آموزش عالی ایران

آموزش عالی ایران

آموزش عالی ایران سال ششم پاییز 1393 شماره 4 (پیاپی 24) (مقاله علمی وزارت علوم)

مقالات

۱.

آموزش عالی، رویکرد پست مدرنیسم و توسعه خوشه های صنعتی(مقاله علمی وزارت علوم)

کلید واژه ها: آموزش عالی٬ رویکرد پست مدرن٬ مدل اربیتالی٬ مصرف کننده پست مدرن ٬خوشه های صنعتی

حوزه های تخصصی:
تعداد بازدید : ۷۰ تعداد دانلود : ۶۱
نتایج موفقیت آمیز استفاده از خوشه های صنعتی در کشورهای صنعتی توجه بسیاری از مدیران و برنامه ریزان آموزشی و اقتصادی را به خود جلب کرده است. ازآنجایی که این رویکرد تحت تأثیر آموزه های پست مدرن می باشد، آموزه های که حتی سیستم های آموزشی ازجمله نحوه تربیت نیروی انسانی در آموزش عالی را تحت تأثیر قرار داده است٬ به گونه ای که تلاش در جهت اصلاحات برنامه آموزشی و درسی جزو لاینفک سیاست گذاران آموزشی است. ویژگی های این رویکرد را می توان به مانند مدل اوربیتالی در نظر گرفت که در هسته آن نفی فراروایت ها قرار داشته و بقیه ی ویژگی ها در اطراف آن بسته به میزان تأثیری که از ویژگی نفی فراروایت خواهند داشت به هسته نزدیک اند. دلیل این است که قبلاً˝ در فیزیک نیوتنی این طور تصور می شد که هر اتم ساختاری شبیه یک منظومه شمسی دارد و الکترون ها در مدارهای ثابت و مشخصی به دور هسته می چرخند؛ اما در نظریه کوانتوم چنین برداشتی را از اتم نداشته و از این دیدگاه الکترون ها در یک مدار ثابت و مشخصی حرکت نمی کنند بلکه لحظه ای در این نقطه و لحظه ی دیگر در نقطه ی دیگر قرار دارند. به عبارتی مکان الکترون را نمی توان پیش بینی کرد. البته این پیش بینی ناپذیری نه تنها در مورد الکترون بلکه در مورد سایر ذرات اتمی صدق می کند. لذا در این مقاله تحلیل شده است که در دیدگاه پست مدرن نیز ویژگی نفی فرا روایت در مرکز و بقیه ویژگی های همانند الکترون ها در اطراف هسته قرار دارند و نمی توان مکان آن را به طور دقیق پیش بینی کرد و بسته به شرایط و موقعیت در جامعه ویژگی مکان متفاوتی خواهد داشت. حال با توجه به اهمیت خوشه های صنعتی در دنیای صنعتی معاصر به بررسی ارتباط این رویکرد و رشد و گسترش خوشه های صنعتی با ویژگی های جدید مصرف کننده مدرن پرداخته شده است. سرانجام نتیجه گرفته شده است که این ویژگی ها بر عرضه و تقاضای کالا و خدمات و به دنبال آن بر عرضه و تقاضای انسانی و حتی نوع مهارت (مهارت های خلاقیت٬ نوآوری، انعطاف پذیری٬ توانای کار تیمی و مهارت حل مسئله) موردنیاز در صنعت برای پاسخ گویی به نیازها نیز اثر گذاشته است.
۲.

نقش آموزش عالی فرامرزی در پویایی و مهاجرت نیروی انسانی متخصص(مقاله علمی وزارت علوم)

کلید واژه ها: آموزش عالی فرامرزی کیفیت آموزش جریان های انتقالی فرار مغزها

حوزه های تخصصی:
تعداد بازدید : ۹۳ تعداد دانلود : ۹۳
هدف پژوهش حاضر، دریافت و فهم تجارب اساتید از تحصیل در کشورهای خارجی است؛ اینکه چه پتانسیل ها و ظرفیت هایی آن ها را به ماندن، ترغیب می نمود. تا بر این اساس، عوامل دافعه در کشور مبدأ نیز که موجب مهاجرت آن ها می شود، شناسایی گردد. به منظور نیل به این هدف، از رویکرد کیفی مبتنی بر مطالعه پدیدارشناسانه با اساتید دانشگاه کردستان استفاده شد که از این جامعه، 7 استاد دانشگاه، بر اساس روش نمونه گیری هدفمند (دارای تحصیلات خارجه) انتخاب شدند. به منظور جمع آوری داده ها نیز از مصاحبه عمیق و برای تحلیل آن ها از روش تحلیل تم مبتنی بر کدگذاری باز استفاده شد که درمجموع 4 تم یا طبقه کلی که دربردارنده 13 مقوله فرعی تر بود استخراج شد. یافته ها نشان داد آنچه موجبات مهاجرت را فراهم می آورد: نبود بسترهای تحقیقاتی، تنش های سیاسی، استانداردهای اقتصادی، و جوّ سازمانی است. با استناد بر تجارب مشارکت کنندگان در پژوهش، تعهدات و تعلقات اجتماعی (تعهدات اخلاقی به خانواده و دوستان، حس میهن پرستی)، مشخصه های فرهنگی و جمعیتی کشور میزبان (تنوع نژادی و بعضاً نژادپرستی به دلیل سابقه ی طولانی مهاجرپذیری آن ها)؛ و علایق فردی (رضایت درونی) عواملی بودند که تصمیم به بازگشت را در آن ها ایجاد می نمود. بنابراین، فراهم کردن بستر مناسب برای تحکیم پیوندهای علمی و دانشگاهی و از انزوا خارج کردن مؤسسات دانشگاهی کشور، تسهیل روند مهاجرت ایرانیان متخصص مقیم خارج از کشور به داخل کشور و تحلیل عمیق و مستمر نیازها و نظرات استادان و متخصصان می تواند در راستای کند کردن مهاجرت و معکوس کردن روند آن بسیار کارگشا باشد.
۳.

تحلیل محتوایی برنامه های پنج گانه توسعه ایران با توجه به مقوله های الگوهای حکمرانی آموزش عالی(مقاله علمی وزارت علوم)

کلید واژه ها: الگوهای حکمرانی آموزش عالی الگوی دولت گرا الگوی بازار محور الگوی هومبولتی تحلیل محتوا برنامه های توسعه ایران

حوزه های تخصصی:
تعداد بازدید : ۱۱۹ تعداد دانلود : ۱۱۹
در این تحقیق به تحلیل محتوایی اسناد مرتبط با برنامه های پنج گانه توسعه با توجه به مقوله های الگوهای حکمرانی آموزش عالی پرداخته شده است. هدف این تحقیق مشخص کردن میزان توجه به مقوله های اصلی و زیر مقوله های مرتبط با هر یک از الگوهای سه گانه حکمرانی آموزش عالی است. جامعه آماری این تحقیق برنامه های پنج گانه توسعه کشور و اسناد پشتیبان آن ها است. نمونه تحقیق نیز دربرگیرنده کل جامعه آماری است. معیار توصیف الگوهای سه گانه حکمرانی آموزش عالی بود. واحد تحلیل در این مطالعه، هرکدام از برنامه های توسعه و اسناد پشتیبان آن ها بود و واحد ضبط عبارت ها، گزاره ها، جمله ها و کلمات است که دربرگیرنده مضامین و مفاهیم مرتبط با مقوله ها و زیر مقوله های الگوهای مختلف حکمرانی آموزش عالی است. روش پژوهش، تحلیل محتوای کمی است. در این مقاله از طریق تلفیق دیدگاه های مرتبط با الگوهای حکمرانی آموزش عالی، سه الگوی عمده در نظر گرفته شده است که عبارت از الگوی دولت گرا، الگوی بازار محور و الگوی مبتنی بر خود حکمرانی دانشگاهیان (الگوی هومبولتی) است. در این تحقیق هرکدام از قوانین برنامه های پنج گانه توسعه کشور و اسناد پشتیبان آن ها با توجه به مقوله ها و زیر مقوله های الگوهای سه گانه حکمرانی به تفکیک موردبررسی و تحلیل محتوایی قرارگرفته است. نتایج به دست آمده بدین شرح است که در برنامه اول الگوی دولت گرا، در برنامه دوم الگوی دولت گرا و بازار محور، در برنامه سوم و چهارم الگوی هومبولتی و در برنامه پنجم مقوله ها و زیر مقوله های الگوی بازار گرا از کمیت بیشتری برخوردار است.
۴.

موانع تجاری سازی نتایج تحقیقات دانشگاهی در رشته های علوم پایه دانشگاه های تهران(مقاله علمی وزارت علوم)

کلید واژه ها: تجاری سازی تحقیقات علوم پایه موانع

حوزه های تخصصی:
تعداد بازدید : ۸۷ تعداد دانلود : ۶۰
با توجه به عصر اقتصاد دانش بنیان و انقلاب دوم آکادمیک هدف این پژوهش شناسایی و بررسی موانع تجاری سازی نتایج تحقیقات دانشگاهی است. رویکرد این پژوهش ترکیبی و روش آن کمی – کیفی است. در بخش کیفی با تحلیل تماتیک تم های اصلی استخراج شده است. در بخش کمی روش توصیفی و از نوع همبستگی است. جامعه آماری بخش کمی دانشجویان مقاطع ارشد و دکتری مدیریت تکنولوژی تهران که 160 نفر آن ها انتخاب شده اند. گرد آوری اطلاعات به وسیله دو پرسش نامه که ضریب پایایی آن ها با آلفای کرانباخ به ترتیب.891/. و 804/. به دست آمده اند. در این پژوهش موانع تجاری سازی با ابعاد شش گانه اش یعنی ساختار دانشگاه ها، فرهنگ سازمانی دانشگاه ها، سیاست گذاری و راهبرد سازی دانشگاه ها، توسعه اقتصادی و صنعتی، ساختار سیاسی – حقوقی و اداری کشور و ساختار اجتماعی – فرهنگی کشور مورد اندازه گیری قرار گرفت. با تحلیل عامل تأییدی میزان تجاری سازی و تحلیل عامل تأییدی و اکتشافی موانع تجاری سازی تحلیل شده است درنتیجه مسیرها (فرضیه ها) ی تأثیر ساختار دانشگاه ها، توسعه اقتصادی – صنعتی کشور، ساختار اجتماعی – فرهنگی کشور، ساختار سیاسی – حقوقی و اداری کشور بر میزان تجاری سازی تأییدشده اند و دیگر متغیرها رد شده اند.
۵.

بررسی عوامل مؤثر بر کارایی دانشگاه های همگن دولتی کشور(مقاله علمی وزارت علوم)

کلید واژه ها: کارایی تحلیل پوششی داده ها واحدهای تصمیم گیری رگرسیون سانسور شده

حوزه های تخصصی:
تعداد بازدید : ۱۱۴ تعداد دانلود : ۱۰۱
در دنیای امروزی، یکی از مهم ترین عواملی که باعث پیشرفت یا عدم عقب ماندگی کشورها می شود، انتقال و تولید دانش و تکنولوژی از طریق مراکز دانشگاهی می باشد. افزایش هزینه های آموزش عالی و محدود بودن منابع در دسترس سبب گردیده، تا دانشگاه ها نسبت به ارزیابی عملکرد خود اقدام نمایند. یکی از راه های ارزیابی عملکرد دانشگاه ها، ارزیابی و سنجش کارایی آن ها است. در این مقاله بر اساس مطالعات پیشین ابتدا شاخص کارایی از طریق روش نا پارامتریک تحلیل پوششی داده ها محاسبه شده و سپس با روش پارامتریک (مدل رگرسیون سانسور شده)، سهم هر یک از عوامل مؤثر بر شاخص کارایی واحدهای دانشگاهی به عنوان راهبردهایی جهت بهبود سیاست گذاری های برای تخصیص منابع محدود، محاسبه و بررسی شده است. در طی این فرآیند، از اطلاعات مربوط به 20 دانشگاه جامع بزرگ و برخوردار دولتی کشور طی 5 سال اخیر استفاده شده است. بر اساس مطالعات و تحقیقات پیشین و نظر خبرگان و صاحب نظران مربوطه شاخص های اصلی شامل تعداد دانشجویان، تعداد اعضای هیئت علمی، بودجه جاری آموزش، فضای سرانه کالبدی و فضای سرانه رفاهی به عنوان متغیرهای ورودی و از شاخص های تعداد مقالات، تعداد کتب، درآمد اختصاصی و تعداد فارغ التحصیلان به عنوان متغیرهای خروجی انتخاب شده اند. بررسی دانشگاه ها طی سال های تحصیلی 86-1385 الی 90-1389، نشان می دهد که متوسط کارایی فنی آن ها در پنج سال موردبررسی کاهش داشته است. از این میان، تنها دانشگاه های اصفهان، تهران، شهید بهشتی و مازندران دارای کارایی کامل می باشند. بیشترین سهم و اهمیت در کارایی فنی آن ها از بین متغیرهای ورودی به ترتیب مربوط به تعداد دانشجویان، فضای سرانه کالبدی و بودجه جاری آموزش و همچنین بیشترین سهم از بین متغیرهای خروجی به ترتیب مربوط به تعداد فارغ التحصیلان، درآمد اختصاصی و تعداد مقالات می باشند.
۶.

روابط ساختاری جهان بینی رهبری دانش و جو توسعه ای(مقاله علمی وزارت علوم)

کلید واژه ها: رهبری جهان بینی رهبری دانش جو توسعه ای کارکنان

حوزه های تخصصی:
تعداد بازدید : ۵۳ تعداد دانلود : ۵۴
هدف: هدف این پژوهش، بررسی رابطه جهان بینی رهبری دانش با جوّ توسعه ای در دانشگاه شیراز بود. روش: شرکت کنندگان 312 نفر از کارکنان (102 اعضای هیئت علمی شیراز، 210 نفر از کارمندان دانشگاه شیراز) بودند که با استفاده از روش نمونه گیری تصادفی ساده انتخاب شدند. همه آن ها پرسشنامه های جهان بینی رهبری دانش و جوّ توسعه ای را تکمیل کردند. داده ها با مدل تحلیل مسیر با استفاده از نرم افزار LISREL تحلیل شدند. یافته ها: یافته ها نشان داد که از دیدگاه کارکنان، استفاده مطلوب از فن آوری بالاترین میانگین را در بین ابعاد جهان بینی رهبری دانش دارد. بین ابعاد جهان بینی رهبری دانش (نوع رهبری، خلاقیت، عقلانیت، واکنش در برابر بحران، تغییر، اصول اخلاقی، الگویی های زمان، فناوری) با ابعاد جوّ توسعه ای (اشتیاق، برانگیختگی، خرسندی، رضایت) رابطه مثبت و معنادار وجود دارد. جهان بینی رهبری دانش پیش بینی کننده معنادار جوّ توسعه ای می باشد. بحث: جهان بینی رهبری دانش می تواند به طور مستقیم جوّ توسعه ای را تحت تأثیر قرار دهد. نتایج کاربردی یافته ها موردبحث قرار گرفت.

آرشیو

آرشیو شماره ها:
۵۳