ترتیب بر اساس: جدیدترینپربازدیدترین
فیلترهای جستجو: فیلتری انتخاب نشده است.
نمایش ۸۱٬۹۴۱ تا ۸۱٬۹۶۰ مورد از کل ۸۴٬۷۳۰ مورد.
۸۱۹۴۱.

شباهت ها و تفاوت های فاعل بالعنایه و فاعل بالتجلی در ضمن بیان دیدگاه مدرس زنوزی از دیدگاه صدرالمتألهین

نویسنده:
حوزه‌های تخصصی:
تعداد بازدید : ۷۰ تعداد دانلود : ۷۵
نحوه فاعلیت خداوند نسبت به مخلوقات، از مباحثی است که همواره در میان اهل اندیشه، محل بحث و مداقه بوده است. ابن سینا فاعلیت الهی را از نوع فاعلیت بالعنایه و شیخ اشراق آن را بالرضا دانسته اند. صدرالمتألهین شیرازی در برخی آثار خود، این گونه فاعلیت را از سنخ فاعلیت بالتجلی عرفا دانسته است، اما در اثر دیگرش، آن را فاعلیت بالعنایه می داند. نوشتار پیش رو ضمن تبیین دیدگاه فلاسفه مشاء و صدرالمتألهین، درصدد به تصویر کشیدن دیدگاه نهایی حکیم شیراز با عنایت به تفسیر علی آقا مدرس زنوزی، مشهور به حکیم تهران، به عنوان یکی از شارحان مهم حکمت متعالیه است. در نظر زنوزی، عنایت چه در آثار مشائین و چه در حکمت متعالیه، تنها به یک معناست و سایر زواید معنایی، نظیر زیادت علم فاعل بر ذات و سایر موارد، از مقومات معنای عنایت نیستند؛ لذا چنانچه در آثار ملاصدرا خداوند، فاعل بالعنایه نامیده شود، اشاره به علم ذاتی حق تعالی پیش از خلقت مخلوقات بوده که عین ذات الهی ا ست نه زاید یر ذات.
۸۱۹۴۲.

تحلیل اقتصادی اصل لزوم قراردادها و استثنائات آن در فقه امامیه و حقوق ایران(مقاله علمی وزارت علوم)

نویسنده:
حوزه‌های تخصصی:
تعداد بازدید : ۸۱ تعداد دانلود : ۶۴
زمینه و هدف: ا صل لزوم قراردادها به عنوان یکی از بنیادهای نظام حقوق قراردادها، نقش اساسی در تضمین ثبات، پیش بینی پذیری و اتکاپذیری روابط معاملاتی دارد. با این حال، نظام حقوقی در مواردی به منظور حمایت از رضایت واقعی طرفین، جلوگیری از ورود ضرر نامتعارف و حفظ تعادل معاوضی، استثنائاتی را بر این اصل پذیرفته است. مواد و روش ها: پژوهش حاضر از نوع مطالعات نظری بوده و با روش توصیفی تحلیلی انجام شده است. داده ها نیز به شیوه کتابخانه ای گردآوری شده اند. یافته ها : اصل لزوم در حقوق ایران در پیوندی نظام مند با قواعد صحت معاملات، اصل حاکمیت اراده، اصالت صحت و قواعد تفسیر قرارداد قابل تحلیل است و استثنائات آن را می توان در پنج دسته تحلیلی صورت بندی کرد: اختلال در اراده و رضایت (مانند اشتباه، اکراه و تدلیس)، عدم انطباق مورد تعهد با اوصاف قراردادی (خیار عیب، رؤیت و تخلف وصف)، عدم تعادل فاحش در ارزش عوضین (غبن)، شروط قراردادی محدودکننده لزوم (شرط خیار و شرط فاسخ) و نیز تغییر اوضاع و احوال یا تعذر اجرای تعهد. ملاحظات اخلاقی: در تمام مراحل نگارش پژوهش حاضر، ضمن رعایت اصالت متون، صداقت و امانت داری رعایت شده است. نتیجه : علی رغم همگرایی قابل توجه میان مبانی فقهی خیارات در فقه امامیه و ساختار تقنینی قانون مدنی؛ در معیارهای احراز برخی خیارات، حدود اسقاط آن ها و نحوه اعمال فوریت، ابهاماتی مشاهده می شود. بر این اساس، تفسیر مضیق استثنائات، تقویت معیارهای قضایی در احراز غبن و تدلیس و نیز تنقیح تقنینی مقررات خیارات می تواند ضمن صیانت از اصل بقای عقد، کارآمدی و عدالت در روابط قراردادی را تقویت کند.
۸۱۹۴۳.

بازخوانی انتقادی نظریه عدم طرح اندیشه عصمت امام در قرون نخست امامیه(مقاله علمی وزارت علوم)

حوزه‌های تخصصی:
تعداد بازدید : ۸۵ تعداد دانلود : ۱۷۶
عصمت امام یک ی از اعتقادات شیعه است، که درآیات و روایات بر آن تأکید شده است؛ اما با این وجود برخی از نو اندیشان دینی؛ همچون محسن کدیور با انتخاب گزینشی برخی روایات، بر این باورند که اندیشه عصمت امام در طی قرون نخست مطرح نبوده است در تحقیق حاضر، س عی شده است دیدگاه بازتاب یافته محسن کدیور درباره اندیشه عصمت امام با تکیه بر آیات و روایات و ب ا روش توصیفی تحلیل ی و رویکرد انتقادی مورد بررسی و ارزیابی قرار گیرد. نتای ج حاص ل از ای ن تحقیق نش ان می دهد دلایل محسن کدیور مبنی بر عدم طرح اندیشه عصمت در قرون نخست، به جهات مختلفی همچون: عدم ارائه شواهد کافی، مخالفت با آموزه های قرانی، مخالفت با آموزه های حدیثی، عدم توجه به دیدگاه سایر عالمان شیعی و مخالفت با دلایل عقلی عصمت، قابل پذیرش نیست. بدیه ی اس ت، نتیجه این تحقیق می تواند در تبلیغ اندیشه عصمت در عصر حاضر، نقش مهم و راهب ردی داش ته باش د.
۸۱۹۴۴.

فرایند انشای حکم در مسائل مستحدثه اجتماعی از رهگذر آیه شریفه شورا(مقاله پژوهشی حوزه)

حوزه‌های تخصصی:
تعداد بازدید : ۷۴ تعداد دانلود : ۸۴
بر اساس اندیشه شمول و حضور فقه و شریعت در تمام ساحات زندگی بشری، منابعی غنی برای پاسخ گویی به نیازهای فزاینده انسان لازم است. بدون تردید پیامد ممحض شدن در آیات قرآن و کنکاش موشکافانه آن، رهیافت های مدرن مطابق با جدیدترین یافته های علوم انسانی است و اقتضای فرازمانی و فرامکانی بودن قرآن، پاسخ گویی به مسائل مستحدثه است. از مسائل حیاتی نوظهور، امور مربوط به حکومت و جامعه است که با توجه به کاستی های موجود در تبیین این مهم، این نگاشته درصدد است به روش توصیفی-تحلیلی و از رهگذر آیه شریفه شورا، فرایند و چرخه گشتار قدرت و انشای حکم در مسائل نوظهور در حیطه مصالح جامعه را ترسیم کند. برآیند پژوهش این است که با دقت نظر در ادله شورا، وجوب تکلیفی برقراری شورا، اقوی است و حکم وضعی جمهوریت را می توان از آن استنباط کرد. همچنین مشخص شد که بازنگری و ارائه تفسیر دگرگون از آیه شورا نشان می دهد قرآن کریم در حل مسائل مستحدثه، هیچ چیز را بلاتکلیف نگذارده است و مجرایی را که باید از آن طریق، برنامه ها و قوانین تنظیم و تقنین شود، بیان کرده است.
۸۱۹۴۵.

حکم فقهی ورود غیرمسلمانان به اماکن مذهبی مسلمانان و تأثیر آن بر گردشگری مذهبی «چالش ها و راهکارها»(مقاله علمی وزارت علوم)

نویسنده:
حوزه‌های تخصصی:
تعداد بازدید : ۱۰۳ تعداد دانلود : ۹۶
اماکن مقدس و مذهبی مسلمانان به دلیل زیبایی، شکوه و تنوع در معماری، همواره مقصد گردشگران برای دیدن و مشاهده ی آن اماکن بوده است. حال با توجه به این که نزد برخی فقهای مذاهب اسلامی ورود غیرمسلمانان به اماکن مذهبی مسلمانان جایز نیست، سؤالی که پیش می آید این است که باتوجه به این که در عصر حاضر سیاحت و سفر رفتن و گردشگری رونق فراوانی یافته است و بسیاری از گردشگران غیرمسلمان، کشورهای مسلمان و اماکن مذهبی آنان مانندمساجد، زیارتگاه ها و بارگاه ها را مقصد گردشگری خود انتخاب می کنند و ازیک طرف باید از این سرمایه بزرگ گردشگری استفاده کرد و از طرف دیگر باید به معارف اسلامی پایبند بود، چه باید کرد و چگونه این چالش را حل نمود؟ به این نتیجه رسیده است که آنچه فقهای متقدم مبنی بر عدم جواز ورود غیرمسلمانان به اماکن مذهبی مسلمانان بیان کرده اند، صِرفاً یک حکم حکومتی در صدر اسلام در ایام حج و مسجدالحرام و مسجدالنبی بوده که این منع، شامل کفار حربی می شده است و می توان گفت که این حکم خاص بوده و قابلیت سرایت به عام را ندارد و با توجه به برخی آیات قرآن مبنی بر دعوت به صلح و زندگی مسالمت آمیز، عدم اجبار در دین، نیکی با برخی غیرمسلمانان غیر متجاوز و نظر به برخی قواعد فقهی و با عنایت و امید به این که ممکن است برخی از این گردشگران غیرمسلمان در هنگام بازید از این امکان مذهبی، به اسلام روی آورند، می توان حکم به جواز ورود غیرمسلمانان به این اماکن مذهبی را داد که فتاوای فقهای معاصر نیز مؤید همین است.
۸۱۹۴۶.

کاوشی فقهی-اقتصادی پیرامون ماهیّت پولی کوین ها(مقاله علمی وزارت علوم)

حوزه‌های تخصصی:
تعداد بازدید : ۷۲ تعداد دانلود : ۸۰
تاریخچه مبادلات انسان نشان می دهد همواره وی به دنبال مبادله امن تر، آسان تر، سریع تر و کم هزینه تر بوده است و به همین دلیل نیز درصدد جایگزینی پول های مناسب تر با پول های رایج زمان خویش برآمده است. در حال حاضر، ادعاهایی مبنی بر استفاده از کوین ها به جای پول های رایج مطرح می شود، اما این جایگزینی چالش هایی دارد که ممکن است هدف انسان از تغییر پول را محقّق ننماید. در پژوهش حاضر به روش توصیفی- تحلیلی ضمن بررسی تعاریف متعدد پول، به سه چالش بسیار مهم «مالیّت کوین ها»، «پشتوانه کوین ها» و «کارکردهای پول در کوین ها» پرداخته شده است. بررسی های فقهی نشان می دهد که اولاً، مال بودن در تعریف پول لحاظ شده است و کوین ها نیز مالیّت دارند؛ ثانیاً، ازآنجاکه پول نیاز به پشتوانه دارد، محدودیّت تولید کوین ها، موجب حفظ ارزش آنها در طول زمان شده که در کنار دیگر ویژگی ها مانند متن باز بودن، شکل گیری در پلتفرم بلاک چین، عدم امکان تغییر شبکه به نفع خود بدون اجماع سایر کاربران و ... می تواند به عنوان پشتوانه عمل نماید ؛ ثالثاً، کارکردهای سه گانه پول یعنی وسیله مبادله، ذخیره ارزش و سنجش ارزش بودن پول نیز در کوین ها روزبه روز در حال تقویت است.
۸۱۹۴۷.

تفاضل یا تساوی رُتبی مردان و زنان از منظر قرآن(مقاله علمی وزارت علوم)

نویسنده:
حوزه‌های تخصصی:
تعداد بازدید : ۷۰ تعداد دانلود : ۸۱
اسلام زن و مرد را دو صنف از یک حقیقت می‌داند و ماهیت مشترک انسانی برای هر دو قائل است و تفاوت جزئی در برخی از احکام و حقوقشان هرگز نمی‌تواند مبنای تفاضل رُتبی ایشان باشد. در پیشگاه الاهی، زنان و مردان از لحاظ انسانیت و ارزش‌های الاهی برابرند و تفاوت‌های طبیعی، تنوع و اختلاف روحیات و استعدادهایشان ناشی از نقش‌های گوناگونشان است. این اختلاف ویژگی‌ها مطلقاً به معنای تفاوت ارزشی ایشان نیست. در این مقاله با روش توصیفی‌تحلیلی پس از بیان، بررسی و نقد ادله قرآنیِ قائلان به برتری رُتبی مردان بر زنان به این نتیجه رسیدیم که زن دارای وجودی مستقل و هم‌رتبه با مرد است و آنچه به زعم قائلان نظریه عدم تساوی رُتبی مرد و زن به ‌عنوان ادله اثبات مطرح شده صرفاً بر تفاوت‌های جسمی و روحی میان زن و مرد دلالت دارد که موجب تفاوت در مسئولیت‌های فردی و اجتماعی‌شان شده است. بنابراین، این تفاوت‌ها به ماهیت انسانی‌شان ارتباط ندارد و موجب تفاضل رُتبی یکی بر دیگری نخواهد شد.
۸۱۹۴۸.

شرایط و شؤون امام جامعه اسلامی در پرتو نظریه امت و امامت از دیدگاه شهید بهشتی(مقاله پژوهشی حوزه)

حوزه‌های تخصصی:
تعداد بازدید : ۷۶ تعداد دانلود : ۷۹
برای بالاترین مقام سیاسی و حقوقی در قانون اساسی هر کشور، شرایط و اصولی در نظر گرفته می شود تا شخصی که در آن جایگاه قرار می گیرد، بتواند نسبت به اعمال شؤون مختلفی در جامعه مبادرت ورزد. این مسأله از نگاه تدوین کنندگان قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران نیز مورد توجه بوده است و تدوین کنندگان قانون اساسی در اصول مختلف این قانون؛ خصوصاً اصل یکصد و نهم قانون اساسی، به تشریح و تبیین شرایط و اصول مقام رهبری و شؤون او در جامعه اسلامی پرداخته اند. یکی از افرادی که دارای نقش پراهمیت در ارتباط با این موضوع در مجلس بررسی نهایی قانون اساسی بود، شهید آیت الله دکتر بهشتی بود. پژوهش حاضر با استفاده از روش توصیفی و تحلیلی در پی یافتن پاسخی برای این پرسش است که شرایط و شؤون رهبر جامعه اسلامی در پرتو نظریه امت و امامت از نگاه شهید بهشتی چگونه تحلیل می شود؟ نتایج این پژوهش نشانگر آن است که از نگاه شهید بهشتی، رهبر نظام اسلامی باید از سه دسته شرایط؛ یعنی صلاحیت علمی، صلاحیت اخلاقی و صلاحیت مدیریتی برای تصدی مقام ولایت امر بهره مند باشد تا بتواند سه شأن اساسی در جامعه اسلامی؛ یعنی «شأن پاسداری از احکام و ارزش های اسلامی»، «شأن راهنمایی و هدایت امت» و «شأن تعلیم و تربیت دینی» را پیاده سازی و اعمال نماید. تا از این رهگذر بتواند جامعه اسلامی را به مقصود نهایی خویش که سعادت دنیوی و اخروی است، رهنمون سازد.
۸۱۹۴۹.

بررسی تطبیقی مسأله جبر و اختیار در برخی تفاسیر فریقین

حوزه‌های تخصصی:
تعداد بازدید : ۷۶ تعداد دانلود : ۷۱
وجود آیات متعددی پیرامون مسأله «جبر و اختیار»انسان، موجب کشمکش های فراوانی در میان حکما، متکلمان و مفسران اسلامی شده که به موجب آن، آراء و عقاید متفاوتی از آنها ارائه شده است و توجه بسیاری از مفسران شیعه و سنی را به خود جلب کرده است. در این میان شیخ طوسی، طبرسی و علامه طباطبایی نماینده تفسیر شیعی و طبری، زمخشری، ابن تیمیه، قرطبی، سید قطب و آلوسی نماینده تفسیر سنی، برداشت های متفاوتی نسبت به این مسأله در آیات متعدد پیرامون مسأله جبر و اختیار داشته اند. این پژوهش به صورت تطبیقی مفهوم «جبر و اختیار»انسان را در آیات متعدد قرآن کریم با توجه به این تفاسیر نامبرده مورد بررسی قرار می دهد. نتایج تحقیق بیانگر آن است که هر کس بگوید فعل بنده فقط از اوست، گرفتار تفویض شده است و هر کس بگوید فعل بنده فقط از خداست و بنده کاره ای نیست، به وادی جبر قدم نهاده است و این دو طرف، نا مستقیم است؛ صراط مستقیم این است که بنده را فاعل بدانیم و در عین حال اقرار کنیم که همه چیز به قضای الهی است.
۸۱۹۵۰.

بررسی شبهه لزوم هم زبانی انبیا الهی با اقوام مخاطب دعوت(مقاله علمی وزارت علوم)

حوزه‌های تخصصی:
تعداد بازدید : ۶۶ تعداد دانلود : ۷۱
در آیه چهارم سوره ابراهیم سخن از لزوم هم زبانی انبیا و اقوام مورد دعوت انبیا است. این نکته بستر شکل گیری این سؤال و شبهه شده است که به دلیل عرب بودن پیامبر و عربی بودن قرآن، غیر عرب زبان ها و از آن جمله فارسی زبان ها مخاطب دعوت پیامبر اسلام نیستند و ایشان بر اساس مفاد این آیه، پیامبر دیگر اقوام غیر عرب قلمداد نمی شوند. اکنون این سؤال مطرح می شود آیا این آیه چنین دلالتی دارد یا نه و اگر ندارد دلالت درست آیه چیست؟ بررسی برای یافتن پاسخ این سؤال نگاه جامع به مسئله «زبان» در قرآن را می طلبد. بررسی با این زاویه نگاه و با روش توصیفی تحلیلی نشان می دهد که علت اصلی نزول آیه موردبحث و اشاره های مکرر به مسائل زبانی در قرآن به انگاره خاص مخاطبان درباره »زبان کتاب آسمانی» بازمی گردد؛ چه اینکه آنان می پنداشتند کتاب آسمانی باید بسان کتاب های موجود در دست یهود و نصارا، دارای زبان خاص و متفاوت با زبان روزمره باشد؛ ازاین رو، بر زبان قرآن ایراد گرفته و انتظار نزول کتابی به زبانی ویژه داشتند؛ بنابراین دلالت این آیه »ضرورت هم زبانی انبیا الهی با اقوام مخاطب دعوت» نیست بلکه دلالت صحیح آن »عدم ضرورت نزول کتاب آسمانی با زبانی خاص و ویژه «و »عدم اشکال بر نزول قرآن به زبان عربی «است.
۸۱۹۵۱.

مدارا و حکم مراتب آن، از منظر فقه الاخلاق(مقاله علمی وزارت علوم)

حوزه‌های تخصصی:
تعداد بازدید : ۷۷ تعداد دانلود : ۱۳۷
در گستره انواع روابط و تعاملات پیچیده زمینه های تنازع در منافع و پیامدهای زیانمند آن، ملاک ها و اصولی عادلانه نیاز است که حیات بشری به صلح و سازش رهنمون شود. این پژوهش با روش توصیفی تحلیلی تلاش دارد از نظرگاه فقه الاخلاق موضوع اخلاقی مدارا را در نسبت با مقتضیات قواعد فقهی بررسی نماید. «مدارا و سازگاری» که خود در نظام اخلاق اسلامی از فضائل برجسته به شمار می رود، هم به عنوان «ذات فعل» و هم به عنوان «صفت فعل» مورد توجه و تعلّق احکام تکلیفی و وضعی قرار می گیرد. عنوان مدارا و مظاهر آن در شریعت اسلامی مبتنی بر ضوابط اصولی و قواعد فقهی بسیاری از قبیل: قبح عقاب بلا بیان، قبح تکلیف مالایطاق، قاعده جُبّ، صحت، الزام و ... است که می توان آنها را مبانی مدارای شرعی برشمرد. اگر چه «مدارا» یک فضیلت و امری مستحسن است و کاربست فقهی آن در مرتبه جعل و عمل لحاظ شده است، اما اطلاق وجوب شرعی آن اقتضای اصول دیگری مانند عدالت، اصل تقدیم مصلحت اهم بر مهم، ملاحظه اهداف شریعت و قاعده وجوب حفظ نظام را دارد که موجب تقیید مدارا در مقام اجرا و عمل می شود.
۸۱۹۵۲.

اوراسیا و بازتعریف نفوذ جهانی در عصر پسا آمریکا: نقش کریدور شمال جنوب و ابتکار کمریند و جاده(مقاله علمی وزارت علوم)

حوزه‌های تخصصی:
تعداد بازدید : ۷۲ تعداد دانلود : ۱۰۰
تحولات ساختاری اخیر در نظم جهانی و روند افول نسبی هژمونی ایالات متحده، ضرورت بازاندیشی در نظریه های توازن قدرت و رویکردهای تحلیل ژئوپلیتیک منطقه ای را برجسته ساخته است؛ در این چارچوب، اوراسیا به عنوان یک محور ژئوستراتژیک حیاتی، نقش تعیین کننده ای در بازتعریف سازوکارهای نفوذ و بازتوزیع قدرت جهانی ایفا می کند. این مقاله با تکیه بر چارچوب های نظری قدرت سخت و نرم، توازن قدرت و نظریه نظم چندقطبی، به بررسی نقش پروژه های کلان حمل ونقل و زیرساختی، به ویژه کریدور شمال–جنوب و ابتکار کمربند و جاده، در تغییر پویایی های قدرت جهانی می پردازد. مسئله اصلی تحقیق، تحلیل این است که چگونه این پروژه ها، فراتر از ابعاد اقتصادی و تجاری،به عنوان ابزارهای استراتژیک، ظرفیت های قدرت های منطقه ای را تقویت کرده و نفوذ سنتی ایالات متحده را محدود می سازند. روش پژوهش مبتنی بر تحلیل ژئوپلیتیک اسنادی و مطالعه سیاست ها، توافقات بین المللی و پروژه های ترانزیتی است. یافته های پژوهش نشان می دهد که کریدور شمال–جنوب، با کاهش محسوس هزینه و زمان حمل ونقل، توانسته فرصت های اقتصادی و ژئوپلیتیکی قابل توجهی برای هند، ایران، روسیه و آذربایجان ایجاد کند و این کشورها را قادر سازد تا نقش فعال تری در بازتوزیع قدرت منطقه ای و تقویت جایگاه استراتژیک خود ایفا کنند. این پروژه ها قادر به بازتعریف سازوکارهای سنتی نفوذ جهانی و افزایش توانمندی بازیگران منطقه ای در شکل دهی به نظم چندقطبی هستند. پروژه های زیرساختی اوراسیا به عنوان عوامل تعیین کننده در سیاست های قدرت جهانی ظهور یافته و فرآیند بازتوزیع نفوذ میان بازیگران منطقه ای و فرامنطقه ای را تسهیل می کنند، به گونه ای که همگان شاهد تغییرات ملموس در معماری ژئوپلیتیک قاره اوراسیا و بازتعریف خطوط نفوذ جهانی هستند.
۸۱۹۵۳.

فرایند استنباط وجوب قرائت قرآن از آیه فَاقْرَؤُوا مَا تَیَسَّرَ مِنَ الْقُرْآنِ

حوزه‌های تخصصی:
تعداد بازدید : ۱۰۳ تعداد دانلود : ۱۲۳
قرائت قرآن از بدو نزول، مورد تأکید خود قرآن بوده و با عناوین متعدد، مؤمنان را بدان متوجه کرده و پس از نزول نیز تا کنون مدّنظر مفسران و فقهای فریقین در مذاهب اسلامی بوده است. لیکن در این جستار، قرائت قرآن به طور مطلق و یا در حال نماز مدّنظر نیست، بلکه آنچه در اینجا مطرح است، حکم قرائت قرآن بیرون از حالت نماز است که بیشتر فقیهان و مفسران به استحباب قرائت نظر دارند.به نظر نگارنده، حکم مستفاد از آیه بر اساس مبانی فقهی و تفسیری، وجوب قرائت است؛ بدین معنا که مکلفان افزون بر وظیفه قرائت مکرر حمد و سوره در نماز، وظیفه دیگری نیز به عنوان قرائت واجب قرآن دارند که مسئله اصلی این پژوهش است. این مسئله با روش نقلی تحلیلی و با استفاده مصادر قرآنی و روایی مورد بررسی قرار می گیرد (روش پژوهش) تا حکم واقعیِ قرائت قرآن استنباط گردد و گامی در رفع مهجوریت قرآن برداشته شود (انگیزه پژوهش). آنگاه پس از حصول این نتیجه باید به قرائت قرآن بیرون از نماز به میزان روزانه حداقل 50 آیه، به عنوان یک عبادت مستقل واجب نگریست که این مقدار با اتکا به روایات به دست می آید؛ ضمن اینکه احکام متفرع بر آن نیز مورد کنکاش قرار می گیرد (داده پژوهش). همه این امور، از فرایند منطقیِ استنباط احکام از آیات فقهی حاصل می شود.
۸۱۹۵۴.

تاریخمندی در سنت معصومان (ع) از نگاه محقق نائینی و شهید صدر با تأکید بر دو نظریه «حکومت مشروطه» و «منطقة الفراغ»(مقاله علمی وزارت علوم)

حوزه‌های تخصصی:
تعداد بازدید : ۸۰ تعداد دانلود : ۱۱۶
مراد از تاریخمندی در سنت معصومان(ع)، وجود گزاره هایی در میان نصوص سنت است که بقا و اعتبار آن، وابسته به شرایط زمانی و موقعیت ویژه مؤثر در پیدایش آن است. پژوهش حاضر با رویکرد تحلیلی تطبیقی، به بررسی آرای محقق نائینی و شهید صدر درباره حدود تاریخی بودن در گزاره های صادرشده از معصومان می پردازد. براساس نتایج پژوهش، محقق نائینی اگرچه بخشی از قوانین حاکمیتی و اجتماعی را به حسب موقعیت، تاریخی و متغیر دانسته است، اما در محدوده متغیرها اصلاً وارد حوزه نص نشده و قوانین منصوص صادرشده از معصومان را مانند نصوص قرآن، ثابت و برای همیشه لازم الإجرا می داند؛ در مقابل، شهید صدر از شئون دوگانه معصوم در قانونگذاری سخن می گوید و بخشی از نصوص سنت را با عنوان احکام متغیر یا حکومی -با مشخصه مباح بودن- از ثابت ها و الزامی ها جدا نموده و تغییرپذیر دانسته است. همچنین این دیدگاه ها به رغم تأکید بر ثبات و تغییرناپذیری در بخشی از نصوص سنت، در لوازم خود، به تاریخی بودن بخش دیگری از نصوص و الزامیات کنونی سنت ورود پیدا می کند.  
۸۱۹۵۵.

دولت اسلامی و بایسته های سبک زندگی از منظر آیهالله خامنه ای(مقاله پژوهشی حوزه)

حوزه‌های تخصصی:
تعداد بازدید : ۸۲ تعداد دانلود : ۸۰
یکی از وظایف مهم دولت اسلامی، احیای ارزش های دینی در جامعه است. این امر مستلزم توجه ویژه دولت اسلامی به مسأله سبک زندگی و نهادینه سازی ارزش ها، هنجارها و الگوهای رفتاری مطلوب در جامعه است. امروزه پرداختن به مسأله سبک زندگی و شیوه های رفتار فردی و اجتماعی، بدین جهت اهمیت مضاعف پیدا کرده است که تحولات عصر جدید، سبک های گوناگونی را فراروی انسان معاصر قرار داده و این گوناگونی الگوها، سبب شده است تا گزینش سبک مطلوب در زندگی روزمره دشوار گردد. در بیانات حضرت آیهالله خامنه ای(مد ظله)، سبک زندگی دینی به عنوان مهم ترین شاخص هویت فرهنگی و تمدنی جامعه اسلامی و مایه صلاح و فلاح آنان ذکر شده و بر لزوم اهتمام دولت اسلامی نسبت به این موضوع مهم تأکید شده است. نوشتار حاضر، با روش توصیفی تحلیلی، از طریق استکشاف در اسناد مکتوب (اعم از نوشتاری و گفتاری) امام خامنه ای(مد ظله)، رسالت دولت اسلامی در ترویج سبک زندگی اسلامی و الزامات آن را مورد بررسی قرار داده است. بر اساس یافته های تحقیق، نقش آفرینی دولت اسلامی در اصلاح نگرش های عمومی و هنجارهای اجتماعی، توجه به اصالت فرهنگی و تمدنی جامعه اسلامی، مقابله با الگوها و نمادهای فرهنگ مادی غرب، منش اسلامی حاکمان و کارگزاران حکومت و... از مهم ترین الزامات دولت در نهادینه سازی سبک زندگی اسلامی به شمار می رود.
۸۱۹۵۶.

تحلیل و بررسی چارچوب تاریخی مالیه نگاری شیعیان؛ مطالعه موردی زکات (سه قرن نخست هجری)

نویسنده:
حوزه‌های تخصصی:
تعداد بازدید : ۶۳ تعداد دانلود : ۹۵
یکی از شعب تاریخ نگاری در فرهنگ و تمدن اسلام، تدوین آثاری با موضوعات مالی بوده است. زکات نیز به عنوان یکی از شاخه های متون مالی به غیر از خراج، جزیه و خمس... مورد توجه فقهای مسلمان قرارگرفته است. با وفات رسول الله ص یکی از مباحثی که در ارتباط با منابع مالی دولت اسلامی مطرح شد بحث پرداخت زکات بود. با گسترش فتوحات و درآمد دولت اسلامی مبانی فقهی زکات به تدریج تدوین شد. چارچوب تاریخی مالیه نگاری شیعیان در باب زکات شامل زمینه ها، علل و عوامل نگارش، سبک و روش، محتوا، نگرش و کاربرد فقهی و تاریخی این آثار می باشد که در این پژوهش با استفاده از روش توصیفی-تحلیلی، استفاده از منابع اولیه و از طریق مطالعه کتابخانه ای مورد بررسی قرار گرفته است. قرآن و نگرش های مالی آن، بهره گیری از سنت رسول الله ص و امام علی ع، توجه به مسائل فقهی- مالی، فتوحات و گسترش دارالاسلام و نحوه اداره شرعی سرزمین های مفتوحه از علل توجه شیعیان به نگارش این آثار می باشد. نگارش این آثار با هدف پاسخگویی به مسائل فقهی- شرعی و تشریح احکام زکات و رفع مشکلات مالی ناشی از فتوح بوده است. فقهای شیعه با روش روایی و با نگرش فقهی دست به تألیف این آثار زده اند. محتوای این آثار در دو طبقه بندی قرار دارد؛ زکات مال و زکات بدن. این آثار و روایات نویسندگان آن علاوه بر کاربرد فقهی، کاربرد تاریخی نیز داشته اند. در سه قرن نخست هجری 31 نفر از شیعیان دست به تألیف اثر در باب زکات زده اند.
۸۱۹۵۷.

اعتبارسنجی الگوی مؤلفه های پرورش تفکر کودک در برنامه آموزش فلسفه برای کودکان بر مبنای معرفت شناسی اسلامی(مقاله پژوهشی حوزه)

حوزه‌های تخصصی:
تعداد بازدید : ۶۹ تعداد دانلود : ۷۳
پژوهش با هدف اعتبارسنجی الگوی مولفه های پرورش تفکر کودک در برنامه آموزش فلسفه برای کودکان بر مبنای معرفت شناسی اسلامی انجام پذیرفت. جامعه آماری اساتید دانشگاه تهران با استفاده از اصل اشباع و روش نمونه گیری غیر تصادفی هدفمند 16 مصاحبه شونده انتخاب شدند. . به منظور تعیین روایی پرسشنامه از روایی محتوایی و سازه و همچنین پایایی نیز از طریق ضریب آلفای کرونباخ و پایایی ترکیبی محاسبه شد که نتایج بیانگر روا و پایا بودن ابزار بود. روش تجزیه و تحلیل داده ها از روش های استنباطی (آزمون تی تک نمونه ای و آزمون تحلیل عاملی تأییدی) با استفاده از نرم افزارهای Spss-V23 و Smat Pls-V3 استفاده شد. یافته ها نشان دادند که پرورش تفکر کودک در آموزش فلسفه برای کودکان بر مبنای معرفت شناسی اسلام شامل 159 شاخص، 32 مولفه و 7 بعد اخلاقی شدن کودک و فهم مباحث ارزشی، ایجاد تفکر عقلی، استدلالی و منطقی، دیدگاه شهودی و فلسفی، ارتقا درک سیاسی و اقتصادی، ارتقا درک معرفت شناسی و هستی شناسی، تادیب و تربیت کودک و درک خداشناسی بود.در نهایت با توجه به عوامل شناسایی شده، الگوی پرورش تفکر کودک در آموزش فلسفه برای کودکان بر مبنای معرفت شناسی اسلام ارائه شد که از اعتبار مناسبی برخوردار بود.
۸۱۹۵۸.

مطالعه مقایسه ای متن خطبه غدیر در منابع کهن فریقین؛ بستری برای فهم معنای واژه «مولی»(مقاله علمی وزارت علوم)

نویسنده:
حوزه‌های تخصصی:
تعداد بازدید : ۷۰ تعداد دانلود : ۷۸
از دیرباز بر سر معنای واژه «مولی» در سخنان رسول خدا(ص) در غدیر خم میان شیعیان و اهل سنت اختلاف است. در راستای فهم این واژه از شیوه های مختلفی مانند مراجعه به نظر اهل لغت و کاوش معنایی در آیات و روایات بهره گرفته شده است. یکی از شیوه های فهم معنی واژه، می تواند رجوع به عبارات خطبه رسول خدا(ص) در غدیر باشد تا بر اساس آن بتوان کاربست معنایی این واژه توسط حضرت را فهم کرد. سوال این است که عبارت های خطبه رسول الله(ص) در غدیر چه بوده است و بر اساس آن چه معنایی از واژه «مولی» برداشت می شود؟ با مراجعه به کهن نگاشته های شیعه و اهل سنت تا قرن پنجم و مقایسه عبارت ها، مشخص می شود محورهای نزدیکی زمان رحلت رسول خدا(ص)، به یادگار نهادن دو امانت گرانبها، اولویت خدا و رسول بر مؤمنان، معرفی امام علی(ع) و دعاها در زمره موضوعات مطرح شده در این خطبه هستند. موضوعاتی در پیوند وثیق با هم که نشان می دهند خطبه بر مساله جانشینی بوده و واژه «مولی» در عبارت حضرت کاربست در معنای ولایت دارد.
۸۱۹۵۹.

The Ethics of Peace in the Radawi Culture

حوزه‌های تخصصی:
تعداد بازدید : ۱۳۴ تعداد دانلود : ۱۳۱
Peace is the essential core of all religions, and peacemaking is a telos for which all religions offer guidance. Grounded in principles such as justice, rational and social growth, forbearance, and forgiveness, peace—within the Radawi culture—is counted among the most foundational principles of international relations. The creation of peace is, before anything else, a spiritual act rooted in the honoring of genuine human rights. Unlike the negative definition adopted in much international-legal discourse—i.e., peace as nothing but the absence of war—the Radawi culture treats peace as an affirmative concept: amicable coexistence premised on the preservation of human dignity. This descriptive-analytical study argues that, contrary to the ethnocentric and unrealistic claims of certain Western Orientalists such as Bernard Lewis and Samuel Huntington—who portray Islam as incompatible with peace and democracy and as a font of violence and terrorism—Islam is a bearer of peace and friendship, and it is capacious enough to furnish a new and comprehensive paradigm for international relations. In the Radawi culture, the scope of peace embraces not only the narrow sense (the absence of armed conflict) but also the broader sense (justice-centered social flourishing). In this culture—contrary to what is commonly asserted in the law of armed conflict—there is no doctrine of preemptive self-defense; peace is sacred, and jihād is a fundamentally humanitarian measure meant to expand peace and security under divine sovereignty by negating ṭāghūt (illegitimate domination), defending the oppressed, and combating injustice.
۸۱۹۶۰.

تحلیل حکم فقهی حجاب استایل و تفاوت آن با زینت و تبرج(مقاله پژوهشی حوزه)

نویسنده:
حوزه‌های تخصصی:
تعداد بازدید : ۱۵۹ تعداد دانلود : ۹۰
پوشش زنان همواره یکی از مسائل چالش برانگیز در طول تاریخ بوده است که از فرهنگ ها و جوامع مختلف تأثیر گرفته و مفاهیمی متفاوت به خود گرفته است. این چالش ها تا زمان معاصر ادامه یافته اند، بویژه با ظهور مفاهیم نوینی نظیر «حجاب استایل» که در جامعه امروز مطرح شده و بحث های فراوانی را پیرامون نقش و معنای حجاب برانگیخته است. پرسش تحقیق آن است که حکم فقهی حجاب استایل چیست؟ برخی افراد و جریان ها نسبت به این نوع پوشش انتقاداتی وارد کرده اند؛ نه صرفاً به خاطر تفاوت های ظاهری آن با الگوی سنتی حجاب، بلکه به دلیل آنکه معتقدند این سبک پوشش در عمل موجب کمرنگ شدن مرزهای شرعی و فرهنگی حجاب شده و با روح حیا و وقار دینی فاصله گرفته است. در مقابل، گروهی همچنان از این سبک دفاع می کنند و آن را جلوه ای نوین از هویت زن مسلمان می دانند. تبرّج و زینت، هرچند از نظر مفهومی با یکدیگر ارتباط دارند، اما از منظر فقهی دو مقوله متمایز به شمار رفته و تبرّج، نوعی کاربرد خاص از زینت است که در آن جلوه گری و خودنمایی موجب جلب توجه نامناسب و تحریک آمیز در فضای اجتماعی می شود. پژوهش حاضر با استفاده از منابع کتابخانه ای و به روش توصیفی تحلیلی نشان می دهد که حجاب استایل با وجود پوشاندن تمام بدن، به دلیل جلب توجه و نمایش خود در برابر دیگران، نگاه نامحرم را به سمت فرد متمایل می کند. هرچند «حجاب استایل» در ظاهر نوعی پوشش اسلامی تلقی شود لکن به سبب ماهیت مدگرایانه و انگیزه های نمایشی نهفته، نمی تواند هدف غایی حجاب را محقق کند و آثار خاصی را در سطح فردی و اجتماعی به دنبال دارد. یافته ها نشان داد که «حجاب استایل» صرفاً تنوعی مشروع در پوشش نیست که بتوان آن را در چارچوب مد یا زینت متعادل تعریف کرد؛ بلکه در بسیاری موارد، به سبب برجسته سازی ظاهر و جلب توجه، از مصادیق تطبیقی آشکار کردن زینت های باطن است و مشمول نهی شارع مقدس می شود.

پالایش نتایج جستجو

تعداد نتایج در یک صفحه:

درجه علمی

مجله

سال

زبان