یکی از ویژگیهای برقراری توازن بین عوامل علمی و اجرایی به منظوررسیدن به بهترین الگوی ممکن در امر تحقیق، آگاهی پژوهشگران خبره تحقیقات پیمایشی از تمامی محدودیتها است. که این نوشتار به بحث درباره نوعی از محدودیت غیرعلمی، یعنی رعایت اصول اخلاقی در پژوهش پیمایشی میپردازد. مباحث اخلاقی بخشی از روش علمی نیستند، اما هنجارهایی را به وجود میآورند که دانشمندان در کارهای مختلف، ملزم به رعایت آنها هستند. حتی در بسیاری موارد، مانند مسائل اجرایی، مستقیما با روشهای علمی در تضاد قرار میگیرند و شما باید از تضادهای ممکن، آگاه باشید تا بتوانید در نهایت اخلاقیترین و علمیترین تحقیق را تنظیم کنید.
در این نوشتار برخی از مشکلات اخلاقی رایج را که در تحقیقات پیمایشی به وجود میآید، نشان میدهدو راه حلهایی که به طور جدی کیفیت علمی تحقیق را به مخاطره نمیاندازد، برای آنها پیشنهاد میکند.
رسانهها در دوران معاصر، نقش و اهمیتی بیش از پیش یافتهاند و به واسطه کشف و به کارگیری فنآوریهای جدید ارتباط در اعماق جوامع نفوذ کردهاند، به طوری که برافکار، آرا، نظرها و رفتار عمومی تاثیر بسیار زیاد و تعیین کنندهای داشتهاند. صاحبان وسایل ارتباط جمعی برای آگاهی از میزان دستیابی به اهداف خود در جهت تاثیرگذاری بر مخاطبان و جذب و جلب اعتماد آنان به رسانه، به انحای گوناگون به مطالعه و تحقیق در مورد مخاطب اقدام کردهاند. دراین خصوص و به دنبال پیشرفتهای فنی - ارتباطی در جهان معاصر، شاهد به عرصه آمدن فنآوریهای جدیدی هستیم که با کاربرد های متعدد و متنوع خود، تحقیق درخصوص رسانهها و مطالعه درمورد مخاطب را تسهیل کردهاند.دراین مقاله سهنوع فناوری ارتباط جدید به اختصار تشریح میشوند، بدان امید که مورد عنایت صاحبان اندیشه قرار گیرد.
میزگردها و برنامههای محاورهای، بخش عمدهای از برنامههای رادیویی و تلویزیونی ایران و جهان است. از آنجا که این برنامهها به بسیاری از معضلات حیاتی مخاطبان میپردازند، میتوانند در زمره بهترین برنامه های رادیویی و تلویزیونی قرارگیرند؛ اما چون این برنامهها از نظر ماهیتی عاری از جلوههای تصویری و هنری هستند و به صورت مصاحبه و یا مباحثه بین دو و یا چند نفر اجرا میشوند، کیفیت تهیه و اجرای آنها در جلب مخاطبان موثر است. به این معنی که اگر تهیه کننده و مجری با مطالعه و شناخت دقیق مخاطبان، برنامهای را به شکل مطلوب ارائه کنند، مورد توجه قرار میگیرد و در غیر این صورت، برنامه آنان خسته کننده و بیفایده خواهد بود. هدف این مقاله، ارائه روشها و توجه به مطالب و نکاتی است که تهیه کنندگان و مجریان برنامه های محاورهای را در ارتقای کیفیت این برنامهها و تاثیرپذیری مخاطبان آنان یاری دهد. برای سهولت، این مقاله به سه عنوان اصلی تحقیق، نگارش و تولید تقسیم شده و با تقسیمات جزئی تر هرعنوان، به روشها و نکات قابل توجه آنها پرداخته شده است.
عملا تمام حوزهها و همه مشاغل در رسانههای گروهی به نحوی درگیر تحقیقات هستند. به کارگیری نتایج تحقیقات رسانهای منحصر به موقعیتهای تصمیمگیری نیست و به طور وسیع برای تشریح و توصیف رسانه، تحلیل آثار رسانه برمخاطبان و درک رفتار آنان و نظایر آن از نتایج تحقیقات رسانهای استفاده میشود.
تحقیقات رسانهای در گامهای قابل تعریف تکامل بافته و رشد کرده است و برای نیازهای تحقیقاتی همه رسانهها، از الگویی یکسان پیروی میکند. طراحی این شکل بیانگر آن است که فازهای تحقیقات رسانهای خطی نیستند. در واقع پس از تاسیس هررسانه میتوان به طور هم زمان در هر چهار فاز مبادرت به تحقیق نمود.
مجموعه عواملی چون مسائل و مشکلات اقتصادی، آلودگی هوا، ترافیک، ازدحام جمعیت، مهاجرت و افزایش جمعیت شهری، هستهای شدن خانوادهها، بالارفتن سطح انتظارات و توقعات، افزایش روحیه مصرف گرایی، بالا رفتن سن ازدواج، تخصصی شدن مشاغل، رشد سریع و جهش آسای فنآوری و صنعت، افزایش طول مدت زمان تحصیلات، کمرنگ شدن باورها و آداب و رسوم سنتی، سست شدن روابط انسانی، افزایش طلاق، بیکاری، سوانح طبیعی و تصادفات، مصرف دخانیات و موادمخدر،... زندگی در جوامع امروز را دشوار و با فشار و استرس همواره کردهاست.
دراین میان، بدون شک یکی از رسالتها و وظایف مهم صداوسیما، از یک سو تهیه و پخش برنامههای آرامش بخش برای مخاطبان باتوجه به ویژگیها، علایق و انتظارات آنان است تا از این طریق سطح نشاط، شادابی، بهداشت روانی و عاطفی افراد جامعه درحد مطلوب حفظ شود، و از سوی دیگر، طرح درست مسائل استرسزا، پرهیز از تهیه برنامههای اضطرابزا، آموزش روشهای مقابله با استرس و بالابردن روحیه مقاومت، صبر و بردباری افراد جامعه، برای جلوگیری از عواقب ناشی از این تنشهاست.
بلاغت از لحاظ فنی،«علم اقناع» است، اما دراین مقاله منظور از بلاغت همانا موثر و کارآمد نوشتن است.دراین نوشتار به فنونی اشاره خواهم کرد که متن شما را برای خوانندگان جالب، سرگرمکننده، قابل فهم و اطلاعدهنده، خواهد کرد.فرض را براین میگذاریم که تمام مردم از مطالعه رویگردان هستند و ترجیح میدهند تلویزیون تماشا کنند؛ بنابراین، برای آنکه مردم را وادار کنید متن شما را بخوانند، باید ضمن جلب توجه و علاقهآنان، کاری کنید که نوشته های شما را خیلی راحت و با کمال میل بخوانند. دراین نوشتار ضمن اشاره به فنون مختلف بلاغت شیوه های جذابتر کردن نوشته ها رابه شما آموزش میدهم.