درخت حوزه‌های تخصصی

در طول پنجاه سال گذشته، فعالیت های بشر با سرعت بیشتر و به صورت گسترده تر، بیش از هر دوره دیگری سیمای اکوسیستم ها را تغییر داده است. تغییرات رخ داده نیاز به درک بهتر از فرایندهای سیاست گذاری، برنامه ریزی و مدیریت سرزمین و اثراتشان بر سرمایه های طبیعی و چگو نگی سازگار شدن نسبت به تغییرات را آشکار می کند . در روش های سنتی مدیریت اکوسیستم، محیط به عنوان یک مدل استاتیک در نظر گرفته می شود که این امر سبب می گردد تغییرات تدریجی دی ده نشود، در نتیجه اکوسیستم آسیب پذیرتر گردد؛ لذا برنامه ریزی و مدیریت پایدار محیط زیست، بر اساس نگرش مبتنی بر تغییر نگاه استاتیک به دینامیک و لحاظ فرایندها و روندها در بررسی تغییرات ساختار و عملکرد اکوسیستم، مورد نیاز است. جهت نیل به این هدف، پژوهش حاضر از ویژگی ارزیابی تاب آوری سیستم های اجتماعی-اکولوژیک در بستر ارزیابی راهبردی محیط زیست به عنوان تغییر الگو از مدیریت متمرکز اکوسیستم ها شامل فرماندهی و کنترل به تمرکز بر مدیریت تغییرات مستمر بهره برده تا از این طریق بتوان برچالش های موجود در رابطه با فرض ثبات و پایداری سیستم ها از جمله مسئله عدم قطعیت، عدم در نظرگرفتن تأثیرات اجتماعی و بوم شناختی در مقیاس های چندگانه و نادیده گرفتن تغییرات مستمر در مراحل ابتدایی فرایند تصمیم گیری و برنامه ریزی فائق آمد. نتایج پژوهش حاکی از آن است که اتخاذ رویکرد جدید در برنامه ریزی محیط زیست، قادر است با استعلاء کیفیت و ضریب اطمینان تصمیم گیری ها و برنامه ریزی های توسعه، از آسیب پذیری اکوسیستم و تغییر عملکرد آن در آینده جلوگیری کرده و مدیریت پایدار سرزمین را فراهم نماید. به علاوه جهت غنی ترشدن چارچوب بسط داده شده، پیشنهاد می شو د این چارچوب برای انواع تصمیمات توسعه، مورد آزمون و سنجش قرارگیرد.  

   گسترش شهری، به تغییرات کاربری اراضی در شهرها منجر شده است که به نوبه خود، باعث تغییر الگوی منظر و مسائل شدید اکولوژیکی در مناطق شهری می شود. هدف اصلی این تحقیق، بررسی رابطه بین الگوهای مختلف کاربری اراضی و آلاینده های هوا (آئروسل، منو اکسید کربن، دی اکسید نیتروژن و دی اکسید گوگرد) در شهر ایلام می باشد. در این پژوهش، از نقشه های کاربری شهری برای تهیه نقشه فاصله و تراکم کاربری ها و از تصاویر ماهواره ای « Sentinel-5P » برای محاسبه و ارزیابی آلاینده های هوا استفاده شد. سپس رابطه بین ترکیب فضایی و پیکربندی کاربری های شهری و آلاینده های هوا، با استفاده از ضریب همبستگی محاسبه شد. با اعمال الگوریتم مشخص شد که بر اساس شاخص فاصله الگوی توزیع مکانی، کاربری های صنعتی، بیشترین تأثیر را در فرم انتشار آلودگی های آئروسل، آلاینده دی اکسید نیتروژن و مونواکسیدکربن در طول سال برای سلامتی مردم داشته و کاربری های مسکونی، دارای جانمایی نسبتاً مناسبی از منظر انتشار آلودگی های آئروسل و مونواکسیدکربن بوده اند، بر اساس شاخص فاصله مشخص شد که فاصله های نزدیک به کاربری آموزشی، در تولید آلاینده دی اکسید گوگرد، مؤثرتر از سایر فاصله از کاربری های بوده است. همچنین بر اساس معیار تراکم الگوی توزیع مکانی، کاربری های صنعتی بیشترین تأثیر را در فرم در انتشار آلودگی های آئروسل، مونواکسیدکربن و دی اکسید گوگرد داشته و کاربری مسکونی عامل مؤثرتری در تولید آلودگی دی اکسید نیتروژن بر اساس معیار تراکم می باشد. همچنین براساس شاخص تراکم کاربری مسکونی عامل مؤثرتری در تولید آلودگی دی اکسید نیتروژن می باشد. آلاینده دی اکسید گوگرد نیز با فاصله از کاربری آموزشی رابطه معکوسی دارد و با فاصله از کاربری صنعتی رابطه مستقیمی دارد.

هدف پژوهش حاضر، بررسی تأثیر هوش مصنوعی بر مدیریت بهینه شهری ازسوی مدیران شهری شهرکرد بود. این پژوهش از نظر هدف کاربردی و از نظر روش شناسی در قالب توصیفی–تحلیلی انجام شد. جامعه آماری شامل تمامی مدیران شهری شهرکرد به تعداد ۶۰ نفر بود و به دلیل محدودبودن حجم جامعه، نمونه به صورت سرشماری کامل تعیین شد. داده ها با استفاده از پرسش نامه ای ۳۵ سؤالی جمع آوری شد که شامل دو بخش هوش مصنوعی (۲۱ سؤال) و مدیریت بهینه شهری (۱۴ سؤال) بود. روایی ابزار از طریق ارزیابی صوری، محتوایی و سازه ای سنجیده شد و پایایی آن با استفاده از آلفای کرونباخ به میزان ۰.۷۹ تأییدگردید. داده های گردآوری شده با بهره گیری از مدل یابی معادلات ساختاری و تحلیل مسیر در نرم افزار «PLS» تحلیل شد. یافته ها نشان می دهد که هوش مصنوعی به طور کلی تأثیر مثبت و معناداری بر مدیریت بهینه شهری دارد. همچنین ابعاد مختلف آن از جمله؛ چشم انداز استراتژیک، سرنوشت مشترک، تمایل به تغییر، تعهد و خوش بینی، هم راستایی و هم خوانی، توسعه دانش و فشار عملکرد به طور معناداری بر مدیریت بهینه شهری اثرمی گذارند. نتایج حاکی از آن است که به کارگیری فناوری های هوش مصنوعی امکان اتخاذ تصمیم های بهینه و مبتنی بر داده را برای مدیران شهری فراهم می کند و علاوه بر افزایش کارایی و بهره وری، به کاهش چالش های زیست محیطی، ارتقای کیفیت زندگی و مدیریت منابع کمک می نماید. در مجموع، بهره برداری مؤثر از ظرفیت های هوش مصنوعی موجب تحول در کیفیت خدمات شهری و ارتقای رفاه شهروندان شهرکرد می شود.

سفره آب زیرزمینی منبع اصلی آب آشامیدنی در دشت یزد-اردکان است که امروزه با گسترش فعالیت های انسانی، ارزیابی کیفی و کمی آن جایگاه ویژه ای در مطالعات منابع آب دارد. یکی از شاخص های ارزیابی کیفیت آب زیرزمینی، شاخص آلودگی آب زیرزمینی (PIG) است که تلفیقی از پارامترهای موثر بر کیفیت آب می باشد. به منظور بررسی تغییرات زمانی و مکانی کیفیت آب زیرزمینی دشت یزد- اردکان، شاخص PIG برای دو سال 1390 و 1400 با داده های کیفی آب زیرزمینی 27 چاه عمیق در محدوده دشت شامل یون های سدیم، پتاسیم، کلسیم، منیزیم، کلر، بی کربنات، سولفات و کل مواد جامد محلول، شوری و اسیدیته محاسبه و نقشه پهنه بندی شاخص و یون ها برای هر دو سال ترسیم شد. نتایج نشان داد که مقدار آنیون ها و کاتیون ها، اسیدیته و شوری افزایش و میانگین همه پارامترهای شیمیائی به جز اسیدیته و بی کربنات از حد مجاز توصیه شده توسط سازمان جهانی بهداشت (WHO) بیشتر است. طبق شاخص PIG در سال 1390، 43/51 درصد از کل مساحت دشت دارای آلودگی کم و ناچیز، 58/9 درصد از مناطق دارای آلودگی متوسط، 83/10 درصد دشت دارای آلودگی زیاد و 16/28 درصد دارای آلودگی بسیار زیاد بوده است و با گذشت یک دهه کیفیت آب زیرزمینی کاهش یافته است؛ به طوری که 80/24 درصد دارای آلودگی کم و ناچیز، 94/23 درصد آلودگی متوسط، 12/9 درصد آلودگی زیاد و 04/42 درصد دارای آلودگی بسیار زیاد است. به عبارت دیگر مساحت بیشتری از دشت جزو طبقه آلودگی خیلی زیاد قرار گرفته است و از مساحت منطقه با آلودگی کم و ناچیز کاسته شده است. با توجه به نتایج به دست آمده کیفیت آب زیرزمینی به ویژه در نواحی شمالی و جنوبی دشت یزد- اردکان، وضعیت نامطلوبتری نسبت به س ایر من اطق مح دوده مطالع اتی دارد و نیازمن د اق دامات م دیریتی و حفاظتی ویژه ای در زمینه بهبود کیفیت و کمیت منابع آب زیرزمینی می باشد.

جزایر حرارتی شهری، چالشی محیط زیستی در شهرهای در حال توسعه مانند موصل هستند. که در اثر کاهش پوشش گیاهی و افزایش سطوح نفوذناپذیر تشدید می شود. این پژوهش با استفاده از تصاویر لندست ۹،  MODISو سنتینل 2A و پردازش شی گرا، نقش تغییرات کاربری اراضی و ویژگی های سطح زمین در شکل گیری SUHI موصل در ۲۰۲۴ را بررسی کرده است. یافته ها نشان داد پوشش گیاهی بیشترین اثر خنک کنندگی را دارد و با دمای سطح رابطه منفی قوی (r = -0.833) دارد، در حالی که سطوح ساخته شده با شاخص های NDBI و SI رابطه مثبت با دما دارند. مناطق دارای پوشش گیاهی تا ۵.۶ درجه خنک تر از مناطق شهری متراکم بودند. بیشترین تأثیر در تشدید جزایر حرارتی مربوط به مناطق ساخته شده است، در حالی که فضاهای سبز و کشاورزی نقش مهمی در کاهش دما دارند. خنک کنندگی لکه های سبز در روز بیشتر از شب است. در تابستان، شدت SUHI افزایش یافته و بیشترین دما تا ۴۳ درجه در نواحی حاشیه ای مشاهده شد، در حالی که مرکز شهر گرمای بیشتری در شب حفظ کرد. شاخص GSCEI کاهش دمای محیط تا ۲.۵ درجه در اطراف لکه های سبز را تأیید کرد. توزیع نامتوازن فضاهای سبز و ویژگی های سطح زمین نقش اساسی در شدت و گستره SUHI دارد.

با شهرنشینی سریع در سراسر جهان و به دنبال تقاضای گسترده برای منابع انرژی پاک، شهرهای سبز نقش اساسی در ساختن آینده ای پایدار برای مردم ایفا می کنند. تهران از جمله شهرهایی است که در دهه های اخیر به دلیل تمرکز شدید، ازدهام ترافیک، آلودگی هوا و افزایش منابع آلودگی کننده محیط زیست، فشار اکولوژیکی گسترده ای بر طبیعت وارد کرده است. بر این اساس، هدف این پژوهش تحلیل کیفیت محیطی فضاهای عمومی شهری در راستای توسعه شهرهای سبز در منطقه 7 تهران می باشد. پژوهش حاضر از نظر هدف، کاربردی و از نظر روش، توصیفی- تحلیلی می باشد. برای جمع آوری اطلاعات مربوط به ادبیات و مبانی نظری، تدوین فرضیه ها و ارائه الگوی اولیه موضوع از روش های کتابخانه ای استفاده شد. در مرحله دوم با استفاده از تکنیک اثرات متقابل (روش تحلیل ساختاری) و بر اساس نظرات کارشناسان و امتیازدهی در محیط نرم افزار میک مک چگونگی تاثیرگذاری و تاثیرپذیری عوامل بر یکدیگر مورد تحلیل قرار گرفت و در نهایت عوامل پیشران و کلیدی در فضاهای عمومی شهر با تاکید بر توسعه شهرهای سبز ، استخراج شد. بدین منظور، 24 عامل در 9 دسته مولفه دی اکسیدکربن؛ انرژی ؛ هوا ؛ آب ؛ ضایعات ؛ حمل و نقل ؛ کاربری زمین ؛ ساختمان ها و مدیریت زیست محیطی شناسایی شد و به صورت ماتریس 24 * 24 و با ابزار پرسشنامه و طبق نمونه گیری هدفمند در اختیار 30 نفر از کارشناسان و متخصصان قرار گرفت. یافته های تحقیق نشان میدهد که 10 عامل به عنوان عوامل کلیدی میباشد. در این بین، مدیریت سبز نقش مهمتری در شاخص های شهر سبز منطقه 7 تهران دارد و ؛ تراکم جمعیت ؛ مشارکت های عمومی از سیاست های سبز و تعداد روزهای ناسالم به ترتیب در رتبه های بعدی قرار دارد.

هدف اصلی از این پژوهش شناسایی روز های توام با بارش سیل آسا و بررسی فراوانی رخ داد آن ها در ایران می باشد. برای این منظور ابتدا اقدام به دریافت داده های بارش ساعتی ERA5 با تفکیک مکانی 25/0 در 25/0 درجه قوسی برای سال های 1940 تا 2023 شده و پس از آن اقدام به محاسبه مجموع بارندگی روزانه و تفکیک فصلی آن ها شده و در ادامه برای جداسازی روزهای بارشی از غیر بارشی آستانه نیم میلیمتر در نظر گرفته شده و با استفاده از شاخص صدک 95ام اقدام به استخراج آستانه های بارش سیل آسا شده است. پس از استخراج آستانه های برای هر فصلی جهت تحلیل دقیق تر اقدام به طبقه بندی آستانه ها در هفت طبقه شده که طبقه اول کم ترین آستانه و طبقه هفتم بالاترین آستانه را دارد. نتایج نشان می دهد که بالاترین میزان آستانه یعنی بارش بالاتر از 30 میلیمتر در تمامی فصول سال وجود داشته ولی از نظر پوشش مکانی در دو فصل پاییز و زمستان نمود بیشتری دارد و در فصل تابستان به حداقل خود یعنی کمتر از یک درصد از مساحت کشور رسیده است. کم ترین آستانه ثبت شده یعنی بارش کم تر از 2 میلیمتر تا 5 میلیمتر(طبقه اول و دوم) فقط در فصل تابستان وجود داشته و پوشش مکانی آن به حدود 55 درصد از مساحت کشور رسیده است. از نظر فراوانی هسته اصلی بارش های سیل آسا در فصل تابستان بر روی سواحل جنوبی خزر بوده و در سایر فصول علاوه بر سواحل جنوبی خزر بر روی غرب، شمال غرب، جنوب غربی و مناطق محدودی از شمال شرقی قرار دارد.

شهرستان فریدونشهر با ارتفاع متوسط بیش از 2530 متر از سطح دریا یکی از مرتفع ترین شهرستان های استان اصفهان محسوب می شود. کشاورزی یکی از مهم ترین بخش های فعال اقتصادی در شهرستان فریدونشهر است و بخش عمده ای از اراضی شهرستان به این فعالیت اختصاص دارد. تغییر کاربری اراضی یکی از مسائل مهم این شهرستان در حوزه مدیریت منابع طبیعی است و در طی سال های اخیر به سرعت آن افزوده شده است. مطالعه حاضر با هدف بررسی تأثیر عوامل محیطی بر تغییر کاربری اراضی کشاورزی شهرستان فریدونشهر طی دوره 2000 تا 2020 انجام شده است. این تحقیق با بهره گیری از تکنیک های دور سنجی (RS) و سیستم اطلاعات جغرافیایی (GIS)، تغییرات کاربری اراضی به ویژه بر کشاورزی را در قالب نقشه های موضوعی ترسیم و تحلیل کرده و مهم ترین عوامل محیطی مؤثر در تغییرات صورت گرفته را مطابق دیدگاه جامعه کشاورزان به روش تحلیل عاملی و دیدگاه کارشناسان ذیربط در قالب مقایسات زوجی به روش بردار ویژه بررسی و ارزیابی کرده است. نتایج نشان داد که به طور کلی یک روند تغییر منظم در اکثر طبقات کاربری وجود دارد. کاربری اراضی کشاورزی در این شهرستان در طی 20 سال گذشته به میزان قابل توجهی تغییر کرده است. به طوری که مساحت اراضی زراعی و باغی در سال 2000 با 2/16367 هکتار به 3/20259 هکتار در سال 2020رسیده است و در حال حاضر این روند صعودی ادامه دارد. با در نظر گرفتن وضعیت توپوگرافی منطقه؛ سطح اراضی کشاورزی در زمین های با شیب بالای 20 درصد درحال گسترش است. مهم ترین دلایل این تغییرات مسائل اقتصادی، نوسانات اقلیمی و گسترش فناوری هستند. با توجه به وضعیت توپوگرافی شهرستان؛ تجاوز به اراضی که از لحاظ پارامترهای خاک، ارتفاع و شیب برای کشت مناسب نیستند تبعات و آسیب های جبران ناپذیر زیست محیطی برای محیط این منطقه به بار خواهد آورد. نتایج این تحقیق تصمیم سازی کارآمدتر را در راستای پایداری منابع طبیعی برای برنامه ریزان و مدیران منطقه ای فراهم می نماید

رقابت کشورهای جهان در قرارگیری در مسیرها و کریدورهای مبادلات تجاری و انرژی از اهمیت روزافزونی در مناسبات ژئوپلیتیکی بازیگران بین المللی در سطوح جهانی و منطقه ای برخوردار می باشد. نقش کانونی و محوری ایران در اتصال و پیوند بین کشورهای واقع در دو قاره مهم آسیا و اروپا و اطلاق هارتلند کریدوری جهان به آن، با چالش ها و موانع متعددی در بعد ملی، منطقه ای و جهانی مواجه می باشد. براین اساس، هدف این مطالعه، بررسی چالش ها و مسائل داخلی ایران برای قرارگیری در مسیر کریدورهای بین المللی از یک سو و موانع ژئوپلیتیکی و ژئواستراتژیکی منطقه ای و بین المللی فراروی ایران دراین ارتباط می باشد. روش مطالعه مبتنی بر توصیف و تحلیل می باشد. یافته های پژوهش در سه بخش وضعیت و عملکرد نقاط و شبکه های کریدوری داخل کشور، کریدورهای بین المللی و منطقه ای گذری از مسیر ایران و درنهایت، کریدورهای بین المللی و منطقه ای خارج ازمسیر ایران متمرکز می باشد. نتایج یافته ها نشان می دهد که وضعیت و عملکرد نقاط و شبکه های کریدوری داخل کشور، به واسطه مسائل زیرساختی، مقررات، امنیتی و لجستیک از شرایط مناسبی برخوردار نیست و با چشم انداز پیش بینی شده، فاصله زیادی دارد. عملکرد کریدورهای بین المللی و منطقه ای گذری از مسیر ایران نیز به واسطه ارتباط نزدیک با شرایط زیرساختی، مقررات، امنیت و لجستیک شبکه های ترانزیتی داخل کشور، از عملکرد قابل قبولی برخوردار نبوده است. رقابت قدرت های جهانی با همدیگر (اروپا، چین، روسیه، آمریکا و هند) و قدرت های منطقه ای (ایران، پاکستان، کشورهای حاشیه جنوب خلیج فارس، اسرائیل، ترکیه) جهت تصاحب فرصت های ژئواکونومیکی، ژئوپلیتیکی و ژئواستراتژیکی، باعث ازدست رفتن فرصت ها و کم رنگ شدن ظرفیت های کریدوری ایران در این بخش شده است.

با توجه به اهمیت امنیت برای انسان، ضرورت بررسی آن مشخص می گردد. این پژوهش با یک نگاه و روش جدید، ابعاد امنیت زنان در پارک های شهری را بررسی نموده است. این پژوهش کاربردی و از روش های مروری-اسنادی (کتابخانه ای) برای گردآوری اطلاعات و از روش توصیفی و تحلیلی برای تجزیه وتحلیل استفاده نموده است. با استفاده از توزیع پرسش نامه، بین بانوان در پارک، اطلاعات میدانی گردآوری شد. جامعه آماری، بانوان شهر بم به تعداد 228241 نفر و حجم نمونه نیز بر اساس روش کوکران، 384 نفر انتخاب شد. بر اساس نتایج، میزان تأثیر، ویژگی ها و معماری های استفاده شده در پارک بانوان جهت ایجاد آرامش (طراحی فضای کالبدی پارک، وضعیت داخلی و فضای سبز، تسهیلات رفاهی، امکانات اجتماعی و عمومی دسترسی به پارک) و ارتباط آن ها با امنیت زنان، با توجه به رگرسیون چندگانه بررسی شده است. برای نشان دادن رابطه بین متغیر مستقل و وابسته از قدر مطلق ضریب بتا استفاده شد که هرچه عدد به دست آمده، بزرگ تر باشد، مؤید رابطه ای قوی تر، بین دو متغیر است. همچنین، بر اساس اطلاعات آماری برای تعیین ارتباط بین پارامترهای گوناگون بر امنیت بانوان پارک شهر بم به ترتیب ضریب همبستگی چندگانه، ضریب تعیین، ضریب تعیین تعدیل شده و خطای معیار تخمین برابر با 712/0، 507/0، 401/0 و 892/ به دست آمد. برای مقایسه تأثیر متغیرها از ضرایب استانداردشده بتا (بدون توجه به علامت آن) استفاده می شود. در اینجا با توجه به اینکه سطح معناداری همه زیر 05/0 است، لذا، همه متغیرها رابطه ای معنادار با امنیت زنان دارند. با توجه به ضرایب ستون بتا، طراحی فضای کالبدی پارک با مقدار 359/0 و تسهیلات رفاهی با 281/0 بیش ترین تأثیر را بر امنیت دارند.

مدیریت پسماند ناشی از فعالیت های انسانی و آثار اجتماعی-محیط زیستی آن، چالشی بوده که در سال های اخیر در سراسر جهان موردتوجه قرار گرفته است. یکی از گزینه های پردازش پسماند تر، تولید کمپوست از آن ها بوده که دارای پیامدهای مثبت و منفی اقتصادی، محیط زیستی و اجتماعی بوده است. هدف از این مطالعه تأثیرات اجتماعی و محیط زیستی ایستگاه کمپوست پهنه جهاد در منطقه 19 شهرداری تهران و اقدامات اصلاحی جهت تعدیل اثرات منفی آن با استفاده از از ماتریس ارزیابی اثرات سریع به همراه روش بازنمایی اثرات سیمپسون بوده است. به منظور جمع آوری اطلاعات، از ابزار مصاحبه، مطالعه اسنادی و بازدیدهای میدانی بهره گرفته شد. سپس اثرات اجتماعی و محیط زیستی شناسایی شده با روش ماتریس بازنمایی سیمپسون به صورت کیفی و با روش ماتریسی ارزیابی سریع به صورت کمی بررسی شدند. نتایج ارزیابی دسته بندی ها در اجزای فیزیکی-شیمیایی 293-، اجتماعی-فرهنگی 181، بیولوژیکی-اکولوژیکی 24- و اقتصادی و عملیاتی 200+ به دست آمد. در بین دسته بندی تأثیرات ماتریس، مثبت ترین پیامدها، تأثیرات اقتصادی-عملیاتی و منفی ترین و مخرب ترین پیامدها، تأثیرات فیزیکی-شیمیایی بودند. بر اساس ماتریس ارزیابی سریع، امتیاز کلی ایستگاه 298- به دست آمد. بر اساس نتایج ماتریس RIAM و دامنه یابی، تأثیرات منفی ایستگاه بر تأثیرات مثبت آن غالب است. به این معنی که وجود ایستگاه موردمطالعه با شرایط فعلی، دارای تأثیرات مخربی بر محیط زیست و اجتماع محلی بوده است. ایستگاه کمپوست به لحاظ محیط زیستی پایدار نبوده و در نهایت به مشکلات اجتماعی نیز خواهد انجامید. از این رو، ادامه فعالیت ایستگاه موردمطالعه از نظر اجتماعی و محیط-زیستی غیرقابل قبول بوده و در آینده ای نه چندان دور آسیب های محیط زیستی و اجتماعی مخربی در پی خواهد داشت. تغییر فرآیند تولید پسماند به فرایند هوادهی فعال با تعبیه فیلتر برای کاهش بیشتر بوی نامطبوع و انتقال ایستگاه از نقطه کنونی به نقطه ای مناسب و با فاصله از مناطق مسکونی و کشاورزی پیشنهاد می گردد.

در این مقاله، با استفاده از تحلیل اسنادی، تعریفی از روش ها و الگودهی مناسب در ارزیابی و سنجش صلاحیت حرفه ای ارائه خواهد شد. برای شناسایی شایستگی های حرفه ای از روش دلفی و مصاحبه های نیمه ساختارمند با متخصصان کلیدی در حوزه آموزش عالی استفاده شد و یافته های حاصل از دلفی، با استفاده از فن تحلیل محتوای استقرایی کدگذاری و مقوله بندی شدند. نمونه گیری نیز به صورت هدفمند در بین متخصصان کلیدی رشته کشاورزی انجام شد. نتایج نشان داد که متخصصان توافق بر 10 صلاحیت های حرفه ای دانش تخصصی در علوم کشاورزی، مدیریت مزرعه، استفاده از فناوری های نوین کشاورزی، تحلیل طرح های کسب وکار، دانش کنترل آفات و بیماری های کشاورزی، اقتصاد و بازاریابی کشاورزی، حل مسئله و تصمیم گیری، مهارت های کار گروهی و ارتباطات، رهبری و مدیریت و اصول کارآفرینی به اجماع رسیدند. بر اساس نتایج این تحقیق می توان نتیجه گرفت که در حوزه کشاورزی، دانشجویان باید طیف وسیعی از صلاحیت ها و مهارت های حرفه ای را کسب کنند تا بتوانند به خوبی در بازار کار موفق شوند. این صلاحیت ها به طور کلی به دو دسته صلاحیت های عمومی شامل حل مسئله و تصمیم گیری، مهارت های کار گروهی و ارتباطات، رهبری و مدیریت و اصول کارآفرینی و صلاحیت های تخصصی شامل دانش تخصصی در علوم کشاورزی، مدیریت مزرعه، استفاده از فناوری های نوین کشاورزی، تحلیل طرح های کسب وکار، دانش کنترل آفات و بیماری ها، اقتصاد و بازاریابی کشاورزی تقسیم می شوند.

با روند رو به گسترش نیاز به فضاهای شبه طبیعی در محیط های شهری، پارک های شهری با استقبال بیشتری روبه رو شده اند. این در حالی است که نقص در طرح اولیه و یا بروز تغییراتی در پارک ها سبب می شود تا پارک ها از ارائه صحیح کارکردهای خود ناتوان شده و یا قادر به ارائه بهینه این کارکردها نباشند. بنابراین رفع این نارسایی ها موجب افزایش کارکردهای اکولوژیک و اجتماعی پارک ها می شود ازاین رو در این پژوهش تلاش شده است تا با شناسایی عوامل مؤثر در پویایی و سرزندگی پارک حاشیه ای چمران ازنظر استفاده کنندگان زمینه های ارتقاء شرایط کیفی آن فراهم آید. ضرورت بررسی پارک حاشیه ای چمران این بوده است که چگونه این پارک باعث جذب و افزایش کمی کاربران و افزایش کیفی زندگی شهروندان و همچنین سلامت روانی جسمانی و بازدهی بیشتر در جامعه شهری شده و در ایجاد محیطی آرام بخش و مفرح ویژه شهروندان کمک نموده است. هدف این پژوهش سنجش و ارزیابی اثرات ادراکی- اجتماعی پارک حاشیه ای چمران بر کیفیت زندگی شهروندان شهر شیراز می باشد و روش مورداستفاده تحلیلی- توصیفی و همبستگی و ابزار جمع آوری اطلاعات اسنادی - کتابخانه ای و میدانی می باشد. با استفاده از پرسشنامه هایی که تعداد آن ها از طریق روش کوکران مشخص گردیده اقدام به جمع آوری اطلاعات شده است و با استفاده از روش آماری تی تک نمونه ای و توسط نرم افزار SPSS تجزیه وتحلیل این پرسشنامه ها صورت گرفته است. از تحلیل های صورت گرفته توسط نرم افزار در رابطه با رضایتمندی مردم از شاخص های پژوهش مشخص می شود مهم ترین عاملی که به صورت مستقیم در میزان رضایتمندی مردم از کیفیت پارک، اثرگذار است دسترسی به خدمات شهری است، شاخص های امنیت و ایمنی به ترتیب دومین و سومین متغیرهای مؤثر مستقیم بر رضایتمندی از کیفیت پارک می باشند.

این پژوهش با هدف تحلیل نظام فضایی معماری بازارهای سنتی ایران و استخراج الگوهای طراحی قابل بهره برداری برای مراکز تجاری معاصر در فضای جغرافیایی ایران انجام شده است و بازار سنتی تبریز به عنوان نمونه موردی اصلی انتخاب گردید. روش تحقیق از نظر ماهیت کاربردی از نظر رویکرد، کمی–تحلیلی مبتنی بر تلفیق تحلیل نحو فضا سنجش ادراکی کاربران است. داده های فضایی با نرم افزار دپث مپ و شاخص های هم پیوندی، انتخاب مسیر و عمق فضایی تحلیل شد و داده های ادراکی از طریق پرسشنامه در میان ۱۸۰ نفر از کاربران گردآوری گردید. پایایی ابزار با آلفای کرونباخ تأیید و تحلیل ها با آمار توصیفی، همبستگی پیرسون و رگرسیون چندگانه انجام شد. نتایج نحو فضا نشان داد که راسته های اصلی بازار از هم پیوندی و انتخاب مسیر بالایی برخوردارند فضاهای عمیق تر الگوی آرام تر و تخصصی تری از فعالیت را شکل می دهند. یافته های همبستگی حاکی از رابطه مثبت معنادار تمامی متغیرها با کیفیت فضایی است و قوی ترین رابطه با اجتماع پذیری مشاهده شد. مدل رگرسیون نیز نشان داد که اجتماع پذیری و راحتی و تصویر ذهنی بیشترین سهم را در تبیین کیفیت فضایی دارند. جمع بندی نتایج بیانگر آن است که موفقیت فضایی بازار تبریز حاصل پیوند مستقیم میان منطق شبکه ای فضا، تنوع فعالیت ها و ظرفیت بالای تعامل اجتماعی است. بر این اساس، اصولی نظیر شبکه حرکتی چندمسیره، توزیع متوازن حرکت، سلسله مراتب فضایی، گره های مکث اجتماعی، خوانایی فضایی و پیوند فعال با بافت شهری به عنوان مهم ترین الگوهای قابل ترجمه برای طراحی مراکز تجاری معاصر استخراج شد. نتایج این پژوهش می تواند مبنایی علمی برای بازاندیشی در سیاست ها و شیوه های طراحی فضاهای تجاری می سازد.

ین پژوهش به ارزیابی و مدل سازی پایداری شیب های خاکی در مناطق زلزله خیز با استفاده از الگوریتم های یادگیری ماشین و روش های هوشمند پرداخته است. در این مطالعه، داده های جمع آوری شده از مناطق مختلف ایران شامل ۴۲۹۵ نمونه شیب خاکی با ویژگی های توپوگرافی، اقلیمی و زمین شناسی مورد تحلیل قرار گرفته است. هدف اصلی این تحقیق، شناسایی مهم ترین پارامترهای تأثیرگذار بر پایداری شیب ها و توسعه مدل های پیش بینی با دقت بالا برای شبیه سازی خطر زمین لغزش است. مدل های یادگیری ماشین نظیر Random Forest، XGBoost و Gradient Boosting به منظور پیش بینی پایداری شیب ها ارزیابی شدند و نتایج نشان داد که مدل XGBoost با دقت ۰.۹۲۰ بهترین عملکرد را ارائه داده است. همچنین، مدل ترکیبی Voting Classifier که ترکیبی از سه مدل مذکور است، بهترین تعادل را بین دقت و یادآوری نشان داد. این تحقیق می تواند به عنوان ابزاری موثر در ارزیابی خطرات زمین لغزش و کمک به برنامه ریزی منطقه ای و مدیریت بحران در مناطق زلزله خیز مورد استفاده قرار گیرد و همچنین تحلیل جغرافیایی خوبی را ارائه می دهد.

گردشگری یکی از مهم ترین ابزارهای توسعه اقتصادی و اجتماعی در بسیاری از شهرهای ساحلی جهان محسوب می شود. هدف پژوهش حاضر تدوین راهبردهای توسعه گردشگری شهر بوشهر با استفاده از رویکرد برنامه ریزی راهبردی است. این تحقیق از نظر هدف کاربردی و از نظر روش توصیفی–تحلیلی است. جامعه آماری پژوهش شامل خبرگان و متخصصان حوزه گردشگری و برنامه ریزی شهری بوده که داده های مورد نیاز از طریق پرسشنامه جمع آوری شده است. برای تحلیل داده ها از آزمون t تک نمونه ای و همچنین ابزارهای برنامه ریزی راهبردی شامل ماتریس SWOT، ماتریس ارزیابی عوامل داخلی (IFE)، ماتریس ارزیابی عوامل خارجی (EFE) و ماتریس برنامه ریزی استراتژیک کمی (QSPM) استفاده شد. نتایج تحقیق نشان داد که شهر بوشهر دارای ظرفیت های قابل توجهی در حوزه گردشگری از جمله موقعیت ساحلی مناسب، جاذبه های تاریخی و فرهنگی و فرهنگ مهمان نوازی است، اما در عین حال با چالش هایی مانند ضعف زیرساخت های گردشگری، کمبود امکانات اقامتی و محدودیت سرمایه گذاری مواجه است. یافته های ماتریس QSPM نشان داد که راهبردهایی نظیر توسعه بازاریابی دیجیتال گردشگری، توسعه زیرساخت های اقامتی و تشویق سرمایه گذاری بخش خصوصی از مهم ترین راهبردهای اولویت دار برای توسعه گردشگری شهر بوشهر محسوب می شوند. در مجموع نتایج پژوهش نشان می دهد که اجرای راهبردهای پیشنهادی می تواند نقش مهمی در توسعه پایدار گردشگری شهر بوشهر، افزایش جذب گردشگران و بهبود وضعیت اقتصادی و اجتماعی این شهر ایفا کند.

تحولات معاصر در نظام بین الملل نشان می دهد که مدیریت منازعات منطقه ای و جلوگیری از گسترش بحران ها به یکی از مهم ترین چالش های امنیتی و حقوقی تبدیل شده است. هدف این پژوهش تحلیل تحولات تاریخی و بررسی رویه های بین المللی حفظ صلح در منطقه با تأکید بر قضیه غزه و ارزیابی میزان کارآمدی سازوکارهای حقوقی و نهادی در مدیریت این بحران است. روش تحقیق در این مطالعه توصیفی تحلیلی بوده و داده ها با استفاده از روش کتابخانه ای و بررسی منابع حقوقی، اسناد بین المللی، گزارش های سازمان های بین المللی و مطالعات علمی مرتبط گردآوری شده است. یافته های پژوهش نشان می دهد که اگرچه نظام بین المللی از ابزارها و نهادهای مختلفی برای حفظ صلح و مدیریت منازعات برخوردار است، اما در بحران غزه کارآمدی این سازوکارها تحت تأثیر عوامل سیاسی، پیچیدگی های میدانی و تعارض منافع بازیگران مختلف با محدودیت هایی مواجه شده است. بررسی روند تاریخی تحولات و عملکرد نهادهایی مانند شورای امنیت، سازمان های بشردوستانه و ابتکارات دیپلماتیک نشان می دهد که اقدامات بین المللی بیشتر در قالب مدیریت موقت بحران و کاهش پیامدهای انسانی درگیری ها نمود یافته و کمتر به حل ریشه ای منازعه منجر شده است. در نتیجه می توان گفت که تقویت هماهنگی میان نهادهای بین المللی، توسعه سازوکارهای نظارتی مؤثر و توجه همزمان به ابعاد سیاسی، حقوقی و انسانی بحران می تواند نقش مهمی در افزایش کارآمدی نظام حفظ صلح ایفا کند و زمینه های لازم برای حرکت به سوی صلح پایدار در منطقه را فراهم سازد.

اعلامیه حق بر توسعه با تأکید بر ضرورت مشارکت مردمی در فرآیند توسعه، بر حق حکمرانی کامل دولتها بر ثروت و منابع طبیعی خود تصریح دارد. در این میان، منابع نفت و گاز به عنوان یکی از مهمترین منابع انرژی جهان و نیز کانون درآمدزایی برای دولتهای دارنده، از جایگاهی راهبردی در تدوین سیاستهای اقتصادی برخوردارند. با توجه به اینکه در رویکرد سنتی، حاکمیت دولتها بر منابع طبیعی، مطلق تلقی میشود، پرسش محوری این پژوهش آن است که آیا اعمال حاکمیت بر منابع نفت و گاز بر اساس شاخصهای حکمرانی مطلوب، منجر به ارتقای کیفیت اجرای حق بر توسعه میگردد؟ یافته های تحقیق حاکی از آن است که بهره برداری از صنعت نفت و گاز، تنها در صورتی میتواند نقش مؤثری در تحقق کیفی حق بر توسعه ایفا نماید که اعمال حاکمیت در چهار عرصه «انعقاد قراردادهای سرمایه گذاری»، «خصوصی سازی»، «حفاظت از محیط زیست» و «توزیع عادلانه ثروت»، بر مبنای اصول حکمرانی مطلوب سامان یابد. اگرچه در اسناد برنامه های توسعه، به ویژه برنامه ششم، بر اهمیت بخش نفت و گاز تأکید شده، معالأسفه در مرحله تقنین و اجرا، اقدام جدی و کارآمدی در این زمینه مشاهده نشده است؛ این غفلت در برنامه هفتم توسعه نیز تداوم یافته است.

هدف اصلی این پژوهش، آینده پژوهی توسعه گردشگری استان یزد با تأکید بر پیشران های توسعه ای است که با تمرکز بر شناسایی و تحلیل روندهای آتی، تلاش می کند چارچوبی جامع برای تصمیم گیری های راهبردی و سیاست گذاری های موثر در حوزه گردشگری این استان فراهم آورد. این مطالعه با هدف کاربردی طراحی شده و از رویکرد توصیفی-تحلیلی و اکتشافی بهره می برد. گردآوری داده های پژوهش به دو طریق کتابخانه ای و میدانی صورت گرفته است، به طوری که در بخش داده های کتابخانه ای از منابع علمی معتبر نظیر کتاب و مقالات علمی، در بخش داده های آمار از سالنامه های آماری مصوب و اسناد فرادست و در بخش میدانی نیز از پرسشنامه محقق ساخته استفاده شده است. محدوده موردمطالعه در این پژوهش استان یزد می باشد. جامعه آماری پژوهش 20 نفر از نخبگان و اساتید حوزه آمایش سرزمین و برنامه ریزی منطقه ای می باشد که به صورت  هدفمند انتخاب شده اند. تجزیه و تحلیل داده های پژوهش به صورت کمی و با رویکرد آینده پژوهی و با استفاده از نرم افزارهای MICMAC و Scenario Wizard صورت گرفته است. بر اساس نظریه ها و یافته های پژوهش حاضر، گردشگری به عنوان یکی از ارکان کلیدی توسعه پایدار و محرکی مؤثر برای رشد اقتصادی و فرهنگی مناطق شناخته شده است. نتایج تحلیل های آماری نشان می دهد که استان یزد، با بهره مندی از ظرفیت های غنی تاریخی، فرهنگی و طبیعی، علی رغم چالش هایی مانند بحران کرونا، روند رو به رشد قابل توجهی را در جذب گردشگران تجربه کرده است. توسعه مستمر زیرساخت های گردشگری و شناسایی پیشران های کلیدی همچون زیرساخت ها، برند گردشگری، فرهنگ گردشگرپذیری و فناوری اطلاعات، نقش بسزایی در هدایت مسیر توسعه پایدار این صنعت در استان ایفا می کنند. سناریوهای پیش بینی شده نیز بر اهمیت اتخاذ راهبردهای واقع بینانه و پایدار توسط سیاست گذاران تأکید دارند تا بتوانند توسعه متوازن و مستمری را تضمین کنند.

رشد جمعیت، توسعه کشاورزی و شهرنشینی شتابان همراه با تغییرات اقلیمی و افزایش تقاضا برای منابع آب، امنیت و دسترسی عادلانه به منابع آبی را با چالش جدی مواجه کرده است. در دهه های اخیر حوضه آبریز فلات مرکزی و به ویژه حوضه آبریز گاوخونی دچار بحران کم آبی شده اند. این بحران، فعالیت های اقتصادی و پایداری زیست بوم ها را مختل و تنش هایی بین ذینفعان ایجاد کرده است که به امنیتی شدن موضوع آب در این حوضه منجر شده است. این پژوهش به روش توصیفی-تحلیلی و با رویکرد سیستمی، به بررسی امنیتی شدن بحران آب در حوضه آبریز گاوخونی می پردازد. داده های موردنیاز پژوهش از طریق مطالعات کتابخانه ای و روش های میدانی شامل مصاحبه و پرسشنامه جمع آوری شده و با استفاده از نرم افزارهای MicMac، Scenario Wizar و Vensim تحلیل شده اند. یافته های پژوهش نشان می دهد عوامل کلیدی مؤثر در امنیتی شدن بحران آب در این حوضه؛ عدالت در تخصیص منابع آب، نفوذ مدیران استان اصفهان در سطح ملی، رقابت های استانی، نقش سرویس های امنیتی خارجی، طرح های متعدد انتقال آب از سرچشمه کوهرنگ، نرخ بهره وری محصولات کشاورزی و تأثیر رسانه های ملی بر تحلیل مسائل آب منطقه، هستند. نتایج پژوهش نشان داد؛ وضعیت امنیتی شدن بحران آب در حوضه گاوخونی با 30.43 درصد در آستانه بحران قرار دارد. سناریو، «تلاقی منافع رقابتی و کمبود آب» محتمل ترین سناریو آینده این حوضه شناسایی شده است. این مطالعه به دلیل ترکیب روش های کمی و کیفی و تمرکز بر وضعیت آینده حوضه، دیدگاه نوینی برای سیاست گذاران و برنامه ریزان جهت مدیریت پایدار منابع آب ارائه می دهد.