آفاق امنیت

آفاق امنیت

آفاق امنیت سال 3 زمستان 1389 شماره 9 (مقاله علمی وزارت علوم)

مقالات

۱.

مفهوم شناسی امنیت اقتصادی(مقاله علمی وزارت علوم)

نویسنده:

کلید واژه ها: امنیت اقتصادی ناامنی اقتصادی امنیت اجتماعی امنیت انسانی تامین اجتماعی

حوزه های تخصصی:
تعداد بازدید : ۶۲ تعداد دانلود : ۲۵
امنیت اقتصادی چهره جدید و مهم امنیت در دنیای معاصر است که در همه سطوح فردی، اجتماعی و ملی توجه نظریه پردازان حوزه «امنیت» را به خود جلب کرده است. این وجه از امنیت گرچه در تاریخ زندگی اقتصادی بشر همیشه به نوعی وجود داشته، در بستر «جهانی شدن» ابعاد و ویژگی هایی تازه یافته که اهمیت آن را تا رتبه اول میان سایر ابعاد ارتقا داده است. با آنکه مباحث مرتبط با امنیت اقتصادی از جنبه های مختلف مورد مطالعه اندیشمندان در رشته های اقتصاد، جامعه شناسی اقتصادی و روابط بین الملل قرار گرفته است. هنوز منزلت آن در ادبیات اقتصادی کشور ما چندان شناخته شده نیست. در این مقاله سوال محوریْ چیستی امنیت اقتصادی، شاخص ها و تبعات فقدان آن است و ضمن پرداختن به سابقه تاریخی موضوع، مفاهیم، شاخص ها و رویکردهای امنیت اقتصادی و آثار و تبعات ناامنی اقتصادی مورد بحث واقع شده است. در بخش پایانی مقاله ظرفیت قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران برای ارتقای امنیت اقتصادی مورد بررسی قرار گرفته و شاخص های متنوع آن در سند مذکور شناسایی و دسته بندی شده است.
۲.

تحلیل آثار پول شویی بر امنیت اقتصادی(مقاله علمی وزارت علوم)

کلید واژه ها: پول شویی امنیت ملی امنیت اقتصادی بازار سرمایه اقتصاد زیرزمینی

حوزه های تخصصی:
تعداد بازدید : ۳۱ تعداد دانلود : ۲۲
مدیریت اقتصادی و توجه به امنیت ملی در دنیای پیچیده فناوری های نوین و در بحبوحه ظهور و رشد پدیده جهانی شدن در بعد اقتصادی اهمیتی خاص دارد. امروزه پول شویی یکی از جرایم مالی مهم محسوب می شود و آثار اقتصادی و سیاسی آن بسیار مورد توجه است و بی ثباتی های زیادی بر اقتصاد و سیاست جوامع برجای گذاشته است. پول شویی هم چنین آثار زیان باری بر امنیت ملی و بین المللی دارد. در این پژوهش برآنیم با استفاده از مدل های اقتصادسنجی و داده های اقتصادی سیاسیِ ایران در دوره زمانی 1387- 1363 آثار شاخص های پول شویی بر امنیت اقتصادی ملی، به خصوص امنیت بازار سرمایه و ریسک تولید به عنوان رکن اساسی بازارهای مالی و تولیدی و نماد امنیت اقتصادی یک کشور را بررسی کنیم. روش تخمین ARCHو OLS با در نظر گرفتن مانایی متغیرها و رفع مشکلات مدل سنجی است. نتایج پژوهش از بی ثباتی تولید ناخالص ملی و بازار سرمایه در کشور ناشی از شاخص های پول شویی خبر می دهد.
۳.

الگوی مدیریت بحران سیاسی در سیره امام خمینی(ره)(مقاله علمی وزارت علوم)

کلید واژه ها: مدیریت بحران امام خمینی (ره) لانه جاسوسی بحران سیاست اسلام

حوزه های تخصصی:
تعداد بازدید : ۲۲ تعداد دانلود : ۱۵
با توجه به تحولات سیاسی در حوزه های داخلی و خارجی می توان ادعا کرد بحران ها به پدیده هایی رایج در عرصه سیاست بدل شده اند و بنابراین، نظام ها باید از آمادگی لازم برای مواجهه با آنها برخوردار باشند. در این تحقیق نویسندگان در پی پاسخ گویی به این سوال اند که الگوی مدیریت بحران سیاسی در سیره حضرت امام خمینی(ره) چیست؟ نگارندگان پس از بیان و نقد مهم ترین رویکردها و الگوهای رایج مدیریت بحران سیاسی به معرفی الگوی مدیریت بحران سیاسی امام(ره) می پردازند و با مطالعه موردی بحران تسخیر لانه جاسوسی به مثابه یکی از بحران های مهم پس از انقلاب اسلامی، عناصر اصلی الگوی مدیریت بحران امام(ره) شامل برنامه ریزی، سازماندهی، تصمیم گیری، هدایت، رهبری، کنترل و نظارت را در سه مرحله قبل از بحران، حین بحران و بعد از بحران بررسی می کنند. جامعیت، پیش نگری، مردم محوری، خدامحوری، قانون محوری، قدرت هماهنگی و هدایت با بهره گیری از الگوی ترکیبی با تاکید بر تعادل بحران، اجتماع اضداد در شخصیت مدیر بحران، خوداتکایی و... از جمله ویژگی های درخور توجه الگوی مدیریت بحران سیاسی امام(ره) است که اجتماع آنها در الگویی مشخص بیانگر نوآوری مقاله است. در این نوشتار از رویکرد توصیفی تحلیلی استفاده شده و روش مطالعه موردی برای طراحی الگو به کار رفته است.
۴.

ضرورت های بسط ژئوپولیتیکی ایران در خاورمیانه عربی با تاکید بر تحولات اخیر(مقاله علمی وزارت علوم)

کلید واژه ها: بسط ژئوپولیتیکی خاورمیانه عربی مصر حوزه نفوذ خلیج فارس دریای سرخ مدیترانه

حوزه های تخصصی:
تعداد بازدید : ۲۱ تعداد دانلود : ۱۴
فرآیند تصمیم گیری های کلان ملی با شناخت دقیق فضاهای راهبردی پیرامونی آغاز می شود. جمهوری اسلامی ایران به عنوان قدرتی منطقه ای بنابر ماهیتش نیازمند بسط ژئوپولیتیکی و حوزه نفوذ خود در خاورمیانه است. خاورمیانه که نقطه تلاقی منافع قدرت هاست در سه سیستم قابل بررسی است: حوزه ژئوپولیتیکی خلیج فارس، حوزه ژئوپولیتیکی دریای سرخ و حوزه ژئوپولیتیکی دریای مدیترانه شرقی. یافته های تحقیق نشان می دهد حوزه ژئوپولیتیک خلیج فارس به دلیل اهمیت بی بدیل و علقه های ژئوپولیتیکی، به خصوص تلاقی و مجاورت جغرافیایی ایران با آن، باید بیشترین دل مشغولی سیاسی و ژئوپولیتیکی ایران باشد، زیرا ایجاد هر بحرانی در این حوزه و فضای سیاسی حاکم بر آن خود به خود امنیت ملی و تمامیت ارضی کشورمان را متاثر می سازد. ایران برای گستردن بازوهای ژئوپولیتیکی خود در خاورمیانه باید به دنبال متحدی در زیرسیستم دیگری از خاورمیانه عربی باشد. تنها کشور دارنده این قابلیت مهم ژئوپولیتیکی در حوزه ژئوپولیتیکی دریای سرخ و کرانه های مدیترانه شرقی، مصر است. جمهوری اسلامی باید ضمن حفظ موقعیت خود براساس واقعیات ژئوپولیتیکی، با طرح گفتمان اسلام محور و تحرک بخشیدن به مصر از طریق تعامل با آن کشور در خاورمیانه، به تعدیل تدریجی و جبری وزن عربستان در معادلات پردازد تا در بسط حوزه ژئوپولیتیکی خود در منطقه توفیق یابد.
۵.

نقش نظریه های ژئوپولیتیکی در اعمال قدرت و القای سیاست (مطالعه موردی: نظریه چرخه رهبری جهانی مودلسکی)(مقاله علمی وزارت علوم)

کلید واژه ها: ژئوپولیتیک مدل مودلسکی قدرت نرم ایالات متحده نظریه

حوزه های تخصصی:
تعداد بازدید : ۱۹ تعداد دانلود : ۲۲
هر یک از کشورها در تعاملات جهانی اثرگذارند، اما میزان، کیفیت، دوام، حوزه و عمق این تاثیر به عواملی گوناگون مانند پیشرفت، توسعه و قدرت کشورها در زمینه های مختلف بستگی دارد. نقش کشورها در صحنه جهانی یا اثری که در شکل دهی به روابط بین الملل از خود برجای می گذارند ممکن است فرهنگی، علمی، سیاسی، اقتصادی، اجتماعی، نظامی یا مجموعه ای از آنها باشد که در قالب قدرت سخت و نرم قابل طرح است. مقاله پیش رو با رویکردی انتقادی به بررسی نقش نظریه های ژئوپولیتیکی (در اینجا نظریه رهبری جهان مودلسکی) در القای رهبری خیرخواهانه ایالات متحده به مخاطبین این گونه نظریه ها می پردازد. نتیجه حاصل از این پژوهش این است که ایالات متحده با نظریه پردازی های ژئوپولیتیکی سعی در موجه و منطقی جلوه دادن اعمال و اقدامات خود در سطح جهانی به صورت رهبری خیرخواه(!) دارد که نمونه آن را در جنگ اخیر عراق شاهد بودیم. در اینجاست که به نقش و اهمیت کرسی های نظریه پردازی پی می بریم.
۶.

فعالیت های تروریستی پژاک و امنیت جمهوری اسلامی ایران(مقاله علمی وزارت علوم)

کلید واژه ها: امنیت تروریسم ایران پژاک

حوزه های تخصصی:
تعداد بازدید : ۴۶ تعداد دانلود : ۲۶
پژاک یکی از احزاب تروریستی فعال در مناطق کردنشین است که در سالیان اخیر با نفوذ بین شهروندان و انجام عملیات تروریستی سبب ایجاد ناامنی در مناطق شمال غرب کشور شده است. در این پژوهش نگارندگان با استفاده از روش توصیفی تحلیلی به بررسی تهدیدهای گروه تروریستی پژاک بر امنیت ایران پرداخته اند. به بیان دیگر، این پژوهش درصدد است روشن سازد که پژاک چگونه امنیت شمال غرب جمهوری اسلامی را با تهدید مواجه می سازد؟ هدف این پژوهش شناساندن ابعاد فعالیت ها و تهدیدهای پژاک در پی تشدید فعالیت های تروریستی این گروه و تاثیر آن بر امنیت شمال غرب ایران است. نتیجه بررسی نشان می دهد این گروه تحت تاثیر جریان های سیاسی و فکری حاکم بر آن و با اتکا به فعالیت های تروریستی نظیر به شهادت رساندن شهروندان و نیروهای انتظامی، ارتباط با دولت های مخالف جمهوری اسلامی ایران و حمایت از سیاست های آنان، فعالیت های تبلیغی علیه نظام و نشر مطالب غیرواقعی و پخش آن بین شهروندان، قاچاق کالا و انسان و باج گیری، امنیت شمال غرب کشور را تحت تاثیر قرار داده است.
۷.

نقش سرویس اطلاعات داخلی پاکستان در طولانی شدن بحران امنیتی افغانستان(مقاله علمی وزارت علوم)

کلید واژه ها: سرویس اطلاعات داخلی پاکستان آی اس آی طالبان شبکه حقانی شورای کویته

حوزه های تخصصی:
تعداد بازدید : ۱۶ تعداد دانلود : ۲۳
این مقاله تلاش دارد به این سوال پاسخ دهد که چه ارتباطی بین گروه طالبان افغان و سرویس اطلاعات داخلی پاکستان (آی اس آی) وجود دارد؟ فرضیه مقاله آن است که بین طالبان و آی اس آی ارتباطی تنگاتنگ وجود دارد. سرویس اطلاعات داخلی پاکستان جنبش طالبان را کنترل می کند، ثبات می بخشد و به شدت آن را تحت تاثیر قرار می دهد. به عبارت دیگر، آی اس آی در زمینه هایی بسیار مهم چون آموزش، تامین سرمایه و کمک مالی، اسلحه، مهمات و امکانات ضروری از طالبان حمایت می کند. دلایل حمایت آی اس آی از طالبان متعدد است، اما به نظر می رسد اسلام آباد با از دست دادن پاکستان شرقی (بنگلادش کنونی)، قدم هایی برای مواجهه با تهدید در حال افزایش هند، الحاق کشمیر یا وادارسازی هند به قبول الحاق بخشی مهم از کشمیر به پاکستان و ملی گرایی پشتو (به خصوص با توجه به ادعای تاریخی افغان ها نسبت به خط دیوراند) برداشته است. بخشی از این پاسخ گویی برای مقابله با این تهدیدها شامل اسلامی کردن هرچه بیشتر جامعه و در نتیجه، افزایش مدرسه ها، حمایت گسترده از نیروهای رادیکال و گروه های مسلح در کشمیر و افغانستان می شد که به اصطلاح «راهبرد مادون متعارف» خوانده می شود. این مهم تحت حمایت آی اس آی اتفاق می افتد.

آرشیو

آرشیو شماره ها:
۵۳