درخت حوزه‌های تخصصی

جورج ریتزر جامعه شناس نظریه پرداز معاصر آمریکایی است. با اینکه مدارج تحصیلی اش در حوزه تخصصی جامه شناسی نبوده (لیسانس: روان شناسی؛ فوق لیسانس: مدیریت اداری؛ دکتری: روابط صنعتی و کار) ولی‘ علاقه او به این رشته از او فردی مؤثر در شکل دهی به ساختار جدید جامعه شناسی ساخته است. او پس از اخذ درجه دکتری و در طول سه دهه کارو تحقیق و تألیف در پی فهم میزان آشتی پذیری و تضاد بین چارچوبهای نظری بوده است. این نوع رویکرد او را به حوزه فرانظریه ای در جامعه شناسی کشانیده و از مؤسسان این حوزه در جامعه شناسی نظری شده است. کارهای او در دو دهه 1980 و 1990 عموماً معطوف به موقعیت نظریه ها در ساختار جامعه شناسی و روندهای آن – به سوی همگرایی و یا تزاحم – بوده است. او مدعی است که جامعه شناسی دهه های پایان قرن بیستم بیشتر به سوی همگرایی سیر نموده است. ریتزر افزون بر کارهای نظری که معطوف به مطالعه نظریه ها در معنی دارتر شدن آنهاست‘ می کوشد در نظریه سازی نیز مشارکت جدیدی داشته باشد. از اینرو او واضح بحث مکدونالدی شدن به عنوان واقعیت اجتماعی درچارچوب نظری عقلانیت و سپس تفسیر پدیده های اجتماعی فرهنگی در چارچوب فرا عقلانیت جدید است. آخرین کارهای او معطوف به گرایشهای جدید جامعه شناسی تحت "عنوان جامعه شناسی پست مدرن" است. با این که علاقه مندان به جامعه شناسی معاصر جهان بانام و کارهای ریتزر خصوصاً نظریه های جامعه شناختی و بنیانهای جامعه شناختی او آشنایی دارند‘ ولی برای فهم عمیق تر و زنده تر از تلقی های جامعه شناسانه او با ایشان گفتگوی کوتاهی به شرح زیر ترتیب داده شده است. هر چند به علت محدودیت صفحات امکان گفتگوی طولانیتری را با این استاد جامعه شناسی میسر نشد مع هذا عمده ترین سؤالها را مطرح و پاسخهای مناسبی از ایشان دریافت کرده ایم.

رسانه‌ها در دوران معاصر، نقش و اهمیتی بیش از پیش یافته‌اند و به واسطه کشف و به کارگیری فن‌آوریهای جدید ارتباط در اعماق جوامع نفوذ کرده‌اند، به طوری که برافکار، آرا، نظرها و رفتار عمومی تاثیر بسیار زیاد و تعیین کننده‌ای داشته‌اند. صاحبان وسایل ارتباط جمعی برای آگاهی از میزان دستیابی به اهداف خود در جهت تاثیرگذاری بر مخاطبان و جذب و جلب اعتماد آنان به رسانه‌، به انحای گوناگون به مطالعه و تحقیق در مورد مخاطب اقدام کرده‌اند. دراین خصوص و به دنبال پیشرفتهای فنی - ارتباطی در جهان معاصر، شاهد به عرصه آمدن فن‌آوریهای جدیدی هستیم که با کاربرد های متعدد و متنوع خود، تحقیق درخصوص رسانه‌ها و مطالعه درمورد مخاطب را تسهیل کرده‌اند.دراین مقاله سه‌نوع فن‌اوری ارتباط جدید به اختصار تشریح می‌شوند، بدان امید که مورد عنایت صاحبان اندیشه قرار گیرد.

همه می‌دانند که دانشمندان موضوعهای بسیاری را بررسی می‌کنند. شیوه های ویژه، ابزار اندازه‌گیری و روشهای مورد استفاده آنان، از زمینه‌ای به زمینه دیگر فرق می‌کند، اما درعین حال نقاط مشترک زیادی دارند. وجه اشتراک آنان، شاید این اعتقاد باشد که می‌توانند دریابند در جهان فیزیکی، زیستی یا اجتماعی، چه می‌گذرد.آنان معتقدند با به کارگیری روش علمی می‌توانند به این امر وقوف یابند، بنابراین، باآنکه ابزارها و روشهای ویژه در هرزمینه فرق می‌:ند، روش علمی برای تصمیم‌گیری درباره کفایت یافته ها بر منطقی مشترک استوار است. روش علمی براساس گروهی از فرضیات بسیار عام بناشده است که در مفهوم وسیع، هدفهای تحقیق را پی‌ می‌ریزند. این فرضیه ها اساس تحقیق و گامهای مختلفی را که برای هدایت تحقیق برداشته می‌شود و ما به آن «چشم‌انداز تحقیق» می‌گوییم، فراهم می‌کنند. ما دراین بخش، بدقت به این چشم‌انداز تحقیق نظر‌ می‌افکنیم، هم برحسب فرضیه های علم و هم از لحاظ گامهای متعددی که در هدایت تحقیق برداشته می‌شود؛ همچنین به تمایز بین هدفهای اساسی و هدفهای کاربردی پژوهش نگاهی گذرا می‌افکنیم.