سوی دانشمندان علوم تجربی، فلاسفه و منابع دینی پذیرش آنها را با تردید و انکار همراه نموده است. این مقاله درصدد نقد و بررسی علمی، فلسفی و دینی پیشگویی های هراری با استفاده از روش تحقیق بنیادی و بهره گرفتن از منابع کتابخانه ای می باشد.
۱۹۲۹۵.

تحلیل روش شناختی پاسخ به انکار وحی در تفسیر تسنیم(مقاله علمی وزارت علوم)

حوزه‌های تخصصی:
تعداد بازدید : ۴۳ تعداد دانلود : ۴۵
مسئله تحقیق حاضر، چالش انکار وحی در سپهر کلام معاصر است؛ چالشی بنیادین که با نفی امکان ارتباط تشریعی میان خالق و مخلوق، بستر خاستگاه بسیاری از شبهات اعتقادی و تفسیری را فراهم آورده است. این نگرش که وحی را امری صرفاً درونی یا تجربه ای بشری می پندارد، در تعارض آشکار با مبانی وحیانی اسلام قرار دارد. روش تحقیق، توصیفی تحلیلی است و با تمرکز بر تفسیر گرانسنگ «تسنیم» اثر آیت اله جوادی آملی، تلاش می شود تا سازوکارهای عقلانی و استدلالی ایشان در مواجهه با دیدگاه های منکران وحی واکاوی گردد. یافته های تحقیق نشان می دهد که ایشان با بهره گیری از منظومه ای از ادله عقلی و نقلی و شیوه هایی چون تبیین مفهومی، استدلال حلّی و نقضی، تمثیل پردازی، استفاده از شأن نزول آیات و روش اخلاقی توانسته است ساختاری منسجم برای پاسخگویی به این شبهات ارائه دهد. این مطالعه، نشان دهنده ظرفیت «تفسیر تسنیم» در ارائه پاسخ های کلامی و عقل مدارانه به چالش های نوپدید در حوزه وحی است و می تواند افقی برای توسعه «تفسیر موضوعی کاربردی» با رویکرد شبهه پژوهی بگشاید.
۱۹۲۹۶.

ارزیابی اعتبار حس و عقل در تفسیر و کلام(مقاله علمی وزارت علوم)

حوزه‌های تخصصی:
تعداد بازدید : ۲ تعداد دانلود : ۳
مکاتب فکری در پذیرش حکایتگری معرفت های حسی و عقلی از واقع دچار افراط و تفریط هستند. برخی معرفت حسی را وهمی و متناقض دانسته اند. برخی وجود خارجی اشیاء را انکار کرده اند و عده ای معرفت عقل را معرفتی بی ارزش می دانند در مقابل متکلمان و مفسران اسلامی با الهام از آیات قرآن راه میانه ای را برگزیده و از افراط و تفریط دور مانده اند. هدف این مقاله سنجش اعتبار و قلمرو معرفت های حسی و عقلی در تفسیر و کلام اسلامی است و از روش توصیفی- تحلیلی بهره می برد. حاصل پژوهش اینکه هریک از معرفت های حسی و عقلی شامل حوزه ادراکی خاصی بوده، نمی توان ادراک آنها را در همه ابعاد معرفتی جاری دانست. گستره معرفت حسی ابزار ارزشمندی برای شناخت خدا از راه برهان انی و فهم آسان معاد است. البته معرفت حسی، معرفتی محدود و خطا پذیر است. گستره معرفت عقلی، اقامه برهان بر وجود خدا، اثبات اصل معاد و اثبات حقانیت دین را در بر می گیرد، اما این شناخت نیز با محدودیتِ ادراکِ امور جزئی روبروست.
۱۹۲۹۷.

بررسی انسان شناسی علم مدرن براساس دیدگاه های تفسیری علامه مصباح یزدی «ره»(مقاله علمی وزارت علوم)

حوزه‌های تخصصی:
تعداد بازدید : ۲ تعداد دانلود : ۳
تمدن جدید غربی با کمک علم مدرن-اعم از علوم طبیعی و علوم انسانی-توانسته است آدم و عالم را درنوردد و دنیای جدیدی برای انسان رقم بزند. علوم انسانی به عنوان نرم افزار تمدن جدید غربی دارای بنیان های معرفت شناختی، هستی شناختی، انسان شناختی و ارزش شناختی خاص به خود است. لازمه ی پذیرش این تمدن و به تبع آن این علوم تن دادن به این مبانی است. آیا می توان علوم انسانی را همراه را با این مبانی پذیرفت؟ این تحقیق با روش توصیفی-تحلیلی در صد پاسخ گویی به این پرسش از منظر قرآنی براساس اندیشه ی تفسیری یکی از مفسران مطرح عصر حاضر-علامه مصباح یزدی-است. براین اساس ابتدا به شناسایی مبانی انسان شناختی علم مدرن و در ادامه به بررسی آن براساس دیدگاه های تفسیری علامه مصباح یزدی«ره» پرداخته شده است. نتایج حاصله حکایت از آن دارد همه مبانی انسان-شناختی علم مدرن که شامل طبیعت گرایی، نفی اهداف و غایت عالی، انسان محوری، فردمحوری، ماشین -انگاری و شی وارگی انسان است، براساس آیات قرآن بر مبنای تفسیر علامه مصباح یزدی قابلیت پذیرش ندارند و دچار اشکلات متعدد می باشند.
۱۹۲۹۸.

دلایل قرآنی «نظریه جواز تعبد به ادیان»؛ بررسی و نقد(مقاله علمی وزارت علوم)

حوزه‌های تخصصی:
تعداد بازدید : ۳ تعداد دانلود : ۲
این پژوهش به دنبال بررسی و نقد دلایل قرآنی «نظریه جواز تعبد به همه ادیان و مذاهب الهی و غیرالهی» است. «نظریه تعبد» یکی از آرا و نظرات دین شناختی سیدکمال الحیدری است که آن را با محوریت قطع اصولی و با تکیه بر سه اصل اساسی مطرح نموده است. اصل اول اینکه باید در انتخاب هر دین یا اعتقادی دلیل داشت، اصل دوم این است که مطابقت دلیل با واقع شرط نیست، و اصل سوم اینکه شخص قاطع نمی تواند به خلاف دلیل خود عمل کند. سید کمال حیدری برای اثبات این اصول سه گانه به آیاتی از قرآن استدلال کرده و جواز تعبد به ادیان را نتیجه گرفته است. پرسش اصلی در پژوهش حاضر این است که چه اشکالات و نقدهایی بر ادله قرآنی این سه اصل مذکور وارد است؟ نگارنده با تحلیل نظریه تعبد و اصول آن کوشیده است، کاستی ها و اشکالات اصول سه گانه و ادله قرآنی آن را با روش تحلیلی توصیفی تبیین نماید و از این منظر نظریه تعبد را مورد ارزیابی و نقد قرار دهد. یافته های تحقیق حاکی از آن است که هیچ یک از اصول یاد شده به طور مطلق قابل دفاع نبوده و ادله قرآنی مورد استناد کمال الحیدری دلالتی بر مدعای نظریه تعبد ندارند.
۱۹۲۹۹.

تحلیل تأثیر ژرف اندیشی فلسفی در تفسیر آیه ۳۱ سوره بقره و تبیین حقیقت اسماء و علم اسماء در تفسیر المیزان(مقاله علمی وزارت علوم)

حوزه‌های تخصصی:
تعداد بازدید : ۲ تعداد دانلود : ۳
پرهیز از دخالت دادن پیش فرض ها در فهم و تفسیر قرآن ضروری است، اما این بدان معنا نیست که دانسته ها و یافته های گوناگون علمی و فکری نمی تواند و نباید نقشی در فهم و تفسیر قرآن داشته باشد. ژرف نگری عقلی و فلسفی علامه طباطبایی موجب شده است تفسیر المیزان جایگاهی ویژه در میان تفاسیر داشته باشد؛ برای نمونه ایشان توانسته است مسأله اسماء و علم اسماء در آیات ۳۰ تا ۳۳ سوره بقره را با بهره گیری از معارف عقلی و فلسفی خویش به گونه ای بسیار ژرف تر تفسیر کند، بدون این که از چارچوب شیوه ی درست تفسیر خارج شود و پیش فرضی را بر آیات قرآن تحمیل کند. پاسخ علامه به این پرسش که منظور از اسماء و علم اسماء چیست و چه ارتباطی میان علم اسماء و شایستگی برای خلافت الهی وجود دارد، این است که این اسم ها یا مسماهایشان موجوداتی عالی اند در مقام عندالله؛ آن ها درواقع وجودهای برتر موجودات زمینی ازجمله خود آدم اند و آن ها واسطه فیض الهی به موجودات مادون اند و رابطه میان آن ها و موجودات زمینی، رابطه علّی معلولی است. علم آدم علیه السلام به اسماء یا مسماهای اسماء، علم حضوری است، برخلاف علم فرشتگان به آن ها که علمی حصولی است و با تعلیم آدم برایشان حاصل شد. علم حضوری او به اسماء و وسائط فیض الهی که نشانه ی پیوند وجودی او با آن هاست، ملاک خلافت و شایستگی او برای جانشینی خداوند در زمین است. مقاله حاضر با روش تحلیلی-توصیفی و تطبیق میان فلسفه و قرآن انجام شده است.
۱۹۳۰۰.

گونه شناسی و تحلیل تاریخی سیره پیامبر اعظم (ص) در بهبود وضعیت بهداشتی و حفظ سلامت جامعه اسلامی(مقاله علمی وزارت علوم)

حوزه‌های تخصصی:
تعداد بازدید : ۳ تعداد دانلود : ۱
تحلیل تاریخی وضعیت بهداشتی در جزیره العرب و سیره رسول اعظم(ص) در مواجهه به آن از موضوعاتی است که تا کنون مورد توجه قرار نگرفته است. این پژوهش در بررسی تاریخی وضعیت بهداشتی به این نتیجه رسید که رسول خدا(ص) برای بهبود وضعیت با بهره گیری از وحی الهی به اصلاح و بهبود وضعیت موجود پرداخت و وضعیت عمومی و فردی بهداشت در جامعه به یک فرهنگ تبدیل گردید. از جمله محورهای مغفول در پژوهش های تاریخی، بررسی وضعیت کیفی بهداشت و نظافت عمومی و فردی مردم در جزیره العرب است. فهم وضعیت موجود و نقش رسول خدا در تغییر این وضعیت نیز از اموری است که کمتر به آن پرداخته شده است. طبق شواهد تاریخی، هنگام بعثت رسول خدا وضعیت بیماری و آلودگی در این محدوده جغرافیایی چنان بوده که مردم از آن رنج می بردند، اما بعد از بعثت شاهد تغییر رفتار در مسلمانان و بهبود وضعیت بهداشتی آنان هستیم و این امر مدیون فرهنگ غنی اسلام و پیگیری های رسول خدا بود. بر همین اساس با استناد به منابع تاریخی و حدیثی در این پژوهش به واکاوی این پرسش، پرداخته شده است که رسول خدا چگونه و با چه اقداماتی توانست به تغییر و بهبود وضعیت نامطلوب اقدام کند. یافته اصلی پژوهش این است که برپایه اهمیت سلامت مردم، دین برای سلامت بشر برنامه داشته و برای بهبود وضعیت بهداشتی، رسول خدا با نقش هدایت گرانه در گونه های مختلف به ارائه الگوی بهداشتی اسلام پرداخته است و نتیجه آن گردید که کمتر کسی به بیماری دچار گشته و نظافت فردی و عمومی به یک فرهنگ عمومی تبدیل گردید. .

پالایش نتایج جستجو

تعداد نتایج در یک صفحه:

درجه علمی

مجله

سال

زبان