درخت حوزه‌های تخصصی

کاهش آسیب پذیری از طریق افزایش تاب آوری نواحی روستایی به عنوان راهکار اصلی حرکت در مسیر پایداری برای نواحی روستایی در عصر حاضر توسط برنامه ریزان توسعه، مورد استقبال و برنامه ریزی قرار گرفته است تا نواحی روستایی در برابر تهدیدها و فشارهای اقتصادی و طبیعی، مقاوم و سازگار گردند. در این راستا در پژوهش حاضر، توسعه گردشگری به عنوان فعالیتی تحول زا در محیط روستایی بخش اورامان شهرستان سروآباد مورد بررسی قرارگرفته تا اثرگذاری توسعه این فعالیت در تغییرات وضعیت تاب آوری منطقه شناسایی گردد. بدین منظور، با گردآوری داده ها به روش اسنادی در بخش نظری و پیمایشی؛ مبتنی بر توزیع پرسشنامه و مصاحبه در بخش میدانی، تأثیرات توسعه گردشگری در تغییرات سطح تاب آوری محیط روستایی در دو دوره قبل و بعد از توسعه گردشگری در منطقه مورد مطالعه سنجیده شد. رویکرد حاکم بر پژوهش، رویکردی آمیخته از هر دو روش کمی و کیفی است. تجزیه و تحلیل داده های گردآوری شده در بخش کیفی به روش تکنیک تئوری بنیادی و در بخش کمی با آزمون های آماری ویلکاکسون، تحلیل مسیر و رگرسیون نشان دادند که میانگین سطح تاب آوری روستاهای منطقه در سطح معنی داری 05/0 از میانگین برابر 81/2 دوره قبل به 95/2 در دوره بعد، رسیده است. بنابراین، می توان اظهار کرد که گردشگری موجب بهبود سطح تاب آوری روستاهای مورد مطالعه شده ، اما این بهبود وضعیت نسبی، شکننده و محدود است تا بتوان پی برد که ضعف ها و موانعی، پیش روی اثرگذاری مطلوب گردشگری در بهبود سطح تاب آوری روستاهای منطقه وجود دارد. در مجموع نیز، 62  مانع یا چالش، پیش روی توسعه مطلوب گردشگری در روستاهای منطقه مورد مطالعه وجود دارد که در قالب چهار عاملی اصلی نارسایی های مدیریتی، ضعف برنامه ریزی و کمبود خدمات و امکانات مورد نیاز جهت توسعه گردشگری در منطقه؛ ضعف در تأمین منابع مالی و فضای امنیتی حاکم بر روستاهای منطقه؛ نارسایی های اجتماعی و فضای نامناسب کسب و کار و ضعف در بازاریابی و آموزش و کمبود تقاضا جهت توسعه گردشگری در روستاهای منطقه خلاصه شدند.

پیشینه و هدف: تاب آوری معیشتی ترکیبی از مفاهیم تاب آوری و معیشت است که برای مطالعه معیشت روستاییان و تاب آوری آن ها پس از آشفتگی ها و شوک ها به کار گرفته می شود و در تحقیقات مختلف در زمینه تغییرات اقلیمی، مدیریت بلایا، امنیت غذایی، بوم شناسی اجتماعی و توسعه پایدار به طور گسترده مورد استفاده قرار گرفته است. در این راستا، هدف پژوهش حاضر آن است تا با تکیه بر فراتحلیل مطالعات انجام شده در حوزه تاب آوری معیشتی روستایی، ضمن شناسایی نظریه های مورد استفاده برای تبیین تاب آوری معیشتی، متغیرها و عوامل مؤثر بر آن، توضیح دهد که چه متغیرهایی به عنوان متغیر وابسته با تاب آوری معیشتی در مناطق روستایی ایران مرتبط هستند و چه متغیرهایی تحت تأثیر بهبود تاب آوری معیشتی در مناطق کشور قرار می گیرند تا زمینه را برای تحقیقات آینده برای بهبود و ارتقای تاب آوری معیشتی در این نوع جوامع فراهم کند. روش شناسی: رویکرد مورد استفاده در پژوهش حاضر کیفی و مبتنی بر روش اسنادی فراتحلیل است. جامعه آماری این پژوهش، مطالعاتی است که در بازه زمانی 1392 تا 1401 در مورد موضوع تاب آوری معیشتی در ایران نوشته شده اند. برای انتخاب حجم نمونه، با توجه به هدف تحقیق در رابطه با بررسی وضعیت این مطالعات در مناطق روستایی، ابتدا این مطالعات بر اساس ارتباط موضوعی با موضوع تاب آوری معیشت در مناطق روستایی ایران پالایش شدند و در نهایت 18 سند مطالعاتی شامل مقالات علمی-پژوهشی، کنفرانسی و پایان نامه های دانشگاهی که مستقیماً در این حوزه موضوعی انجام شده بودند، انتخاب و بررسی شدند. در این راستا، فرآیند انتخاب اسناد نمونه به شرح زیر بود: محققان در چارچوب اهداف و مسئله تحقیق، پیشینه تحقیقاتی مرتبط، اعم از کتابخانه ای و الکترونیکی را جستجو و جمع آوری کردند و با وجود فهرست گسترده ای از مطالعات در حوزه تاب آوری معیشتی، تنها تحقیقاتی که در مناطق روستایی قرار داشتند، انتخاب شدند. فرآیند غربالگری و استراتژی مورد استفاده برای انتخاب مطالعات بر اساس استفاده از کلمات کلیدی شامل «تاب آوری معیشت، تاب آوری معیشتی، به همراه کلماتی مانند روستا، خانوار، خانوارهای روستایی، روستاییان» در عناوین مطالعات قبلی بود. یافته ها و بحث: در مطالعات بررسی شده، متغیرهای معیشت پایدار (شامل: شاخص های معیشت پایدار، راهبردهای معیشتی و سرمایه معیشتی) و پس از آن، انواع مخاطرات طبیعی و متغیرهای زمینه ای بیشترین فراوانی را در بحث تاب آوری معیشتی در مناطق روستایی دارند. از میان شاخص های معیشت پایدار، سهم شاخص های «اقتصادی» و «اجتماعی- فرهنگی» از دیگر شاخص ها و ابعاد معیشت پایدار بیشتر می باشد که در واقع از تأثیرگذاری شدید این شاخص ها در افزایش تاب آوری معیشتی مناطق روستایی مورد مطالعه حکایت دارد. از میان انواع مخاطرات طبیعی سهم متغیر خشکسالی بیشتر از بقیه مخاطرات می باشد که به عنوان مخاطره اثرگذار در تاب آوری معیشتی مناطق روستایی بررسی شده است. بررسی تأثیر متغیرهای زمینه ای نشان می دهد محققان به متغیرهای مهمی مانند جنسیت، زنان و سایر متغیرهای زمینه ای مؤثر بر تاب آوری معیشتی مناطق روستایی ایران توجه داشته اند. نتیجه گیری: تجزیه وتحلیل ها نشان داد که تحقیقات انجام شده در حوزه تاب آوری معیشتی در سکونتگاه های روستایی را می توان به (معیشت پایدار)، (بلایای طبیعی) و (متغیرهای زمینه ای) طبقه بندی کرد. متغیر معیشت پایدار، بیشترین متغیری بود که توسط محققان در مورد جنبه های مختلف ارتباط آن با مسائل تاب آوری معیشتی در سکونتگاه های روستایی سنجیده شد؛ به عبارت دیگر، از دیدگاه مطالعات بررسی شده، شاخص ها و عوامل معیشت پایدار نسبت به سایر متغیرها، سهم بیشتری در کاهش یا افزایش تاب آوری معیشتی در سکونتگاه های روستایی دارند.

استان کردستان از نظر ژئومورفولوژی در واحد کوهستان قرار دارند و همین مسئله سبب شده است تا با محدودیت های زیادی جهت اشتغال در بخش های مختلف کشاورزی و صنایع همراه باشد. محدودیت در اشتغال، سبب کاهش اشتغال پایدار، افزایش اشتغال کاذب از جمله قاچاق کالا و همچنین افزایش مهاجرت شده است. با توجه به اهمیت موضوع، در این پژوهش به تحلیل نقش ژئومورفولوژی در وضعیت اقتصادی نوار مرزی استان کردستان پرداخته شده است. در این تحقیق از روش های توصیفی-تحلیلی استفاده شده است. مهم ترین داده های تحقیق، اطلاعات آماری مربوط به منطقه موردمطالعه، مدل رقومی ارتفاعی 30 متر، تصاویر گوگل ارث و نتایج حاصله از پرسشنامه بوده است. مهم ترین ابزارهای تحقیق، ArcGIS،Expert Choice ، SPSS و گوگل ارث است. این تحقیق در چند مرحله انجام شده است که در مرحله اول، به بررسی وضعیت ژئومورفولوژی و کارکردی روستاهای منطقه پرداخته شده است. در مرحله دوم، رابطه عوامل ژئومورفولوژی و وضعیت اقتصادی منطقه تشریح شده است و در مرحله سوم نیز به ارائه راهکارهای مؤثر جهت بهبود وضعیت اقتصادی منطقه پرداخته شده است. بر اساس نتایج حاصله، وضعیت ژئومورفولوژیکی نوار مرزی استان کردستان و عدم توجه به توانمندی های آن سبب کاهش درصد اشتغال و همچنین گرایش به مشاغل کاذب از جمله کولبری و قاچاق کالا شده است. همچنین بر اساس نتایج حاصله که مبتنی بر وضعیت ژئومورفولوژی منطقه و نظرات کارشناسان است، مهم ترین راهکارهای اقتصادی در نوار مرزی شهرستان های سروآباد و سقز، توسعه وضعیت گردشگری است و همچنین در نوار مرزی شهرستان های مریوان و بانه نیز تشویق برای جذب سرمایه گذاری داخلی و خارجی به عنوان مهم ترین راهکار انتخاب شده است. در مجموع، نتایج حاصله از این بخش نیز نشان داده است که یکی از مهم ترین مشکلات منطقه، عدم توجه به وضعیت ژئومورفولوژیکی و یا برنامه ریزی بدون توجه به وضعیت محیطی منطقه بوده است.

زمینه و هدف: پیاده روی به عنوان یکی از مهم ترین شیوه های جابه جایی پایدار، دارای آثار مثبت گسترده ای در ابعاد اقتصادی، اجتماعی، زیست محیطی و فردی است و در ادبیات برنامه ریزی شهری نوین به عنوان یکی از اولویت های اساسی و در عین حال حلقه مفقوده توسعه شهری مطرح می شود. پیاده راه ها به عنوان یکی از مهم ترین فضاهای عمومی شهری، کارکردهای متنوعی از جمله گذران اوقات فراغت، خرید روزانه، تعاملات اجتماعی، دیدارهای روزمره، ادراک محیطی، تقویت هویت مکان و ارتقای ایمنی، امنیت، سرزندگی و زیست پذیری شهری را بر عهده دارند. در این میان، بافت مرکزی شهر اهواز با چالش هایی همچون معابر کم عرض و نامنظم، ضعف زیرساخت های شهری، ریزدانگی قطعات، کاهش کارکرد مراکز محلی، کمبود کاربری های خدماتی، فرسودگی کالبدی، افزایش ترافیک و آلودگی های صوتی و همچنین ضعف در توجه به فضاهای پیاده محور و سبز مواجه است. این شرایط ضرورت توجه به بازآفرینی و ارتقای کیفیت فضاهای شهری را دوچندان می سازد. روش بررسی: روش پژوهش با توجه به هدف نظری- کاربردی و از لحاظ ماهیت و روش، توصیفی- تحلیلی است. اطلاعات مورد نیاز در این بررسی از طریق روش های میدانی و اسنادی گردآوری شده اند. پژوهش حاضر با هدف ارزیابی رضایتمندی شهروندان از فضاهای پیاده راه در شهر اهواز انجام شده است. جامعه آماری شامل ساکنان، کسبه و استفاده کنندگان محدوده مورد مطالعه بوده و حجم نمونه با استفاده از روش کرجسی مورگان تعیین گردیده است. داده ها با بهره گیری از نرم افزار SPSS و آزمون فریدمن مورد تحلیل قرار گرفته اند. یافته ها و نتیجه گیری: نتایج پژوهش نشان می دهد که بعد کالبدی بیش ترین نقش را در رضایتمندی شهروندان ایفا می کند، پس از آن ابعاد اجتماعی، اقتصادی و در نهایت زیست محیطی در رتبه های بعدی قرار دارند. به طور کلی، یافته ها بیانگر آن است که ارتقای کیفیت فضاهای پشتیبان می تواند نقش مؤثری در افزایش رضایتمندی شهروندان و بهبود عملکرد شبکه های پیاده راهی در بافت مرکزی شهر اهواز داشته باشد. با توجه به اهمیت بعد کالبدی در افزایش رضایتمندی شهروندان، پیشنهاد می شود در طرح های پیاده راه سازی آینده، توجه ویژه ای به کیفیت طراحی بدنه ها، مبلمان شهری، نورپردازی و بهسازی جداره های شهری صورت گیرد تا جذابیت بصری و عملکردی فضا تقویت شود. با توجه به رضایت نسبتاً مطلوب شهروندان از بعد اجتماعی، پیشنهاد می شود برنامه ریزی برای برگزاری رویدادهای فرهنگی، هنری و اجتماعی در این محور افزایش یابد تا سطح تعاملات اجتماعی و حس تعلق شهروندان تقویت شود.

جزایر حرارتی شهری آثار زیانباری بر محیط زیست، سلامت و رفاه انسانی و بهره وری کارهای سبک و سنگین دارد. کاهش بهره وری و ظرفیت نیروی کار نیز آثار منفی اقتصادی زیادی به دنبال دارد. در این بین، زیرساخت های سبز شهری بر کاهش جزایر حرارتی شهری و به تبع آن بر افزایش کیفیت زندگی شهروندان، افزایش میزان سلامت، آسایش حرارتی شهروندان و افزایش میزان بهره وری کار تأثیر فزآینده ای دارد؛ از این رو محققان در پژوهش حاضر به نقش کاهشی جزایر حرارتی شهری زیرساخت های سبز کلانشهر تبریز در افزایش بهره وری کارهای سبک و سنگین پرداخته اند. در این پژوهش از داده های مرتبط با تصاویر ماهواره ای لندست (مربوط به سه دوره زمانی 1363، 1381 و 1401)، کاربری اراضی/ پوشش اراضی، داده های هواشناسی و جدول بیوفیزیکال استفاده شده است. همچنین در این پژوهش داده ها با استفاده از GIS و مدل سرمایش شهری نرم افزار InVEST تجزیه و تحلیل شده است. نتایج نشان داد که کلانشهر تبریز در سال 1363 در کلاس های 0، 25، 50 و 75 درصد به ترتیب 15/14، 53/3، 25/58 و 06/24 درصد، در سال 1381 در کلاس های 0، 25 و 50 درصد به ترتیب 89/1، 61/66 و 49/31 درصد و در سال 1401 در کلاس های 25، 50 و 75 درصد به ترتیب 24/0، 29/51 و 46/48 درصد از بهره وری خود را در کارهای سنگین از دست داده است. همچنین، کلانشهر تبریز در سال 1363 در بهره وری از دست رفته برای کارهای سبک در کلاس های 0 و 75 درصد به ترتیب 10/76 و 89/23 درصد از بهره وری خود را در کارهای سبک از دست داده و در سال 1381 تنها کلاس صفر درصد داشته است. به عبارت دیگر، تبریز در این سال در کارهای سبک هیچ گونه بهره وری را از دست نداده است. کلانشهر تبریز در سال 1401 نیز در کلاس های 0، 25، 50 و 75 درصد به ترتیب 54/51، 72/20، 68/22 و 05/5 درصد از بهره وری خود را در کارهای سبک از دست داده است.

تغییرات کاربری و پوشش زمین در مناطق خشک و نیمه خشک ایران، به ویژه نواحی با شهرنشینی سریع، چالش اصلی مدیریت پایدار سرزمین است. روش های سنتی مانند طبقه بندی نظارت شده و شاخص NDVI به دلیل وابستگی به داده های محلی، تجمیع خطاها و ناتوانی در تمایز تغییرات گیاهی از تحولات ساختاری، محدودیت های جدی دارند. این پژوهش چارچوبی نوین پیکسل محور و چندزمانه بر پایه تحلیل شباهت بردارهای نهفته مدل AlphaEarth ارائه می دهد تا بر این کاستی ها غلبه کند. بردارهای ۶۴بعدی با تفکیک ۱۰ متری برای ۲۰۱۷–۲۰۲۴ استخراج شد و چهار معیار شباهت (کسینوسی، همبستگی پیرسون، عدم شباهت و SSIM) پیکسل به پیکسل محاسبه گردید. تحلیل ها شامل شناسایی خوشه های تغییر (Hotspot/Coldspot)، طبقه بندی پایداری چندسطحی، تجمیع شهرستانی و روند زمانی بود. نتایج با NDVI و مطالعات پیشین مقایسه شد. یافته ها حاکی از پایداری بالای ۷۷.۷۸٪ مساحت استان البرز (۴۰۳۰.۴۰ کیلومترمربع) است، در حالی که ۲.۳۶٪ از مساحت استان (۱۲۲.۳۰ کیلومترمربع) تغییرات شدید را تجربه کرده؛ این تغییرات عمدتاً در شهرستان های نظرآباد، اشتهارد، فردیس و چهارباغ متمرکز بوده اند. میانگین شباهت کسینوسی استانی ۰.۹۵۶۹، در دامنه بالای مقادیر گزارش شده در مطالعات مشابه قرار می گیرد و نشان دهنده قابلیت مناسب چارچوب پیشنهادی در بازنمایی پایداری و الگوهای سازگار با تحولات ساختاری–کارکردی اراضی است. تحلیل روند زمانی، افت پایداری در دوره ۲۰۲۰–۲۰۲۱ و بازگشت نسبی پایداری در دوره بعدی را نشان می دهد. برخلاف NDVI که عمدتاً نوسانات پوشش گیاهی و زیست توده را بازتاب می دهد، این رویکرد می تواند شواهد مکملی از الگوهای سازگار با تحولات ساختاری–کارکردی کاربری اراضی، به ویژه در پهنه های شهری، صنعتی و کم پوشش گیاهی، فراهم سازد. این چارچوب بدون نیاز به داده های محلی و با مقیاس پذیری بالا، ابزاری کارآمد برای پایش تغییرات در مناطق خشک فراهم می آورد و می تواند مبنایی علمی برای برنامه ریزی آمایش سرزمین و سیاست گذاری محیطی فراهم سازد.

زمینه و هدف: توسعه ورزش تربیتی رویکردی جامع و هدفمند است که از فعالیت های ورزشی برای پرورش ابعاد مختلف وجودی انسان استفاده می کند. این رویکرد تنها به مهارت های فیزیکی محدود نمی شود، بلکه بر رشد شخصیت، هوش هیجانی، مهارت های اجتماعی و سلامت روانی نیز تمرکز دارد. تدوین سناریوهایی برای این کار به منظور پیش بینی و آمادگی برای چالش ها و فرصت های آتی در این حوزه انجام می شود. متدلوژی: در این راستا، پژوهش حاضر با هدف بررسی سناریوهای اثرگذاری توسعه ورزش تربیتی در شهر اهواز انجام شده است. که از نظر هدف کاربردی و از نظر روش توصیفی-تحلیلی است، روش گردآوری داده ها بصورت کتابخانه ای، اسنادی و مصاحبه ای (با 50 نفر از خبرگان) و با استفاده از تکنیک های آینده پژوهی و نرم افزارهای Micmac و Scenario wizard بهره گرفته شد. یافته ها و نتایج: در پژوهش حاضر ابتدا ۴۵ عامل اصلی را در شش بُعد مختلف شناسایی کرد. سپس با استفاده از نرم افزارهای میک مک و سناریوویزارد، ۲۱ پیشران کلیدی از میان این عوامل انتخاب و سه سناریوی اصلی برای آینده ترسیم شد. اولین سناریو، با عنوان سناریوی مطلوب (طلایی)، بهترین مسیر ممکن را به نمایش می گذارد که با ارزش سازگاری ۵ و مجموع امتیاز اثر متقابل ۷۳۳، نشان دهنده هم افزایی قوی میان عواملی چون سبک زندگی و سیاست های آموزشی است که به توسعه ای همه جانبه منجر می شود. در مقابل، سناریوی نامطلوب با ارزش سازگاری منفی ۲ و مجموع امتیاز اثر متقابل منفی ۱۱۷، آینده ای را ترسیم می کند که در آن رکود اقتصادی و ناهماهنگی، پس رفت جدی ورزش تربیتی را در پی دارد. سومین سناریو، سناریوی محتمل (پا بر جا)، با ارزش سازگاری منفی ۱ و مجموع امتیاز ۴۵، وضعیتی ایستا و بدون پیشرفت چشمگیر را پیش بینی می کند. در نهایت، نتایج این تحلیل بر این تأکید دارد که برای دستیابی به آینده ای ایده آل و پایدار، باید بر پیشران های تأثیرگذار در ابعاد فرهنگ سازی، مدیریت و سیاست گذاری های کلان تمرکز کرد تا یک چرخه مثبت در توسعه ورزش تربیتی شکل گیرد.

هدف اصلی این پژوهش بررسی اهمیت- عملکرد شاخص های بازآفرینی شهری با تأکید بر مولفه های زیست محیطی در منطقه 11 کلان شهر تهران می باشد. پژوهش حاضر توصیفی-تحلیلی بوده و دارای هدفی کاربردی می باشد که جمع آوری اطلاعات به دو صورت میدانی و کتابخانه ای صورت گرفته است. جامعه آماری این پژوهش ساکنین منطقه 11 کلان شهر تهران می باشد که مطابق آمار دارای جمعیتی معادل 308176 نفر می باشد که حجم نمونه با استفاده از فرمول کوکران مقدار 384 عدد برآورد شده است که به صورت تصادفی ساده در محدوده توزیع شده است. روایی پرسشنامه توسط 15 نفر از متخصصین حوزه شهری (برنامه ریزان شهری، شهرسازان و طراحان شهری) و پایایی پرسشنامه ها با مقدار ضریب آلفای کرونباخ 737/0 مورد تأیید قرارگرفته است. تجزیه وتحلیل داده های گردآوری شده به صورت کمی و با استفاده از نرم افزارهای آماری SPSS و EXCEL صورت گرفته است؛ به طوری که جهت احصا وضعیت کلی شاخص های بازآفرینی شهری با تأکید بر مولفه های زیست محیطی از آزمون آماری تی تک نمونه ای و در جهت ارزیابی میزان اهمیت- عملکرد شاخص های بازآفرینی شهری با تأکید بر مولفه های زیست محیطی از تکنیک IPA استفاده شده است. در نهایت پس از اولویت بندی شاخص بر اساس مدل IPA به بررسی ارتباط درونی این شاخص ها از طریق مدل تصمیم گیری چندمعیاره DEMATEL پرداخته شده است تا ارتباط درونی این شاخص ها با یکدیگر مشخص گردد. یافته های این پژوهش نشان می دهد که بر اساس نتایج آزمون تی تک نمونه ای، شاخص های مربوط به وضعیت بهداشت آب و دسترسی مناسب به آن و مدیریت پسماند و جمع آوری بهینه آن، در مقایسه با سایر شاخص ها در وضعیت مطلوب تری قرار دارند. در ادامه، تحلیل مدل IPA نیز نشان داد که شاخص هایی نظیر کاهش آلاینده های محیطی، مبارزه با آلودگی صوتی و بهبود شرایط زندگی و آسایش، بهره وری از انرژی و استفاده از انرژی های تجدیدپذیر و محافظت و مدیریت مؤثر از فضای سبز و درختان، به دلیل برخورداری از سطح اهمیت بالا و عملکرد پایین، باید در اولویت سیاست گذاری ها و اقدامات مدیریتی قرار گیرند. علاوه بر این، نتایج مدل DEMATEL نشان داد که شاخص کاهش آلاینده های محیطی، بیشترین نقش را به عنوان شاخصی هم تأثیرگذار و هم تأثیرپذیر در میان سایر شاخص های مورد بررسی ایفا می کند. به دلیل تأثیرات گسترده این مؤلفه و پیوند عمیق آن با سایر ابعاد زیست محیطی، این شاخص باید به عنوان محور اصلی در برنامه ریزی ها و سیاست گذاری های مرتبط با بازآفرینی شهری در منطقه ۱۱ مدنظر قرار گیرد.

 هدف از پژوهش حاضر تبیین وضعیت گردشگری روستایی با رویکرد اجتماع محور در استان گیلان می باشد. تحقیق حاضر از نظر هدف کاربردی و از نظر رویکرد توصیفی- تحلیلی است. جامعه آماری تحقیق، ساکنان روستاهایی است که گردشگری در آنها رونق و همچنین صاحبان کسب و کار در روستاها است. جهت تعیین تعداد نمونه ها با استفاده از جدول مورگان، 384 نفر معین شد که به منظور افزایش سطح اطمینان و کاهش خطا در داده ها، تعداد نمونه ها افزایش یافته است. پرسشنامه ها در دو سطح تکمیل گردید که از این میان تعداد 550 پرسشنامه را روستاییان، 220 را صاحبان کسب و کار تکمیل نمودند. به منظور تجزیه و تحلیل داده ها نیز  با استفاده از نرم افزار Amos نسخه 24 به بررسی سطح برازش و نیکویی شاخص ها و سپس با استفاده از تحلیل مسیر در نرم افزار Spss نسخه 26 به تبیین وضعیت گردشگری اجتماع محور در سطح استان گیلان پرداخته شد. نتایج تحقیق بیانگر این موضوع است که که مدیریت و پایداری در کسب و کارهای گردشگری مالکیت در کسب و کار گردشگری، اشتغال جامعه محلی، مشارکت در اجرای برنامه های گردشگری و عدالت در منافع محلی  در توسعه گردشگری اجتماع محور در سطح روستاهای استان گیلان بر تبیین گردشگری اجتماع محور موثر هستند. بنابراین با. فراهم کردن شرایط امن برای سرمایه گذاری جامعه محلی در زمینه کسب و کار،  ارائه تسهیلات لازم برای دستیابی آسان تر جوامع محلی، جوانان به خدمات مالی حمایت قانونی از جامعه محلی و سایر موارد دیگر می توان به گردشگری اجتماع محور در منطقه مورد مطالعه رسید.

سابقه و هدف : بارش، به منزله یکی از اصلی ترین مؤلفه های بیلان آب، نقش مهمی در توزیع مکانی و زمانی آب در دسترس دارد و مهم ترین عاملی است که در چرخه هیدرولوژی، دخالت مستقیم دارد. به دلیل فقدان داده های بارش به روز و طولانی مدت با صحت مناسب و تغییر پذیری زیاد این کمّیت در مکان و زمان، پایش آن در وسعت های زیاد، بسیار دشوار است. همچنین هزینه بر بودن ایجاد ایستگاه اندازه گیری بارش، کمبود ایستگاه، مستقر نبودن دستگاه های ثبت کننده در مناطق صعب العبور، برداشت های نقطه ای و تعمیم پذیر نبودن اندازه گیری ها در نواحی وسیع و نیز نبودِ توانایی مطلوب در ثبت بارندگی های رگباری و سنگین همرفتی، همواره پژوهشگران حوزه های جوّی و هیدرولوژی را در اندازه گیری بارش، با چالش مواجه کرده است؛ ازاین رو استفاده از محصولات ماهواره ای جایگزین مناسبی برای دستیابی به داده های بارش، به ویژه در مناطق فاقد آمار و مناطق با تراکم ایستگاه های زمینی پایین است. اما محصولات ماهواره ای نیز خطاهای متعددی دارند؛ به همین دلیل، ارزیابی و بررسی دقت این محصولات قبل از استفاده، ضروری است. بنابراین، در تحقیق حاضر، محصولات بارش سه ماهواره CHIRPS، MERRA و TRMM در مقیاس ماهیانه، در سطح کشور ایران، ارزیابی شده است. مواد و روش ها: در این مطالعه، داده های 222 ایستگاه سینوپتیک کشور ایران، از ژانویه 2005 تا دسامبر 2019، در مقیاس زمانی ماهیانه از سازمان هواشناسی کل کشور دریافت شد. محصولات بارش ماهواره هایCHIRPS ، TRMM و MERRA نیز از سایت ناسا دانلود و پس از همسان سازی فرمت داده ها، به داده های عددی هم واحد تبدیل شدند. دراِدامه، داده های ماهواره ای و داده های ایستگاه های سینوپتیک زمینی به صورت یکپارچه درکنار هم قرار گرفتند و درنَهایت، داده های تخمینی و مشاهده ای اعتبارسنجی شدند تا میزان خطای پیش بینی ماهواره ها، با استفاده از شاخص های آماری شامل Bias، MAE، RMSE، R و R^2 به دست آید و موفقیت سنجنده ها، با استفاده از شاخص های مطابقت شامل POD، FAR و CSI، صحت سنجی و بررسی شود. نتایج و بحث: با توجه به نتایج، TRMM با 84/23 = RMSE و 69/0 = R^2، درمقایسه با ماهواره های دیگر، عملکرد خوبی داشته است. سایر شاخص ها نیز حاکی از برتری این ماهواره بر دیگر ماهواره هاست. ماهواره MERRA، با 57/30 = RMSE و 56/0 =R^2، درمقایسه با TRMM عملکردی ضعیف و درقیاس با CHIRPS عملکردی بهتر داشته است و از این لحاظ، در رتبه دوم قرار دارد. ماهواره CHRIPS نیز تقریباً در همه شاخص ها عملکردی ضعیف تر از دو ماهواره دیگر نشان داده است. با توجه به این اطلاعات و مقدار Bias حاصل شده، هر سه ماهواره بارندگی را کمتر از مقدار واقعی برآورد کرده اند اما ماهواره TRMM، درمقایسه با دو ماهواره دیگر، کم برآوردتر بوده و در این شاخص نیز، برتر از دو ماهواره دیگر عمل کرده است. نتیجه گیری: صحت سنجی تک تک ایستگاه ها نشان داد که داده های هر سه ماهواره، طبق شاخص POD، دامنه تغییرات اندک و نزدیک به صفر دارند و طبق شاخص های FAR و CSI، این اختلاف حدود 5/0 است؛ بیشترین آن به محصولات ماهواره MERRA، با دامنه تغییرات 148/0، تعلق دارد که نشان می دهد طبق این شاخص ها، می توان به داده های این ماهواره ها تاحد بسیاری اعتماد داشت. نتایج FAR و CSI بیان می کند که هرچند محصولات MERRA در تمامی ایستگاه ها، با اختلاف بسیار جزئی، کمترین میزان خطا و اشتباه را در تشخیص روزهای غیربارانی و بارانی داشته اند، براساس نتایج این تحقیق می توان گفت که درمجموع، محصولات ماهواره TRMM دارای صحت مناسب، تشخیص و مطابقت مطلوب در تمامی ارزیابی هاست.  

باغ های تاریخی در فضاهای شهری بخشی از هویت مناطق شهری هستند که با اتکا به عناصر و ارزش های فرهنگی تاریخی ریشه دار در حافظه تاریخی ساکنان، از اصلی ترین عوامل شکل دهی به فضای شهر و منظر آن قلمداد می شوند. در این پژوهش، عوامل مؤثر بر هویت بخشی به شهر از دیدگاه شهروندان، در باغ تاریخی چشمه بلقیس شهر چرام (واقع در شهرستان چرام از توابع استان کهگیلویه و بویراحمد) شناسایی و تحلیل شده است. پژوهش به لحاظ هدف کاربردی و به لحاظ ماهیت و روش توصیفی تحلیلی است. داده های پژوهش با ابزار پرسش نامه محقق ساخته گرد آوری شده است که روایی آن با شیوه صوری و پایایی آن با بهره گیری از آزمون آلفای کرونباخ به تأیید رسیده است. جامعه آماری پژوهش دربردارنده 15218 تن از شهروندان شهر چرام است. حجم نمونه با نرم افزار اسمارت پاور برآورد شده است، که با در نظر گرفتن بیشترین اطمینان، کمترین میزان خطا و توان آزمون حجم نمونه ای به تعداد دویست نفر محاسبه شد. تحلیل توصیفی از ویژگی های جامعه نمونه و شناخت وضعیت شاخص های موردبررسی با نرم افزار اس پی اس اس صورت پذیرفته است. تعیین نقش هریک از شاخص های بررسی شده در تبیین هویت شهری و شناسایی میزان بارهای عاملی در قالب یک مدل عاملی مرتبه دوم نیز با نرم افزار ایموس صورت گرفته است. نتایج نشان می دهد که عامل دلبستگی با وزن رگرسیونی 92/0 بیشترین بار عاملی را در تبیین هویت شهری دارد. پس از آن، عوامل خاطره انگیزی، تعلق مکانی، تعامل اجتماعی، خوانایی، تشخص و منحصربه فرد بودن، مشارکت شهروندان و عامل های آشنایی و شناخت و تمایز و پویایی به ترتیب با بارهای عاملی 90/0، 78/0، 74/0، 65/0، 64/0 و 60/0 با متغیر سطح بالاتر خود همبستگی داشته اند.

پیشینه تجربی موجود نشانگر آن است که علی رغم تلاش های مهم و اساسی که برای شکل گیری شهرهای دوستدار کودک به عمل آمده است، شهرهای اندکی در ایران و حتی جهان می توانند ادعا کنند که به چنین هدفی دست یافته اند. یکی از دلایل اصلی این ناکامی، عدم توجه به تمام ابعاد مهم و اساسی مورد نیاز در شکل گیری شهرهای دوستدار کودک می باشد. به این منظور، مطالعه حاضر برای پیشنهاد مدلی برای دستیابی به شهرهای دوستدار کودک در شهر مشهد به انجام رسید. روش انجام پژوهش، توصیفی-تحلیلی و برمبنای هدف کاربردی است. داده های مورد نیاز با استفاده از پرسش نامه ای که روایی و پایایی آن به تأیید رسیده بود و از نمونه ای به تعداد 90 نفر از کارشناسان متخصص در حوزه های برنامه ریزی شهری، علوم اجتماعی و روان شناسی گردآوری شد. داده های گردآمده با استفاده از آماره های استنباطی به خصوص تحلیل عاملی-اکتشافی و تحلیل عاملی تأییدی تجزیه وتحلیل شد. یافته ها نشان داد که برای شکل گیری شهر دوستدار کودک به ترتیب سه بعد سیاسی، محیط فیزیکی و حقوق کودک امتیاز 88/0، 87/0 و 80/0 را به خود اختصاص می دهند؛ بنابراین در صورتی که این اولویت بندی مد نظر نباشد، دسترسی به شهرهای دوستدار کودک غیر ممکن خواهد بود. آن چه تاکنون در عمل انجام شده، توجه و تأکید صرف بر بعد فیزیکی بوده است.

دستیابی به توسعه پایدار در شهرها به عنوان یک چالش اساسی مطرح است که مورد توافق تمامی پژوهشگران و محققان شهری قرار دارد. با توجه به رشد سریع شهرنشینی و گسترش افقی شهرها، کمبود زمین و افزایش تقاضا برای مسکن، توجه به ابعاد زیست محیطی و کالبدی در طراحی مجتمع های مسکونی ضروری است. در این راستا، پژوهش حاضر به بررسی شهر دوگنبدان، که به عنوان یک قطب صنعتی و مهاجرپذیر شناخته می شود، می پردازد. هدف اصلی این تحقیق ارائه مدلی جدید برای بهبود کیفیت ساخت مجتمع های مسکونی با تأکید بر مولفه های توسعه پایدار است. سوال کلیدی پژوهش این است که ابعاد و شاخص های توسعه پایدار چه ارتباطی با ارتقاء کیفیت ساخت مجتمع های مسکونی دارند. اطلاعات این پژوهش از طریق مطالعات اسنادی، مصاحبه ها و پیمایش ها جمع آوری شده و جامعه آماری شامل اعضای نظام مهندسی شهر دوگنبدان است. تحلیل داده ها با استفاده از نرم افزارهای SPSS و PLS نشان می دهد که فرضیات تحقیق از روایی و پایایی مطلوب برخوردار بوده و اکثر آن ها تأیید شده اند. این نتایج بر اهمیت توجه به ابعاد محیطی و کالبدی در طراحی مجتمع های مسکونی تأکید می کند و می تواند راهگشای تحقق توسعه پایدار در شهر دوگنبدان باشد.

بحران سیاسی سوریه از سال ۲۰۱۱ یکی از پیچیده ترین بحران های منطقه ای معاصر به شمار می آید که در آن علاوه بر عوامل داخلی، بازیگران منطقه ای و فرامنطقه ای نیز بر اساس منافع و راهبردهای خود نقش آفرینی کرده اند. در میان این بازیگران، ایالات متحده آمریکا به عنوان یکی از مهم ترین قدرت های تأثیرگذار، مواضع و اقدامات متنوعی در قبال بحران سوریه اتخاذ کرده است. هدف پژوهش حاضر بررسی تأثیر دخالت های آمریکا در این بحران و پیامدهای آن بر امنیت جمهوری اسلامی ایران در بازه زمانی ۲۰۱۱ تا ۲۰۲۳ است. این پژوهش از نوع کاربردی و با روش توصیفی–تحلیلی انجام شده و ابزار گردآوری داده ها پرسش نامه ای بوده که میان ۳۵ نفر از خبرگان (به صورت تمام شمار) توزیع شده است. یافته های تحقیق نشان می دهد که آمریکا با اعمال فشارهای سیاسی و تحریم های اقتصادی علیه حکومت سوریه، حمایت نظامی و مالی از گروه های مخالف، و نیز تلاش برای افزایش امنیت رژیم صهیونیستی و تضعیف محور مقاومت، درصدد تغییر توازن قوا در منطقه برآمده است. از مهم ترین پیامدهای این مداخله می توان به کاهش عمق راهبردی ایران، محدودسازی نفوذ منطقه ای آن، و افزایش تهدیدات علیه امنیت ملی جمهوری اسلامی ایران اشاره کرد. در مجموع، مداخله آمریکا در بحران سوریه نه تنها موجب تداوم بی ثباتی در این کشور شد، بلکه به چالشی جدی برای امنیت و منافع راهبردی ایران در خاورمیانه تبدیل گردید.

واسنجی، رابطه تبدیل بازتابندگی به نرخ بارش در مقایسه با بارش ایستگاهی است. بر همین مبنا، در پژوهش حاضر داده های رادار ایستگاه سینوپتیک کرمانشاه و بارش های سنگین ایستگاه های کرمانشاه، سرپل ذهاب، قصرشیرین، اسلام آباد، کنگاور، روانسر، سنقر، گیلان غرب، جوانرود، هرسین، سومار و تازه آباد که در محدوده ی 30 تا 100 کیلومتری رادار کرمانشاه جا گرفته اند، بررسی شد. در بارش های مورد بررسی برای هریک از نقاط مورد مطالعه، زاویه ی ارتفاع بهینه ی پرتو انتخاب و رابطه ی مربوط به آن نقطه استخراج و ضرایب تصحیح بدست آمد. با استفاده از این رابطه مقدار بارش برآوردی رادار از 33 درصد به 93 درصد افزایش یافت و میانگین مجموع بارش برآورد شده رادار از 4/9 به 1/31 میلی متر رسید که از میانگین واقعی فقط 5 میلی متر کم تر است. سپس جهت واسنجی داده های بارش رادار کرمانشاه بر اساس شرایط اقلیمی، استان کرمانشاه به 3 منطقه اقلیمی تقسیم و برای هر منطقه یک معادله به محاسبه گردید که اندکی از دقت داده های بارش برآورد شده کم شده است. نتایج نشان داد که با روش مذکور هم می توان بارش رادار را تا حد قابل اعتمادی برآورد کرد و میانگین مجموع بارش برآورد رادار از 8/9 به 5/24 میلی متر افزایش یافت. در مجموع، یافته های پژوهش نشان داد که اگر ضرایب رادار برای مناطق مختلف به درستی تصحیح شوند، بارش های سنگین قابل پیش بینی بوده و به این ترتیب جلوگیری از وقوع حوادث غیرمترقبه امکان پذیر است.

هدف :شهر۱۵ دقیقه ای به عنوان رویکردی نوین در برنامه ریزی شهری، بر دسترسی سریع و آسان به خدمات و امکانات در فاصله ای کوتاه تأکید دارد. این رویکرد می تواند تأثیر چشمگیری بر کاهش وابستگی به خودروهای شخصی و بهبود شاخص های زیست محیطی داشته باشد. هدف این پژوهش بررسی اثرات شهرهای۱۵ دقیقه ای بر کاهش ردپای زیست محیطی، کاهش ترافیک و آلودگی هوا، و ارتقای کیفیت زندگی شهری در شهر ارومیه است. روش پژوهش: روش تحقیق این پژوهش توصیفی-تحلیلی بوده و داده ها از دو روش کتابخانه ای و میدانی گردآوری شده اند. در مرحله نخست، شاخص های مرتبط با ردپای زیست محیطی و اصول شهرهای۱۵ دقیقه ای با استفاده از مطالعات کتابخانه ای شناسایی شدند. سپس یک پرسشنامه استاندارد بر اساس این شاخص ها تدوین و برای جمع آوری داده های میدانی استفاده شد. داده های به دست آمده با نرم افزارSmart PLSمدل سازی و تحلیل شدند. یافته ها: نتایج نشان می دهد که قابلیت دسترسی بیشترین تأثیر را بر کاهش ردپای زیست محیطی دارد. دسترسی آسان به خدمات و امکانات محلی می تواند با کاهش سفرهای درون شهری و استفاده از خودروهای شخصی به کاهش مصرف انرژی و آلودگی هوا کمک کند. همچنین، تنوع خدمات و امکانات تأثیر معناداری بر کاهش ردپای زیست محیطی دارد و بر اهمیت توسعه زیرساخت های محلی و بهبود امکانات شهری تأکید می کند. ظرفیت زیستی به عنوان یک متغیر میانجی، نقش مؤثری در بهینه سازی مصرف منابع طبیعی و کاهش تولید پسماند ایفا می کند. علاوه بر این، توسعه انرژی های تجدیدپذیر، بهبود مدیریت پسماند، افزایش فضاهای سبز، و کاهش آلودگی هوا اثرات مثبت و معناداری بر کاهش فشارهای زیست محیطی و ارتقای کیفیت زندگی شهری دارند. نتیجه گیری: اجرای سیاست های مبتنی بر مدل شهرهای۱۵دقیقه ای می تواند تأثیر چشمگیری بر کاهش ترافیک، بهینه سازی مصرف انرژی، و ارتقای پایداری شهری در ارومیه داشته باشد. یافته ها اهمیت توسعه این مدل شهری را به عنوان رویکردی مؤثر برای کاهش ردپای زیست محیطی و افزایش کیفیت زندگی برجسته می کند و پیشنهاد می شود که سیاست گذاران شهری در برنامه ریزی های آتی به این مدل توجه ویژه ای داشته باشند.

به حرکت لایه های رسوبی که به دلایل متفاوت از جمله زمین لرزه، فعالیت های آتشفشانی، فعالیت های انسانی، بارش شدید و یا سستی خاک اتفاق می افتد زمین لغزش می گویند. زمین لغزش ها گاها خسارات جبران ناپذیر مالی و جانی را به دنبال دارند. هدف این پژوهش پیش بینی مکانی خطر وقوع زمین لغزش در اطراف سد تازه تاسیس چراغ ویس با استفاده از مدل های هم پوشانی فازی و تجمع وزنی در محیط سیستم اطلاعات جغرافیایی است. برای این منظور 11 عامل شیب، جهت شیب، ارتفاع، فاصله تا جاده، فاصله تا رودخانه، تراکم جاده، تراکم رودخانه، انحنا، شاخص رطوبت توپوگرافی، شاخص توان جریان رودخانه و پوشش گیاهی مورد استفاده قرار گرفت. نتایج مطالعه نشان میدهد که هر دو مدل در تشخیص مناطق حساسیت کم تا حساسیت بسیار بالا، تا حدودی شبیه به هم عمل کردند. در هر دو مدل بیش از نیمی از مساحت منطقه مستعد زمین لغزش است. یافته های این مطالعه می تواند توسط تصمیم گیرندگان و مدیران برای کاهش خطرات زمین لغزش استفاده شود.

بحران کرونا اپیدمی فراگیر؛ بر ساختار، برنامه ریزی، فعالیت های اقتصادی و اجتماعی شهرهای گردشگر پذیر تأثیر گذاشته و تداوم آن مدیریت شهری در ایران و شهر اردبیل منفعل کرد. هدف کلی پژوهش تبیین پیامدهای بحران کرونا روی مقاصد گردشگری شهری اردبیل است. رویکرد منطقی حاکم بر پژوهش، رویکرد استقرایی-قیاسی است. پژوهش از نوع شناختی - تحلیلی و از منظر روش و ماهیت از نوع تحلیل پس رویدادی است. جامعه آماری پژوهش شامل متخصصین حوزه گردشگری و شهری محدوده موردمطالعه است. برای تحلیل داده ها از آزمون T-test و Friedman test و شبیه سازی روابط علی- معلولی در محیط Vensim صورت گرفت. یافته های به دست آمده نشان داد که عناصر (اولیه و ثانویه) گردشگری شهری اردبیل؛ قبل و پس از دوره کرونا دچار تغییرات ناشی از بحران کرونا شده و اختلاف و تفاوت معناداری میان عناصر اولیه گردشگری در دو دوره را نشان می دهد که این مهم از طریق کاهش رتبه اهمیت در دوره حین و پس از کرونا نمایان است. هم چنین تحلیل عناصر ثانویه گردشگری نشان داد که بالاترین اهمیت و رتبه برای دوره حین و پس از کرونا به ترتیب شامل وضعیت دسترسی به مهمان سراها و هتل ها، ویژگی های ظاهری و چشم اندازهای محیط گردشگری، وضعیت حمل ونقل حوزه گردشگری شهر اردبیل، اطلاع رسانی دقیق و غیره است که متفاوت از دوره قبل کرونا است. هم چنین نتایج شبیه سازی روابط علی- معلولی نشان داد که دو حلقه R1 و R2 در مدل گردشگری شهری اردبیل وجود دارد که تأثیرات کاهشی و افزایشی بر هم داشته و روندی میانجی و واسطه ای بر روی عناصر اولیه و ثانویه را نیز نمایان می سازد.