درخت حوزه‌های تخصصی

گسترش نامتوازن، و درهم تنیدگی عناصر و پهنه های ناهمگون، یکی از اصلی ترین عوامل بروز آشفتگی و گسست در فرم و پیوستار کلان شهرهاست. رشد شهرها طی فرآیندهای منقطع و گسسته ای که به دلیل عدم برخورداری از ثبات لازم در جریان شهرسازی و شهرنشینی، در بسیاری مواقع، به پدیده ای خودبخودی و غیرقابل پیش بینی بدل شده، موجب می گردد تا فرم های کالبدی ناهمگون در ارتفاع های مختلف، در پهن دشت شهرهای امروزین سر برآورند. این معضل نمودهای گوناگونی در زمینه های شهری مختلف داشته است و تاثر نامناسبی را بر پیکره شهرها و به ویزه برهم خوردن توازن میان زمینه شهری و پس زمینه های طبیعی و پیرامونی داشته است. پس از بررسی مبانی نظری و نقش سیستم های سبز در لایه های شهر و ساختمان به صورت کتابخانه ای اسنادی، گرداوری اطلاعات با روش پرسشنامه انجام گرفت. بدین منظور دو پرسشنامه متخصصین و ساکنین تهیه شد. جامعه آماری پرسشنامه متخصصین، اعضای انجمن جهانی زیرساخت های سبز (WGIN ) است و برای پرسشنامه ساکنین، ساکنین آپارتمان ها در کلان شهرهای ایران (تهران، شیرا، اصفهان) به عنوان جامعه آماری بودند. نتایج آزمون نشان از معناداری تمامی معیارهای متغیر مستقل (فضای باز و سبز در ساختمان های بلند مرتبه) بر متغیر وابسته (توسعه پایدار کلان شهرها) دارد. بدین صورت که هر یک از گونه های فضای باز و سبز در ساختمان های بلند مرتبه که شامل تراس سبز، بام سبز و جداره سبز می باشد، بیشترین تاثرگذاری خود را بر معیارهای توسعه پایدار (زیست محیطی، اقتصادی و اجتماعی) دارند. بر این اساس، برونداد پزوهش، ارانه ضوابط فضای باز و سبز عمودی به منظور جبران سطح سبز از دست رفته در توسعه پراکنده کلان شهرها می باشد. نتیجه پزوهش، تدارک بستر استفاده از ضوابط مبتنی بر کاربست فضای سبز و باز عمودی در ساختمان های بلند مرتبه است که تاثر به سزایی بر تقویت جنبه های زیست محیطی، اجتماعی، اقتصادی توسعه پایدار و همچنین برقراری تعادل میان بستر طبیعی و محیط انسان ساخت خوا هد داشت.

امروزه با توجه به افزایش جمعیت و افزایش هزینه های توسعه شبکه جاده ای برای استفاده از وسایل نقلیه شخصی و پیامدهای منفی آن، توسعه سیستم های حمل ونقل عمومی مانند راه آهن یک راه حل اصولی برای شهرهای بزرگ محسوب می شود. هدف از انجام این تحقیق تعیین کوتاه ترین مسیرهای بهینه بر پایه معیارهای اکولوژیک و اقتصادی - اجتماعی برای راه آهن گرگان – مشهد در محدوده استان گلستان و ارزیابی پیامدهای مثبت و منفی حاصل از اجرای این پروژه برای انتخاب مسیری که کم ترین تأثیرات منفی را برای محیط زیست دارد، است. در این پژوهش برای تعیین مسیر بهینه راه آهن گرگان – مشهد از تکنیک های تصمیم گیری چندمعیاره و الگوریتم کم هزینه ترین مسیر استفاده شد. برای این منظور ابتدا پارامترهای تأثیرگذار در تعیین مسیر شناسایی و پس از استانداردسازی و وزن دهی، در محیط نرم افزار Idrisi نقشه هزینه تجمعی تولید و سپس با الگوریتم کم هزینه ترین مسیر، مسیرهای بهینه تعیین شد. در نهایت مقایسه و ارزیابی مسیرها انجام شد. مسیرهای به دست آمده با استفاده از الگوریتم کوتاه ترین مسیر به ترتیب مسیر (1) 197 کیلومتر، مسیر (2) 177 کیلومتر، مسیر (3) 164 کیلومتر است. نتایج ارزیابی مسیر شماره 1 نشان می دهد که میانگین حداقل فاصله از رودخانه 308 متر، فاصله از مناطق تحت حفاظت 13505 متر، میانگین فاصله از مناطق مسکونی 2552 متر، فاصله از گسل 6176 متر، میانگین ارتفاع 259 متر و میانگین شیب 7/8 درصد می باشد. بنابراین با توجه به نتایج ارزیابی مشخص شد مسیر (1) علی رغم اینکه طولانی تر است ولی تأثیرات منفی کم تری به محیط اطراف وارد می کند؛ بنابراین مسیر شماره 1 در طولانی مدت ازنظر هزینه های محیط زیستی مقرون به صرفه تر و کم خطرتر است. نتایج نشان می دهد با توجه به اینکه فرآیند مسیریابی کاری پیچیده است اما می توان با استفاده از GIS، روش های ارزیابی چندمعیاره و الگوریتم کم هزینه ترین مسیر، مسیرهای مناسبی را که طبق اصول محیط زیستی طراحی شده اند را به دست آورد.

فرسایش خاک از مهم ترین چالش های زیست محیطی است که تغییرات کاربری اراضی یکی از عوامل اصلی افرایش پتانسیل آن است. شهرستان مشکین شهر به دلیل ویژگی های محیطی از دیرباز تحت تأثیر وقوع فرسایش بوده و در طی سال های اخیر با توجه به رشد جمعیت و تغییرات غیراصولی، کاربری اراضی پتانسیل رخداد این مخاطره در سطح شهرستان افزایش یافته است. بر این اساس، محققان در پژوهش حاضر به دنبال ارزیابی اثر تغییرات کاربری اراضی بر فرسایش خاک در شهرستان مشکین شهر هستند. در راستای دستیابی به هدف های پژوهش نقشه کاربری اراضی با استفاده از روش شیءمبنا برای دو سال 2002 و 2024 استخراج و در مرحله بعد لایه های اطلاعاتی سایر عوامل مؤثر بر فرسایش در محیط سیستم اطلاعات جغرافیایی تهیه شد. در نهایت، برای پهنه بندی خطر فرسایش، استانداردسازی لایه ها با استفاده از تابع فازی، وزن دهی معیارها با بهره گیری از روش کریتیک و مدل سازی با استفاده از الگوریتم چندمعیاره ویکور صورت پذیرفت. براساس نتایج حاصل از تحلیل تغییرات کاربری اراضی در هر دو دوره زمانی مطالعه شده کاربری های مراتع ضعیف و زراعت دیم بیشترین مساحت شهرستان را پوشش می دهند. با نظر به نقشه پهنه بندی فرسایش نیز در سال 2002 مساحت طبقه بسیار پرخطر و پرخطر 88/10 و 55/26درصد بوده است که مقدار این طبقات خطر در سال 2024 به ترتیب به 14/14 و 33/27 درصد افزایش یافته است. به طور کلی، با توجه به نتایج پژوهش می توان کاهش سطح مراتع، باغ ها و پوشش جنگلی و در مقابل افزایش کاربری های زراعی (آبی و دیم) و مسکونی را از دلایل اصلی افزایش پتانسیل فرسایش خاک شهرستان مشکین شهر دانست.

طراحی برنامه های بازسازی و توسعه شبکه های آب قبل از هر گونه اقدام اجرایی به منظور جلوگیری از اتلاف هزینه ها، نیازمند شبیه سازی تأثیر گزینه های اجرایی بر عملکرد شبکه است. همچنین ارزیابی عملکرد شبکه در دوره های زمانی (روزانه، ماهیانه، فصلی و سالیانه) به منظور تعیین پایداری کلی شبکه برای و یا مقایسه عملکرد شبکه های همگون نیز انجام می شود. در عین حال توجه به ارزیابی کارآیی موضعی و نقطه ای شبکه و ارتباط آن با مؤلفه های شاخص پایداری، ضروری می نماید؛ بنابراین ای پژوهش برای انجام سازوکار حصول به شاخص نقطه ای بعنوان یک راهکار نوین برای نشان دادن اثرات تغییرات بر روی نقاط مصرف، طراحی انجام شد. در گام اجرایی شبیه سازی هیدرولیکی شبکه واقعی توزیع آب در آبیک قزوین، برای استخراج داده لازم، انجام شد شد. سپس شاخص های نقطه ای تاب آوری، آسیب پذیری و قابلیت اطمینان، استخراج و سپس شاخص های نقطه ای و کل پایداری شبکه در سه حالت کمینه، متوسط و بیشینه مصرف مورد ارزیابی قرار گرفتند. نتایج نشان داد که در حالت بیشینه مصرف، توزیع پایداری نقطه ای مقادیر کمتری نسبت به سایر حالات مصرف را داشت به شکلی که روند تغییرات شاخص کل پایداری شبکه با کاهش فشار از 0.66 به 0.41 کاهش یافته بود. در همین حالت و همزمان، متوسط شاخص نقطه ای شبکه از 0.8 به 0.27 کاهش یافته بود؛ بنابراین مقایسه شاخص های پایداری کل و نقطه ای شبکه، نشان می دهد که میزان و توزیع شاخص پایداری نقاط شبکه با افزایش مصرف (کاهش فشار) نسبت به شاخص پایداری کل در همین شرایط، کاهش بیشتری را داشته است. اینگونه استنباط شد که شاخص پایداری نقطه ای در حالت بیشینه مصرف در مقایسه با شاخص پایداری کل، معرف بهتری برای گره های مصرف شبکه بود؛ بنابراین می توان توصیه نمود که در برنامه های اصلاح و بازسازی شبکه، ارزیابی و ارتقای پایداری نقطه ای، نتایج اجرایی مطلوب تری را فراهم خواهد نمود.

هدف: هدف این پژوهش پهنه بندی رخداد فرسایش خندقی منطقه شمال اهواز است. روش و داده: مهم ترین عوامل مؤثر در وقوع فرسایش خندقی چون ارتفاع، شیب، سازندهای زمین شناسی، کاربری اراضی، فاصله از جاده، فاصله از رودخانه، تراکم آبراهه ها انتخاب و سپس این لایه ها، در محیط نرم افزار ArcGIS 10.8 تهیه گردیدند. در ادامه، لایه های مذکور با مدل های نسبت فراوانی، شاخص آماری و آنتروپی شانون محاسبه و پهنه بندی گردیدند و در مرحله آخر اقدام به صحت سنجی مدل ها ی پژوهش با استفاده از شاخص های نسبت تراکم، جمع کیفی گردید. یافته ها: روش نسبت فراوانی نشان می دهد بخش زیادی از فرسایش خندقی منطقه مورد مطالعه، تحت تأثیر کاربری اراضی (۴/۱۰)، در مدل شاخص آماری پارامتر کاربری اراضی (۱۲/۹۳)، نهشته ها و تراس دره ای کواترنری (۶/۸۵) ، در روش آنتروپی شانون معیار فاصله از رودخانه (۷/۹۶)، فاصله از جاده (۴/۳۵) است. عدم رعایت اصول صحیح کشت و تناوب زراعی در اراضی کشاورزی، تغییر کاربری اراضی و فرسایندگی جریان آب موجب برهم خوردن بافت و ساختمان خاک و حساس نمودن آن در برابر فرسایش خندقی شمال اهواز گردیده است. همچنین، نتایج ارزیابی مدل ها با استفاده از روش جمع کیفی (Qs) نشان داد مدل شاخص آماری بالاترین میزان جمع کیفی (۰/۳۶) را به خود اختصاص داده است. بعد از آن مدل های نسبت فراوانی (۰/۲۴) و آنتروپی شانون (۰/۲۲) کم ترین شاخص را در میزان جمع کیفی دارند. نتیجه گیری: بر مبنای یافته های تحقیق می توان عنوان کرد نداشتن نگاه همه جانبه به محدوده مورد مطالعه تغییرات مقطعی در آبراهه ها و طراحی نامناسب در خروجی های حوضه کارون باعث تمرکز هرزاب ها و شروع فرسایش خندقی در شمال اهواز می شود. همچنین، عملیات جاده سازی موجب تمرکز هرزاب های بالادست در آبراهه های زیر جاده ها و ایجاد خندق ها در پایین دست جاده می شود. نوآوری، کاربرد نتایج: بخش قابل توجهی از فرسایش خندقی در محدوده ی مورد مطالعه از تأثیرپذیری عوامل اقلیمی، زمین شناسی و دخالت های انسانی ایجاد شده است هر چند تا حدود زیادی عوامل مؤثر در ایجاد و تشدید فرسایش خندقی مشخص شده است؛ اما تنوع و تغییر تعداد و میزان تأثیر عوامل مختلف از نقطه ای به نقطه دیگر و متفاوت بودن سهم مشارکت آن ها در شکل گیری و گسترش خندق ها در تابع از شرایط زمین محیطی است.

مقدمه: زمین لرزه ها که منادی قوی ویرانی هستند، سایه ای طولانی بر فضاهای شهری می افکند. فراتر از تهدید فوری فروریختن ساختمان و تلفات انسانی، تأثیر آنها اغلب در بافت پیچیده زندگی شهری موج می زند، زیرساخت های حیاتی را مختل می کند و مانع از بازیابی پس از فاجعه می شود. در این سناریوی خطرناک، اطمینان از انعطاف پذیری ساختمان های مهم و حیاتی در درجه اول اهمیت قرار می گیرد. یکی از گام های اساسی در کاهش خطر زلزله، تعیین میزان آسیب پذیری ساختمان های موجود و شناخت نقاط ضعف آنها در برابر زلزله می باشد. هدف: پژوهش حاضر با هدف ارزیابی آسیب پذیری لرزه ای و ارائه مدل مدیریت بحران جهت ساختمان های مهم، حساس و حیاتی شهر خرم آباد با روش اکتشافی تدوین شده است. روش شناسی: ابزار مورد استفاده شامل تهیه چک لیست محقق ساخته و استفاده از نقشه های زمین شناسی 1:25000، مدل رقومی ارتفاع با قدرت تفکیک 10 متر و نقشه کاربری اراضی شهری با مقیاس 1:2000 می باشند. ابتدا معیارهای اثرگذار بر آسیب پذیری ساختمان های مورد مطالعه از منابع و نقشه های ذکر شده استخراج شد. سپس با حضور در فضاهای مورد مطالعه، چک لیست طراحی شده، تکمیل و در ادامه داده ها در محیط نرم افزار Arc GIS با استفاده از منطق فازی مورد تحلیل قرار گرفتند و میزان آسیب پذیری فضاهای مورد مطالعه بر اساس شاخص های استخراج شده مشخص گردید. قلمرو جغرافیایی: قلمرو جغرافیایی تحقیق شامل 50 ساختمان مهم و حیاتی شهر خرم آباد در مرکز استان لرستان مانند بیمارستان ها، مراکز آتش نشانی، پناهگاه ها، مراکز توزیع سوخت، انبارهای مواد غذایی، مراکز فعالیت های سیاسی، اداری، مذهبی، مراکز تاسیسات شهری می باشد. یافته ها و بحث: نتایج نشان داد که 22 درصد ساختمان های مورد مطالعه، در طبقه با آسیب پذیری خیلی کم، 38 درصد ساختمان ها آسیب پذیری متوسط، 34 درصد آسیب پذیری زیاد و 6 درصد در طبقه با آسیب پذیری خیلی زیاد قرار دارند. نتیجه گیری: مهمترین شاخص های اثر گذار بر میزان آسیب پذیری فضاهای مورد مطالعه شامل معیار فاصله از گسل، فاصله از تأسیسات خطرزا، سامانه سازه ای، عمر سازه ها و شکل سازه پلان می باشند.

سبک زندگی ایرانی-اسلامی، نوعی الگوی زندگی است که در تمام بخش های زندگی افراد همانند سکونت در محلات شهری می تواند متجلی شود. مجموعه عواملی در سبک زندگی ایرانی-اسلامی در محلات شهری دخیل هستند عواملی که مطمئناً برخی از آنها از اهمیت بالایی برخوردار است عواملی که نیاز هستند مشخص شوند تا در جهت فایق آمدن بر مشکلات، روی آنها برنامه ریزی شود. هدف این تحقیق شناسایی عوامل کلیدی مؤثر در سبک زندگی ایرانی- اسلامی محلات مورد مطالعه شهر تبریز است. پژوهش حاضر از نوع، توصیفی- اکتشافی بوده است و جامعه آماری تحقیق را کارشناسان آشنا به موضوع سبک زندگی ایرانی-اسلامی در محلات شهری تشکیل می دهند که به روش گلوله برفی، تعداد 30 نفر از آن ها به عنوان نمونه آماری تحقیق انتخاب شدند. همچنین برای تجزیه وتحلیل داده ها از روش تحلیل محتوا، مدل سازی ساختاری- تفسیری(ISM) و تحلیل MICMAC استفاده شد. قلمرو جغرافیایی این پژوهش، محلات مقصودیه و یاغچیان کلانشهر تبریز می باشد. نتایج تحقیق نشان داد که از بین 86 عامل شناسایی شده اولیه، 30 عامل در محاسبه روایی محتوایی، ضریب CVR بالای 75/0 را کسب کردند و به عنوان عوامل نهایی سبک زندگی ایرانی-اسلامی در محلات شهری تبریز شناخته شدند. در همین راستا، نتایج تحقیق نشان داد که عوامل انسان محوری، عدالت محوی، قانون گرایی، نهی ضرر به دیگران در ساخت و ساز، پرهیز از تجمل گرایی و مسجد به عنوان مرکز تجمع و فعالیت ها، به عنوان عوامل کلیدی سبک زندگی ایرانی-اسلامی در محلات شهری شهر تبریز به شمار می روند، عواملی که دارای قدرت نفوذ بالا و وابستگی پایینی هستند و برای تغییر و تحول اساسی در عملکرد سیستم (سبک زندگی ایرانی-اسلامی)، باید در وهله اول روی آنها تاکید کرد.

پژوهش حاضر با هدف شناسایی ضرورت های کاربست برنامه توانبخشی مبتنی بر جامعه برای توانمندسازی کارآفرینانه معلولین در مناطق روستایی استان کرمانشاه انجام شد. پژوهش ازنظر هدف کاربردی و از لحاظ روش پژوهش، کیفی و از نوع مطالعات اکتشافی بود. جامعه مورد مطالعه پژوهش را خبرگان دانشگاهی در رشته های کارآفرینی، اقتصاد، مدیریت کسب و کار، روان شناسی و علوم بهزیستی؛ کارشناسان بهزیستی و سازمان های ذی ربط که با امر اشتغال افراد معلول در ارتباط هستند؛ و نیز افراد معلول کارآفرین تشکیل دادند. نمونه گیری به روش نظری و هدفمند و از نوع گلوله برفی تا رسیدن به اشباع نظری ادامه یافت. داده ها از طریق مصاحبه های نیمه ساختاریافته عمیق گردآوری شدند. روایی پژوهش با استفاده از روش هایی نظیر درگیری طولانی مدت و مشاهده مداوم، انتخاب نمونه های مناسب، گردآوری و تحلیل هم زمان داده ها و بازنگری توسط مشارکت کنندگان در پژوهش، در سال 1403 مورد تأیید قرار گرفت. پایایی پژوهش نیز، با استفاده از روش پایایی بازآزمون هولستی مورد تأیید قرار گرفت. با استفاده از فرایند کدگذاری باز، 81 کد اولیه، 15 مفهوم اصلی و 6 مقوله در راستای ضرورت های کاربست برنامه توانبخشی مبتنی بر جامعه برای توانمندسازی کارآفرینانه معلولان، احصاء گردید. یافته های پژوهش حاکی از این بود که شش مقوله توجه به تفاوت های فردی افراد معلول، پایداری اقتصادی، کاهش مهاجرت، کاهش فقر و نابرابری اقتصادی، نیاز به برنامه ریزی برای تقویت زیرساخت های محلی و خدماتی، اجرای تعهدات قانونی و بین المللی، تأثیر بحران های طبیعی و اقلیمی و ضرورت بهره گیری از فرصت های شغلی موجود، از ضرورت های کاربست برنامه توانبخشی مبتنی بر جامعه برای توانمندسازی کارآفرینانه معلولان ساکن در مناطق روستایی استان کرمانشاه است. به طور کلی، تقویت آموزش ها و کسب مهارت های فنی و حرفه ای، ایجاد فرصت های کارآفرینانه و شغلی پایدار، تنوع در الگوهای کسب و کار، اجرای اثربخش قوانین حمایتی و توانمندسازی روانی و مهارتی، می تواند در توانمندسازی کارآفرینانه معلولین مناطق روستایی تأثیرگذار باشد.

به دنبال افزایش سریع رشد شهرنشینی، استفاده از زمین های شهری به صورت متراکم موردتوجه طراحان و برنامه ریزان شهری قرارگرفته است. لذا طراحی ساختمان های بلند قبل از ساخت وساز در راستا با معیارهای پایداری بسیار حائز اهمیت می باشد. بنابراین هدف این پژوهش ارزیابی معیارهای پایداری زیست محیطی در طراحی ساختمان های بلندمرتبه می باشد که در منطقه 9 کلان شهر مشهد صورت گرفته است. روش پژوهش با استفاده از ابزار پرسشنامه به روش تحقیق کمی، پیمایشی و باهدف کاربردی به جمع آوری داده های موردنیاز که بر اساس مؤلفه های چارچوب نظری در قالب پرسشنامه (به صورت طیف لیکرت) می باشد، و سپس با استفاده از روش دلفی در اختیار 63 نفر از صاحب نظران قرارگرفته است. تحلیل اطلاعات به 3 صورت توصیفی، استنباطی و عاملی تأییدی می باشد که با استفاده از نرم افزار Spss و Smart PLS به بررسی اهمیت شاخص های پایداری زیست محیطی در طراحی ساختمان های بلند پرداخته شده است . مؤلفه هایی که دارای میانگین بالاتری می باشند در نرم افزارpro GIS به صورت نقشه ارائه شده و برای مؤلفه هایی که دارای وضعیت قابل قبول هستند، در انتها به ارائه ی راهکار پرداخته شده است. به طور کل نتایج یافته های تحقیق نشان می دهد، قرار گیری منطقه 9 در مجاورت ارتفاعات جنوب و دو پارک با مقیاس فراشهری (خورشید و وکیل آباد ) باعث ایجاد فضایی مطلوب تر در جهت انتخاب محدوده ی مسکونی شده است به همین منظور میزان ساخت و ساز در این محدوده افزایش یافته است که در نتیجه سطح بالای نفوذپذیری و سرانه فضای سبز و باز در محدوده موردمطالعه باعث ارتقاء سطح تعاملات اجتماعی، حضور پذیری و سرزندگی در فضاهای شهری محدوده مورد مطالعه شده است که میتوان آن را به عنوان چشمان خیابان، ناظر برافزایش ایمنی و امنیت و سلامت روان در نظر گرفت .

توجه به توسعه کسب وکار در مناطق روستایی با توجه به شرایط موجود روند رو به کاهش جمعیت نواحی روستایی از اهمیت بسیاری زیادی برخوردار است. بر این اساس در روستاهای دارای پتانسیل گردشگری بررسی و شناسایی آسیب ها و چالش های تأثیرگذار بر کسب وکارها مربوطه به عنوان یکی از مهم ترین اقدامات ضروری جهت توسعه و بهبود وضعیت کسب وکارها از ضرورت های اولیه محسوب می شود. در این رابطه می توان نواحی روستایی منطقه اورامانات را مثال زد که به دلایلی نظیر موقعیت جغرافیایی و برگزاری مراسم مختلف با قدمت بالا، به یک مجموعه عظیم گردشگری تبدیل شده اند و کسب وکارهای زیادی در آن ها شکل گرفته است. با این حال کسب وکارهای گردشگری موجود در نواحی روستایی این منطقه همواره با چالش ها و مشکلات عدیده ای روبه رو بوده است که سبب شده تا اغلب کسب وکارهای گردشگری موجود در منطقه دارای ماندگاری و ثبات فعالیت نباشند. از همین رو در پژوهش حاضر با رویکرد توصیفی – تحلیلی سعی شده است تا ضمن شناسایی چالش های کسب وکار گردشگری در ابعاد اجتماعی، اقتصادی، زیست محیطی و مدیریتی در نواحی روستایی اورامانات، پیشنهادهای جهت برون رفت از وضعیت ایستا (موجود) به وضعیت مطلوب گردشگری ارائه شود. روش گردآوری اطلاعات در این پژوهش، کتابخانه ای- میدانی (مصاحبه، مشاهده و پرسشنامه)، بوده است. جامعه آماری پژوهش حاضر 11 روستای منطقه اورامانات که در مجموع دارای 422 کسب وکارهای گردشگری بوده اند، می باشد؛ که از این تعداد با استفاده از فرمول کوکران تعداد 201 فرد صاحب کسب وکار به عنوان نمونه انتخاب شده اند. در این راستا برای تجزیه وتحلیل از تکنیک مدیریت ریسک، برای ارزیابی و استخراج ریسک ها و سطح آن ها و سپس از مدل ارجحیت بندی (BWM) برای اولویت بندی پیشنهادها استفاده شده است. همچنین از نظرات و تحلیل های مربوط به 20 نفر کارشناس که به روش گلوله برفی انتخاب شده اند، نیز استفاده شده است. بر اساس یافته های پژوهش 37 ریسک در چهار بعد (اقتصادی، اجتماعی- فرهنگی، زیست محیطی، مدیریتی) شناسایی شده که از این 37 ریسک 31 ریسک آن معادل 7/83 درصد آن در سطح بارز (خطر جدی) تشخیص داده شده اند که لزوم سیاست گذاری و ارائه راه حل های مطلوب را طلب می کند. در این راستا بر پایه توانمندی های منطقه مورد مطالعه، 16 راه حل پیشنهاد شدند؛ که نتایج عملکردی حاصل از آن ها نشان داده است که 83/7 درصد از ریسک ها به سطح قابل قبول ارتقاء پیدا شده اند و تنها 16 درصد همچنان در سطح ریسک جدی باقی مانده اند، اما بهترین عملکرد در کاهش ریسک های (نبود مدیریت و عدم وضع قوانین و مقررات در جهت کاهش مخاطرات و آلودگی های زیست محیطی، عدم توجه به نیروی انسانی و نبود برنامه های آموزشی برای صاحبان کسب وکارهای گردشگری) حاصل شده است.

کشورهای جهان قوانین و مقررات مختلفی را در ارتباط با پیشگیری و مبارزه با فساد و مدیریت تعارض منافع تصویب نموده اند در کشور ایران نیز قوانین زیادی در این خصوص به تصویب رسیده اما تا لحظه انجام این پژوهش به استثناء لایحه دولت که به تصویب نهایی مجلس نرسیده است، قانونی تحت عنوان مدیریت تعارض منافع موجود نبوده و لذا جستجو و استخراج مطالب مرتبط با تعارض منافع، از میان قوانین دیگر از جمله قانون اساسی، سیاست های کلی نظام، قوانین عادی، آئین نامه ها و سایر ضوابط و مقررات امکان پذیر است. نمونه آن اصل یکصد و چهل و یکم قانون اساسی در خصوص ممنوعیت دو شغله بودن مقامات و کارکنان دولت و بخش عمومی است که می توان آن را اقدامی در جهت مدیریت تعارض منافع به شمار آورد. منظور از تعارض منافع مورد اشاره، قرار گرفتن شخص در موقعیت بین انتخاب منافع اولیه (سازمانی) و منافع ثانویه (شخصی)است که تعداد زیادی از نویسندگان، آن را هسته اصلی و شاکله فساد دانسته اند، ضمن آنکه یافته های این پژوهش و همچنین اسناد و مدارک موجود نشان می دهد شهرداری ها و مدیریت شهری به دلیل منابع عظیم و قابل توجه در اختیار از شرایط مساعد تری برای قرار گرفتن در موقعیت تعارض منافع برخوردارند. خویشاوندگماری و خویشاون سالاری نیز، مهم ترین مصداق تعارض منافع در شهرداری ها می-باشد که با اصل عدالت و شایسته سالاری مورد اشاره در قانون اساسی و سیاست های کلی نظام و سایر قواعد حقوقی کشور در تعارض است.

امروزه گذار از حکومت شهری به صورت متمرکز و سلسله مراتبی، به سوی حکمروایی مطلوب، غیرمتمرکز و مردم سالار امری اجتناب ناپذیر است. لذا، به کارگیری رویکرد حکمروایی خوب در پرتو دیدگاه های نوین برنامه ریزی و متناسب با بافت فرهنگی، سیاسی و اقتصادی مناطق مختلف شهری ایران، ضرورتی انکارناپذیر تلقی می گردد. از این رو، هدف پژوهش حاضر شناسایی پیشران های کلیدی اثرگذار بر حکمروایی خوب شهری در شهر کاشمر با رویکردهای نوینی نظیر عدم قطعیت و پیشران شناسی است. داد ه ها و اطلاعات این تحقیق، به دو روش کتابخانه ای و پیمایشی جمع آوری گردید که در روش پیمایشی از ابزار پرسش نامه و الگوهای نرم افزاری Mic Mac، استفاده شد و روایی و پایایی آن مورد تأیید کارشناسان صاحب نظر و نخبگان پژوهش در این زمینه قرار گرفت. براساس نتایج به دست آمده، ضریب پرشدگی برای متغیرها با دو بار تکرار چرخش داده ای (پایایی بالا)، عدد 98.8% را نشان می دهد که این عدد نشانگر ضریب بالای تأثیرگذاری و بار عاملی بالا در متغیرها و عوامل برگزیده شده برهم است. بر مبنای مقادیر ارزشی محاسبه شده درون ماتریس اولیه اثرات متقاطع از طرف نخبگان، 963 مورد با بیشترین حجم آماری دارای ارزش تأثیرگذاری بالا بوده است. همچنین، 852 مورد دارای تأثیرگذاری متوسط، 114 مورد کم تأثیر و 325 مورد بدون تأثیر محاسبه شده اند، این در صورتی است که ارزش P (تأثیرگذاری مستقیم بالقوه) مساوی با 14بوده است. در نهایت نیز پیشنهاداتی همچون کاهش بروکراسی اداری و افزایش شفافیت و...، جهت ارتقاء وضعیت حکمروایی خوب شهری در شهرداری کاشمر ارائه شد.

زمینه و هدف: در دنیای امروز، توسعه پایدار به عنوان یک هدف اساسی در برنامه ریزی شهری مطرح است. در مناطق تجاری، زیرساخت ها و سیاست هایی که به بهبود کیفیت زندگی، حفاظت از محیط زیست و افزایش درآمد اقتصادی منجر شوند، اهمیت دارند. برندینگ تجاری یکی از ابزارهای مهم برای تقویت هویت و ارزش مناطق تجاری است و می تواند به ایجاد مزیت های رقابتی، وفاداری مشتریان و ارتقاء جایگاه یک شهر کمک کند. این پژوهش به بررسی نقش برندینگ تجاری شهر بانه در توسعه پایدار آن پرداخته است. روش تحقیق: روش پژوهش توصیفی-تحلیلی با رویکرد کاربردی بوده و از روش های کتابخانه ای و میدانی برای جمع آوری داده ها استفاده شد. جامعه آماری شامل خریداران و ساکنان بانه بود و حجم نمونه با فرمول کوکران ۳۸۴ نفر تعیین شد. داده ها با پرسش نامه استاندارد جمع آوری و تحلیل شدند. یافته ها: یافته ها نشان داد که برندینگ تجاری بانه توانسته است ارزش ویژه ای برای این شهر ایجاد کند. شاخص هایی نظیر آگاهی از برند، وفاداری مشتریان و تداعی های مثبت برند در سطح مطلوبی قرار دارند. این موفقیت ها جایگاه بانه را به عنوان یک مرکز تجاری تثبیت کرده و تأثیر مثبتی بر توسعه زیرساخت ها، رشد اقتصادی و بهبود شاخص های اجتماعی داشته است. نتیجه گیری: برندینگ تجاری بانه به رشد اقتصادی، ارتقاء رفاه اجتماعی و حفظ محیط زیست کمک کرده و می تواند به عنوان الگویی موفق به سایر مناطق تجاری کشور معرفی شود. برای تقویت و حفظ این موفقیت ها، ادامه برنامه ریزی ها با تمرکز بر پایداری محیطی و اجتماعی توصیه می شود. این پژوهش تأکید دارد که برندینگ تجاری ابزار مؤثری برای دستیابی به توسعه پایدار در مناطق مختلف است.

بازاریابی گردشگری روستایی، به منزله رویکردی نوین در صنعت گردشگری، به ترویج و جذب گردشگران به مناطق روستایی و کمتر شناخته شده می پردازد. با وجود قابلیت های فراوان گردشگری در مناطق روستایی ایران، سهم این کشور در مقایسه با بسیاری از کشورهای گردشگرپذیر بسیار اندک است؛ ازاین رو، توجه به توسعه بازار آن و طراحی مدل نهادی بازاریابی گردشگری روستایی در ایران مهم و اساسی است. بنابراین، هدف از انجام این پژوهش تبیین و ارائه مدل نهادی بازاریابی گردشگری روستایی در ایران است. روش پژوهش کیفی و نظریه داده بنیاد است. جامعه آماری پژوهش شامل بیست تن از خبرگان و متخصصان بخش گردشگری کشور و استادان خبره در این زمینه است که با روش نمونه گیری نظری و هدفمند انتخاب شدند. ابزار جمع آوری اطلاعات مصاحبه نیمه ساختاریافته برگرفته از چارچوب نظری است. داده های حاصل در سه مرحله کدگذاری باز، محوری و انتخابی کدگذاری شدند. برای کدگذاری محوری داده های گردآوری شده از نرم افزار مکس کیودی ای استفاده شده است. سازمان ها، قوانین و دستورکار ها و ارزش ها و هنجارها برای مقوله محوری انتخاب شدند و مدل پارادایمی بازاریابی گردشگری روستایی در ایران طراحی شد. یافته ها نشان می دهد شرایط علّی مدل شامل تدوین و اجرای برنامه راهبردی و توسعه بازار گردشگری است و عوامل زمینه ای شامل حمایت مالی، شرایط مداخله گر شامل چالش های سیاسی جناحی و کمبود دانش و آگاهی است. اقداماتی از قبیل بهبود زیرساخت ها، به کارگیری فنّاوری های نوین، به کارگیری سیاست های یکپارچه و گسترش تبلیغات به عنوان راهبردها و بهبود شرایط اقتصادی و بهبود سلامت پیامدهای مدل نهادی توسعه بازاریابی گردشگری روستایی شناسایی شدند

مقدمه شهرهای معاصر بیش از هر زمان دیگر به طور فزاینده ای در شبکه های پیچیده ای از روابط چندسطحی اقتصادی، اجتماعی و فناورانه به هم پیوند خورده اند. در این چشم انداز، موقعیت شهرها دیگر امری ایستا نیست، بلکه برآمده از هم تکاملی مداوم لایه های متکثر شبکه ها و الگوهای اتصال بین شهری است. این فرایندهای چندبعدی، نظام های شهری معاصر را به سامانه ای پویا و پیچیده تبدیل کرده که ساختار آن به طور مداوم بازآرایی می شود و الگوهای جدیدی از تمرکز/عدم تمرکز و نقش آفرینی شهرها پدیدار می سازد. از منظر شبکه ای، دو مفهوم مرکزیت و قدرت شبکه ای برای تبیین جایگاه شهری به کار می روند. مرکزیت، جایگاه یک گره بر اساس تعداد، شدت و موقعیت پیوندها است و تصویری از میزان اتصال پذیری و موقعیت نسبی شهرها ارائه می دهد، در حالی که قدرت به توانایی یک شهر در هدایت و کنترل جریان ها وابسته است. این نوع قدرت، ماهیتی افقی و توزیع شده دارد و هر شهر بسته به جایگاه خود، سهمی از آن داراست. با تقسیم بندی کانون های شبکه شهری بر اساس تمایز جایگاه قدرت و مرکزیت، هم شهرهای پراتصال ولی فاقد نفوذ راهبردی و هم شهرهای با مرکزیت پایین و دارای نقش کنترلی یا دروازه ای، قابل شناسایی هستند. این پویایی های نظام های شهری به شدت تحت تأثیر وابستگی تاریخی پیوندها، قیود نهادی و زمینه ای اندازه مبنا و شبکه مبنا هستند. پژوهش حاضر در تلاش است مبتنی بر رویکرد تعاملی جریان مسافران هوایی در بازه زمانی 1355 تا 1395 و با اتکا به شاخص های مرکزیت و قدرت بازگشتی در سطح خرد، و تحلیل ساختار کلی شبکه بر اساس ویژگی الگوهای مقیاس آزاد و جهان کوچک در سطح کلان، و با استفاده از مدل ERGM، این پویایی های نوین شبکه شهری ایران را تحلیل و تبیین کند. نوآوری پژوهش، تحلیل توأمان روندهای بلندمدت و بررسی  اثرات وابستگی های نهادی و زمینه ای است. شناسایی کانون های مرکزی و قدرتمند در شبکه شهری معاصر ایران و بازنمایی الگوهای فضایی حاکم بر تحولات آن ها، در پیوند با عوامل درونی، بیرونی و وابستگی های تاریخی شبکه، محورهای پرسش های این پژوهش است. مواد و روش ها این پژوهش در سه سطح طراحی و اجرا شد: (۱) شناسایی کانون ها، با سنجه های استاندارد مرکزیت/قدرت؛ (۲) بازنمایی تحول ساختاری شبکه با شاخص های شبکه های پیچیده؛ و (۳) برآورد جهت و شدت اثر عوامل جمعیتی، نهادی و زمینه ای. روش به کار رفته، توصیفی تحلیلی است. برای بازنمایی شبکه جریان هوایی، از داده های آماری پروازهای داخلی استفاده شد و تلاش شد با تمرکز بر روندهای پایدار، اعتبار تحلیلی حفظ شود و نتایج در چارچوب ظرفیت واقعی داده ها تفسیر شود. برای سنجش جایگاه عملکردی شهرها، از دو شاخص مرکزیت بازگشتی (RC) و قدرت بازگشتی (RP) استفاده شد. با رویکرد چهاربخشی، شهرها در چهار دسته عملکردی شامل کانون های کنترلی، مراکز پیونددهنده، شهرهای دروازه ای و پیرامونی طبقه بندی شدند. برای تحلیل ساختار شبکه، از تحلیل ویژگی های دو الگوی جهان کوچک و مقیاس آزاد با کمک نرم افزار Gephi استفاده شد. برای تحلیل علل مؤثر بر شکل گیری پیوندهای شبکه از مدل نمایی تصادفی شبکه ای (ERGM) استفاده شد. این مدل با در نظر گرفتن هم زمان عوامل ساختاری درونی (چگالی و تمرکز روابط)، متغیرهای بیرونی (جمعیت و جایگاه نهادی شهرها)، و وابستگی های تاریخی، امکان شناسایی الگوهای پنهان در ایجاد یا عدم ایجاد روابط شبکه ای را فراهم می سازد. تخمین پارامترهای مدل با استفاده از نرم افزار MPNet انجام گرفت. این چارچوب، امکان تحلیل دقیق تر و چندلایه از نقش آفرینی شهرها در شبکه شهری را فراهم کرد. یافته ها یافته های پژوهش نشان می دهد آرایش کانونی شبکه جریان هوایی کشور، از ساختار سلسله مراتبی هسته پیرامون به شدت تهران محور، به الگویی تک هسته ای در بعد قدرت و چندمرکزی نسبی در بعد مرکزیت گذار کرده است: طی این دوره، تهران یگانه هسته ملی پایدار باقی مانده، در حالی که مشهد و تا حدی شیراز، اصفهان، کیش و اهواز به هاب های پراتصال ارتقا یافته اند، بی آنکه جهش متناظری در نفوذ/ قدرت کنترلی به دست آورند. در مقابل، و با بقای بخش بزرگی از شهرها در نقش پیرامونی، بازتولید الگوی هاب و اسپوک تهران محور تقویت شده؛ الگویی که مانع شکل گیری تعادل در نقش آفرینی شهری شده و ویژگی های یک شبکه تلفیقی جهان کوچک/مقیاس آزاد را در سطح کل شبکه جریان هوایی پدیدار ساخته است. برآوردهای حاصل از اجرای مدل ERGM نشان می دهد شبکه پروازهای داخلی ایران طی این دوره، عوامل ساختاری مانند گرایش به تمرکز در اطراف هاب های ترافیکی، عوامل نهادی سیاسی مانند جایگاه پایتخت و مراکز استانی، و وابستگی تاریخی شبکه به مسیرهای گذشته، همگی نقش پایدار و معناداری در شکل گیری پیوندهای پروازی داشته اند. همچنین، عامل جمعیت نیز به عنوان نیروی محرک کلیدی در جذب مسیرها، اهمیت فزاینده ای یافته است. در مجموع، تکامل شبکه نتیجه تعامل هم زمان نیروهای ساختاری، نهادی، زمینه ای و جمعیتی است. نتیجه گیری در پاسخ به تحولات نظری و نیازهای عملی در مطالعات روابط بین شهری، این پژوهش با تکیه بر چارچوبی شبکه مبنا طراحی شد تا تمایز مفهومی میان «اتصال پذیری» و «قدرت کنترلی» شهرها را برجسته سازد. با تحلیل هم زمان جایگاه شهرها و ساختار کلی شبکه پروازهای داخلی، تصویری چندبعدی از پویایی ها و بازآرایی های فضایی در نظام شهری ایران در بستر جریان های هوایی ارائه کرد. نتایج حاصل از تحلیل سنجش نقش و جایگاه شهری، الگوی روشنی از پویایی های کانون های اصلی شبکه جریان هوایی کشور را پدیدار کرد: طی پنج دهه گذشته، مرکزیت شبکه از تمرکز مطلق فاصله گرفته و در چند هاب توزیع شده است، در حالی که این پراکنش مرکزیت به انتقال قدرت کنترلی منجر نشده است. به این ترتیب، استمرار تک هسته ای بودن قدرت در کنار چندمرکزی بودن نسبی مرکزیت شبکه جریان هوایی نه یک ناسازگاری، بلکه پیامد مستقیم دو فرایند متمایز بازتولید مرکزیت و بازتولید قدرت در شبکه است. بر این اساس، گذار از ساختار متمرکز شبکه جریان هوایی ایران، مستلزم بازاندیشی در سیاست گذاری فضایی و ارتقای کارکردی هاب های ثانویه و میانجی است. دستیابی به شبکه ای متوازن تر و تاب آورتر، در گرو تقویت پیوندهای افقی میان خوشه های منطقه ای، کاهش وابستگی به هاب مرکزی و توسعه شهرهای دروازه ای با نقش کنترلی است. این امر نیازمند طراحی مداخلاتی است که به طور هم زمان سه عامل کلیدی را مد نظر قرار دهند: مزیت های نهادی (همچون مرکزیت سیاسی و استانی)، الگوهای جمعیتی و تقاضای سفر، و اینرسی تاریخی شبکه. تنها با لحاظ این متغیرهای پایدار و زمینه ای، می توان به تخصیص هوشمند ظرفیت های پروازی، تنوع بخشی مسیرها و تقویت پیوندهای کم بدیل دست یافت. تحقق چنین ساختاری، مستلزم تلفیق برنامه ریزی نهادی با سازوکارهای انگیزشی مبتنی بر داده و آینده نگرانه، در چارچوبی سازگار با حافظه تاریخی شبکه است؛ روندی که می تواند پراکنش مرکزیت را به بازتوزیع واقعی قدرت و بهبود کارایی و پایداری فضایی نظام شهری ایران پیوند دهد.

امروزه شهرها با توسعه مراکز خرید متنوع به ویژه هایپرمارکت ها مواجه هستند و این روند به ویژه در کلان شهرها پیامدهای مختلفی ایجاد می کند. در کلان شهر مشهد، محدوده میدان جانباز به دلیل توسعه هاپیرها و مراکز خرید مختلف در سال های اخیر تغییرات گسترده ای را به خود دیده است. از این رو، هدف این پژوهش تحلیل پیامدهای توسعه هاپیر مارکت ها در کلان شهر مشهد و محدوده جانباز است. پژوهش حاضر از نظر روش توصیفی- تحلیلی و هدف کاربردی است. جمع آوری داده ها در بخش کتابخانه ای، به گردآوری اطلاعات توصیفی از کتاب ها، مقالات پرداخته شده و هم چنین با مراجعه به سازمان های مرتبط داده های موردنیاز دریافت گردید. در بخش میدانی، پرسش نامه ای متشکل از چهار شاخص و 19 گویه، با روش نمونه گیری هدفمند بین افرادی که در هاپیرمارکت ها یا مراکز خرید و املاکی ها در محدوده مشغول کار بوده اند به تعداد 383 نفر توزیع شد. نتایج نشان داد که الگوی توزیع هاپیرها در شهر مشهد از نوع خوشه ای است و همین عامل باعث پیامدهای مختلفی می شود که براساس نتایج آزمون تی در شاخص کالبدی، تغییر کاربری سریع اراضی پیرامون و در شاخص زیست محیطی نیز وضعیت ازدحام و ترافیک وسایل نقلیه بیشترین اثر ناشی از توسعه هایپرها و مراکز خرید را در محدوده جانباز داشته است. در مجموع در محدوده جانباز به دلیل رونق هایپرها و مراکز خرید پیامدهایی همچون تغییر کاربری زمین و اثرات ترافیکی سنگین بیش از دیگر موارد بوده که نیازمند برنامه ریزی منسجمی در خصوص کنترل قیمت اراضی محدوده، تقویت شبکه های ارتباطی محور اصلی منتهی به محدوده جانباز، و ایجاد پارکینگ های زیرزمینی با ظرفیت بالاتر می باشد.

هدف: عراق یکی از کشورهایی است که شاهد رشد جمعیت و شهرنشینی سریع بوده است. این رشد ممکن است منجر به افزایش نیازهای انرژی در بخش های مختلف مانند حمل و نقل، ساخت و ساز، صنعت و خدمات شود. بررسی تأثیر رشد جمعیت بر کارایی انرژی،می تواند بهبود مصرف انرژی را در کشور به دنبال داشته باشد. چرا که کارایی انرژی باعث کاهش هدر رفت انرژی، کاهش هزینه ها و افزایش رقابت پذیری اقتصادی می شود. با توجه به اهمیت این موضوع، هدف اصلی این مطالعه بررسی تاثیر شهرنشینی بر کارایی انرژی طی دوره زمانی 1990 تا 2022 است. روش پژوهش: در این مطالعه ابتدا با روش تحلیل پوششی داده ها (DEA)، کارایی انرژی تخمین زده شده است و سپس با روش ARDL به بررسی تاثیر نرخ شهرنشینی بر آن پرداخته شده است نتایج: نتایج نشان داد که شهرنشینی تاثیری مثبت و معنادار بر کارایی انرژی در عراق داشته است. همچنین براساس سایر نتایج این مطالعه، تاثیر متغیرهای رشد تولید ناخالص داخلی، شاخص سرمایه انسانی، تشکیل سرمایه ثابت ناخالص، سرمایه گذاری مستقیم خارجی و ارزش افزوده صنعتی بر کارایی انرژی نیز مثبت و معنادار بوده و روند کارایی انرژی در عراق، علیرغم نوسان ی بودن آن، تا حدی صعودی است. نتیجه گیری: شهرنشینی می تواند بر کارایی انرژی از کانال های مختلفی اثرگذار باشد، بطوری که الگوهای مصرف انرژی و اثربخشی سیاست های انرژی را در جهت بهتر شدن کارایی تقویت کند.

نقشه نه تنها منتقل کننده واقعیت است، بلکه دربردارنده نیات و مقاصد ترسیم کنندگان آن است. کارتوگرافی انتقادی بر این اصل استوار است که نقشه ها در خدمت قدرت هستند. به سخن دیگر، کارتوگرافی انتقادی، کارتوگرافی مرسوم را با پیوند دادن دانش جغرافیایی با قدرت و بنابراین امر سیاسی، به چالش می-کشد و بر این فرض استوار است که نقشه ها واقعیت را می سازند و آن را بازنمایی می کنند. در این راستا کارتوپلیتیک به عنوان زیرشاخه ای از جغرافیای سیاسی ظهور یافته است. هدف پژوهش حاضر بررسی مفهوم کارتوپلیتیک و کاربردهای آن در تحلیل های جغرافیای سیاسی و ژئوپلیتیک، با استفاده از روش تحقیق توصیفی- تحلیلی است. طبق یافته های پژوهش، کارتوپلیتیک به معنای توصیف چگونگی رابطه سیاست با نمایش کارتوگرافیکی ساخته شده از فضاست که در آن کارتوگرافی به استقرار تصویر فضایی ویژه ای در راستای اهداف و ایدئولوژی خاص می پردازد. به بیانی ساده کارتوپلیتیک به رابطه نقشه، سیاست و قدرت اشاره دارد. طبق نتایج تحقیق، کارتوپلیتیک پیوند تنگاتنگی با قلمروسازی به عنوان اساس نظری جغرافیای سیاسی و مشتقات آن شامل قلمروداری و قلمرو گستری دارد. بررسی نمونه های موردی مختلف، در مقاطع زمانی متفاوت حاکی از نقش ابزاری کارتوگرافی در شکل دادن به قلمرو، کنترل و اداره قلمرو، و نیز قلمرو گستری از جمله در جنگ ها، منازعات ژئوپلیتیکی، ساخت و بازساخت گفتمان های ژئوپلیتیکی دارد. در همه موارد، نقشه ها با تکنیک هایی مانند برجسته سازی، خطوط یا رنگ آمیزی خاص، سیستم تصویر و در کل با آنچه نشان می دهند و آنچه نشان نمی دهند در روابط قدرت گرفتار می شوند.