نوشین اصولی

هدف این پژوهش، سنجش تاثیر پذیرش فناوری های هوشمند آبیاری بر بهره وری آب و درآمد کشاورزان از منظر توسعه روستایی: مورد مطالعه گندمکاران استان لرستان بود. روش تحقیق، ترکیبی (کمی و کیفی) و از نوع علّی-مقایسه ای بود. جامعه آماری، کلیه کشاورزان گندم کار آبی مناطق روستایی استان لرستان در سال زراعی ۱۴۰۲-۱۴۰۳ بودند که با استفاده از نمونه گیری خوشه ای چندمرحله ای، ۴۰۰ نفر (۲۰۰ پذیرنده و ۲۰۰ غیرپذیرنده فناوری) به عنوان نمونه انتخاب شدند. داده های کیفی از طریق ۴0 مصاحبه نیمه ساختاریافته و داده های کمی با پرسشنامه محقق ساخته جمع آوری و با استفاده از آزمونt ، رگرسیون خطی چندگانه و تحلیل محتوای کیفی تحلیل شدند. یافته های کمی نشان داد که پذیرش فناوری، مصرف آب را ۷/۲۹ درصد کاهش، عملکرد را ۵/۱۰ درصد افزایش و در نتیجه بهره وری آب را ۲/۵۸ درصد به طور معنادار بهبود بخشیده است. با این حال، به دلیل هزینه های بالای سرمایه گذاری و استهلاک، تفاوت معناداری در درآمد خالص دو گروه مشاهده نشد. تحلیل رگرسیون نیز مؤید آن بود که پذیرش فناوری، قوی ترین پیش بینی کننده بهره وری آب است، اما بر درآمد خالص تأثیر آماری معناداری ندارد. یافته های کیفی، هزینه اولیه بالا و نگرانی از پشتیبانی فنی را به عنوان موانع اصلی پذیرش فناوری و نقش کلیدی مروجان معتمد و آموزش عملی را به عنوان عوامل تسهیل کننده پذیرش شناسایی نمود. در نتیجه می توان گفت فناوری های هوشمند آبیاری در شرایط کنونی، راه حلی فنی-زیست محیطی مؤثر اما به لحاظ اقتصادی غیرجذاب برای کشاورزان خرده پای استان لرستان هستند. موفقیت این فناوری ها در گرو خلق یک اکوسیستم حمایتی شامل مدل های مالی نوآورانه، تقویت خدمات محلی و تلفیق با مدیریت بهینه زراعی است.