منطق، فلسفه و کلام اسلامی

علامه طباطبایی ضمن تعریف پذیر دانستن دین از زوایای گوناگون به تعریف مفهومی، ساختاری و غایت گرایانه دین پرداخته اند. بر این اساس دین در نظر علامه نوعی روش زندگی اجتماعی است که انسان اجتماعی آن را برای نیل به سعادت اتخاذ می کند و چون حیات بشر محدود به دنیا نیست این روش مشتمل بر معارف و قوانینی است که از یک سو، سعادت دنیوی و از سوی دیگر سعادت اخروی او را تامین می نماید. چرایی و ضرورت دین در نظر علامه، همسو با تحلیل دین شناختی او و مبتنی بر نظریه انسان فطری، هویت اجتماعی بشر و حیات اخروی او تبیین می گردد. تبیین علامه گرچه بر اساس انسان شناسی فلسفی و تحلیل جامعه شناختی بشر وافی است، اما مستند و ملهم از متون دینی است. دین رافع اختلافات بشر، و تنها تامین کننده قانون سعادت بشر، و مشتمل بر نظام اخلاقی است که با اعتقاد به مبدا و ایمان به معاد از ضمانت اجرایی مطمئن برخوردار است.

۴۷۰۴.

هدایت شده پیروز

نویسنده: مرتضی دهقان نژاد بهروز بیک علیزاده

منبع: موعود ۱۳۷۹ شماره ۱۹

حوزه‌های تخصصی:

حوزه‌های تخصصی علوم اسلامی منطق، فلسفه و کلام اسلامی کلام امام شناسی مهدویت

تعداد بازدید : ۲۰۶۲

۴۷۰۵.

در باب چیستی جنبش های نوپدید دینی(مقاله علمی وزارت علوم)

نویسنده: محمدحسین کیانی

منبع: آینه معرفت تابستان ۱۳۹۱ شماره ۳۱

حوزه‌های تخصصی:

حوزه‌های تخصصی علوم اسلامی منطق، فلسفه و کلام اسلامی

تعداد بازدید : ۲۰۶۱ تعداد دانلود : ۱۰۱۲

در این مقاله، تعریف جدید و کاملی، مبتنی بر تعاریف گذشته از «جنبشهای نوپدید دینی» ارائه می شود. نگارنده هر چه ضرورتهای ارائة چنین تعریفی را در سر میپروراند، درمییابد که هر ضرورتی در دل خود با چالشی بزرگ دست به گریبان است. با این همه، به بررسی و تنظیم تعاریف گذشته میپردازد و مبتنی بر روش «تعریف با تحلیل مضمون» و «تعریف با ارجاع به مصداق» دو تبیین متفاوت از جنبشهای نوپدید دینی را فراهم میآورد. او در آخر نشان میدهد که برای درک چیستی جنبشهای نوپدید دینی تنها دو راه وجود دارد. ارائة تعریف خاص و موردی ناظر به پارهای از جنبشهای معنوی، که میتواند گروه نمونه را به خوبی تبیین و روشن سازد لکن فاقد جامعیت بر مصادیق خارجی است و دیگری ارائة تعریف عام و کلی ناظر به قدر متیقنهای فرقهای. این گزینه که چیزی جز ادغام دو روش تحلیل مضمونی و ارجاع به مصداق نیست، در تلاش برای اثبات جامعیت بر مصادیق خارجی قابل تقدیر است و به خوبی میتواند بسیاری از چالشهای ارائة تعریف را به نحو قابل قبولی پاسخ گوید.

۴۷۰۶.

حاکم عادل یا ولی فقیه، تلاش برای ربط دو مفهوم متفاوت شیعی

نویسنده: سید حسین مدرسی طباطبایی مترجم: محمدکاظم رحمتی

منبع: کتاب ماه دین آذر ۱۳۸۱ شماره ۶۲

حوزه‌های تخصصی:

تعداد بازدید : ۲۰۶۱ تعداد دانلود : ۱۲۴۹

۴۷۰۷.

در پى خورشید از مدینه تا نیشابور

نویسنده: غلامرضا گلی زواره قمشه ای

منبع: فرهنگ کوثر ۱۳۸۵ شماره ۶۷

حوزه‌های تخصصی:

تعداد بازدید : ۲۰۶۵

۴۷۰۸.

خردورزى در معارف دینى‏ ازدیدگاه علامه طباطبایى ‏رحمه الله

نویسنده: احمدحسین شریفی

منبع: فصلنامه پیام حوزه ۱۳۷۸ شماره ۲۵

حوزه‌های تخصصی:

تعداد بازدید : ۲۰۶۱

۴۷۰۹.

معمای جذر اصم نزد متکلمان ‏

نویسنده: احد فرامرز قراملکی

منبع: خردنامه صدرا ۱۳۷۵ شماره ۵ و ۶

حوزه‌های تخصصی:

تعداد بازدید : ۲۰۶۳ تعداد دانلود : ۱۲۳۵

۴۷۱۰.

اعتبارات عقلی نزد سهروردی (بررسی قاعده «کل ما یلزم من تکرره محال فهو اعتباری»)(مقاله علمی وزارت علوم)

نویسنده: رضا اکبریان حسنی همایون

منبع: آموزه های فلسفه اسلامی پاییز و زمستان ۱۳۹۳ شماره ۱۵

حوزه‌های تخصصی:

تعداد بازدید : ۲۰۶۳ تعداد دانلود : ۸۰۹

قاعده «کلّ ما یلزم من تکرّره محال فهو اعتباری» که در حکمت اشراقی و توسط سهروردی ارائه گردیده است، در زمره مبحث اعتبارات عقلیه بوده و در راستای بیان استحاله تحقق خارجی مصادیقِ مفاهیمی مانندِ وجود، ماهیت، شیئیت و... می باشد. این قاعده که در شکل شبهه ای بر مشاییان تنظیم گردیده، تحقق خارجی مابِاِزای این گونه مفاهیم را مستلزم تسلسل دانسته و آن را محال می شمارد. بر اساس این انتقاد، سهروردی اصل مبنایی مشایی را در مورد تمایز فراطبیعی وجود و ماهیت نفی کرده، در نتیجه ممکنات را مرکب از وجود و ماهیت نمی داند. او واقعیت را انوار متکثره ای می داند که همان ذوات یا ماهیات متحصله اند. این اصل، دیگر فیلسوفان مانند ملاصدرا را نیز تحت تأثیر قرار داده و پیامدهای ویژه ای در فلسفه متعالیه داشته که می توان به اصولی مانند اصالت وجود و اعتباریت ماهیت و توجه به حقیقت وجود در برابر مفهوم آن اشاره نمود.

۴۷۱۱.

برهان: روش تحقیق در فلسفه اسلامی

نویسنده: محمد بیدهندی

منبع: دانشکده ادیبات و علوم انسانی دانشگاه اصفهان ۱۳۷۵ شماره ۷

حوزه‌های تخصصی:

حوزه‌های تخصصی علوم اسلامی منطق، فلسفه و کلام اسلامی منطق صناعات خمس

تعداد بازدید : ۲۰۶۰ تعداد دانلود : ۱۳۸۴

۴۷۱۲.

مبانی نظری معاد جسمانی از دیدگاه ملاصدرا ‏

نویسنده: محمدجواد پیرمرادی

منبع: خردنامه صدرا ۱۳۸۳ شماره ۳۶

حوزه‌های تخصصی:

تعداد بازدید : ۲۰۶۱ تعداد دانلود : ۱۰۸۳

۴۷۱۳.

رابطه سبک زندگی و دین داری از دیدگاه ابن خلدون(مقاله علمی وزارت علوم)

نویسنده: علی رحمانی فیروزجاه سعدیه سهرابی

منبع: پژوهش های علم و دین سال دوم بهار و تابستان ۱۳۹۰ شماره ۱ (پیاپی ۳)

حوزه‌های تخصصی:

حوزه‌های تخصصی علوم اسلامی منطق، فلسفه و کلام اسلامی

تعداد بازدید : ۲۰۶۱ تعداد دانلود : ۱۱۲۴

مفهوم سبک زندگی، به نسبت رویکردهایی که بدان پرداخته می شود، تعاریف متفاوتی دارد. سبک های زندگی مجموعه ای از طرز تلقی ها، الگوها، ارزش ها، شیوه های رفتار، سلیقه ها، نوع مصرف، و وسایل زندگی است که غالباً اقدامی جمعی است و شماری از افراد در یک نوع سبک زندگی، اشتراک هایی پیدا می کنند و این اشتراک ها به صورت نمادین در جامعه مطرح و موجب هویت بخشی به شخص و گروه های اجتماعی می شود. امروزه سبک زندگی عاملی تأثیرگذار در تمامی جنبه های زندگی دانسته می شود که در این مقاله با روش تحلیل متن به بررسی تأثیر سبک زندگی بر نظام ارزشی افراد و جامعه با محوریت دین از دیدگاه ابن خلدون در مقدمه اش پرداختیم. به نظر ابن خلدون، محیط جغرافیایی و شیوه معاش موجب شکل گیری دو سنخ بادیه نشین و شهر نشین با سبک های زندگی متفاوت در جامعه می شود. در نوع سبک زندگی و نیازهای سنخ بادیه نشین شرایطی به وجود می آید که شهرنشینی گسترش پیدا می کند و سبک زندگی خاص خودش را به وجود می آورد. این سبک زندگی با بسیاری از عرصه های حیات جمعی در ارتباط قرار گرفته است و موجب تغییر در دین داری با سه بعد اعتقادی، اخلاقی، و مناسکی می شود.

۴۷۱۴.