ایران و کریدورهای ترانزیتی اوراسیا؛ رویای موقعیت یا واقعیت های ژئوپلتیکی(مقاله علمی وزارت علوم)
حوزههای تخصصی:
رقابت کشورهای جهان در قرارگیری در مسیرها و کریدورهای مبادلات تجاری و انرژی از اهمیت روزافزونی در مناسبات ژئوپلیتیکی بازیگران بین المللی در سطوح جهانی و منطقه ای برخوردار می باشد. نقش کانونی و محوری ایران در اتصال و پیوند بین کشورهای واقع در دو قاره مهم آسیا و اروپا و اطلاق هارتلند کریدوری جهان به آن، با چالش ها و موانع متعددی در بعد ملی، منطقه ای و جهانی مواجه می باشد. براین اساس، هدف این مطالعه، بررسی چالش ها و مسائل داخلی ایران برای قرارگیری در مسیر کریدورهای بین المللی از یک سو و موانع ژئوپلیتیکی و ژئواستراتژیکی منطقه ای و بین المللی فراروی ایران دراین ارتباط می باشد. روش مطالعه مبتنی بر توصیف و تحلیل می باشد. یافته های پژوهش در سه بخش وضعیت و عملکرد نقاط و شبکه های کریدوری داخل کشور، کریدورهای بین المللی و منطقه ای گذری از مسیر ایران و درنهایت، کریدورهای بین المللی و منطقه ای خارج ازمسیر ایران متمرکز می باشد. نتایج یافته ها نشان می دهد که وضعیت و عملکرد نقاط و شبکه های کریدوری داخل کشور، به واسطه مسائل زیرساختی، مقررات، امنیتی و لجستیک از شرایط مناسبی برخوردار نیست و با چشم انداز پیش بینی شده، فاصله زیادی دارد. عملکرد کریدورهای بین المللی و منطقه ای گذری از مسیر ایران نیز به واسطه ارتباط نزدیک با شرایط زیرساختی، مقررات، امنیت و لجستیک شبکه های ترانزیتی داخل کشور، از عملکرد قابل قبولی برخوردار نبوده است. رقابت قدرت های جهانی با همدیگر (اروپا، چین، روسیه، آمریکا و هند) و قدرت های منطقه ای (ایران، پاکستان، کشورهای حاشیه جنوب خلیج فارس، اسرائیل، ترکیه) جهت تصاحب فرصت های ژئواکونومیکی، ژئوپلیتیکی و ژئواستراتژیکی، باعث ازدست رفتن فرصت ها و کم رنگ شدن ظرفیت های کریدوری ایران در این بخش شده است.