درخت حوزه‌های تخصصی

روستاها به عنوان بسترهای اصلی تولید مواد غذایی و شکل گیری معیشت های پایدار، همواره در تعامل مستقیم با منابع طبیعی به ویژه منابع آبی قرار داشته اند. در ایران نیز بسیاری از روستاها در مجاورت منابع آبی نظیر تالاب ها شکل گرفته اند و تالاب انزلی به عنوان یکی از مهم ترین زیست بوم های آبی کشور، نقش حیاتی در اقتصاد و پایداری روستاهای پیرامون خود دارد. این پژوهش با هدف بررسی تأثیر رودخانه های حوضه آبریز تالاب انزلی بر اقتصاد روستاهای اطراف آن انجام شده و به ویژه کاهش عمق و سطح آب این تالاب را به عنوان یک متغیر کلیدی در نظر گرفته است. روش تحقیق توصیفی-تحلیلی بوده و داده ها از طریق مصاحبه و پرسش نامه از میان نمونه ای هدفمند شامل ۴۰ نفر از ساکنان محلی، کشاورزان و کارشناسان منطقه جمع آوری شده است. نتایج نشان می دهد که کاهش آبدهی رودخانه های ورودی به تالاب، علاوه بر تغییرات اکولوژیکی و کاهش تنوع زیستی، پیامدهای گسترده ای در حوزه اقتصادی و اجتماعی روستاها به همراه داشته است. از جمله این پیامدها می توان به کاهش درآمد کشاورزی ناشی از کم آبی، افت چشمگیر فعالیت های ماهیگیری، رکود گردشگری بومی، افزایش مهاجرت روستاییان، تغییر کاربری اراضی از کشاورزی به مسکونی یا تجاری، و دگرگونی های فرهنگی و اجتماعی اشاره کرد. همچنین با پایین آمدن سطح آب تالاب، ارزش زمین ها به طور غیرطبیعی افزایش یافته و فشار بیشتری بر منابع طبیعی وارد شده است. یافته ها بر ضرورت اجرای سیاست های مدیریت یکپارچه منابع آب، تأمین حق آبه زیست محیطی و بهره گیری از رویکردهای زیست بوم محور برای احیای تالاب انزلی و پایداری اقتصادی و اجتماعی جوامع محلی تأکید دارند. این پژوهش نشان می دهد که رابطه ای مستقیم میان سلامت اکولوژیکی تالاب و معیشت ساکنان روستاهای اطراف آن وجود دارد و بدون برنامه ریزی جامع، توسعه پایدار در این منطقه تحقق نخواهد یافت.

چالش های زیست محیطی اخیر در دنیا، کشورهای توسعه یافته و در حال توسعه را بر این داشته که به دنبال راهکاری برای تداوم رشد و توسعه همراه با حفظ محیط زیست شان باشند. یکی از ابزارهایی که می تواند همراه با دستیابی به توسعه اقتصادی، تغییر کیفیت محیط زیست را به همراه داشته باشد، تجارت بین الملل است. از این رو هدف اصلی این تحقیق، بررسی اثرات زیست محیطی تجارت دوجانبه کالاهای فناوری اطلاعات و ارتباطات (ICT) بین کشورهای توسعه یافته (شمال) و در حال توسعه (جنوب) می باشد. بدین منظور با استفاده از یک مدل پانل و با بکارگیری داده های ترکیبی طی دوره ی زمانی 2023-2000 برای 33 کشور توسعه یافته و 78 کشور درحال توسعه به این مهم پرداخته شده است. علاوه براین، تأثیر عواملی از جمله مصرف انرژی، سرمایه گذاری مستقیم خارجی، تولید ناخالص داخلی و تراکم جمعیت بر کیفیت محیط زیست، مورد بررسی قرار گرفت. نتایج نشان می دهد که واردات ICT از شمال و جنوب، انتشار کربن را در کشورهای توسعه یافته افزایش می دهد، به طوریکه اثر واردات از شمال قوی تر است. در مقابل، برای کشورهای در حال توسعه، واردات از شمال، انتشار CO2 را افزایش می دهد، در حالی که واردات از جنوب، کیفیت محیط زیست را بهبود می بخشد که نشان دهنده مزایای تجارت منطقه ای جنوب-جنوب در کاهش آلودگی است. این نتایج منحنی زیست محیطی (EKC) را در گروه توسعه یافته به صورت U شکل و در حال توسعه ها به صورت U معکوس تأیید می کند. فرضیه پناهگاه آلایندگی (PHH) را در جنوب حمایت و در شمال رد می کند. علاوه براین، مصرف انرژی در هردو گروه کشورها موجب تخریب محیط زیست می شود. سرمایه گذاری مستقیم خارجی در کشورهای توسعه یافته بهبود محیط زیست را بدنبال دارد و در کشورهای درحال توسعه موجب تخریب محیط زیست می شود.

تغییر و تحول در سازمان های مطبوعاتی ایران در دهه های اخیر به یکی از موضوعات محوری مطالعات رسانه ای و مدیریت تحول تبدیل شده است. هدف اصلی این تحقیق شناسایی عوامل مؤثر بر تحول در سازمان های مطبوعاتی ایران است. این تحقیق از نظر هدف کاربردی و از نظر روش جمع آوری داده ها توصیفی-پیمایشی است. ابزار گردآوری اطلاعات پرسشنامه می باشد که بر اساس معیارهای علمی طراحی شده و روایی آن توسط کارشناسان و متخصصان تأیید و پایایی آن با ضریب آلفای کرونباخ 0.87 بدست آمده که بیانگر پایایی خوب ابزار گردآوری اطلاعات است. جامعه آماری در این تحقیق را کلیه دبیران سرویس و خبرنگاران مطبوعات که بیش از پنج سال سابقه کار و حداقل مدرک تحصیلی فوق لیسانس دارا بودند را شامل می شود که با روش نمونه گیری احتمالی و با استفاده از فرمول کوکران ۳۸۴ نفر تعیین شده است. بر این اساس ۴۰۰ پرسشنامه در بین جامعه آماری توزیع که از این میان ۳۹۱ پرسشنامه قابل بررسی بودند. در این پژوهش نیز متغیرهای تحقیق با استفاده از گویه های طراحی شده در پرسشنامه مورد سنجش قرار گرفته است. نتایج تحقیق بیانگر این امر است که بین کاهش درآمد تبلیغات و ضرورت تحول در سازمان های مطبوعاتی ارتباط معناداری وجود دارد. به این مفهوم که درآمد تبلیغات یکی از اصلی ترین منابع تأمین مالی سازمان های مطبوعاتی به شمار می رود و کاهش آن می تواند منجر به محدودیت در تولید محتوا، کاهش کیفیت حرفه ای، تعدیل نیروی انسانی و تضعیف توان رقابتی رسانه ها شود. بین تغییر الگو مصرف مخاطبان و ضرورت تحول در سازمان های مطبوعاتی ارتباط معناداری وجود دارد. به این مفهوم که تغییر الگوی مصرف مخاطبان یکی از مهم ترین شاخص های تحول در محیط رسانه ای محسوب می شود که مستقیماً بر مدل های کسب وکار، شیوه های تولید محتوا، ساختارهای توزیع و راهبردهای تعامل با مخاطب تأثیر می گذارد. بین عدم ثبات سیاست های رسانه ای و ضرورت تحول در سازمان های مطبوعاتی ارتباط معناداری وجود دارد. به این مفهوم که که عدم ثبات سیاست های رسانه ای باعث ایجاد نااطمینانی در محیط سازمانی، تضعیف برنامه ریزی بلندمدت، کاهش انسجام تصمیم گیری و اختلال در فرایندهای حرفه ای روزنامه نگاری می شود. چنین شرایطی، سازمان های مطبوعاتی را با چالش های متعددی از جمله کاهش اثربخشی، افت اعتماد مخاطبان و افزایش هزینه های تطبیق مواجه می سازد.

هدف این پژوهش، سنجش تاثیر پذیرش فناوری های هوشمند آبیاری بر بهره وری آب و درآمد کشاورزان از منظر توسعه روستایی: مورد مطالعه گندمکاران استان لرستان بود. روش تحقیق، ترکیبی (کمی و کیفی) و از نوع علّی-مقایسه ای بود. جامعه آماری، کلیه کشاورزان گندم کار آبی مناطق روستایی استان لرستان در سال زراعی ۱۴۰۲-۱۴۰۳ بودند که با استفاده از نمونه گیری خوشه ای چندمرحله ای، ۴۰۰ نفر (۲۰۰ پذیرنده و ۲۰۰ غیرپذیرنده فناوری) به عنوان نمونه انتخاب شدند. داده های کیفی از طریق ۴0 مصاحبه نیمه ساختاریافته و داده های کمی با پرسشنامه محقق ساخته جمع آوری و با استفاده از آزمونt ، رگرسیون خطی چندگانه و تحلیل محتوای کیفی تحلیل شدند. یافته های کمی نشان داد که پذیرش فناوری، مصرف آب را ۷/۲۹ درصد کاهش، عملکرد را ۵/۱۰ درصد افزایش و در نتیجه بهره وری آب را ۲/۵۸ درصد به طور معنادار بهبود بخشیده است. با این حال، به دلیل هزینه های بالای سرمایه گذاری و استهلاک، تفاوت معناداری در درآمد خالص دو گروه مشاهده نشد. تحلیل رگرسیون نیز مؤید آن بود که پذیرش فناوری، قوی ترین پیش بینی کننده بهره وری آب است، اما بر درآمد خالص تأثیر آماری معناداری ندارد. یافته های کیفی، هزینه اولیه بالا و نگرانی از پشتیبانی فنی را به عنوان موانع اصلی پذیرش فناوری و نقش کلیدی مروجان معتمد و آموزش عملی را به عنوان عوامل تسهیل کننده پذیرش شناسایی نمود. در نتیجه می توان گفت فناوری های هوشمند آبیاری در شرایط کنونی، راه حلی فنی-زیست محیطی مؤثر اما به لحاظ اقتصادی غیرجذاب برای کشاورزان خرده پای استان لرستان هستند. موفقیت این فناوری ها در گرو خلق یک اکوسیستم حمایتی شامل مدل های مالی نوآورانه، تقویت خدمات محلی و تلفیق با مدیریت بهینه زراعی است.

هدف اصلی پژوهش، تحلیل فضایی جغرافیای درآمد مالیاتی دولت در میان استان های ایران می باشد. ماهیت پژوهش توصیفی- تحلیلی و هدف آن کاربردی بود و جمع آوری اطلاعات به صورت کتابخانه ای و میدانی صورت گرفت. محدوده مورد مطالعه در این پژوهش، استان های ایران (مطابق آخرین تقسیم بندی سیاسی مرکز آمار ایران (1401))، شامل 31 استان بود. برای بررسی جغرافیایی درآمد مالیاتی از 5 شاخص اصلی در حوزه مالیات های اخذ شده که شامل مالیات های مستقیم، مالیات بر اشخاص حقوقی، مالیات بر درآمد، مالیات بر ثروت و مالیات بر کالا و خدمات به تفکیک استان ها و بر اساس دو سال 1390 و 1401 استفاده شد. تحلیل داده های پژوهش به صورت کمی و با استفاده از نرم افزارهای GIS، EXCEL، SPSS و EViews صورت گرفت. تحلیل داده های گردآوری شده توسط روش های آماری و فضایی نظیر ضریب پراکندگی (CV)، روش درون یابی Kriging، شاخص ترکیبی، مدل تصمیم گیری ویکور، آنتروپی شانون و رگرسیون وزن دار جغرافیایی انجام شد. یافته های پژوهش نشانگر تغییرات قابل توجه در وضعیت جغرافیای درآمد مالیاتی استان های ایران از سال 1390 تا 1401 است. تحلیل فضایی جغرافیای درآمد مالیاتی دولت در استان های ایران نشان می دهد که توزیع درآمد مالیاتی در سطح کشور به طور یکنواخت و متوازن صورت نگرفته و این عدم توازن می تواند ناشی از عوامل مختلفی از جمله موقعیت جغرافیایی، زیرساخت های اقتصادی، سیاست های دولتی و ظرفیت های محلی باشد. استان های مرکزی و صنعتی از درآمدهای مالیاتی بیشتری برخوردار هستند، در حالی که استان های مرزی و کمتر توسعه یافته، درآمدهای مالیاتی کمتری دارند. نتایج این پژوهش ضرورت توجه به سیاست های اقتصادی و توزیع عادلانه منابع را در میان استان های کشور نمایان می سازد.

هدف مطالعه واکاوی نقش عوامل فردی و جمعیت شناختی، محیطی و بیرونی در اشتغال پذیری جوانان است. روش تحقیق پیمایشی بوده و جامعه آماری کلیه جوانان 18 تا 35 سال مناطق شهری استان زنجان در سال 1403 است که مجموعا 199327 نفر می باشند. حجم نمونه طبق فرمول کوکران 383 نفر برآورد گردیده و داده ها از بین 388 پاسخگو به شیوه نمونه گیری متناسب جمع آوری گردید. ابزار محقق ساخته بوده و روایی و پایایی ابزار آن تأیید گردیده است. طبق یافته های تحقیق از بین عوامل فردی متغیرهای جنسیت، سن، مدرک تحصیلی، نوع دانشگاه (مدرسه)، آشنایی با زبان بین المللی، وضعیت اشتغال، وضعیت تأهل، سطح منطقه مسکونی، و وضعیت درآمدی خانوار بر اشتغال پذیری اثرگذار هستند (Sig < 0.05 & P > 0.95). از بین عوامل محیطی اثرگذاری فرهنگ کار (0.294=β & Sig < 0.01) و دسترسی به منابع (0.24=β & Sig < 0.01) تأیید و شرایط خانوادگی (Sig > 0.05) رد شد. همچنین اثر عوامل بیرونی وجود تقاضای نیروی کار (β = 0.439)، وضعیت متغیرهای کلان اقتصادی از نظر پاسخگویان (β = 0.142)، شرایط جذب و استخدام نیرو (β = 0.35) و شایستگی تحصیلی (β = 0.374) با (Sig < 0.01) بر اشتغال پذیری تأیید شد. با توجه به این که اثر اغلب عوامل فردی و مربوط به کنشگر تأیید شده بودند پیشنهاد شده سیاست های مختلفی در زمینه ارتقای فرهنگ کار، برنامه ریزی آموزشی و برگزاری کارگاه های تقویت اشتغال پذیری و... مدنظر قرار گیرد.

این پژوهش با هدف ارزیابی فنی، زیست محیطی و مدیریتی سیستم فاضلاب شهری ایلام و شناسایی چالش های زیرساختی و بهره برداری آن انجام شده است. با توجه به رشد جمعیت، توسعه سریع شهری، فرسودگی بخشی از شبکه جمع آوری، ظرفیت محدود تصفیه خانه و شرایط اقلیمی سرد ایلام، مدیریت فاضلاب شهری در این شهر با مسائل جدی روبه رو است. نتایج بررسی نشان می دهد که کاهش دما موجب افت راندمان فرآیند های بیولوژیکی تصفیه، به ویژه حذف BOD، شده و فرسودگی شبکه نیز خطر نشت فاضلاب و آلودگی منابع آب سطحی و زیرزمینی را افزایش می دهد. همچنین ترکیبی بودن سیستم فاضلاب و ورود رواناب های سطحی در زمان بارندگی، فشار مضاعفی بر خطوط انتقال و تصفیه خانه وارد می کند. در این پژوهش، راهکار هایی مانند نوسازی شبکه های فرسوده، استفاده از فناوری های مقاوم در برابر سرما، جداسازی فاضلاب از آب های سطحی، پایش هوشمند شبکه و استفاده مجدد از پساب تصفیه شده برای مصارف کشاورزی و فضای سبز پیشنهاد شده است. در مجموع، ارتقای زیرساخت ها و مدیریت یکپارچه فاضلاب می تواند نقش مؤثری در کاهش آلودگی، حفاظت از منابع آب و تحقق توسعه پایدار شهری در ایلام داشته باشد.

عشایر دشت مغان از دیرباز در این منطقه به صورت چادر نشینی زندگی کرده و شغل اصلی آنها دامداری بوده است از این رو این قوم به یکجا نشینی عادت نداشته و برای تأمین علوفه احشام خود دایما کوچ می کردند و اسکان مشخصی نداشتند. در اواخر دوره قاجار که برخی شهرهای ایران در اختیار روسیه قرار گرفت، بخشی از دشت مغان نیز به روسیه ملحق شد و عشایر شاهسون از رفتن به آن سوی مرز منع شدند؛ اما آنها دایما به سرزمین های تازه اشغال شده تاخت و تاز کرده و گاهی دست به غارت می زدند از این رو دولتین ایران و روس سیاست هایی اتخاذ کردند که دست این افراد را کوتاه کنند. در این مقاله با هدف شناخت تاثیر سیاست گذاری های داخلی و خارجی دولت ایران بر زندگی عشایر شاهسون به بررسی اوضاع دشت مغان و ایلات شاهسون پرداخته و به این نتیجه رسدیم که در اثر تصمیمات دولت ایران در اواخر قاجار و دوران پهلوی مبنی بر خلع سلاح عشای، ملی شدن مرتع ها، اصلاحات ارضی، اسکان عشایر، به کار گیری عشایر در بخش کشاورزی و صنعت، زندگی ایلات شاهسون دچار تغییرات بسیاری شده و مجبور به اسکان و تغییر شغل دامداری به کشاورزی شدند و به دلیل کمبود زمین کشاورزی و نتایجی که از اصلاحات ارضی به بار آمد برخی مجبور به مهاجرت به شهر ها شدند.

امتیاز «راه آهن خزر خلیج فارس» نخستین و بزرگ ترین پروژه توسعه ای ایران محسوب می شد که توسط ناصرالدین شاه قاجار به رویتر اعطا شده بود. بین مورخان در مورد ماهیت امتیاز رویتر اختلاف نظر وجود دارد اما اکثر تحلیل گران، بخاطر ماهیت استثماری قرارداد، آن را مورد انتقاد شدید قرار می دهند. با این حال همچنان در کتب تاریخی فضای مناسب و اطلاعات دقیقی برای بررسی ماهیت استثماری امتیازات آن دوره حاصل نمی شود. بر این اساس، این پژوهش با رویکرد توصیفی تحلیلی سعی دارد تا در راستای شفاف تر شدن ماهیت امتیاز رویتر، به صورت اسنادی مفاد امتیاز راه آهن ایران را با روش مقایسه ای تطبیقی با مفاد امتیاز راه آهن ازمیر آیدین عثمانی که تقریبا در یک برهه نزدیکی با انگلیسی ها منعقد شده بود را بررسی کند و به این سوال اصلی که «چه مؤلفه هایی باعث اجرایی شدن «امتیاز ویلکین» در عثمانی و عدم اجرایی شدن و ابطال «امتیاز رویتر» در ایران شده است؟» پاسخ دهد. یافته ها حاکی از آن است که چهار عامل در اجرایی شدن یا عدم اجرا شدن قراردادها نقش داشتند و ساختار قراردادها را تحت تاثیر قرار می دادند.

غیر کارآ بودن مدیریت مزرعه، عدم استفاده از تکنولوزی و ماشین آلات کشاورزی، پایین بودن بهره وری عوامل تولید و غیره همگی به نوعی در ارتباط با پراکندگی اراضی هستند. متخصصین برای رفع مشکلات و عوارض ناشی از پراکندگی اراضی، راه حل منطقی و قابل اجرای یکپارچه سازی اراضی را که راهبردی بنیادی در ارتباط با اندازه ی زمین است توصیه می کنند. هدف این پژوهش بررسی عوامل مؤثر بر پذیرش طرح یکپارچه سازی اراضی از دیدگاه کشاورزان شهرستان رامهرمز بوده است. روش پژوهش از لحاظ نحوه جمع آوری داده ها پیمایشی و از نظر هدف کاربردی می باشد و جامعه آماری آن را کشاورزان شهرستان رامهرمز به تعداد6000 نفر تشکیل می دهند که از این تعداد با استفاده از جدول مورگان تعداد 360 به عنوان نمونه ی آماری تعیین شدند که در سه گروه پذیرند گان (120)، عدم ادامه دهندگان (120) و غیرپذیرند گان (120) قرار دارند. در نمونه گیری از روش نمونه گیری تصادفی طبقه ای غیر سهمیه ای استفاده گردید. ابزار جمع آوری اطلاعات پرسشنامه ای محقق ساخت بوده که روایی آن براساس نظر جمعی از اعضای هیات علمی گروه ترویج و آموزش کشاورزی تأیید وپایایی آن با استفاده از ضریب آلفای کرونباخ برای بخش های مختلف آن 69/0 تا 88/0 محاسبه شد. تجزیه و تحلیل داده ها با استفاده از نرم افزار SPSSv(20) صورت گرفت. نتایج نشان داد که هر سه مدل نشر، ساختار مزرعه و چند بعدی قادر به تفکیک پذیرند گان، عدم ادامه دهندگان و نپذیرندگان طرح یکپارچه سازی اراضی کشاوری هستند اما مدل چند بعدی بهتر از سه مدل دیگر قادر به تفکیک سه گروه است

یکی از مسائل مهم در فقه قضایی مسئله حجیت علم قاضی و گستره آن است؛ به ویژه آنکه علم قاضی و نیز دعاوی حقوقی از جهات گوناگونی قابل دسته بندی هستند. در دوره معاصر با توجه به پیدایش مفهومِ قاضی مأذون و نیز ابهام قوانین موضوعه مربوطه، پیچیدگی این مبحث بیشتر شده است. در این نوشتار مسئله حجیت علم ناشی از ادراک حسی قاضی مأذون در مسائل کیفری حق اللهی با رویکرد به آرا و مبانی امام خمینی موردبررسی قرار می گیرد؛ بدین منظور نخست مسئله ادراک حسی از دیدگاه منطقی و امکان حجیت دهی شرعی به آن بررسی شده است؛ سپس گستره حجیت علم ناشی از ادراک حسی با توجه به سیره عقلایی موردتحقیق قرارگرفته و ضمن مشخص نمودن محور اصلی در بحث از حجیت علم حسی قاضی مجتهد، ادله عدم حجیت علم حسی قاضی مأذون در مسائل کیفری بیان شده است. نتیجه آنکه قاضی مجتهد و قاضی مأذون در هیچ حالتی حق استناد به علم ناشی از ادراک حسی خود را در جرائم حق اللهی نخواهند داشت و این ممنوعیت در مورد قاضی مأذون روشن تر است.

زمینه: مفهوم احترام یکی از ارزش های اساسی در تربیت و رشد اجتماعی است که در سیاست ها، برنامه های آموزشی و محیط های کاری مورد توجه قرار گرفته است. با وجود توافق عمومی بر اهمیت احترام، تحقیقات موجود بیشتر بر بزرگسالان متمرکز بوده و کمتر به مفهوم سازی و سنجش احترام در کودکان پرداخته شده است. به ویژه در کودکان 10 تا 12 ساله، که در مرحله ی کلیدی رشد شناختی و اخلاقی قرار دارند، ابزارهای روان سنجی معتبر و استاندارد برای بررسی این مفهوم به ندرت توسعه یافته اند. هدف: هدف از انجام پژوهش حاضر بررسی ویژگی های روان سنجی پرسشنامه مفهوم احترام در کودکان بود. روش: پژوهش حاضر از نوع توصیفی– همبستگی بود. جامعه آماری شامل تمامی دانش آموزان 10 تا 12 ساله، شهر کرمانشاه در سال تحصیلی 1403-1402 بود. برای انتخاب نمونه از روش نمونه گیری تصادفی خوشه ای استفاده شد و از بین جامعه هدف، 350 نفر به عنوان نمونه انتخاب و به مقیاس محقق ساخته احترام پاسخ دادند. جهت تجزیه و تحلیل داده ها از تحلیل عامل اکتشافی و تاییدی با استفاده از نرم افزارهای smat PLS 4, SPSS-26 و AMOS-24 استفاده شد. یافته ها: نتایج مطالعه نشان داد که مقیاس مفهوم احترام همسانی درونی قابل قبولی دارد (886/0=α)؛ میزان همبستگی بین دو بار اجرای این مقیاس 873/0 بود (01/0 P<). همچنین نتایج تحلیل عاملی تأییدی نشان داد که الگوی تک عاملی این مقیاس برازش مطلوبی دارد. نتیجه گیری: مقیاس مفهوم احترام کودکان در ایران از ویژگی های روان سنجی مطلوبی برخوردار است و می توان از این ابزار در بررسی مفاهیم مربوط به احترام در کودکان استفاده کرد.

در عصر فناوری ارتباطات و دیجیتال روستاهای هوشمند به کانونی برای بهبود کیفیت زندگی جوامع روستایی تبدیل شده اند. با این حال شاخص های یکسانی برای ارزیابی هوشمندی آنها وجود ندارد. لذا این پژوهش با هدف تدوین و بررسی شاخص های روستای هوشمند ، و با رویکرد  توصیفی – تحلیلی انجام شده است. ماهیت این مطالعه از نوع کاربردی- بنیادی می باشد. نحوه جمع آوری داده ها نیز به صورت میدانی(توزیع پرسشنامه) بوده که با استفاده از آزمون تی تک نمونه ای و آنالیز واریانس یک طرفه (one-way ANOVA) در نرم افزار SPSS تحلیل شده اند. برای دست یابی به هدف، با بهره گیری ازفرمول کوکران نمونه ای به اندازه 384 خانوار تعیین و به روش تصادفی پرسشگری شدند. روایی ابزار با ضریب آلفای کرونباخ برابر 752/0 و نرمال بودن توزیع داده ها با آزمون کولموگروف-اسمیرنوف برابر 878/0 تأیید شد.یافته ها نشان می دهد که مهم ترین شاخص های روستای هوشمند در ابعاد محیطی، اجتماعی، اقتصادی و نهادی می باشند،که در سطح روستاهای شهرستان همدان بعد اجتماعی در بهترین و بعد نهادی در بدترین وضعیت قراردارد. در بعد اجتماعی، شاخص های آموزش (میانگین 12/3)، امنیت (24/3) و توانمندی (11/3) بیشترین ظرفیت را برای تبدیل روستاها به روستای هوشمند را نشان می دهند. در بعد نهادی، شاخص برنامه ریزی با میانگین 33/2 در وضعیت نامطلوبی است. همچنین نتایج آزمون تحلیل واریانس یک طرفه نیز نشان می دهد که میان دهستان های شهرستان همدان از نظر شاخص های روستای هوشمند اختلاف معناداری وجود دارد. به طورکلی نتایج این مطالعه حاکی از آن است که برای  هوشمند کردن روستاهای شهرستان ، بایستی بر ابعاد نهادی و اجتماعی تمرکز ویژه ای نموده تا با تقویت فرایندهای برنامه ریزی، ارتقای سطح آموزشی و امنیتی، و بهسازی ظرفیت های نهادی، پروژه های هوشمندسازی روستاها با کارایی و اثرگذاری بیشتری به تحقق بهبود کیفیت زندگی روستانشینان منجر شوند.

هدف این پژوهش، طراحی الگوی رویکرد پساساختارگرایی در آموزش طراحی معماری به منظور بهبود کیفیت تدریس، با تمرکز بر درس «طرح معماری ۵» است. با توجه به چالش های موجود در ساختار سنتی آموزش طراحی، این مطالعه تلاش دارد تا با بهره گیری از مبانی پساساختارگرایی، زمینه های تحول در محتوای آموزشی، فرایند تدریس و نقش آفرینی دانشجویان را شناسایی و تحلیل کند. روش پژوهش حاضر کیفی و  با استفاده از راهبرد فراترکیب مبتنی بر تحلیل مضمون تدوین شده است. به منظور بررسی پیشینه نظری مرتبط با رویکرد پساساختارگرایی در طراحی معماری،جست وجویی نظام مند در پایگاه های علمی معتبر داخلی و بین المللی مانند: (Scopus، Web of Science، ScienceDirect،  SID و ( Noormags در بازه زمانی 1960 تا 2024 انجام شد. از میان 325 سند شناسایی شده، پس از ارزیابی محتوایی و علمی، 96 سند که بیشترین ارتباط با اهداف پژوهش داشتند انتخاب و اطلاعات آن ها برای تدوین مبانی نظری و تقویت تحلیل ها مورد استفاده قرار گرفت.جهت تحلیل داده ها در روش تحلیل مضمون از نرم افزار ATLAS.ti و از طریق کدگذاری باز، محوری و انتخابی مؤلفه های کلیدی آموزش مبتنی بر رویکرد پساساختارگرایی از طریق مطالعات نظری و مصاحبه استفاده شده است.جامعه آماری پژوهش اساتید دانشگاه آزاد اسلامی واحد شیراز و دانشگاه سراسری شیراز است که با روش نمونه گیری هد فمند 6 نفر به عنوان حجم نمونه انتخاب شده است. یافته های پژوهش نشان می دهد که رویکرد پساساختارگرایی از طریق تأکید بر چندمعنایی، بازاندیشی، خودبیان گری، و زمینه مندی فرهنگی می تواند به ارتقای کیفیت تدریس، افزایش خلاقیت طراحی و توانمندسازی دانشجویان در فرآیند تولید معنا در پروژه های معماری منجر شود. نتایج همچنین بیانگر ضرورت بازنگری در برنامه درسی طرح ۵ و توجه به ساختارشکنی در طراحی تمرین ها و شیوه ارزیابی است. این پژوهش می تواند الگویی نوین برای بهبود آموزش طراحی معماری فراهم سازد.

هدف: در ادبیات آماری، اصطلاحات مختلف و غالباً مترادفی برای مفهوم داده های گم شده وجود دارد. این اصطلاحات عبارتند از داده های گم شده، داده های از دست رفته، داده های ناقص و داده های بی پاسخ. در آمار، داده های گم شده یا مقدارهای گم شده زمانی رخ می دهد که هیچ مقدار داده ای برای یک متغیر در یک مشاهده ذخیره نشده باشد. داده ها اغلب در تحقیقات اقتصادی، جامعه شناسی و علوم سیاسی از بین می روند، زیرا دولت یا نهادهای خصوصی ممکن است گزارش های حساس را ناقص ارائه دهند، یا ممکن است برخی از افراد شرکت کننده در مطالعه از ادامه همکاری انصراف دهند، یا از پاسخ دادن به برخی از سوالات اجتناب کنند، یا محققین، تکنسین ها و جمع آوری کننده داده ها ممکن است اشتباهاتی را انجام دهند که منجر به گم شدن داده ها شود. داده های گم شده می توانند باعث ایجاد اغتشاش در توزیع متغیر شوند، یعنی می توانند باعث بیش برازش یا کم برازش مدل ها شوند. داده های گم شده می توانند باعث یک سوگیری (اریبی) در مجموعه داده شوند و بنابراین تجزیه و تحلیل آماری را به سوی نتایج اریب سوق داده و نهایتاً دستیابی به یک نتیجه گیری مفید از داده های جمع آوری شده را با مشکل مواجه می سازد و می توانند منجر به تجزیه وتحلیل نادرست مدل شوند. پیش از این، برای غلبه بر مشکل داده های گم شده مرسوم ترین روش، حذف داده های گم شده بود که منجر به داده هایی با کیفیت پایین و به تبع آن تحلیل و استخراج نتایج دارای سوگیری می شد. امروزه با پیشرفت های علمی در حوزه های گوناگون و پیدایش روش های توانمند آماری، می توان پیش از مد ل سازی داده های ناکامل، مقادیر گم شده را با مقادیر مناسب جایگذاری یا برآورد کرد. با توجه به اهمیت ذکر شده موضوع مواجهه و مدیریت داده های گم شده، پژوهش حاضر با هدف ارائه روشی به منظور بهبود دقت بازیابی اطلاعات و دانش از داده های گم شده انجام شده است. روش: در روش پیشنهادی از تکنیک های داده کاوی شامل خوشه بندی و رگرسیون، و همچنین از الگوریتم های هیوریستیک شامل الگوریتم ژنتیک استفاده شده است. در روش های موجود، برای جایگزینی داده از دست رفته، از کل مجموعه داده استفاده می شود. این موضوع سبب در نظر گرفتن رکوردهای غیر مشابه رکورد مربوط به داده از دست رفته خواهد شد. لذا منجر به نتایج اشتباه خواهد شد. در الگوریتم پیشنهادی، از خوشه بندی به منظور شناسایی رکوردهای مشابه استفاده شده است. سپس، برای هر خوشه، میزان داده های گم شده هر صفت (ستون) از مجموعه داده مورد محاسبه قرار گرفته است. بر اساس میزان داده از دست رفته، از مدل رگرسیون یا از الگوریتم ژنتیک به منظور بازیابی اطلاعات از دست رفته استفاده شده است. یافته ها: نتایج پیاده سازی روش پیشنهادی بر روی یک مجموعه داده که حاوی داده های گم شده به صورت تصادفی بودند نشان داد میزان خطای الگوریتم پیشنهادی برابر 27 درصد است که نسبت به روش استفاده از میانگین، میانه و مد که دارای خطای 56.5 درصد، و روش استفاده از رگرسیون که دارای خطای 34.6 درصد، و روش ماشین بردار پشتیبان (SVM) که دارای خطای 42.1 درصد بود، دقت بالاتری در جانهی داده های گم شده داشته است. نتیجه گیری: در روش های موجود، برای جایگزینی داده از دست رفته، از کل مجموعه داده استفاده می شود. این موضوع سبب در نظر گرفتن رکوردهای غیر مشابه رکورد مربوط به داده از دست رفته خواهد شد. لذا منجر به نتایج اشتباه خواهد شد. در الگوریتم پیشنهادی، از خوشه بندی به منظور شناسایی رکوردهای مشابه، و محاسبه داده از دست رفته بر اساس رکوردهای مشابه موجود در خوشه، استفاده شده است. همچنین، در الگوریتم پیشنهادی، حذف داده های پرت، تعیین تعداد خوشه های بهینه و غیره در نظر گرفته شده است. این موضوع سبب خواهد شد، داده های غیر عادی تاثیری در محاسبه داده های از دست رفته نداشته باشند. در الگوریتم پیشنهادی، برای هر خوشه، صفاتی (ستون ها) که بیش از یک سوم داده از دست رفته دارند حذف می شوند. این موضوع سبب جلوگیری از تاثیر داده های غیر قابل اطمینان در محاسبه داده های از دست رفته خواهد شد. همچنین، از مدل رگرسیون در خوشه استفاده می شود که سبب می شود در محاسبه داده های از دست رفته، فیلدهای مربوط در صفات (ستون های) دیگر نیز در نظر گرفته شود. استفاده از الگوریتم ژنتیک در روش پیشنهادی، که منجر به استفاده تلفیقی از میانگین، میانه، مد و مدل رگرسیون می شود، سبب دستیابی به نتایج قابل قبول تری خواهد شد. کلیدواژه ها: بازیابی اطلاعات، داده های گم شده، داده کاوی، الگوریتم ژنتیک، خوشه بندی، مدل رگرسیون.

سیر تکوین عوامل رافع مسؤولیت کیفری و علل موجهه جرم از دیرباز مورد توجه حقوق دانان و فقهای متأخر و معاصر بوده است و نظرات مختلفی در این راستا طرح گردیده است. تبیین و تحلیل دیدگاه های مختلف در این خصوص از اهمیت بالایی برخوردار است. بر همین اساس هدف مقاله حاضر بررسی مبانی تفکیک عوامل رافع مسؤولیت کیفری و علل موجهه جرم در حقوق ایران و دیوان کیفری بین المللی است. این مقاله توصیفی تحلیلی است و با استفاده از روش کتابخانه ای به بررسی هدف مورد اشاره پرداخته است. یافته ها بر این امر دلالت دارد که قوانین بین المللی از جنبه وسیعی به موضوع علل موجهه و عوامل رافع مسؤولیت کیفری توجه داشته که این امر در مقایسه با حقوق ایران که هر دو موضوع را متمایز از یکدیگر تلقی کرده، متفاوت است، البته در شناسایی ماهیت و مبنای این دو موضوع، می بایست به ارکان آن نیز توجه داشت. مبانی این دو موضوع در حقوق ایران، منشأ فقهی دارد و در اساسنامه دیوان کیفری بین المللی برمبنای دکترین حقوقی شکل گرفته است که درصورت اثبات عوامل رافع مسؤولیت و موجهه، هیچ گونه مسؤولیتی برعهده مباشران، شریکان و معاونین جرم نخواهد بود.

اصول فقه با رویکرد حکومتی، نمایان گر مرحله ای تکاملی در این علم است که علاوه بر توجه به نیازهای زمانه، ناظر به اداره مطلوب نظام شرعی جامعه در سطح کلان اجتماعی است. این علم مولود تحول و تکامل علم اصول فقه است که بر پایه اقتضائات جدید، نیازهای زمانه و موضوعات برآمده از ظرف حکومت شکل گرفته است. شناخت رویکردهای اصولی، در فهم چرایی و نحوه پیدایش کارکردهای حداقلی یا حداکثری علم اصول فقه از اهمیت بسزایی برخوردار است که از طریق تحلیل چنین رویکردی، امکان ریشه یابی خلأهای موجود و پی بردن به ظرفیت های اصول فقه کلان فراهم می شود. به همین جهت، در این اثر با روشی توصیفی تحلیلی به تبیین رویکردهای اصولی و ویژگی های حاکم بر اصول فقه حکومتی پرداخته شده است. در نهایت، می توان گفت تحقق چنین رویکردی در علم اصول، وابسته به عواملی؛ نظیر اولویت دهی به مصالح کلان نظام و جامعه بر منافع فردی، ایجاد تفکر نظام مند و هماهنگ در عرصه فقه و اصول، افزایش قابلیت ها و کارآمدی فقه در پاسخ به مسائل اجتماعی و تبدیل آن به یک نظام عملی و اجرایی در سطح مدیریت و اداره جامعه اسلامی است.

این نوشتار با رویکرد آینده پژوهی به بررسی روندهای جاری و محتمل در روابط خارجی ایران و عربستان سعودی و تأثیر آن بر تحولات منطقه غرب آسیا می پردازد. با تحلیل تجارب تاریخی، تحولات سیاسی–اقتصادی و امنیتی دو کشور از دوران جنگ تحمیلی تا دوره های معاصر، این مطالعه با استفاده از روش های آینده پژوهی سناریو محور و ماتریسی، سناریوهای احتمالی روابط دوجانبه و تأثیرات منطقه ای آن ها را ترسیم می کند. یافته ها نشان می دهد که روابط ایران و عربستان نه تنها تحت تأثیر تحولات داخلی و سیاست خارجی دو کشور است، بلکه سیاست های قدرت های فرامنطقه ای، رقابت اقتصادی و انرژی، تحولات ژئوپلیتیک و بحران های امنیتی نیز نقش تعیین کننده ای دارند. این نوشتار با ارائه سه سناریوی محتمل،تشدید تنش ها، استمرار رقابت کنترل شده و گسترش همکاری استراتژیک به تحلیل پیامدهای هر سناریو بر ثبات، امنیت و اتحادهای منطقه ای غرب آسیا می پردازد. نتایج نشان می دهد که آینده روابط ایران و عربستان، تأثیر مستقیم بر نحوه شکل گیری ائتلاف ها، رقابت های انرژی و امنیتی و چشم انداز ژئوپلیتیکی منطقه خواهد داشت.

نویسنده مسئول ، جناب دکتر امیررضا کیقبادی، استادیار- دانشگاه آزاد واحد تهرانa.keyghobadi@iauctb.ac.ir ORCID : 0000-000217717257 =====================================================================================پروین کریمی دانشجو شماره دانشجویی 400101301004 parvinkarimi4410@gmail.com https://orcid.org/0000-0002-6975-587X tel: 09123897281 چکیده ادغام هوش مصنوعی در الگوی اظهارنظر حسابرسان بهبود قابل توجهی در قابلیت اعتماد گزارش های مالی ایجاد می کند. الگوریتم های هوش مصنوعی قادر به شناسایی خطاها، ناهنجاری ها و فعالیت های تقلبی احتمالی هستند که ممکن است در بررسی دستی مشاهده نشوند. این افزایش دقت یافته های حسابرسی، بهبودی در نتایج حسابرسی ایجاد می کند و اعتماد سهامداران را بالاتر می برد. هدف اصلی این تحقیق ارائه الگویی برای تعیین تأثیر مولفه های رفتاری حسابرسان بر نوع اظهارنظر آنان در گزارش های حسابرسی، با اتکا بر فناوری هوش مصنوعی، می باشد. جامعه آماری این تحقیق در دو بخش مورد بررسی قرار گرفته است. جامعه آماری بخش کیفی شامل خبرگان سازمان حسابرسی است که برای غربالگری و شناسایی مولفه های رفتاری از آن ها استفاده می شود، این بخش شامل مصاحبه هایی با 15 نفر از خبرگان سازمان حسابرسی است. جامعه آماری در بخش دوم شامل تمامی حسابرسان سازمان حسابرسی و شرکت های حسابرسی مستقل می باشد. بر اساس بررسی ها، تعداد حسابرسان سازمان حسابرسی در سال 1402، 191 نفر و تعداد شرکت های حسابرسی مستقل 208 شرکت است که هر کدام حداقل سه حسابرس دارند، که تعداد 261 نفر به روش نمونه گیری تصادفی ساده به عنوان نمونه انتخاب شده اند. نتایج نشان می دهد که مدل پژوهش توانست اهداف اصلی، یعنی شناسایی تأثیر مؤلفه های رفتاری و کیفیت حسابرسی بر اظهارنظر حسابرسی را محقق کند. ضرایب به دست آمده از معادلات ساختاری نشان دهنده تأثیر معنادار این متغیرها بر نتایج حسابرسی است، ویژگی هایی نظیر ارزیابی مناسب کنترل های داخلی، دانش حرفه ای و انعطاف پذیری حسابرسان به عنوان مؤثرترین عوامل بر اظهارنظر حسابرسی شناسایی شدند.