مطالب

این پژوهش به مقایسه و تحلیل تطبیقی دیدگاه های متافیزیکی آرتور شوپنهاور و آیت الله جوادی آملی در زمینه جنسیت می پردازد. شوپنهاور، متأثر از فرهنگ مردسالارانه و جبرگرایی زیستی قرن نوزدهم اروپا، جنسیت را به نقش های زیستی محدود کرده، زنان را موجوداتی ناقص می داند. درمقابل جوادی آملی، با تکیه بر انسان شناسی اسلامی و آموزه های قرآنی، بر کرامت ذاتی و برابری معنوی زن و مرد تأکید دارد و کمال انسانی را در بندگی خدا می بیند. این مطالعه با روشی تحلیلی-تطبیقی، متون اصلی این دو متفکر را بررسی و تفاوت های آنها را در بسترهای فرهنگی-فلسفی شان تحلیل می کند. مقایسه این دو دیدگاه که برای اولین بار انجام شده، نشان دهنده تأثیر عمیق پیشینه های فلسفی بر نگرش های جنسیتی است. نقد دیدگاه شوپنهاور از منظر عرفان اسلامی به ویژه تأکید بر زنان به عنوان مظهر صفات الهی، نوآوری کلیدی پژوهش است. یافته ها بر ضرورت بازنگری مفاهیم سنتی جنسیت و جایگزینی آنها با رویکردهای مبتنی بر برابری معنوی و عدالت جنسیتی تأکید دارند و راهکارهایی برای ارتقای برابری جنسیتی در جوامع معاصر پیشنهاد می دهند.

این مقاله به تحلیل معنای زندگی و رابطه آن با رستگاری از دیدگاه علامه محمدتقی جعفری، یکی از برجسته ترین فیلسوفان و متفکران اسلامی می پردازد. هدف پژوهش، تبیین و بررسی ارتباط عمیق میان این دو مفهوم بنیادی در اندیشه اوست که زندگی را فراتر از حیات مادی و در راستای کمال و سعادت ابدی تعریف می کند. روش شناسی این مطالعه، تحلیلی بوده و مبتنی بر بررسی آثار مکتوب و آرای فلسفی است که در آن ها به مفاهیمی چون هدفمندی زندگی، اختیار انسان و پیوند آن با رستگاری پرداخته شده است. یافته های کلیدی پژوهش نشان می دهد، معنای زندگی در حرکت آگاهانه انسان به سوی تکامل و قرب الهی نهفته است و رستگاری به عنوان مقصد نهایی این مسیر، نتیجه انتخاب های آزادانه و مسئولانه انسان در هماهنگی با فطرت الهی است. همچنین، تأکید بر عقلانیت و خودآگاهی به عنوان ابزارهای دستیابی به این هدف، از ویژگی های بارز دیدگاه اوست. در نهایت، نتیجه گیری اصلی مقاله این است که در اندیشه علامه، معنای زندگی و رستگاری دو مفهوم جدایی ناپذیرند که در یک فرایند دوسویه قرار دارند؛ به گونه ای که جست وجوی معنا، انسان را به رستگاری رهنمون می شود و رستگاری، غایت و تحقق معنای حقیقی زندگی است. این دیدگاه، انسان را به تأمل در هویت وجودی و مسئولیت هایش دعوت می کند.

هرگونه عمل حقوقی، ازجمله نکاح و طلاق، منوط به احراز شروط اهلیت «عقل، بلوغ و رشد» است. پژوهش حاضر با تمرکز بر مفهوم «سفیه»، به بررسی وضعیت حقوقی افرادی می پردازد که علی رغم رشد مالی، در تصمیم گیری های مهم زندگی، به ویژه در حوزه خانواده، با چالش مواجه اند. سفیه فردی نادان است که توانایی تصمیم گیری درست و با ثبات ندارد. با توجه به ملاک حفظ مصلحت زوجین از سویی و الغای خصوصیت از حکم عدم اهلیت سفیه برای انجام مستقل اعمال حقوقی مالی و نیز رعایت جنبه حمایتی برای فرد سفیه، می توان حکم کرد که سفیه در انعقاد عقد نکاح و طلاق نیازمند به اذن ولی است و شرط رشد، شرط انعقاد این اعمال حقوقی است. این مقاله با اتکا بر روش اسنادی و تحلیل متون فقهی، به اهمیت بررسی دقیق تر این موضوع تأکید می ورزد. با توجه به اینکه تصمیم گیری های نادرست در حوزه خانواده می تواند عواقب جبران ناپذیری داشته باشد، لازم است که قانون گذار به طور صریح به موضوع حجر سفیه در امور غیرمالی خصوصاً نکاح و طلاق پرداخته و معیارهای مشخصی برای تشخیص آن با توجه به رفتار یک انسان متعارف تعیین کند.

بیان مسئله: قالی دستباف ایرانی از دیرباز یکی از برجسته ترین نمادهای فرهنگی، هنری و اقتصادی ایران بوده و در سطح جهانی به عنوان نمادی از هویت ملی شناخته شده است. قالی های کهنه نما، که با ظاهری کهنه شده و درعین حال حفظ اصالت سنتی طراحی می شوند، یکی از انواع قالی های ایرانی هستند که در سال های اخیر توجه زیادی را به خود جلب کرده اند و ترکیبی از سنت و نوگرایی را به نمایش می گذارند. این پژوهش به بررسی این تحولات و تأثیر آن ها بر قالی های کهنه نما پرداخته و درنهایت به طراحی و تولید نمونه ای نوآورانه از این نوع قالی اقدام کرده است. هدف پژوهش: هدف اصلی این تحقیق، بررسی دقیق طرح ها، نقش مایه ها و رنگ های قالی های کهنه نمای ایرانی و تحلیل سیر تحولات آن ها درگذر زمان است. این مطالعه به دنبال شناسایی عوامل مؤثر بر این تغییرات و تأثیر آن ها بر جایگاه قالی کهنه نما در بازارهای داخلی و بین المللی است. علاوه بر این، هدف دیگر این پژوهش، طراحی و تولید یک نمونه قالی کهنه نما است که ضمن حفظ ارزش های سنتی قالی بافی ایرانی، نوآوری هایی در طرح و رنگ ارائه دهد. این نمونه باید پاسخگوی نیازهای بازار مدرن و سلیقه های معاصر باشد، درحالی که ریشه در سنت های غنی قالی بافی ایرانی داشته باشد. سؤال تحقیق: سؤال اصلی این پژوهش این است که چگونه طرح ها، نقش مایه ها و رنگ های قالی های کهنه نما درگذر زمان تغییریافته اند و چه عواملی در شکل گیری این تحولات نقش داشته اند. روش تحقیق: روش تحقیق این پژوهش کیفی و از نوع تاریخی است. داده ها از طریق مطالعات کتابخانه ای و اسنادی گردآوری شده اند. منابع تاریخی مرتبط با قالی بافی ایرانی، به ویژه قالی های کهنه نما، بررسی شده اند تا سیر تحولات در طرح، نقش مایه و رنگ استخراج شود. این منابع شامل کتاب ها، مقالات علمی و اسناد تاریخی است. همچنین، مصاحبه هایی با بافندگان و کارشناسان قالی بافی انجام شده تا دیدگاه های تخصصی در این حوزه تکمیل شود. در مرحله اول، داده های جمع آوری شده تحلیل شده و الگوهای تغییر در قالی های کهنه نما شناسایی شده اند. سپس، با استفاده از یافته های این تحلیل، یک نمونه قالی کهنه نما طراحی و تولید شده است. این نمونه با هدف تلفیق عناصر سنتی و نوآورانه طراحی شده تا ضمن حفظ اصالت، پاسخگوی نیازهای بازار مدرن باشد. نتیجه گیری: نتایج این پژوهش نشان می دهد که قالی های کهنه نما توانسته اند با حفظ اصالت قالی ایرانی، خود را با نیازهای بازار مدرن هماهنگ کنند. این قالی ها با تلفیق سنت و نوآوری، جایگاه خود را در بازارهای داخلی و بین المللی حفظ کرده اند. نمونه قالی تولیدشده در این پژوهش، گامی در جهت ایجاد سبکی جدید و هماهنگ با روندهای جهانی است. این نمونه نشان دهنده آن است که قالی ایرانی، باوجود گرایش به ساده گرایی، همچنان جایگاه ویژه ای در هنر جهانی دارد. برای ارتقای جایگاه قالی های کهنه نما، تحقیقات بیشتر درزمینهٔ تلفیق تکنیک های سنتی و مدرن و حمایت از بافندگان و طراحان پیشنهاد می شود.

در ظاهر سوره های قرآن، بی نظمی آشکاری در زمینه نقل موضوعات متعدد با تغییرات ناگهانی از یک موضوع به موضوعی دیگر می توان یافت؛ امّا این تغییر در موضوعات، حاوی پیام هایی است و می توان این پیام ها را با ارائه ساختاری جدید بازبینی نمود. این ساختار پیچیده که پس از واکاوی دقیق در پژوهش های مدرن قرآن شناسی کشف شده، به عنوان ترکیب بلاغت سامی قلمداد گشته است. در ترکیب بلاغت سامی، آیات به مثابه پاراگراف هایی دسته بندی می شوند و این پاراگراف ها در سطح کلان و خُرد، دارای ارتباط منطقی و منسجم به صورت دایره یا آیینه وار هستند. این مقاله درصدد است با اتخاذ روش توصیفی- تحلیلی، به بررسی ساختار بلاغت سامی در سوره الحدید بپردازد. بررسی ها نشان می دهد بر اساس نتایج پژوهش آیات سوره حدید بر اساس مدل آیینه ای به هشت سیاق متوالی تقسیم گردیده است و با ساختار متقارن از آیه شانزدهم به بعد در قالب مدل آیینه ای دو به دو هر بخش با زیر بخش خود قرینه هستند.

پژوهش حاضر با هدف واکاوی مفهوم «امت وسط» در قرآن کریم و «قوم برگزیده» در متون مقدس یهودی انجام شده است. این دو مفهوم بیانگر جایگاه خاصی برای گروهی از انسان ها در تحقق اراده الهی در جهان هستند. این مقاله با رویکردی تطبیقی، به بررسی این دو مفهوم در اسلام و یهودیت پرداخته و تلاش می کند با تحلیل تفاسیر معتبر اسلامی و یهودی، رسالت جهانی این دو امت را واکاوی کند. در اسلام، امت وسط به عنوان جامعه ای متعادل، شاهد بر سایر امت ها و حامل پیام جهانی توحید معرفی می شود و مفهوم امت وسط فراتر از قومیت است؛ درحالی که در یهودیت، قوم برگزیده به منزله حامل عهد الهی و حافظ شریعت، نقش خاصی در تاریخ ایفا می کند. این پژوهش با بهره گیری از روش تحلیل محتوا و بررسی تفاسیر، به شباهت ها و تفاوت های بنیادین نگاه دو دین به مأموریت جهانی امت ها می پردازد. یافته ها نشان می دهد که اسلام با تأکید بر جهانی بودن پیام و دعوت به عدالت، نگاه فراگیرتری در مقایسه با یهودیت دارد. یهودیت بیشتر بر حفظ هویت قومی و انتظار موعود تأکید می کند. این مقاله می کوشد تا با تبیین این تفاوت ها، زمینه ای برای گفت وگوی بین دینی و فهم مشترک فراهم آورد.

زمینه و هدف: در زمینه توسعه نوآوری فین تک، استفاده نظام بانکی از نوآوری فین تک می تواند قابلیت مدیریت ریسک را بهبود بخشیده و ازین طریق ریسک پذیری را کاهش دهد. بنابراین هدف مطالعه حاضر بررسی تأثیر نوآوری فین تک بانک بر ریسک پذیری اعتباری با نقش واسطه ایی نسبت کفایت سرمایه و عملکرد عملیاتی در نظر گرفته شد. روش شناسی: روش شناسی پژوهش بر مبنای اهداف پارادایمی از نوع اثباتی، بر مبنای هدف، کاربردی، براساس ماهیت داده ها از نوع کمی، از نظر نحوه گردآوری داده ها، اسنادی و به صورت توصیفی-تحلیلی طراحی شده است. با استفاده از داده های پنل متوازن 25 بانک در دوره زمانی 1391 - 1401 در نظر گرفته شد. تعداد و فراوانی سالانه اخبار مربوط به نوآوری فین تک از هر بانک به عنوان شاخصی برای سنجش فین تک در نظر گرفته شد. برای رفع مشکلات احتمالی درون زا، از جمله خطاهای اندازه گیری و متغیرهای حذف شده، از روش های متغیرهای ابزاری(IV) و تفاوت در تفاو ت ها(DID) جهت آزمون فرضیه و استخراج نتایج استفاده گردید. یافته ها: از منظر کنترل ریسک، بانک های تجاری می توانند با استفاده از فن آوری های نوظهور به سرریزهای فناوری دست یافته، قابلیت های کنترل ریسک و کارایی مدیریت را از طریق نسبت های کفایت سرمایه، بهبود و در نتیجه حاکمیت و کنترل داخلی را ارتقاء بخشند که منجر به کاهش ریسک اعتباری آنها می شود. همچنین بانک ها می توانند با جذب فناوری های پیشرفته، جهت ارزیابی وضعیت اعتباری مشتریان، کسب اطلاعات آنها را تسریع نموده که باعث بهبود کارایی عملیاتی شده که سرانجام کاهش ریسک پذیری را سبب می شود. اصالت/ارزش افزوده علمی: فناوری های مالی و تجهیزات الکترونیکی مرتبط، موجب کاهش احتمال خطاهای انسانی در فرآیند انتقال و تراکنش های مالی، افزایش شفافیت سیستم بانکی در فرآیندهای مالی و کاهش هزینه های بانکی می شود.

حضرت آیت الله العظمی علی خامنه ای به عنوان رهبر جمهوری اسلامی ایران، شخصیتی محوری در شکل دهی چشم انداز ایدئولوژیک ملت ایران بوده است. دیدگاه های او در حوزه های مختلف از جمله سیاست، فرهنگ و ورزش به عنوان یک متفکر اسلامی مطرح بوده است که ترکیبی منحصربه فرد از اصول اسلامی و هویت ملی است. دیدگاه های وی در مورد ورزش اهمیت ویژه ای دارد، زیرا با مضامین گسترده تری از اخلاق، فداکاری و هویت فرهنگی و ملی در هم آمیخته است. هدف از پژوهش حاضر ارائه الگوی جایگاه راهبردی ورزش در منظومه فکری رهبر معظم انقلاب اسلامی ایران با تحلیل محتوا بود. لذا به منظور تجزیه و تحلیل بیانات رهبری در حوزه ورزش از روش پژوهش کیفی و مبتنی بر نظریه داده بنیاد یا گرندد تئوری استفاده گردید. شاخص های مربوط به ورزش در منظومه فکری رهبر معظم انقلاب اسلامی، که از سال 1369 تا 1403 در مراسم ها و دیدارهای مختلف با حضور مسئولین ورزشی، قهرمانان ورزشی و مدال آوران در بازی های المپیک، پاراالمپیک، جهانی، آسیایی و پاراآسیایی بیان نموده اند، تحلیل و بررسی شد. ابتدا مفاهیم مرتبط با این موضوع، با کمک نرم افزار MAXQDA2020 استخراج شده و محتوای آن به صورت کیفی تحلیل گردید. حاصل تحلیل داده های به دست آمده در طی سه مرحله کدگذاری باز، کدگذاری محوری و کدگذاری انتخابی، تفکیک شدند و در قالب 501 کد مفهومی، 34 مضامین فرعی و 12 مضمون اصلی دسته بندی شدند. یافته های پژوهش در یک طرح اینفوگرافی با مضامین اصلی نظیر حفظ اخلاق و جوانمردی در ورزش، تأکید بر فرهنگ ایثار و شهادت، قهرمانان ورزشی مظهر توانایی های ملی، نقش ورزش در ایجاد هویت و فرهنگ ملی، توانمندی های جانبازان و معلولین در ورزش، حمایت مالی و معنوی از ورزش جانبازان، تدوین چشم انداز و برنامه های حمایتی ورزشکاران، نقش دولت و نهادهای حامی در توسعه ورزش قهرمانی، ترویج ورزش قهرمانی و همگانی در جامعه، الهام بخشی قهرمانان برای نسل آینده، نمایش هویت زن مسلمان ایرانی در میادین ورزشی و تقویت جنبش های ضدصهیونیستی در میادین ورزشی، شناسایی شدند.

ساختمانهای شاخص شهری که توسط دولتها ساخته می شوند همچون منظر شهری و سبک های معماری، بازتابی از پروژه سیاسی یک حکومت و ایدئولوژی آن هستند. ارتباط مردم، سیاست و شهر از طریق این بناها شکل می گیرد و حکومت از طریق آن ها هویت، قدرت و اقتدار خویش را به زندگی عمومی و روزانه مردم القاء می کند. در کشور ایران نیز بواسطه انقلاب تغییرات سیاسی در ساختار قدرت حکومتی اتفاق افتاده از اینرو مطالعه معماری که بیانگر این تغییر از پادشاهی به جمهوری اسلامی است در شهر اسلامی تهران از ضروریات است. این پژوهش برآن است تا ارتباط منظر شهری (به عنوان نشان فرهنگی) با سیاست را مورد ارزیابی قرار داده و به تعریف نشان فرهنگ سیاسی دست یابد. نمونه موردی مطالعه شده در این تحقیق بنای مذهبی-سیاسی مصلی تهران است. دلیل انتخاب، کارکرد مذهبی سیاسی آن است که سبب شده شاخصه های معماری قدرت را داشته باشد. در نظام جمهوری اسلامی می توان گفت که مذهب، قویترین ابزار مشروعیت محسوب می شود. و مصلی به عنوان تریبون قدرت و محل بیان موضع حکومت مطرح است. روش تحقیق و ماهیت این تحقیق کیفی بوده و با مطالعه اسنادی و موردی انجام شده است. در نهایت، معیارهایی برای ارزیابی امرسیاسی بر اساس دیدگاه های کارل اشمیت معرفی شده و سپس شاخص های کیفی مرتبط با آن معیارها ارائه و میزان انطباق بنای مصلای تهران با شاخص ها سنجیده شده است. با توجه به رواج ارزش های دینی بعد از انقلاب اسلامی، نمی توان تطابق کاملی میان رویکردهای کلی نظام و مشخصات فرهنگی جامعه ایران با معماری و فرایند ساخت مصلی تهران یافت.

هدف: پژوهش حاضر با هدف مقایسه صفات بنیادین شخصیت بر اساس نظریه آیزنک در پدران نوجوانان با آسیب پذیری بالا و پایین به اعتیاد انجام شد. روش: پژوهش حاضر توصیفی از نوع علی-مقایسه ای بود. جامعه آماری شامل تمامی دانش آموزان نوجوان پسر دوره دوم متوسطه شهر تبریز و پدران آنان در سال 1043 بود. نمونه گیری به صورت هدفمند انجام شد و از بین 250 نفر از نوجوانان پسر، 40 نفر با نمرات بالا و 40 نفر با نمرات پایین بر روی مقیاس ایرانی آمادگی برای اعتیاد بر اساس دو انحراف معیار بالاتر و پایین تر از میانگین انتخاب شدند. پرسش نامه شخصیتی آیزنگ نیز توسط پدران نوجوانان انتخابی به عنوان نمونه تکمیل شد. داده ها با استفاده از تحلیل واریانس چندمتغیری در نرم افزار اس پی اس اس نسخه 26 تحلیل شدند. یافته ها: بین صفات شخصیتی پدران نوجوانان با نمرات بالا و پایین در مقیاس آمادگی به اعتیاد تفاوت معنی داری وجود داشت. بطور خاص، پدران نوجوانانی که آمادگی بیشتری برای اعتیاد داشتند، در ویژگی های روان آزرده گرایی، برون گرایی و روان گسسته گرایی نمرات بالاتری داشتند. نتیجه گیری: الگوی تفاوت ها حاکی از آن است که ویژگی های شخصیتی خاص پدران می تواند با آسیب پذیری بیشتر نوجوانان در برابر اعتیاد مرتبط باشد. بنابراین، مداخلات آموزشی و درمانی می توانند با تمرکز بر اصلاح و تعدیل ویژگی های شخصیتی پدران در کاهش گرایش به اعتیاد احتمالی در پسران نوجوان این پدران نقش داشته باشند.

در ارزیابی، نقد و یا حتی بیان ذوق و تمجید یک اثر هنری همواره خلاقیت نقش پر رنگ و ویژه ای دارد. اهمیت این موضوع به اندازه ای است که می توان اذعان نمود هر جا سخن از هنر به میان می آید، خلاقیت بخشی جدایی ناپذیر در مباحث هنر است. همچنین خلاقیت در حوزه های دیگر به عنوان مقوله ای در خورِ نگرش محسوب می شود؛ اما در حوزه هنر، در سطوح بالاتری قابل مشاهده بوده و از این رو شایسته پرورش و توجه بیشتری است. پیش زمینه پرورش خلاقیت، شناسایی مؤلفه ها و معیارهایی در جهت سنجش آن است. مناسب ترین بستر جهت دستیابی به چنین مؤلفه هایی، مطالعات و پژوهش هایی است که صاحب نظران این حوزه در دهه های مختلف بیان کرده اند. از این جهت پژوهش حاضر با هدف بررسی ماهیت چندوجهی خلاقیت هنری به شناسایی مؤلفه های اصلی مؤثر بر آن می پردازد که در این زمینه از دیدگاه های صاحب نظران مختلف روان شناسی، هنر و علوم شناختی بهره می گیرد. روش پژوهش حاضر کیفی بوده و از استدلال استقرایی سود می برد. داده های مورد نیاز تحقیق با استفاده از بررسی اسنادی به عنوان یکی از تکنیک های مطالعات کتابخانه ای، گردآوری شده و چگونگی تجزیه و تحلیل اطلاعات نیز بر مبنای تحلیل محتوای ویژگی های عینی و با استفاده از نرم افزار MAXQda صورت پذیرفته است. در ادامه مؤلفه ها و زیرمقوله ها، سازمان دهی و طبقه بندی شده اند. در نهایت مؤلفه ها در دو بخش ویژگی های فردی و پیرامونی دسته بندی گردید. در مقوله فردی، ابعاد مهارت فردی، توانایی های اکتشافی، عوامل روان شناختی پایه و مشخصه های دوگانه شخصیتی، در کنار شانسِ برتری های ژنتیکی و هوش از عوامل فردی به حساب می آیند و در بخش ویژگی های پیرامونی، عواملی چون محیط اجتماعی و فرهنگی و محدودیت های آن، محیط فیزیکی و کارکردی و حوزه فعالیت طبقه بندی شده است.

این پژوهش با هدف بررسی تأثیر باورهای دینی-مذهبی بر تصمیمات و رفتارهای اقتصادی افراد بر مبنای ابعاد شخصیت شناسی (مطالعه موردی معلمان شاغل در منطقه 6 آموزش و پرورش شهر تهران) انجام شده است. این پژوهش از نظر هدف کاربردی و از نظر ماهیت و روش شناسی از نوع کمی و توصیفی-تحلیلی است. جامعه آماری پژوهش همه معلمان منطقه 6 آموزش و پرورش شهر تهران بودند که دستکم یک بار از تسهیلات بانکی و اعتباری بهره گرفته اند. تعداد نمونه آماری پژوهش با به کارگیری فرمول کوکران 217 نفر تعیین شده که به روش نمونه گیری در دسترس انتخاب شده اند. در این پژوهش به منظور گردآوری داده ها از پرسشنامه استاندارد سنجش دینداری، پرسشنامه محقق ساخته دریافت تسهیلات و پرسشنامه استاندارد شخصیت شناسی هگزاکو (فرم کوتاه) استفاده شده است. همه پرسشنامه های استاندارد و محقق ساخته از منظر روایی محتوایی، صوری و سازه و همچنین پایایی با ضریب آلفای کرونباخ مجدداً بررسی و تأیید شده اند. برای تجزیه و تحلیل اطلاعات و آزمون فرضیه های پژوهش از تکنیک رگرسیون لجستیک دودویی در نرم افزار SPSS استفاده شده است. نتایج پژوهش حاضر نشان داد که رابطه مثبت و معنادار میان میزان باورهای دینی-مذهبی افراد دیندار و نحوه اخذ تصمیمات اقتصادی آنان وجود دارد. همچنین رابطه ای مثبت و معنادار میان ابعاد ویژگیهای شخصیتی شامل صداقت و تواضع، تهییج پذیری، برون گرایی، سازگاری، وظیفه شناسی و گشودگی به تجربه و تصمیمات اقتصادی افراد دیندار مشاهده می شود (P 0.05) . بر این اساس می توان چنین نتیجه گیری کرد که ویژگیهای شخصیتی افراد دیندار می تواند منشأ تأثیرگذاری معناداری به هنگام اتخاذ تصمیمات اقتصادی و مالی آنها باشد.

قرآن کریم، انسان را با بهره گیری از تمثیل و داستان های پیامبران، به سوی هدایت فرامی خواند. وظیفه اصلی پیامبران در این داستان ها، انذار و تبشیر (بیم دادن و امیدبخشیدن) برای تعالی انسان است. داستان های پیامبران، گفتمان هایی را شکل می دهند که از تعامل سه عنصر شخصیت، رویدادها و گفتگوها پدید می آیند. با توجه به پیوند ناگسستنی متن و تصویر در نسخ خطی مصور، بررسی بازتاب این گفتمان قرآنی در نگارگری اهمیت ویژه ای می یابد. این پژوهش باهدف مطالعه چگونگی بروز ابعاد گفتمانی بخشی از داستان قرآنی حضرت ابراهیم (ع) در یک اثر نگارگری، به تحلیل گفتمان قرآنی نگاره «قربانی حضرت ابراهیم» از فالنامه فارسی دوره صفویه می پردازد. پرسش اصلی این است که ابعاد گفتمانی یادشده در این نگاره چگونه بازتاب یافته است؟ روش تحقیق، توصیفی-تحلیلی با رویکرد نشانه معناشناسی گفتمانی است و داده ها به شیوه کتابخانه ای گردآوری شده اند. تصاویر نگاره های مورد تحلیل در این پژوهش، بر اساس مستندات منتشرشده در کاتالوگ مصور موزه ملی هنر آسیایی (اسمیتسونیان) به کوشش معصومه فرهاد گردآوری شده است. یافته های پژوهش نشان می دهد که بافتار گفتمانی قرآن در این نگاره، از طریق جایگیری شخصیت ها در کادر، ترکیب بندی، زاویه دید، جهت گیری حرکت عناصر، رنگ بندی معنادار و نیز «جسمانه»هایی که بر روابط و معنا میان عوامل تصویری تأثیر می گذارند، آشکار شده است. در این میان، الگوی «آزمون» در ژرف ساخت اثر، زمینه ساز بروز سه گفتمانِ «کنش محور تجویزی»، «تنش محور» و «پادگفتمان» است.

پژوهش حاضر باهدف مقایسه اثربخشی درمان مبتنی بر پذیرش و تعهد و روان درمانی پویشی کوتاه مدت فشرده بر نشخوار فکری مادران دارای فرزند مبتلا به طیف اُتیسم انجام شد. روش پژوهش نیمه آزمایشی با طرح پیش آزمون - پس آزمون و گروه کنترل با دوره پیگیری ۳ ماهه بود. جامعه آماری شامل مادران دارای فرزند مبتلا به طیف اُتیسم شهرستان نیک شهر در سال ۱۴۰۳ بود. تعداد 45 نفر به صورت نمونه گیری در دسترس انتخاب و به صورت تصادفی در سه گروه ۱۵ نفره (دو گروه آزمایش و یک کنترل) جایگذاری شدند. ابزار پژوهش پرسشنامه نشخوار فکری (RRS؛ نولن - هوکسما، ۱۹۹۱) بود. مداخلات شامل ۸ جلسه ۶۰ دقیقه ای بود که به صورت فردی اجرا شد. داده های پژوهش با تحلیل واریانس اندازه گیری مکرر تحلیل شد. نتایج نشان داد هر دو مداخله در مقایسه با گروه کنترل کاهش معناداری در نشخوار فکری در پس آزمون ایجاد کردند (001/0P<) و این اثر در پیگیری پایدار ماند؛ اما روان درمانی پویشی کوتاه مدت فشرده کاهش بیشتری نسبت به درمان مبتنی بر پذیرش و تعهد نشان داد (003/0P<). از یافته های فوق می توان نتیجه گرفت که روان درمانی پویشی نسبت به درمان مبتنی بر پذیرش و تعهد در کاهش نشخوارفکری ماداران دارای فرزند مبتلا به طیف اُتیسم از اثربخشی بیشتری برخوردار است.

هدف : بررسی محرومیت آشوری-کلدانیان از حق داشتن نماینده مستقل در مجلس و چگونگی دست یابی به آن. روش/ رویکرد پژوهش : این پژوهش با روش تاریخی-تحلیلی و با تکیه بر صورت مذاکرات مجلس شورای ملی و اسناد بررسی شده است. یافته ها و نتیجه گیری : یافته های پژوهش نشان می دهد که آشوری-کلدانیان از ابتدای مشروطیت ذیل ارامنه قرار گرفتند و با آن ها نماینده مشترک داشتند؛ ولی آن ها با هدفِ کسب کرسی مستقل در مجلس تکاپوهایی را آغاز کردند که می توان آن را به سه مرحله تقسیم کرد. آن ها برخلاف سایر اقلیت های دینی، در دوره مشروطه از حق نماینده مستقل کاملاً محروم شده بودند؛ هم چنین تلاش هایشان در دوره رضاشاه هم به سد ملی گرایی برخورد و ناکام ماند؛ ولی آن ها سرانجام با طرح شدن مسائل حقوق بشر در دوره پس از جنگ جهانی دوم و تغییر نظام نامه انتخابات، در مجلس بیست ویکم به کرسی مستقل نمایندگی دست یافتند. این فرایند، ظرفیت کنش گری اقلیتی کوچک در مذاکره و بازتعریف جایگاه خود در چارچوب دولت-ملتِ مدرن ایرانی و تأثیر متقابل نیروهای داخلی و هنجارهای بین المللی به وضوح نشان می دهد.

بیان مسئله: تاریخ روابط ایران و فرانسه در دوره صفوی، به ویژه عصر شاه صفی، به دلیل کمبود منابع اولیه، از زوایای بسیاری ناشناخته مانده است. پژوهش حاضر تمرکز بر دو مکتوب مغفول مانده از مبادلات شاه صفی و لویی سیزدهم -که در نسخه خطی دانش نامه فارسی درج شده اند، دارد. هدف : اسناد مذکور چه نقش و جایگاهی در تبیین سازوکار، گاه شماری و محتوای روابط دو کشور داشته اند و چگونه می توانند به بازخوانی نقش مبلغان فرقه کاپوسن به عنوان کارگزاران اصلی این تبادلات یاری رسانند؟ روش پژوهش: این مقاله با بهره گیری از روش «تحلیل سندشناختی» و با رویکردی توصیفی-تحلیلی، به واکاوی ساختار، محتوا، اصالت و دلالت های تاریخی این دو نامه می پردازد. در این روش، اسناد نه تنها ازمنظر متن محور، بلکه در بافت تاریخی، ادبی، و کارکردی شان بررسی می شوند. دستاوردها: یافته های پژوهش نشان می دهد که این مکتوبات، باوجود هدفِ ظاهریِ آموزشیِ نسخه خطی دانش نامه فارسی ، از اصالت تاریخی برخوردارند و گواهی روشنی از تداوم و نهادینه شدن روابط ایران و فرانسه در دوره شاه صفی هستند. نامه لویی سیزدهم به عنوان نخستین پاسخ مستقیم یک پادشاه فرانسه به پادشاهی صفوی، از یافته های منحصربه فرد این پژوهش محسوب می شود. هم چنین، تحلیل القاب و اصطلاحات به کاررفته، هم عمق آگاهیِ فرهنگیِ کاتبِ فرانسوی در تألیف نسخه فارسی را آشکار می سازد و هم نقش محوریِ کشیشان کاپوسن را به عنوان واسطه های فرهنگی-دیپلماتیک در مسیر تحکیم مناسبات دو کشور بازتعریف می کند.    

مؤلفه های توسعه یافتگی در بنادر خلیج فارس در قرن نوزدهم منجر به برتری برخی از بنادر خلیج فارس شد. این مؤلفه ها که شامل موقعیت مکانی مناسب، دسترسی به آب شیرین، به کارگیری فناوری های جدید در زمینه حمل و نقل چون استفاده از کشتی های بخار و وسایل ارتباطی چون تلگراف و مهم تر دانش به کارگیری و استفاده بهینه از این مؤلفه ها، تأثیری شگرف بر برتری بنادر خلیج فارس نسبت به یکدیگر نهاد. در این پژوهش به عنوان مطالعه موردی، دو بندر بوشهر که توسط حکومت قاجار اداره می شد، با بندر بصره که توسط حکومت عثمانی اداره می شد، به صورت تطبیقی مورد بررسی قرار گرفته است. این پژوهش به مقایسه تطبیقی بندر بصره با بندر بوشهر می پردازد؛ لذا این پژوهش به شیوه تطبیق تاریخی، به مقایسه وجوه تشابه و تفاوت دو بندر مهم خلیج فارس در دوره قاجار پرداخته است. باتوجه به این روش تحقیق، این پژوهش درصدد است تا به این پرسش پاسخ دهد که چرا بندر بصره نسبت به بندر بوشهر، از نظر مؤلفه های توسعه یافتگی، وضعیت مناسب تری داشت؟ باتوجه به داده های این پژوهش، نتایج پس از مقایسه جایگاه دو بندر حاکی از آن است ریشه تاریخی مؤلفه های توسعه یافتگی در بنادر بوشهر و بصره تقریباً در یک زمان آغاز شده است اما سیاست های حکومت-های مرکزی قاجار و عثمانی و همچنین دانش به کارگیری و استفاده بهینه از این مؤلفه ها از یک سو، حضور اروپاییان و سیاست های کشورهای انگلیس و فرانسه در این بنادر از سوی دیگر، منجر به برتری و ضعف این بنادر در مؤلفه های توسعه یافتگی شد.

تبری از مخالفان یکی از آموزه های مهم شیعی است که در قرآن و سنت نیز بر آن تأکید فراوانی شده است. به عنوان مثال در سخنان امام صادق(ع) بر آن سفارش شده است. لیکن در معاشرت امام صادق با مخالفان تبری به چشم نمی خورد بلکه حضرت با آنان رفتار شایسته و معاشرت نیکویی داشته است. همین امر موجب چالش شده و زمینه تضاد میان سخن و رفتار امام در ارتباط با مخالفان را موجب شده است. در تحقیق پیش رو تلاش شده با روش توصیفی-تحلیلی و باهدف تبیین نفی تعارض میان رفتار و سخن امام صادق(ع) در تبری از مخالفان به راهکارهایی در جهت ایجاد سازگاری میان آن دو اقدام نماید. با بررسی سخنان و رفتار امام صادق(ع) روشن شد که برخی از راهکارها همچون زمان شناسی، دشمن شناسی و تقیه مداراتی راه حل مناسبی جهت برطرف نمودن تضاد و تقابل میان سخن و رفتار امام صادق(ع) در تبری از مخالفان است.

واقعه عاشورا به سبب جایگاه ویژه ای که در تاریخ اسلام و به ویژه تاریخ تشیع دارد، ازجمله موضوعاتی است که در طول قرن های متمادی سهم بسیاری زیادی را در میان پژوهش های مسلمانان و غیرمسلمانان داشته است. بااین وجود تنها بخش ناچیزی از این آثار و تألیفات به تحلیل و بررسی علت حضور خاندان امام حسین در کربلا پرداخته اند. پژوهش حاضر می کوشد تا به شیوه توصیفی- تحلیلی و به تناسب با استفاده از روش های تاریخی و روایی به بررسی و دسته بندی این دیدگاه ها پرداخته و این موضوع را در قالب سه گونه حکومت، شهادت طلبی و احیای دین بررسی کند و با شرح و تبیین گونه ها، وجوه ناشناخته آن ها را روشن کرده و دلایل این گونه ها را درباره علت حضور خاندان امام حسین بیان کند. درنتیجه پژوهش روشن شد که طرفداران گونه تشکیل حکومت، علت حضور خاندان امام حسینرا حفاظت آن ها از آسیب دشمن و طرفداران گونه شهادت طلبی علت این همراهی را تکلیفی الهی و از پیش تعیین شده می دانند و معتقد هستند این همراهی، بخشی از مأموریت الهی امام حسین بوده است. سومین گروه که قائل به احیای دین هستند نیز علت حضور خاندان امام حسین را در کربلا، وظیفه پیام رسانی دانسته و بر این باور هستند که این حضور به جهت تحققِ بخشی از اهداف والای امام حسین بوده و این همان احیای دین از طریق اطلاع رسانی است.

«قابوس نامه» تألیف امیر عنصرالمعالی کیکاووس بن اسکندر از امرای دانشمند آل زیار است. وی این کتاب را در سال 475ق به عنوان پندنامه ای برای تربیت فرزند خویش گیلان شاه درباره رسم زندگانی و حکمرانی در چهل و چهار باب با نثری ساده نگاشت که نکته های سودمندی پیرامون مسائل مختلف اخلاقی، اجتماعی و تاریخی دارد. هدف از انجام این پژوهش پاسخگویی به این سؤال است که چرا در درون پاره ای از حکایات عنصرالمعالی پرداختن به مفهوم امنیت القا می شود؟ فرضیه حاصله چنین است که این امیر زیاری قصد داشت تا با بیان چنین اندرزهایی در قالب حکایات شیرین و مستند مفهوم امنیت را به روشنی و با زبانی ملایم تر به مردمان زمانه خویش بفهماند تا بدین صورت، بتواند اقدامی مهم در خصوص برقراری امنیت در جامعه انجام دهد. این مقاله پس از توصیف حکایات با استفاده از روش کتابخانه ای ابعاد گوناگون این موضوع را درباره امنیت بررسی و تحلیل می نماید. یافته ها نشان می دهد که، این حاکم خردمند مهم ترین مؤلفه های امنیت را در تبعیت از فرمانروایان، پیروی پادشاهان از خداوندمتعال، احترام به پدر و مادر، تشکیل خانواده و نیز داشتن سپاهی نیرومند، حراست از اموال و نحوه رویارویی با دشمنان می داند. بنابراین با توجه به تازگی موضوع ضرورت دارد تا در این زمینه تحقیقی علمی انجام پذیرد.